Ac-SDKP (N-acetylo-serylo-aspartylo-lizylo-prolina) to endogenny tetrapeptyd powstaj\u0105cy z wi\u0119kszego bia\u0142ka, tymozyny beta-4. W wyniku enzymatycznego przetwarzania tymozyny \u03b24 powstaje kilka fragment\u00f3w, w tym Ac-SDKP [1]. Zwi\u0105zek ten wzbudza zainteresowanie naukowc\u00f3w ze wzgl\u0119du na dzia\u0142anie przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe obserwowane w eksperymentalnych modelach uszkodze\u0144 tkanek. Jego trwa\u0142o\u015b\u0107 biologiczna jest ograniczona przez szybki rozk\u0142ad za po\u015brednictwem enzymu konwertuj\u0105cego angiotensyn\u0119 (ACE). W badaniach wykazano, \u017ce inhibitory ACE mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 st\u0119\u017cenie kr\u0105\u017c\u0105cego Ac-SDKP nawet pi\u0119ciokrotnie, co ma znaczenie dla bada\u0144 nad ich wp\u0142ywem na tkanki [1].<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo badania koncentrowa\u0142y si\u0119 na zdolno\u015bci Ac-SDKP do utrzymywania krwiotw\u00f3rczych kom\u00f3rek macierzystych w stanie wzgl\u0119dnego spoczynku. P\u00f3\u017aniej zakres bada\u0144 rozszerzono o procesy zapalne, przebudow\u0119 macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej i regeneracj\u0119 tkanek. W kilku przedklinicznych modelach uszkodze\u0144 narz\u0105d\u00f3w naukowcy obserwowali ograniczenie patologicznego gromadzenia si\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w macierzy. Peptyd zmniejsza\u0142 mi\u0119dzy innymi aktywno\u015b\u0107 sygna\u0142\u00f3w pobudzaj\u0105cych kom\u00f3rki do nadmiernej produkcji kolagenu, g\u0142\u00f3wnego bia\u0142ka tkanki bliznowatej, oraz ogranicza\u0142 przekszta\u0142canie fibroblast\u00f3w w kom\u00f3rki odpowiedzialne za powstawanie blizn.<\/p>\n
W przedklinicznych badaniach dotycz\u0105cych nerek Ac-SDKP wykazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c korzystne zmiany w parametrach funkcji narz\u0105du i w\u0142\u00f3knienia. Obserwowano ograniczenie nadmiernego nap\u0142ywu kom\u00f3rek odporno\u015bciowych oraz os\u0142abienie proces\u00f3w zapalnych, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 uszkodzenia. Og\u00f3lnie wyniki wskazuj\u0105 na rol\u0119 Ac-SDKP jako endogennego regulatora szlak\u00f3w zwi\u0105zanych z w\u0142\u00f3knieniem. Jednak obserwacje pochodz\u0105ce z bada\u0144 kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci klinicznej ani bezpiecze\u0144stwa stosowania u ludzi.<\/p>\n
Eksperymentalne badania sercowo-naczyniowe analizowa\u0142y Ac-SDKP zar\u00f3wno w ostrych uszkodzeniach mi\u0119\u015bnia sercowego, jak i w przewlek\u0142ej przebudowie jego struktury. W mysim modelu zawa\u0142u serca Nakagawa i wsp\u00f3\u0142pracownicy podawali Ac-SDKP w dawce 1,6 mg\/kg\/dob\u0119 za pomoc\u0105 niewielkiej pompy podsk\u00f3rnej. Odsetek p\u0119kni\u0119\u0107 \u015bciany serca zmniejszy\u0142 si\u0119 z 51,0% do 27,3%, a \u015bmiertelno\u015b\u0107 z 56,9% do 31,8%. Badacze wi\u0105zali te wyniki z mniejszym nap\u0142ywem prozapalnych makrofag\u00f3w M1, bez odpowiadaj\u0105cych zmian liczby makrofag\u00f3w M2 lub neutrofili. Zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c ograniczenie aktywno\u015bci metaloproteinazy MMP-9, enzymu uczestnicz\u0105cego w rozk\u0142adzie tkanek serca po zawale, natomiast marker MPO pozosta\u0142 niezmieniony. Mo\u017ce to wskazywa\u0107 na selektywne oddzia\u0142ywanie na okre\u015blone mechanizmy uszkodzenia [2].<\/p>\n
W badaniach dotycz\u0105cych w\u0142\u00f3knienia serca spowodowanego d\u0142ugotrwa\u0142ym nadci\u015bnieniem Peng i wsp\u00f3\u0142pracownicy wykazali, \u017ce Ac-SDKP mo\u017ce zmniejsza\u0107 ju\u017c istniej\u0105c\u0105 tkank\u0119 w\u0142\u00f3knist\u0105, a nie tylko ogranicza\u0107 jej powstawanie. U szczur\u00f3w z utrwalonym nadci\u015bnieniem podsk\u00f3rne podawanie Ac-SDKP w dawkach 400\u2013800 \u00b5g\/kg dziennie przez osiem tygodni zmniejsza\u0142o zawarto\u015b\u0107 kolagenu w sercu w spos\u00f3b zale\u017cny od dawki. Wy\u017csza dawka wi\u0105za\u0142a si\u0119 z silniejszym efektem. Ci\u015bnienie t\u0119tnicze nie obni\u017cy\u0142o si\u0119, a prawid\u0142owe reakcje na angiotensyn\u0119 I i bradykinin\u0119 pozosta\u0142y zachowane. Oznacza to, \u017ce obserwowanych zmian nie mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 wy\u0142\u0105cznie obni\u017ceniem ci\u015bnienia. St\u0119\u017cenie Ac-SDKP we krwi wzros\u0142o od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu razy, natomiast poziomy TGF-\u03b2 i CTGF, istotnych mediator\u00f3w w\u0142\u00f3knienia, uleg\u0142y zmniejszeniu [3].<\/p>\n
Po zawale serca utrzymuj\u0105ce si\u0119 zapalenie i w\u0142\u00f3knienie mog\u0105 prowadzi\u0107 do post\u0119puj\u0105cej niewydolno\u015bci narz\u0105du. Yang i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali Ac-SDKP zar\u00f3wno we wczesnej fazie, aby ograniczy\u0107 uszkodzenia, jak i w p\u00f3\u017aniejszym okresie, aby oceni\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 cofania zmian. W obu przypadkach ca\u0142kowita zawarto\u015b\u0107 kolagenu w sercu zmniejszy\u0142a si\u0119. W grupie profilaktycznej spad\u0142a przyk\u0142adowo z oko\u0142o 24 do 15 \u00b5g\/mg, a w grupie badaj\u0105cej cofanie zmian z oko\u0142o 23 do 14 \u00b5g\/mg. Liczba makrofag\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 o mniej wi\u0119cej jedn\u0105 trzeci\u0105 w obu grupach, a liczba kom\u00f3rek dodatnich pod wzgl\u0119dem TGF-\u03b2 r\u00f3wnie\u017c spad\u0142a. Zmiany te wyst\u0105pi\u0142y bez obni\u017cenia ci\u015bnienia t\u0119tniczego i bez zmniejszenia wielko\u015bci serca. W grupie profilaktycznej nie wykazano jednoznacznej poprawy si\u0142y skurczu. Mimo to ograniczenie w\u0142\u00f3knienia i zapalenia wskazywa\u0142o na korzystniejsze parametry strukturalne mi\u0119\u015bnia sercowego w badanym modelu [4].<\/p>\n
Ac-SDKP mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c uczestniczy\u0107 w dodatkowych dzia\u0142aniach ochronnych obserwowanych podczas stosowania inhibitor\u00f3w ACE. Rasoul i wsp\u00f3\u0142pracownicy por\u00f3wnali model nadci\u015bnienia wywo\u0142anego angiotensyn\u0105 II z grupami otrzymuj\u0105cymi kaptopryl lub Ac-SDKP w dawkach 400\u2013800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119. Peptyd kilkukrotnie zwi\u0119ksza\u0142 swoje st\u0119\u017cenie we krwi i odtwarza\u0142 wiele efekt\u00f3w podobnych do dzia\u0142ania inhibitor\u00f3w ACE: ogranicza\u0142 nadmiern\u0105 proliferacj\u0119 kom\u00f3rek w sercu, zmniejsza\u0142 liczb\u0119 makrofag\u00f3w i kom\u00f3rek tucznych, obni\u017ca\u0142 poziomy TGF-\u03b2 i CTGF oraz ogranicza\u0142 odk\u0142adanie kolagenu. Efekty te wyst\u0119powa\u0142y bez obni\u017cenia ci\u015bnienia t\u0119tniczego lub zmniejszenia przerostu serca, co sugeruje bezpo\u015bredni wp\u0142yw na tkank\u0119 mi\u0119\u015bnia sercowego [5].<\/p>\n
