Delta sleep-inducing peptide (DSIP), znany r\u00f3wnie\u017c jako emideltide, jest eksperymentalnym peptydem zbudowanym z dziewi\u0119ciu aminokwas\u00f3w. Po raz pierwszy zidentyfikowano go w materiale wyizolowanym z krwi \u017cylnej odp\u0142ywaj\u0105cej z m\u00f3zgu kr\u00f3lik\u00f3w. Od tego czasu naukowcy badali jego mo\u017cliwy zwi\u0105zek ze snem, reakcjami na stres, regulacj\u0105 neuroendokrynn\u0105 i procesami neuroprotekcyjnymi. DSIP nie jest jednak zatwierdzonym lekiem ani uznan\u0105 metod\u0105 leczenia zaburze\u0144 snu.<\/p>\n
Nazwa tej substancji mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce jest ona naturalnym hormonem odpowiedzialnym za wywo\u0142ywanie snu. Dost\u0119pne dowody naukowe przedstawiaj\u0105 jednak znacznie bardziej z\u0142o\u017cony obraz. DSIP zosta\u0142 zsyntetyzowany i przebadany w warunkach laboratoryjnych, na zwierz\u0119tach, u zdrowych ochotnik\u00f3w oraz w niewielkich grupach os\u00f3b cierpi\u0105cych na bezsenno\u015b\u0107. Niekt\u00f3re wczesne badania wykaza\u0142y zmiany parametr\u00f3w snu i aktywno\u015bci elektroencefalograficznej (EEG). Inne badania kontrolowane przynios\u0142y wyniki s\u0142abe, niesp\u00f3jne lub pozbawione wyra\u017anego znaczenia klinicznego.<\/p>\n
Nadal nie wyja\u015bniono r\u00f3wnie\u017c kilku podstawowych kwestii biologicznych. Nie ustalono jednoznacznie naturalnego \u017ar\u00f3d\u0142a DSIP, jego bia\u0142ka prekursorowego, swoistego receptora ani dok\u0142adnej funkcji fizjologicznej w organizmie cz\u0142owieka [1\u20133].<\/p>\n
W artykule przedstawiono budow\u0119 DSIP, histori\u0119 jego odkrycia, r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy natywnym peptydem a pokrewnymi zwi\u0105zkami oraz wyniki bada\u0144 klinicznych i przedklinicznych. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono temu, co rzeczywi\u015bcie wykazano w badaniach, a kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwo\u015bci pozostaj\u0105 jedynie hipotezami.<\/p>\n
DSIP jest nonapeptydem, czyli cz\u0105steczk\u0105 zbudowan\u0105 z dziewi\u0119ciu reszt aminokwasowych. Jego sekwencja to Trp\u2013Ala\u2013Gly\u2013Gly\u2013Asp\u2013Ala\u2013Ser\u2013Gly\u2013Glu.<\/p>\n
Nazwa delta sleep-inducing peptide pochodzi z pierwszych eksperyment\u00f3w na kr\u00f3likach. Materia\u0142 wyizolowany z krwi \u017cylnej odp\u0142ywaj\u0105cej z m\u00f3zgu tych zwierz\u0105t, a nast\u0119pnie syntetycznie odtworzony peptyd, zwi\u0119ksza\u0142y aktywno\u015b\u0107 fal delta i wrzecion snu w zapisie EEG po bezpo\u015brednim podaniu do m\u00f3zgu [1].<\/p>\n
W wyszukiwarkach cz\u0119sto pojawia si\u0119 okre\u015blenie \u201epeptyd DSIP\u201d. Z chemicznego punktu widzenia jest ono cz\u0119\u015bciowo redundantne, poniewa\u017c litera \u201eP\u201d w skr\u00f3cie DSIP oznacza ju\u017c peptide, czyli peptyd.<\/p>\n
DSIP nale\u017cy opisywa\u0107 przede wszystkim jako eksperymentalny peptyd o aktywno\u015bci biologicznej, a nie jako potwierdzony hormon snu.<\/p>\n
Jego sekwencja aminokwasowa jest dobrze okre\u015blona. Mo\u017cna wi\u0119c syntetycznie otrzyma\u0107 cz\u0105steczk\u0119 o zdefiniowanej strukturze i bada\u0107 jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci chemiczne oraz biologiczne.<\/p>\n
Znacznie wi\u0119ksza niepewno\u015b\u0107 dotyczy naturalnego wyst\u0119powania DSIP w organizmie.<\/p>\n
W obszernym przegl\u0105dzie naukowym wskazano, \u017ce nie zidentyfikowano genu bezpo\u015brednio koduj\u0105cego DSIP, typowego bia\u0142ka prekursorowego ani swoistego receptora tego peptydu. Autorzy zwr\u00f3cili r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 historycznych pomiar\u00f3w mog\u0142a dotyczy\u0107 substancji strukturalnie podobnych do DSIP, rozpoznawanych przez przeciwcia\u0142a wykazuj\u0105ce reaktywno\u015b\u0107 krzy\u017cow\u0105 [3].<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce cho\u0107 DSIP pierwotnie wyizolowano z materia\u0142u biologicznego, jego naturalna synteza, rozmieszczenie i funkcja u ludzi nie zosta\u0142y jednoznacznie potwierdzone.<\/p>\n
DSIP oznacza delta sleep-inducing peptide, co mo\u017cna przet\u0142umaczy\u0107 jako \u201epeptyd indukuj\u0105cy sen delta\u201d.<\/p>\n
S\u0142owo \u201edelta\u201d odnosi si\u0119 do wolnych fal m\u00f3zgowych rejestrowanych w EEG. Aktywno\u015b\u0107 w tym pa\u015bmie jest szczeg\u00f3lnie charakterystyczna dla g\u0142\u0119bokich stadi\u00f3w snu NREM.<\/p>\n
W pierwotnej publikacji naukowej u\u017cywano tak\u017ce bardziej szczeg\u00f3\u0142owej nazwy delta-electroencephalogram (-sleep)-inducing peptide [1].<\/p>\n
Nazwa odnosi si\u0119 zatem do aktywno\u015bci zaobserwowanej w okre\u015blonych warunkach eksperymentalnych. Nie stanowi dowodu, \u017ce DSIP niezawodnie wywo\u0142uje sen u cz\u0142owieka.<\/p>\n
Rozr\u00f3\u017cnienie to jest wa\u017cne, poniewa\u017c nazewnictwo naukowe cz\u0119sto pozostaje niezmienione nawet wtedy, gdy p\u00f3\u017aniejsze badania prowadz\u0105 do bardziej ostro\u017cnej interpretacji wcze\u015bniejszych odkry\u0107.<\/p>\n
W kolejnych do\u015bwiadczeniach na zwierz\u0119tach nie zawsze udawa\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107 dzia\u0142anie sprzyjaj\u0105ce zasypianiu. W przegl\u0105dzie opublikowanym w 2006 roku hipotez\u0119, \u017ce DSIP jest fizjologicznym czynnikiem indukuj\u0105cym sen, oceniono jako s\u0142abo udokumentowan\u0105 [3].<\/p>\n
Badania kliniczne r\u00f3wnie\u017c nie dostarczy\u0142y sp\u00f3jnego potwierdzenia dzia\u0142ania nasennego.<\/p>\n
Dlatego nazwa DSIP ma przede wszystkim znaczenie historyczne i opisowe. Nie oznacza potwierdzonej skuteczno\u015bci terapeutycznej.<\/p>\n
Historia DSIP si\u0119ga bada\u0144 nad snem prowadzonych przez szwajcarskich naukowc\u00f3w G\u00fcnthera A. Schoenenbergera i Marcela Monniera w Bazylei.<\/p>\n
Badacze pobierali krew \u017cyln\u0105 odp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z m\u00f3zgu kr\u00f3lik\u00f3w poddawanych elektrycznej stymulacji zwi\u0105zanej z wywo\u0142ywaniem snu. Nast\u0119pnie wyizolowali materia\u0142, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 wi\u0105za\u0142a si\u0119 ze zwi\u0119kszon\u0105 aktywno\u015bci\u0105 wolnych fal EEG.<\/p>\n
W 1977 roku Schoenenberger i Monnier opisali charakterystyk\u0119 chemiczn\u0105 oraz syntez\u0119 peptydu z\u0142o\u017conego z dziewi\u0119ciu aminokwas\u00f3w.<\/p>\n
W podw\u00f3jnie \u015blepym eksperymencie obejmuj\u0105cym 58 kr\u00f3lik\u00f3w por\u00f3wnano syntetyczny DSIP z jego fragmentami oraz analogami o zmienionej kolejno\u015bci aminokwas\u00f3w.<\/p>\n
Po podaniu syntetycznego DSIP bezpo\u015brednio do kom\u00f3r m\u00f3zgu zaobserwowano istotne zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci fal delta i wrzecion snu w EEG.<\/p>\n