Rhaleb i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali Ac-SDKP w hodowlach fibroblast\u00f3w serca szczura, stosuj\u0105c st\u0119\u017cenia od 0,05 do 100 nmol\/l. Zaobserwowali dwa istotne efekty: ograniczenie proliferacji kom\u00f3rek, mierzonej na podstawie syntezy DNA, do warto\u015bci zbli\u017conych do prawid\u0142owych przy oko\u0142o 1 nmol\/l oraz zmniejszenie produkcji kolagenu pobudzanej przez endotelin\u0119-1, silny mediator w\u0142\u00f3knienia. Ni\u017csze st\u0119\u017cenia wykazywa\u0142y wi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w ograniczaniu syntezy kolagenu, natomiast bardzo wysokie by\u0142y mniej aktywne. Mechanizm wydawa\u0142 si\u0119 zwi\u0105zany z os\u0142abieniem sygnalizacji p44\/42 MAPK\/ERK. Znany inhibitor MAPK wywo\u0142ywa\u0142 podobny efekt. Wyniki s\u0105 zgodne z ograniczeniem proliferacji fibroblast\u00f3w i syntezy macierzy poprzez modulacj\u0119 szlak\u00f3w reguluj\u0105cych wzrost kom\u00f3rek [6].<\/p>\n
W kolejnych badaniach wykazano, \u017ce Ac-SDKP mo\u017ce ogranicza\u0107 uszkodzenia serca wywo\u0142ywane przez galektyn\u0119-3. Liu i wsp\u00f3\u0142pracownicy podawali doros\u0142ym szczurom galektyn\u0119-3, bia\u0142ko sprzyjaj\u0105ce zapaleniu i w\u0142\u00f3knieniu, przez cztery tygodnie. U zwierz\u0105t obserwowano wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 kom\u00f3rek zapalnych, pogrubienie \u015bcian serca, nasilone w\u0142\u00f3knienie oko\u0142onaczyniowe i \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowe, wzrost aktywno\u015bci szlaku TGF-\u03b2\/Smad3 oraz os\u0142abienie funkcji skurczowej w badaniu echokardiograficznym. Dodanie Ac-SDKP w dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119 zapobiega\u0142o wi\u0119kszo\u015bci tych zmian. Zmniejsza\u0142a si\u0119 liczba kom\u00f3rek zapalnych, w\u0142\u00f3knienie i pogrubienie \u015bcian serca, a parametry jego funkcjonowania by\u0142y korzystniejsze. Wyniki sugeruj\u0105 udzia\u0142 hamowania szlaku TGF-\u03b2\/Smad3 oraz ograniczania zapalenia [7].<\/p>\n
Rhaleb i wsp\u00f3\u0142pracownicy oceniali r\u00f3wnie\u017c Ac-SDKP w klasycznym szczurzym modelu nadci\u015bnienia naczyniowo-nerkowego, okre\u015blanym jako model dw\u00f3ch nerek i jednego zacisku (2K1C). Peptyd podawano podsk\u00f3rnie w dawce 400 \u00b5g\/kg\/dob\u0119. Pomimo utrzymuj\u0105cego si\u0119 podwy\u017cszonego ci\u015bnienia t\u0119tniczego i przerostu serca zaobserwowano znacz\u0105ce zmniejszenie liczby kom\u00f3rek zapalnych i proliferuj\u0105cych w mi\u0119\u015bniu sercowym. Udzia\u0142 kolagenu \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowego zmniejszy\u0142 si\u0119 z oko\u0142o 10,1% u szczur\u00f3w z nadci\u015bnieniem do oko\u0142o 5,4%, czyli poziomu niemal identycznego jak u zwierz\u0105t pozornie operowanych (oko\u0142o 5,3%). Oznacza to, \u017ce przebudowa tkanek uleg\u0142a zmianie pomimo utrzymuj\u0105cego si\u0119 przeci\u0105\u017cenia ci\u015bnieniowego, co wspiera hipotez\u0119 mechanizmu niezale\u017cnego od obni\u017cenia ci\u015bnienia [8].<\/p>\n
W przegl\u0105dzie narracyjnym Cavasin i wsp\u00f3\u0142pracownicy om\u00f3wili uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci tymozyny \u03b24 i jej fragmentu Ac-SDKP. Tymozyna \u03b24 uczestniczy w migracji i prze\u017cywaniu kom\u00f3rek, natomiast Ac-SDKP wykazuje aktywno\u015b\u0107 przeciwzw\u0142\u00f3knieniow\u0105 w modelach nadci\u015bnienia. W badaniach zawa\u0142u serca peptyd ogranicza\u0142 zapalenie, zmniejsza\u0142 w\u0142\u00f3knienie, a tak\u017ce wspiera\u0142 angiogenez\u0119, co obserwowano zar\u00f3wno in vivo, jak i ex vivo. W modelach mysich zmniejsza\u0142 r\u00f3wnie\u017c ryzyko p\u0119kni\u0119cia \u015bciany serca. Nak\u0142adanie si\u0119 cz\u0119\u015bci efekt\u00f3w sugeruje, \u017ce Ac-SDKP mo\u017ce odpowiada\u0107 za niekt\u00f3re dzia\u0142ania biologiczne przypisywane tymozynie \u03b24. Autorzy podkre\u015blali jednak konieczno\u015b\u0107 przeprowadzenia bada\u0144 klinicznych u ludzi [9].<\/p>\n
Ac-SDKP badano r\u00f3wnie\u017c pod k\u0105tem wp\u0142ywu na enzymy rozk\u0142adaj\u0105ce sk\u0142adniki macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej. W fibroblastach serca doros\u0142ych szczur\u00f3w Rhaleb i wsp\u00f3\u0142pracownicy wykazali, \u017ce interleukina 1\u03b2 (IL-1\u03b2) znacz\u0105co zwi\u0119ksza ekspresj\u0119 metaloproteinaz MMP-2, MMP-9 i MMP-13. Enzymy te uczestnicz\u0105 w degradacji macierzy i mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do niekorzystnej przebudowy tkanek. Ac-SDKP nie zmienia\u0142 podstawowej ekspresji MMP, ale silnie hamowa\u0142 wzrost wywo\u0142any przez IL-1\u03b2. Jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza\u0142 ekspresj\u0119 naturalnych inhibitor\u00f3w metaloproteinaz, TIMP-1 i TIMP-2, przywracaj\u0105c bardziej zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 regulacj\u0119 przebudowy macierzy.<\/p>\n
Peptyd ogranicza\u0142 tak\u017ce aktywacj\u0119 NF-\u03baB i ERK\/MAPK, dw\u00f3ch wa\u017cnych szlak\u00f3w zwi\u0105zanych z zapaleniem i proliferacj\u0105. Co istotne, IL-1\u03b2 nie zwi\u0119ksza\u0142a w tym modelu produkcji kolagenu, a Ac-SDKP r\u00f3wnie\u017c nie wp\u0142ywa\u0142 na jego syntez\u0119. Sugeruje to selektywn\u0105 regulacj\u0119 przebudowy tkanek, a nie og\u00f3lne hamowanie wytwarzania kolagenu. Wyniki wskazuj\u0105 na mo\u017cliw\u0105 rol\u0119 Ac-SDKP w utrzymywaniu r\u00f3wnowagi proces\u00f3w zwi\u0105zanych z macierz\u0105 zewn\u0105trzkom\u00f3rkow\u0105 [10].<\/p>\n
Nakagawa i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali Ac-SDKP w szczurzym modelu zapalenia mi\u0119\u015bnia sercowego zale\u017cnego od limfocyt\u00f3w T. U immunizowanych szczur\u00f3w Lewis otrzymuj\u0105cych peptyd zachowana zosta\u0142a zar\u00f3wno funkcja skurczowa, jak i rozkurczowa serca. Ograniczono r\u00f3wnie\u017c powi\u0119kszenie narz\u0105du, powstawanie tkanki w\u0142\u00f3knistej i uszkodzenia jego struktury. Analiza histologiczna wykaza\u0142a mniejszy naciek kom\u00f3rek odporno\u015bciowych, w tym makrofag\u00f3w, kom\u00f3rek dendrytycznych i limfocyt\u00f3w T.<\/p>\n
Zmniejszy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poziomy mediator\u00f3w zapalnych, w tym IL-1\u03b1, TNF-\u03b1, IL-2 i IL-17, chemokin CINC-1 i IP-10, cz\u0105steczek adhezyjnych ICAM-1 i L-selektyny oraz metaloproteinaz. Ac-SDKP nie zmienia\u0142 natomiast poziomu autoprzeciwcia\u0142 przeciw miozynie ani odpowiedzi limfocyt\u00f3w T swoistych dla antygenu. Sugeruje to, \u017ce obserwowany efekt ochronny wynika\u0142 przede wszystkim z ograniczenia rekrutacji kom\u00f3rek odporno\u015bciowych i mediator\u00f3w zapalnych, a nie ze zmiany produkcji autoprzeciwcia\u0142 lub aktywacji limfocyt\u00f3w T [11].<\/p>\n
Gonz\u00e1lez i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali Ac-SDKP u szczur\u00f3w, kt\u00f3rym przez trzy tygodnie podawano angiotensyn\u0119 II. Ci\u015bnienie t\u0119tnicze i przerost serca pozostawa\u0142y podwy\u017cszone zar\u00f3wno u zwierz\u0105t leczonych, jak i kontrolnych. Ac-SDKP zapobiega\u0142 jednak zwi\u0119kszeniu ca\u0142kowitej zawarto\u015bci kolagenu i jego usieciowaniu. Mechanizm obejmowa\u0142 hamowanie ekspresji mRNA oksydazy lizylowej (LOX) oraz bia\u0142ka LOXL1, czyli enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w tworzeniu wi\u0105za\u0144 poprzecznych kolagenu i usztywnianiu tkanki w\u0142\u00f3knistej.<\/p>\n
Dodatkowo zmniejsza\u0142a si\u0119 ekspresja TGF-\u03b2, aktywacja NF-\u03baB oraz nap\u0142yw limfocyt\u00f3w T CD4\u207a i CD8\u207a oraz makrofag\u00f3w CD68\u207a do mi\u0119\u015bnia sercowego. Nap\u0142yw limfocyt\u00f3w CD4\u207a korelowa\u0142 z ekspresj\u0105 LOXL1, co sugeruje mechanistyczny zwi\u0105zek mi\u0119dzy aktywno\u015bci\u0105 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych a sztywnieniem tkanki w\u0142\u00f3knistej. Wyniki wskazuj\u0105 na dzia\u0142anie przeciwzapalne i przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe niezale\u017cne od zmian ci\u015bnienia t\u0119tniczego [12].<\/p>\n
Peng i wsp\u00f3\u0142pracownicy analizowali wp\u0142yw Ac-SDKP na wczesne i p\u00f3\u017ane etapy uszkodzenia serca po zawale u myszy C57BL\/6J. Zwierz\u0119ta otrzymywa\u0142y 1,6 mg\/kg\/dob\u0119. W pierwszym tygodniu zmniejszy\u0142a si\u0119 cz\u0119sto\u015b\u0107 \u015bmiertelnych p\u0119kni\u0119\u0107 \u015bciany serca, ekspresja ICAM-1, nap\u0142yw makrofag\u00f3w, aktywno\u015b\u0107 enzym\u00f3w degraduj\u0105cych \u017celatyn\u0119, poziom p53 oraz \u015bmier\u0107 kardiomiocyt\u00f3w. Jednocze\u015bnie na obrze\u017cach uszkodzonego obszaru zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 liczba drobnych naczy\u0144 krwiono\u015bnych, co sugerowa\u0142o nasilenie angiogenezy.<\/p>\n
W pi\u0105tym tygodniu obserwowano mniejsz\u0105 zawarto\u015b\u0107 kolagenu \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowego, lepiej zachowan\u0105 struktur\u0119 serca, ni\u017csze wska\u017aniki stresu retikulum endoplazmatycznego, w tym CHOP, oraz utrzymanie poziomu SERCA2, bia\u0142ka wa\u017cnego dla regulacji wapnia w kardiomiocytach. Og\u00f3lna funkcja serca by\u0142a korzystniejsza. Badanie wskazuje na zmiany zar\u00f3wno we wczesnym uszkodzeniu, jak i p\u00f3\u017aniejszej przebudowie kom\u00f3r [13].<\/p>\n
Castoldi i wsp\u00f3\u0142pracownicy oceniali Ac-SDKP w szczurzym modelu kardiomiopatii cukrzycowej. Dwa miesi\u0105ce po wywo\u0142aniu cukrzycy rozpocz\u0119to o\u015bmiotygodniowe podawanie peptydu w dawce 1 mg\/kg\/dob\u0119 za pomoc\u0105 minipomp. U szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 wyst\u0119powa\u0142a hiperglikemia, nasilone w\u0142\u00f3knienie \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowe i oko\u0142onaczyniowe oraz podwy\u017cszone poziomy TGF-\u03b21 i fosforylowanych bia\u0142ek Smad2\/3. Ac-SDKP zmniejsza\u0142 oba rodzaje w\u0142\u00f3knienia i ogranicza\u0142 sygnalizacj\u0119 TGF-\u03b2\/Smad, r\u00f3wnie\u017c u zwierz\u0105t otrzymuj\u0105cych ramipryl, inhibitor ACE.<\/p>\n
Badanie echokardiograficzne wykaza\u0142o zaburzenia skurczu i rozkurczu serca zwi\u0105zane z cukrzyc\u0105. Insulina i ramipryl przywraca\u0142y obie funkcje, natomiast Ac-SDKP cz\u0119\u015bciowo poprawia\u0142 rozkurcz. Wyniki wskazuj\u0105 na dzia\u0142anie przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142a umiarkowana poprawa funkcjonalna w tym modelu [14].<\/p>\n
Sharma i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali ochron\u0119 naczy\u0144 wie\u0144cowych przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi promieniowaniem. W szczurzym modelu napromieniania klatki piersiowej Ac-SDKP podawano podsk\u00f3rnie przez 18 tygodni. Promieniowanie zmniejsza\u0142o spoczynkowy przep\u0142yw krwi przez serce, prowadzi\u0142o do \u015bmierci kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka, zwi\u0119ksza\u0142o w\u0142\u00f3knienie naczy\u0144 wie\u0144cowych i zaburza\u0142o bia\u0142ka po\u0142\u0105cze\u0144 \u015bcis\u0142ych, w tym klaudyn\u0119-1 i JAM-2.<\/p>\n
Ac-SDKP przywraca\u0142 przep\u0142yw krwi w kierunku warto\u015bci prawid\u0142owych, sprzyja\u0142 zachowaniu kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka, zmniejsza\u0142 w\u0142\u00f3knienie i poprawia\u0142 organizacj\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144 \u015bcis\u0142ych. Badania laboratoryjne wykaza\u0142y, \u017ce peptyd wnika\u0142 do kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka i ogranicza\u0142 powstawanie reaktywnych form tlenu po napromienianiu. U \u017cywych zwierz\u0105t znakowany peptyd gromadzi\u0142 si\u0119 w kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka w ci\u0105gu kilku godzin. Wyniki wskazuj\u0105 na ochron\u0119 naczy\u0144, mniejsze uszkodzenia oksydacyjne i lepsze zachowanie mikrokr\u0105\u017cenia w tym modelu [15].<\/p>\n
W badaniach na ludzkich fibroblastach serca kom\u00f3rki poddawano wst\u0119pnej ekspozycji na Ac-SDKP w st\u0119\u017ceniu 10 nM, a nast\u0119pnie dzia\u0142aniu tunikamycyny (0,25 \u00b5g\/ml), wywo\u0142uj\u0105cej stres retikulum endoplazmatycznego. Peptyd ogranicza\u0142 nadmiern\u0105 produkcj\u0119 kolagenu w kom\u00f3rkach poddanych stresowi. Efekt ten wi\u0105za\u0142 si\u0119 z os\u0142abieniem odpowiedzi stresowej, zmniejszeniem aktywno\u015bci CHOP i NF-\u03baB oraz obni\u017ceniem poziomu IL-6.<\/p>\n
Po genetycznym zmniejszeniu ekspresji CHOP Ac-SDKP nadal ogranicza\u0142 aktywno\u015b\u0107 NF-\u03baB i ekspresj\u0119 kolagenu typu I zar\u00f3wno na poziomie bia\u0142ka, jak i mRNA. Wyniki wspieraj\u0105 hipotez\u0119, \u017ce peptyd mo\u017ce ogranicza\u0107 nadmiern\u0105 produkcj\u0119 sk\u0142adnik\u00f3w tkanki w\u0142\u00f3knistej w warunkach stresu kom\u00f3rkowego [16].<\/p>\n
W kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka ludzkich t\u0119tnic wie\u0144cowych stymulacja TNF-\u03b1 powodowa\u0142a wyra\u017any wzrost ekspresji ICAM-1, cz\u0105steczki adhezyjnej uczestnicz\u0105cej w przy\u0142\u0105czaniu leukocyt\u00f3w do powierzchni naczy\u0144. Wst\u0119pna ekspozycja na Ac-SDKP zmniejsza\u0142a poziom ICAM-1 w spos\u00f3b zale\u017cny od dawki. Analiza mechanistyczna wskaza\u0142a na hamowanie kaskady IKK \u2192 I\u03baB \u2192 NF-\u03baB, odgrywaj\u0105cej centraln\u0105 rol\u0119 w aktywacji gen\u00f3w zapalnych. Dwa inne szlaki, p38 MAPK i ERK, pozosta\u0142y niezmienione. Sugeruje to selektywne oddzia\u0142ywanie Ac-SDKP na sygnalizacj\u0119 NF-\u03baB w kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka. S\u0105 to jednak wyniki kom\u00f3rkowe, a nie potwierdzenie klinicznej ochrony naczy\u0144 [17].<\/p>\n
W szczurzym modelu nadci\u015bnienia wywo\u0142anego angiotensyn\u0105 II Ac-SDKP ogranicza\u0142 odk\u0142adanie kolagenu w aorcie oraz zmniejsza\u0142 ekspresj\u0119 mRNA kolagenu typu I i III. Obserwowano tak\u017ce ni\u017csz\u0105 aktywno\u015b\u0107 kinazy bia\u0142kowej C, mniejszy stres oksydacyjny, ograniczenie ekspresji ICAM-1 i mniejszy nap\u0142yw makrofag\u00f3w do \u015bciany naczynia. Zmniejszy\u0142a si\u0119 aktywno\u015b\u0107 TGF-\u03b21 i Smad2, natomiast poziom Smad7, naturalnego inhibitora tego szlaku, wzr\u00f3s\u0142. Ci\u015bnienie t\u0119tnicze i grubo\u015b\u0107 aorty pozosta\u0142y podwy\u017cszone, co wskazuje, \u017ce obserwowane zmiany w \u015bcianie naczynia nie wynika\u0142y z obni\u017cenia ci\u015bnienia [18].<\/p>\n
W kolejnym szczurzym modelu napromieniania klatki piersiowej 18-tygodniowe podawanie Ac-SDKP sprzyja\u0142o zachowaniu funkcji serca, ogranicza\u0142o gromadzenie macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej i w\u0142\u00f3knienie, zmniejsza\u0142o nap\u0142yw makrofag\u00f3w oraz \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek serca. Spad\u0142y r\u00f3wnie\u017c poziomy i uwalnianie Mac-2 (galektyny-3), bia\u0142ka makrofag\u00f3w zwi\u0105zanego z w\u0142\u00f3knieniem. Ac-SDKP obserwowano wewn\u0105trz makrofag\u00f3w, w pobli\u017cu j\u0105dra kom\u00f3rkowego, a jego obecno\u015b\u0107 ogranicza\u0142a uwalnianie Mac-2 wywo\u0142ane promieniowaniem. Gdy fibroblasty nie zawiera\u0142y Mac-2, promieniowanie wywo\u0142ywa\u0142o znacznie s\u0142absze sygna\u0142y sprzyjaj\u0105ce w\u0142\u00f3knieniu. Badania te dostarczaj\u0105 przedklinicznych dowod\u00f3w na ograniczenie zapalnej i w\u0142\u00f3knistej przebudowy tkanek po napromienianiu [19].<\/p>\n
Badania por\u00f3wnawcze dotycz\u0105ce p\u0142uc analizowa\u0142y r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Ac-SDKP a jego prekursorem, tymozyn\u0105 \u03b24. W eksperymentach laboratoryjnych na ludzkich kom\u00f3rkach p\u0142uc pochodz\u0105cych od os\u00f3b z idiopatycznym w\u0142\u00f3knieniem p\u0142uc (IPF) Ac-SDKP ogranicza\u0142 nadmiern\u0105 proliferacj\u0119 kom\u00f3rek i zmniejsza\u0142 ekspresj\u0119 dw\u00f3ch marker\u00f3w w\u0142\u00f3knienia pobudzanych przez TGF-\u03b2: \u03b1-SMA i kolagenu.<\/p>\n
W mysim modelu uszkodzenia p\u0142uc wywo\u0142anego bleomycyn\u0105 tymozyna \u03b24 zmniejsza\u0142a zapalenie i wczesne w\u0142\u00f3knienie w si\u00f3dmym dniu, ale nie zapobiega\u0142a w\u0142\u00f3knieniu w p\u00f3\u017aniejszych etapach, mi\u0119dzy 14. a 21. dniem. Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce Ac-SDKP mo\u017ce hamowa\u0107 podstawowe etapy powstawania tkanki w\u0142\u00f3knistej w kom\u00f3rkach i potencjalnie wykazywa\u0107 bardziej trwa\u0142e dzia\u0142anie przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe ni\u017c jego prekursor. Hipoteza ta wymaga jednak dalszego potwierdzenia [20].<\/p>\n
W badaniach krzemicy analizowano rol\u0119 KIF3A i szlaku \u03b2-kateniny. Poziomy KIF3A by\u0142y obni\u017cone zar\u00f3wno w pr\u00f3bkach pacjent\u00f3w, jak i w p\u0142ucach szczur\u00f3w. Przywr\u00f3cenie aktywno\u015bci KIF3A zmniejsza\u0142o sygnalizacj\u0119 \u03b2-kateniny oraz jej dalszych mediator\u00f3w MRTF-A i SRF, ograniczaj\u0105c przej\u015bcie kom\u00f3rek nab\u0142onkowych w miofibroblasty (EMyT), proces zwi\u0105zany z w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n
Ac-SDKP zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 KIF3A i zmniejsza\u0142 sygnalizacj\u0119 \u03b2-katenina\/MRTF-A\/SRF. Gdy ekspresj\u0119 KIF3A sztucznie ograniczano, korzystne efekty Ac-SDKP zanika\u0142y. Wskazuje to, \u017ce KIF3A jest niezb\u0119dnym elementem badanego mechanizmu przeciwzw\u0142\u00f3knieniowego [21].<\/p>\n
W kolejnym badaniu po\u0142\u0105czenie Ac-SDKP z wazoaktywnym peptydem jelitowym (VIP) ogranicza\u0142o zmiany przypominaj\u0105ce przewlek\u0142\u0105 obturacyjn\u0105 chorob\u0119 p\u0142uc (POChP) wywo\u0142ane dymem papierosowym u myszy. Zmniejsza\u0142y si\u0119 markery uszkodze\u0144 oksydacyjnych, w tym MDA, zawarto\u015b\u0107 hydroksyproliny zwi\u0105zana z kolagenem oraz poziom TGF-\u03b2. Jednocze\u015bnie spada\u0142y st\u0119\u017cenia cytokin zapalnych TNF-\u03b1, IL-1\u03b2 i IL-6, a aktywno\u015b\u0107 dysmutazy ponadtlenkowej (SOD) wzrasta\u0142a. Badanie histologiczne wykaza\u0142o mniej zapalenia i s\u0142absz\u0105 przebudow\u0119 strukturaln\u0105 p\u0142uc. Po\u0142\u0105czenie wykazywa\u0142o zatem dzia\u0142anie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe w modelu uszkodzenia wywo\u0142anego dymem [22, 23].<\/p>\n
Ac-SDKP wykazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywno\u015b\u0107 zar\u00f3wno we wczesnym, jak i p\u00f3\u017aniejszym etapie w\u0142\u00f3knienia p\u0142uc wywo\u0142anego bleomycyn\u0105. U myszy CD-1 podawanie 0,6 mg\/kg dootrzewnowo, rozpoczynane w dniu 0 lub 7, poprawia\u0142o prze\u017cywalno\u015b\u0107 i ogranicza\u0142o utrat\u0119 masy cia\u0142a zwi\u0105zan\u0105 z bleomycyn\u0105. W p\u0142ucach obserwowano mniejszy obrz\u0119k, mniej naciekaj\u0105cych kom\u00f3rek odporno\u015bciowych, lepiej zachowan\u0105 struktur\u0119 tkanek i s\u0142absze w\u0142\u00f3knienie. Zmniejsza\u0142o si\u0119 barwienie kolagenu oraz ilo\u015b\u0107 kolagenu rozpuszczalnego. Spada\u0142y tak\u017ce poziomy IL-17, TGF-\u03b2 i \u03b1-SMA, co wskazywa\u0142o na mniejsz\u0105 liczb\u0119 miofibroblast\u00f3w. Efekty wyst\u0119powa\u0142y zar\u00f3wno przy wczesnym, jak i op\u00f3\u017anionym rozpocz\u0119ciu podawania [24].<\/p>\n