Badane fragmenty i analogi o przestawionej sekwencji aminokwasowej nie wywo\u0142ywa\u0142y identycznego efektu [1].<\/p>\n
By\u0142o to interesuj\u0105ce odkrycie, ale zakres jego interpretacji pozostaje ograniczony.<\/p>\n
Eksperymenty przeprowadzono na kr\u00f3likach, a substancj\u0119 podawano bezpo\u015brednio do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. G\u0142\u00f3wnymi punktami ko\u0144cowymi by\u0142y zmiany aktywno\u015bci EEG w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych.<\/p>\n
Wyniki nie dowodzi\u0142y, \u017ce DSIP kr\u0105\u017c\u0105cy we krwi pe\u0142ni funkcj\u0119 hormonu snu u ludzi. Nie potwierdza\u0142y tak\u017ce, \u017ce podanie obwodowe zapewnia podobn\u0105 ekspozycj\u0119 w m\u00f3zgu ani \u017ce substancja mo\u017ce skutecznie leczy\u0107 bezsenno\u015b\u0107.<\/p>\n
P\u00f3\u017aniejsze przegl\u0105dy wykaza\u0142y znaczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 wynik\u00f3w zale\u017cn\u0105 od gatunku zwierz\u0119cia, modelu eksperymentalnego, drogi podania, ekspozycji i zastosowanego analogu [2,3].<\/p>\n
W opisach odkrycia cz\u0119sto wyst\u0119puje angielskie okre\u015blenie rabbit cerebral venous blood, oznaczaj\u0105ce krew \u017cyln\u0105 odp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z m\u00f3zgu kr\u00f3lika.<\/p>\n
Termin ten odnosi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do materia\u0142u biologicznego wykorzystanego w pierwotnych eksperymentach izolacyjnych.<\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142czesny DSIP do cel\u00f3w badawczych jest zazwyczaj otrzymywany metodami chemicznej syntezy peptyd\u00f3w.<\/p>\n
Mo\u017cliwo\u015b\u0107 odtworzenia tej samej sekwencji nie rozstrzyga jednak, czy wolny DSIP naturalnie wyst\u0119puje w ludzkich tkankach w st\u0119\u017ceniach maj\u0105cych znaczenie fizjologiczne.<\/p>\n
DSIP jest peptydem, a nie bia\u0142kiem.<\/p>\n
Zar\u00f3wno peptydy, jak i bia\u0142ka sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z aminokwas\u00f3w po\u0142\u0105czonych wi\u0105zaniami peptydowymi. DSIP zawiera jednak zaledwie dziewi\u0119\u0107 reszt aminokwasowych, dlatego jest znacznie mniejszy od wi\u0119kszo\u015bci cz\u0105steczek klasyfikowanych jako bia\u0142ka.<\/p>\n
Nie jest tak\u017ce witamin\u0105, minera\u0142em, sk\u0142adnikiem od\u017cywczym ani typowym sk\u0142adnikiem suplement\u00f3w diety.<\/p>\n
W kontek\u015bcie bada\u0144 farmakologicznych DSIP najlepiej okre\u015bla\u0107 jako substancj\u0119 eksperymentaln\u0105 lub niezatwierdzonego kandydata na lek.<\/p>\n
Peptyd by\u0142 podawany uczestnikom bada\u0144 klinicznych. Oznacza to, \u017ce istniej\u0105 pewne dane dotycz\u0105ce jego dzia\u0142ania u ludzi, ale nie jest to r\u00f3wnoznaczne z zatwierdzeniem do zastosowa\u0144 medycznych.<\/p>\n
DSIP nie ma ustalonego wskazania zatwierdzonego przez FDA ani EMA w leczeniu bezsenno\u015bci, stresu, b\u00f3lu, padaczki, udaru, zaburze\u0144 zwi\u0105zanych z odstawieniem substancji czy proces\u00f3w starzenia.<\/p>\n
Okre\u015blenie research peptide, czyli \u201epeptyd badawczy\u201d, opisuje kontekst jego wykorzystania. Nie jest natomiast gwarancj\u0105 jako\u015bci farmaceutycznej, bezpiecze\u0144stwa ani skuteczno\u015bci.<\/p>\n
W internecie mo\u017cna spotka\u0107 oznaczenia takie jak DSIP 2 mg, DSIP 5 mg lub DSIP 10 mg.<\/p>\n
Zwykle odnosz\u0105 si\u0119 one do deklarowanej przez sprzedawc\u0119 ca\u0142kowitej ilo\u015bci substancji w fiolce. Nie oznaczaj\u0105 r\u00f3\u017cnych cz\u0105steczek ani klinicznie potwierdzonych dawek.<\/p>\n
Sama etykieta nie potwierdza to\u017csamo\u015bci chemicznej, czysto\u015bci, ja\u0142owo\u015bci, stabilno\u015bci ani rzeczywistej zawarto\u015bci nienaruszonego peptydu.<\/p>\n
W opublikowanych badaniach u ludzi ekspozycj\u0119 cz\u0119sto opisywano w nanomolach na kilogram masy cia\u0142a. Stosowano kontrolowane preparaty eksperymentalne, niekiedy podawane do\u017cylnie.<\/p>\n
Takich protoko\u0142\u00f3w nie mo\u017cna bezpo\u015brednio przekszta\u0142ca\u0107 w instrukcje samodzielnego stosowania produkt\u00f3w dost\u0119pnych w sprzeda\u017cy.<\/p>\n
Deklarowana zawarto\u015b\u0107 fiolki jest parametrem produktu, a nie potwierdzeniem odpowiedniej dawki klinicznej.<\/p>\n
Natywna sekwencja aminokwasowa DSIP to:<\/p>\n
Trp\u2013Ala\u2013Gly\u2013Gly\u2013Asp\u2013Ala\u2013Ser\u2013Gly\u2013Glu<\/p>\n
W jednoliterowym kodzie aminokwasowym zapisuje si\u0119 j\u0105 jako:<\/p>\n
WAGGDASGE<\/p>\n
DSIP zawiera dziewi\u0119\u0107 reszt aminokwasowych, dlatego zalicza si\u0119 go do nonapeptyd\u00f3w.<\/p>\n
Na ko\u0144cu aminowym znajduje si\u0119 tryptofan, natomiast na ko\u0144cu karboksylowym kwas glutaminowy.<\/p>\n
W sekwencji obecny jest r\u00f3wnie\u017c kwas asparaginowy. Oba te aminokwasy zawieraj\u0105 kwa\u015bne \u0142a\u0144cuchy boczne, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie dla w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemicznych cz\u0105steczki.<\/p>\n
Wed\u0142ug danych PubChem wolny, neutralny peptyd okre\u015blany jako emideltide ma wz\u00f3r sumaryczny C\u2083\u2085H\u2084\u2088N\u2081\u2080O\u2081\u2085 i mas\u0119 cz\u0105steczkow\u0105 wynosz\u0105c\u0105 oko\u0142o 848,8 g\/mol [4].<\/p>\n
Warto\u015bci te dotycz\u0105 konkretnej postaci chemicznej.<\/p>\n
Sole DSIP, takie jak octan DSIP, zawieraj\u0105 dodatkowe przeciwjony. Mo\u017ce to wp\u0142ywa\u0107 na mas\u0119 molow\u0105, spos\u00f3b obliczania zawarto\u015bci substancji i w\u0142a\u015bciwo\u015bci formulacji.<\/p>\n
W zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody deklarowania zawarto\u015bci produktu uwzgl\u0119dniane mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce woda, pozosta\u0142o\u015bci rozpuszczalnik\u00f3w i inne sk\u0142adniki.<\/p>\n
Dlatego sama informacja o liczbie miligram\u00f3w nie pozwala jednoznacznie okre\u015bli\u0107 ilo\u015bci chemicznie nienaruszonego DSIP.<\/p>\n
Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozr\u00f3\u017cnia\u0107 natywny DSIP od jego analog\u00f3w i preparat\u00f3w z\u0142o\u017conych.<\/p>\n
Phospho-DSIP, oznaczany tak\u017ce jako P-DSIP, jest analogiem fosforylowanym. Peptyd KND stanowi strukturalnie pokrewny nonapeptyd z podstawieniami aminokwasowymi.<\/p>\n
Deltaran jest natomiast preparatem zawieraj\u0105cym DSIP oraz glicyn\u0119.<\/p>\n
Wynik\u00f3w bada\u0144 nad Deltaranem nie mo\u017cna automatycznie przypisywa\u0107 samemu DSIP.<\/p>\n
Podobnie fragmenty peptydowe, analogi z D-aminokwasami, pochodne cykliczne i bia\u0142ka fuzyjne stanowi\u0105 odr\u0119bne jednostki badawcze.<\/p>\n
Istotne jest tak\u017ce rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy nienaruszonym DSIP a materia\u0142em wykazuj\u0105cym immunoreaktywno\u015b\u0107 podobn\u0105 do DSIP. Dodatni wynik testu immunologicznego nie zawsze oznacza wykrycie dok\u0142adnie tej samej cz\u0105steczki.<\/p>\n