W szczurzym modelu krzemicy Ac-SDKP ogranicza\u0142 w\u0142\u00f3knienie poprzez wp\u0142yw na szlak P-HSP27\/SNAI1. Krzemionka zwi\u0119ksza\u0142a poziomy P-HSP27, SNAI1, \u03b1-SMA oraz kolagenu typu I i III w tkance p\u0142ucnej. Podawanie Ac-SDKP przed ekspozycj\u0105 lub po rozpocz\u0119ciu choroby zmniejsza\u0142o wszystkie te markery oraz liczb\u0119 kom\u00f3rek jednocze\u015bnie dodatnich pod wzgl\u0119dem P-HSP27 i \u03b1-SMA. U zdrowych zwierz\u0105t kontrolnych peptyd nie zmienia\u0142 ekspresji tych bia\u0142ek, co sugeruje zale\u017cno\u015b\u0107 obserwowanych efekt\u00f3w od stanu chorobowego tkanek [25].<\/p>\n
Metaanaliza obejmuj\u0105ca 18 randomizowanych bada\u0144 na zwierz\u0119tach, przeprowadzonych w latach 2008\u20132021, uwzgl\u0119dnia\u0142a \u0142\u0105cznie 428 zwierz\u0105t. W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi modelami Ac-SDKP zmniejsza\u0142 kilka wska\u017anik\u00f3w w\u0142\u00f3knienia: \u03b1-SMA (standaryzowana \u015brednia r\u00f3\u017cnica [SMD] \u22122,44), kolagen typu I (SMD \u22125,36), kolagen typu III (SMD \u22123,07), TGF-\u03b2 (SMD \u22122,88) oraz powierzchni\u0119 guzk\u00f3w p\u0142ucnych (SMD \u22121,80). Dla wszystkich tych parametr\u00f3w podano p < 0,001.<\/p>\n
Znacz\u0105ca by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zmiana hydroksyproliny, markera zawarto\u015bci kolagenu (SMD 7,62; 95% CI 4,90\u201310,33; p < 0,001), co wskazywa\u0142o na wp\u0142yw na metabolizm kolagenu. \u0141\u0105czne wyniki bada\u0144 zwierz\u0119cych wspieraj\u0105 obecno\u015b\u0107 sygna\u0142u przeciwzw\u0142\u00f3knieniowego w analizowanych modelach, ale podlegaj\u0105 ograniczeniom metodologicznym w\u0142a\u015bciwym dla metaanaliz przedklinicznych [26].<\/p>\n
W innym badaniu szczury poddawano ekspozycji na krzemionk\u0119 w celu wywo\u0142ania w\u0142\u00f3knienia, a nast\u0119pnie stosowano Ac-SDKP w schemacie profilaktycznym lub po rozwini\u0119ciu zmian, w dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119. W por\u00f3wnaniu z grupami kontrolnymi z krzemic\u0105 poziomy bia\u0142ek TGF-\u03b21 i CTGF w p\u0142ucach by\u0142y znacz\u0105co ni\u017csze i wynosi\u0142y odpowiednio oko\u0142o 0,244 \u00b1 0,016 oraz 0,241 \u00b1 0,017. Zmniejszy\u0142y si\u0119 tak\u017ce poziomy mRNA, szczeg\u00f3lnie CTGF (p < 0,05). W grupie profilaktycznej zar\u00f3wno bia\u0142ko, jak i mRNA TGF-\u03b21 by\u0142y istotnie ni\u017csze ni\u017c w o\u015bmiotygodniowym modelu krzemicy. Badania histologiczne potwierdzi\u0142y mniejsze w\u0142\u00f3knienie [27].<\/p>\n
W kolejnym modelu krzemicy Ac-SDKP ogranicza\u0142 gromadzenie kolagenu i poprawia\u0142 struktur\u0119 p\u0142uc. Szczurom podawano peptyd po uszkodzeniu lub 48 godzin przed ekspozycj\u0105 na krzemionk\u0119. W grupach terapeutycznych, w por\u00f3wnaniu z modelami krzemicy, powierzchnia guzk\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 do 84,28% i 67,93%, poziom hydroksyproliny do 70,89% i 58,18%, kolagenu typu I do 71,08% i 58,13%, a kolagenu typu III do 80,13% i 70,70% odpowiednich warto\u015bci kontrolnych w poszczeg\u00f3lnych punktach czasowych.<\/p>\n
W grupach profilaktycznych, wzgl\u0119dem o\u015bmiotygodniowego modelu krzemicy, powierzchnia guzk\u00f3w spad\u0142a do 61,13%, hydroksyprolina do 60,27%, a kolagen typu I i III odpowiednio do 40,13% i 65,77%. Barwienia histologiczne HE i VG wykaza\u0142y \u0142agodniejsze w\u0142\u00f3knienie. Wyniki potwierdzaj\u0105 ograniczenie zar\u00f3wno zawarto\u015bci kolagenu, jak i widocznych zmian w\u0142\u00f3knistych w badanym modelu [28].<\/p>\n
Badania nad ekspozycj\u0105 na krzemionk\u0119 obejmowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c p\u0142uca i ko\u015bci. W modelach szczurzych i kom\u00f3rkowych krzemionka aktywowa\u0142a TLR4 i RANKL, nasilaj\u0105c zapalenie p\u0142uc oraz powstawanie osteoklast\u00f3w odpowiedzialnych za resorpcj\u0119 ko\u015bci. Ac-SDKP hamowa\u0142 sygnalizacj\u0119 TLR4 i RANKL, sprzyja\u0142 zachowaniu elastyny p\u0142ucnej, ogranicza\u0142 zapalenie i aktywacj\u0119 makrofag\u00f3w. W tkance kostnej hamowa\u0142 r\u00f3\u017cnicowanie osteoklast\u00f3w i pomaga\u0142 utrzyma\u0107 g\u0119sto\u015b\u0107 oraz mikroarchitektur\u0119 ko\u015bci. Wyniki wskazuj\u0105 na jednoczesne zmiany ochronne w p\u0142ucach i tkance kostnej w eksperymentalnych modelach uszkodze\u0144 zwi\u0105zanych z krzemionk\u0105 [29].<\/p>\n
Ac-SDKP badano tak\u017ce pod k\u0105tem wp\u0142ywu na r\u00f3\u017cnicowanie fibroblast\u00f3w w miofibroblasty. TGF-\u03b21 pobudza fibroblasty p\u0142uc do takiego przekszta\u0142cenia i zwi\u0119ksza produkcj\u0119 kolagenu. Gdy Ac-SDKP stosowano przed ekspozycj\u0105 na TGF-\u03b21, poziomy \u03b1-SMA i kolagenu zmniejsza\u0142y si\u0119, podobnie jak poziomy TGF-\u03b21 i jego receptora.<\/p>\n
U szczur\u00f3w z uszkodzeniem p\u0142uc wywo\u0142anym krzemionk\u0105 podawanie peptydu przed ekspozycj\u0105 lub po niej obni\u017ca\u0142o poziomy TGF-\u03b21, sygnalizacj\u0119 RAS i aktywno\u015b\u0107 SRF oraz zmniejsza\u0142o liczb\u0119 miofibroblast\u00f3w dodatnich pod wzgl\u0119dem \u03b1-SMA w guzkach p\u0142ucnych. Towarzyszy\u0142o temu mniejsze odk\u0142adanie kolagenu [30, 31].<\/p>\n
W badaniach nad kom\u00f3rkami nab\u0142onka p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych analizowano przej\u015bcie nab\u0142onkowo-mezenchymalne. Pod wp\u0142ywem krzemionki i TGF-\u03b21 poziomy marker\u00f3w nab\u0142onkowych, takich jak E-kadheryna i SP-A, zmniejsza\u0142y si\u0119, natomiast wzrasta\u0142y markery mezenchymalne i w\u0142\u00f3knienia, w tym wimentyna, \u03b1-SMA oraz kolagen typu I i III.<\/p>\n
Ac-SDKP ogranicza\u0142 te zmiany. Kom\u00f3rki w wi\u0119kszym stopniu zachowywa\u0142y cechy nab\u0142onkowe, poziomy marker\u00f3w w\u0142\u00f3knienia spada\u0142y, a aktywno\u015b\u0107 szlaku TGF-\u03b21\/ROCK1 ulega\u0142a os\u0142abieniu. Sugeruje to lepsze zachowanie struktury nab\u0142onka p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych w warunkach eksperymentalnego uszkodzenia [32].<\/p>\n
Ac-SDKP wp\u0142ywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na stres retikulum endoplazmatycznego i \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek nab\u0142onka p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych. Ekspozycja na krzemionk\u0119 zwi\u0119ksza\u0142a poziomy GRP78, fosforylowanych PERK i eIF2\u03b1, CHOP oraz kaspazy-12, czemu towarzyszy\u0142a nasilona \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek. W obecno\u015bci Ac-SDKP, podobnie jak przy zastosowaniu inhibitora stresu retikulum 4-PBA, markery te ulega\u0142y zmniejszeniu. Ograniczono r\u00f3wnie\u017c \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek w eksperymentach laboratoryjnych i u szczur\u00f3w oraz zawarto\u015b\u0107 kolagenu w p\u0142ucach. Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce os\u0142abienie szlaku PERK\/eIF2\u03b1\/CHOP i aktywno\u015bci kaspazy-12 mo\u017ce uczestniczy\u0107 w ochronie nab\u0142onka i ograniczaniu w\u0142\u00f3knienia [33].<\/p>\n
Nakagawa i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) wykazali w modelu myszy NZBWF1 predysponowanych do tocznia, \u017ce Ac-SDKP ogranicza\u0142 uszkodzenia nerek i stwardnienie k\u0142\u0119buszk\u00f3w nerkowych bez obni\u017cania skurczowego ci\u015bnienia t\u0119tniczego. Ci\u0119\u017ckie nadci\u015bnienie, albuminuria i przedwczesna \u015bmier\u0107 pojawia\u0142y si\u0119 u leczonych zwierz\u0105t p\u00f3\u017aniej, ale r\u00f3\u017cnice te nie osi\u0105gn\u0119\u0142y istotno\u015bci statystycznej [34].<\/p>\n
Worou i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2015) badali szczury Dahl wra\u017cliwe na s\u00f3l, otrzymuj\u0105ce Ac-SDKP przez sze\u015b\u0107 tygodni w dawkach 800 lub 1600 \u00b5g\/kg\/dob\u0119. Dieta bogata w s\u00f3l nadal podwy\u017csza\u0142a ci\u015bnienie t\u0119tnicze, ale w nerkach obserwowano mniej zapalenia, mniejsze w\u0142\u00f3knienie i lepiej zachowane k\u0142\u0119buszki. Tylko wy\u017csza dawka zmniejsza\u0142a albuminuri\u0119 u szczur\u00f3w wra\u017cliwych na s\u00f3l. W bardziej odpornej linii SS13BN obie dawki zapobiega\u0142y utracie albuminy i uszkodzeniom strukturalnym. Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 efekt\u00f3w nerkowych by\u0142a niezale\u017cna od obni\u017cenia ci\u015bnienia [35].<\/p>\n
Liao i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2015) badali Ac-SDKP u myszy predysponowanych do tocznia przez 20 tygodni. U zwierz\u0105t otrzymuj\u0105cych peptyd obserwowano lepsz\u0105 funkcj\u0119 nerek, mimo \u017ce poziomy autoprzeciwcia\u0142 zwi\u0105zanych z toczniem nie uleg\u0142y zmianie. W nerkach wyst\u0119powa\u0142o mniej naciekaj\u0105cych makrofag\u00f3w i limfocyt\u00f3w T. Zmniejszy\u0142y si\u0119 poziomy cytokin i chemokin, a aktywacja sk\u0142adnik\u00f3w dope\u0142niacza C5\u20139 oraz mediator\u00f3w RANTES, MCP-5 i ICAM-1 by\u0142a ograniczona. Towarzyszy\u0142o temu zachowanie funkcji filtracyjnej i mniejsze uszkodzenia mikroskopowe [36].<\/p>\n
W modelu nadci\u015bnienia wywo\u0142anego DOCA i sol\u0105 Rhaleb i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2011) podawali myszom Ac-SDKP w dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119 przez 12 tygodni. Pomimo utrzymuj\u0105cego si\u0119 nadci\u015bnienia zmniejsza\u0142o si\u0119 w\u0142\u00f3knienie nerek, odk\u0142adanie macierzy w k\u0142\u0119buszkach oraz nap\u0142yw monocyt\u00f3w i makrofag\u00f3w. Albuminuria obni\u017cy\u0142a si\u0119 z 41 \u00b1 5 \u00b5g do 13 \u00b1 3 \u00b5g na 10 g masy cia\u0142a na dob\u0119, osi\u0105gaj\u0105c warto\u015bci zbli\u017cone do kontrolnych. Cz\u0119\u015bciowo przywr\u00f3cono tak\u017ce poziom nefryny, wa\u017cnego bia\u0142ka szczeliny filtracyjnej. Wyniki wskazuj\u0105 na ochron\u0119 bariery filtracyjnej i ograniczenie w\u0142\u00f3knienia niezale\u017cnie od ci\u015bnienia t\u0119tniczego [37].<\/p>\n
Shibuya i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2005) analizowali Ac-SDKP u myszy db\/db z cukrzyc\u0105 typu 2. O\u015bmiotygodniowe podawanie za pomoc\u0105 minipomp zwi\u0119ksza\u0142o st\u0119\u017cenie peptydu w osoczu oko\u0142o trzykrotnie, bez zmiany glikemii. Ograniczano powi\u0119kszenie k\u0142\u0119buszk\u00f3w, nadmierne odk\u0142adanie macierzy mezangialnej i sk\u0142adnik\u00f3w macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej. St\u0119\u017cenie kreatyniny w osoczu zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do warto\u015bci prawid\u0142owych. Albuminuria r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zmniejsza\u0142a, ale r\u00f3\u017cnica nie by\u0142a istotna statystycznie. Mechanistycznie Ac-SDKP hamowa\u0142 przemieszczanie Smad3 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego, ograniczaj\u0105c sygnalizacj\u0119 TGF-\u03b2\/Smad zwi\u0105zan\u0105 z w\u0142\u00f3knieniem [38].<\/p>\n
Castoldi i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2013) badali szczury z cukrzyc\u0105, kt\u00f3rym podawano Ac-SDKP w dawce 1 mg\/kg\/dob\u0119, ramipryl w dawce 3 mg\/kg\/dob\u0119, oba zwi\u0105zki \u0142\u0105cznie lub leczenie kontrolne. U nieleczonych zwierz\u0105t wyst\u0119powa\u0142a hiperglikemia, zwi\u0119kszona albuminuria, w\u0142\u00f3knienie nerek i zmniejszona ilo\u015b\u0107 nefryny w k\u0142\u0119buszkach. Sam Ac-SDKP ogranicza\u0142 w\u0142\u00f3knienie, ale nie poprawia\u0142 albuminurii. Ramipryl zmniejsza\u0142 zar\u00f3wno albuminuri\u0119, jak i w\u0142\u00f3knienie oraz przywraca\u0142 poziom nefryny. Po\u0142\u0105czenie Ac-SDKP z ramiprylem silniej ogranicza\u0142o w\u0142\u00f3knienie ni\u017c sam ramipryl, lecz nie przynosi\u0142o dodatkowej poprawy albuminurii. Wyniki wskazuj\u0105 na dodatkowy efekt przeciwzw\u0142\u00f3knieniowy w badanym modelu, bez dodatkowej poprawy wydalania albuminy [39].<\/p>\n
Zhang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) opracowali inspirowany rozwi\u0105zaniami biologicznymi hydro\u017cel o podw\u00f3jnej sieci, z\u0142o\u017cony z \u017celatyny oraz kompleksu kurkuminy z cynkiem, pokryty DOPA i funkcjonalizowany unieruchomionym Ac-SDKP. System zaprojektowano, aby ograniczy\u0107 problemy zwi\u0105zane z rozpuszczalno\u015bci\u0105, wch\u0142anianiem i stabilno\u015bci\u0105 wolnych substancji. Po zastosowaniu in vivo w nerkach szczur\u00f3w po cz\u0119\u015bciowej nefrektomii hydro\u017cel zmniejsza\u0142 miejscowe w\u0142\u00f3knienie, wspiera\u0142 angiogenez\u0119 i pobudza\u0142 tworzenie nowych kanalik\u00f3w nerkowych. Badania materia\u0142owe potwierdzi\u0142y odpowiedni\u0105 porowato\u015b\u0107, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 i biokompatybilno\u015b\u0107, co wspiera dalsze badania nad tym rozwi\u0105zaniem [40].<\/p>\n
Zuo i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2013) por\u00f3wnali Ac-SDKP, tymozyn\u0119 \u03b24 oraz tymozyn\u0119 \u03b24 w po\u0142\u0105czeniu z inhibitorem oligopeptydazy prolinowej (POP) w modelach jednostronnej niedro\u017cno\u015bci moczowodu u myszy typu dzikiego i pozbawionych PAI-1. Ac-SDKP konsekwentnie zmniejsza\u0142 w\u0142\u00f3knienie w obu genotypach. Obserwowano mniej kolagenu i fibronektyny, mniej aktywowanych miofibroblast\u00f3w i makrofag\u00f3w oraz s\u0142absz\u0105 sygnalizacj\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 w\u0142\u00f3knieniu. Badania por\u00f3wnawcze wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na odr\u0119bne i zale\u017cne od etapu choroby dzia\u0142ania tymozyny \u03b24 [41].<\/p>\n
Wang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2010) wykazali, \u017ce Ac-SDKP ogranicza\u0142 zapalenie i w\u0142\u00f3knienie nerek wywo\u0142ane niedro\u017cno\u015bci\u0105. U szczur\u00f3w z jednostronn\u0105 niedro\u017cno\u015bci\u0105 moczowodu 14 dni podawania peptydu zmniejsza\u0142o w\u0142\u00f3knienie cewkowo-\u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowe i zmiany zapalne widoczne w badaniu histologicznym. Obserwowano mniejszy nap\u0142yw makrofag\u00f3w ED-1 oraz ni\u017csze poziomy MCP-1, NF-\u03baB, \u03b1-SMA i TGF-\u03b21 w kom\u00f3rkach cewek i \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszu. Spada\u0142a r\u00f3wnie\u017c ekspresja gen\u00f3w MCP-1 i TGF-\u03b21, co wskazywa\u0142o na ograniczenie zar\u00f3wno rekrutacji kom\u00f3rek zapalnych, jak i aktywacji macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej [42].<\/p>\n
Liao i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2010) podawali Ac-SDKP w dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119 szczurom po usuni\u0119ciu 5\/6 masy nerek, rozpoczynaj\u0105c podawanie przed uszkodzeniem lub po jego wyst\u0105pieniu. Pomimo utrzymuj\u0105cego si\u0119 nadci\u015bnienia i przerostu lewej komory serca peptyd zmniejsza\u0142 albuminuri\u0119, ogranicza\u0142 nap\u0142yw makrofag\u00f3w i redukowa\u0142 zawarto\u015b\u0107 kolagenu w nerkach w obu grupach. Utrata nefryny w k\u0142\u0119buszkach by\u0142a r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciowo ograniczana lub odwracana. Wyniki sugeruj\u0105 popraw\u0119 integralno\u015bci bariery filtracyjnej zar\u00f3wno we wczesnej, jak i bardziej zaawansowanej fazie uszkodzenia, g\u0142\u00f3wnie poprzez dzia\u0142anie przeciwzapalne i przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe, a nie kontrol\u0119 ci\u015bnienia [43].<\/p>\n
Peng i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2001) badali szczury po usuni\u0119ciu jednej nerki, kt\u00f3rym przez sze\u015b\u0107 tygodni podawano aldosteron i s\u00f3l. Interwencja podwy\u017csza\u0142a ci\u015bnienie t\u0119tnicze, powodowa\u0142a powi\u0119kszenie serca i nerki oraz zwi\u0119ksza\u0142a zawarto\u015b\u0107 kolagenu i markera proliferacji kom\u00f3rkowej PCNA. Ac-SDKP, szczeg\u00f3lnie w wy\u017cszej dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119, znacz\u0105co zmniejsza\u0142 zawarto\u015b\u0107 kolagenu i PCNA w spos\u00f3b zale\u017cny od dawki. Ci\u015bnienie t\u0119tnicze i powi\u0119kszenie narz\u0105d\u00f3w pozostawa\u0142y jednak niezmienione, a ni\u017csza dawka 400 \u00b5g\/kg\/dob\u0119 przynosi\u0142a cz\u0119\u015bciowe efekty [44].<\/p>\n
Omata i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2006) badali szczury z zapaleniem nerek wywo\u0142anym przeciwcia\u0142ami przeciw b\u0142onie podstawnej k\u0142\u0119buszk\u00f3w (anti-GBM). Podawanie Ac-SDKP w dawce 1 mg\/kg\/dob\u0119 rozpoczynano 14 dni po wyst\u0105pieniu choroby i kontynuowano przez cztery tygodnie. W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi zwierz\u0119tami obserwowano mniejsze wydalanie bia\u0142ka z moczem, ni\u017csze st\u0119\u017cenia mocznika i kreatyniny w osoczu oraz lepszy klirens kreatyniny. Badania tkanek wykaza\u0142y mniej stwardnienia k\u0142\u0119buszk\u00f3w i w\u0142\u00f3knienia \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowego. Zmniejszy\u0142y si\u0119 poziomy fibronektyny, kolagenu i TGF-\u03b21 oraz sygnalizacja Smad2, natomiast Smad7 wzr\u00f3s\u0142. Ograniczono tak\u017ce gromadzenie makrofag\u00f3w w tkance nerkowej [45].<\/p>\n
Nagai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2014) wykazali w modelach cukrzycy, \u017ce Ac-SDKP mo\u017ce ogranicza\u0107 w\u0142\u00f3knienie nerek poprzez hamowanie przej\u015bcia \u015br\u00f3db\u0142onkowo-mezenchymalnego (EndMT), czyli przekszta\u0142cania kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka w kom\u00f3rki o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach sprzyjaj\u0105cych w\u0142\u00f3knieniu. Peptyd przywraca\u0142 aktywno\u015b\u0107 naturalnych szlak\u00f3w ochronnych, w tym mikroRNA let-7 i sygnalizacji receptora FGF, kt\u00f3re by\u0142y os\u0142abione przez cukrzyc\u0119. Po\u0142\u0105czenie Ac-SDKP z inhibitorem ACE zapewnia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 ochron\u0119 nerek ni\u017c sama inhibicja ACE w analizowanym modelu [46].<\/p>\n
Srivastava i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) por\u00f3wnali inhibitory ACE, blokery receptora angiotensyny (ARB), Ac-SDKP oraz ich po\u0142\u0105czenia u myszy z cukrzyc\u0105. Badacze blokowali r\u00f3wnie\u017c naturalne powstawanie Ac-SDKP za pomoc\u0105 inhibitora oligopeptydazy prolinowej (POPi). Wyniki sugerowa\u0142y, \u017ce Ac-SDKP uczestniczy w korzystnych efektach inhibitor\u00f3w ACE poprzez zmian\u0119 metabolizmu nerek. Przywracano poziom SIRT3, poprawia\u0142a si\u0119 mitochondrialna oksydacja kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, a nieprawid\u0142owe wykorzystanie glukozy zmniejsza\u0142o si\u0119.<\/p>\n
Hamowanie naturalnego powstawania Ac-SDKP obni\u017ca\u0142o jego st\u0119\u017cenie, przyspiesza\u0142o w\u0142\u00f3knienie i zaburza\u0142o r\u00f3wnowag\u0119 metaboliczn\u0105. Inhibitory ACE, w przeciwie\u0144stwie do ARB, cz\u0119\u015bciowo przywraca\u0142y poziom peptydu i zmniejsza\u0142y w\u0142\u00f3knienie. Zar\u00f3wno inhibitory ACE, jak i Ac-SDKP ogranicza\u0142y przej\u015bcia mezenchymalne oraz zmniejsza\u0142y zawarto\u015b\u0107 kolagenu typu I i fibronektyny w nerkach z cukrzyc\u0105 [47].<\/p>\n
W badaniach klinicznych analizowano r\u00f3wnie\u017c analog Ac-SDKP jako potencjalny \u015brodek chroni\u0105cy kom\u00f3rki krwi podczas chemioterapii. Carde i wsp\u00f3\u0142pracownicy (1992) oceniali Seraspenide w badaniu fazy I\u2013II z podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105 i uk\u0142adem naprzemiennym, obejmuj\u0105cym 53 pacjent\u00f3w otrzymuj\u0105cych cytarabin\u0119 lub ifosfamid. W por\u00f3wnaniu z okresami kontrolnymi u os\u00f3b otrzymuj\u0105cych Seraspenide obserwowano lepsze zachowanie liczby kom\u00f3rek krwi obwodowej w warunkach toksycznego dzia\u0142ania chemioterapii. Preparat by\u0142 dobrze tolerowany i nie zg\u0142oszono dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Wyniki zach\u0119ci\u0142y do dalszych bada\u0144 nad ochron\u0105 uk\u0142adu krwiotw\u00f3rczego, ale nie potwierdzi\u0142y rutynowej skuteczno\u015bci klinicznej [48].<\/p>\n
W odr\u0119bnym badaniu nie wykazano ochrony przed hematologiczn\u0105 toksyczno\u015bci\u0105 chemioterapii. Cappelaere i wsp\u00f3\u0142pracownicy (1995) badali 84 pacjent\u00f3w z zaawansowanymi nowotworami p\u0142askonab\u0142onkowymi, otrzymuj\u0105cych karboplatyn\u0119 i ci\u0105g\u0142y wlew 5-fluorouracylu oraz placebo lub Goralatide (Ac-SDKP) w dawkach 12,5 albo 62,5 \u00b5g\/kg\/dob\u0119. W 221 cyklach chemioterapii nie stwierdzono r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy grupami w najni\u017cszych warto\u015bciach liczby leukocyt\u00f3w, granulocyt\u00f3w, p\u0142ytek krwi ani hemoglobiny. Czas utrzymywania si\u0119 toksyczno\u015bci r\u00f3wnie\u017c si\u0119 nie zmieni\u0142. Niedokrwisto\u015b\u0107 i limfopenia wyst\u0119powa\u0142y jednak cz\u0119\u015bciej w grupach Goralatide. Chocia\u017c preparat og\u00f3lnie okre\u015blono jako tolerowany, nie zapobiega\u0142 cytopeniom zwi\u0105zanym z chemioterapi\u0105 i wi\u0105za\u0142 si\u0119 z cz\u0119stsz\u0105 niedokrwisto\u015bci\u0105 oraz limfopeni\u0105 [49].<\/p>\n
Nitta i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2016) badali Ac-SDKP w modelach cukrzycy typu 1 i 2. Myszy CD-1 z cukrzyc\u0105 wywo\u0142an\u0105 streptozotocyn\u0105 oraz myszy db\/db otrzymywa\u0142y doustny Ac-SDKP, imidapryl, inhibitor ACE, lub oba zwi\u0105zki. Sam Ac-SDKP i leczenie skojarzone zmniejsza\u0142y stwardnienie k\u0142\u0119buszk\u00f3w oraz w\u0142\u00f3knienie cewkowo-\u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowe. St\u0119\u017cenie cystatyny C w osoczu, podwy\u017cszone przy uszkodzeniu nerek, zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do warto\u015bci prawid\u0142owych.<\/p>\n
Wszystkie interwencje przywraca\u0142y poziomy przeciwzw\u0142\u00f3knieniowych mikroRNA miR-29 i let-7, przy czym najwi\u0119ksz\u0105 popraw\u0119 obserwowano w grupie leczenia skojarzonego. St\u0119\u017cenie peptydu w moczu by\u0142o najwy\u017csze w tej samej grupie, co wskazywa\u0142o na wi\u0119ksz\u0105 ekspozycj\u0119 og\u00f3lnoustrojow\u0105 [50].<\/p>\n
Tan i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2012) podawali Ac-SDKP myszom MRL\/lpr z toczniem w dawce 1,0 mg\/kg\/dob\u0119 przez osiem tygodni. W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi zwierz\u0119tami myszy otrzymuj\u0105ce peptyd mia\u0142y mniejszy bia\u0142komocz i lepsz\u0105 funkcj\u0119 nerek. W tkance nerkowej wyst\u0119powa\u0142o mniej naciekaj\u0105cych limfocyt\u00f3w T i makrofag\u00f3w. Zmniejszy\u0142a si\u0119 aktywacja NF-\u03baB i produkcja TNF-\u03b1 oraz poziomy marker\u00f3w w\u0142\u00f3knienia TGF-\u03b21, \u03b1-SMA i fibronektyny. Hamowano fosforylacj\u0119 Smad2\/3, a poziom Smad7 wzrasta\u0142.<\/p>\n
Nie zmienia\u0142o si\u0119 natomiast odk\u0142adanie kompleks\u00f3w immunologicznych ani poziom przeciwcia\u0142 anty-dsDNA. Sugeruje to, \u017ce efekty wynika\u0142y z ograniczania dalszych etap\u00f3w zapalenia i w\u0142\u00f3knienia, a nie ze zmiany powstawania przeciwcia\u0142 [51].<\/p>\n
Maheshwari i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2018) badali szczury Zucker o prawid\u0142owej masie cia\u0142a (ZL) i z oty\u0142o\u015bci\u0105 (ZO), karmione przez osiem tygodni diet\u0105 o normalnej zawarto\u015bci soli (0,4%) lub wysokiej zawarto\u015bci soli (4%). Jedna z podgrup szczur\u00f3w ZO otrzymywa\u0142a Ac-SDKP w dawce 1,6 mg\/kg\/dob\u0119.<\/p>\n
Dieta bogata w s\u00f3l nasila\u0142a zapalenie i w\u0142\u00f3knienie nerek w obu grupach, przy czym u szczur\u00f3w z oty\u0142o\u015bci\u0105 nap\u0142yw makrofag\u00f3w by\u0142 najwi\u0119kszy: 87,8 \u00b1 10,8 wobec 19,14 \u00b1 1,5 kom\u00f3rek\/mm\u00b2 u szczur\u00f3w szczup\u0142ych. Podawanie Ac-SDKP zmniejsza\u0142o nap\u0142yw makrofag\u00f3w u szczur\u00f3w z oty\u0142o\u015bci\u0105 do 32,18 \u00b1 2,4 kom\u00f3rek\/mm\u00b2 (p < 0,05) oraz ogranicza\u0142o stwardnienie k\u0142\u0119buszk\u00f3w i w\u0142\u00f3knienie \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowe w korze i rdzeniu nerek (p < 0,05).<\/p>\n
Skurczowe ci\u015bnienie t\u0119tnicze u szczur\u00f3w z oty\u0142o\u015bci\u0105 otrzymuj\u0105cych diet\u0119 bogat\u0105 w s\u00f3l zmniejszy\u0142o si\u0119 ze 164 \u00b1 6,9 do 144,05 \u00b1 14,1 mmHg (p = 0,004). Albuminuria by\u0142a wy\u017csza u zwierz\u0105t z oty\u0142o\u015bci\u0105 ni\u017c u szczup\u0142ych, ale nie zmienia\u0142a si\u0119 istotnie pod wp\u0142ywem diety ani Ac-SDKP [52].<\/p>\n
Kamarehei i Zahednasab (2025) badali Ac-SDKP w modelach zwi\u0105zanych z chorob\u0105 Parkinsona. W eksperymentach kom\u00f3rkowych wst\u0119pna ekspozycja kom\u00f3rek nerwowych SH-SY5Y na 20 nM peptydu ogranicza\u0142a uszkodzenia wywo\u0142ywane przez 6-OHDA, toksyn\u0119 cz\u0119sto stosowan\u0105 do modelowania zmian parkinsonowskich.<\/p>\n
W badaniach na szczurach codzienne podawanie 800 \u00b5g\/kg po wywo\u0142aniu uszkodze\u0144 m\u00f3zgu za pomoc\u0105 6-OHDA sprzyja\u0142o zachowaniu wi\u0119kszej liczby neuron\u00f3w dopaminergicznych i zmniejsza\u0142o \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek poprzez ograniczenie aktywno\u015bci kaspazy-3 i kaspazy-12.<\/p>\n
Zwierz\u0119ta otrzymuj\u0105ce peptyd wykazywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c lepsz\u0105 koordynacj\u0119 ruchow\u0105, popraw\u0119 pami\u0119ci przestrzennej i mniej zachowa\u0144 przypominaj\u0105cych l\u0119k oraz depresj\u0119.<\/p>\n
Mechanistycznie zmiany wi\u0105zano z ograniczeniem stresu oksydacyjnego, stresu retikulum endoplazmatycznego i sygnalizacji zapalnej w m\u00f3zgu. Wyniki dotycz\u0105 jednak modeli przedklinicznych i nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci Ac-SDKP u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Parkinsona [53].<\/p>\n
Hashemizadeh i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) podawali szczurom Wistar Ac-SDKP podsk\u00f3rnie w dawce 0,8 mg\/kg raz dziennie przez siedem dni, rozpoczynaj\u0105c dwie lub sze\u015b\u0107 godzin po urazie rdzenia kr\u0119gowego wywo\u0142anym upadkiem ci\u0119\u017carka.<\/p>\n
W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi zwierz\u0119tami szczury otrzymuj\u0105ce peptyd odzyskiwa\u0142y lepsz\u0105 zdolno\u015b\u0107 chodzenia, traci\u0142y mniej neuron\u00f3w ruchowych i wykazywa\u0142y ni\u017csze poziomy TNF-\u03b1 oraz kaspazy-3.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 ekspresja mRNA CD206, markera zwi\u0105zanego z makrofagami M2 uczestnicz\u0105cymi w procesach naprawczych. Badania tkanek wykaza\u0142y mniejsze obszary uszkodzenia.<\/p>\n
Og\u00f3lnie obserwowano przesuni\u0119cie odpowiedzi immunologicznej od aktywno\u015bci zwi\u0105zanej z makrofagami M1 w kierunku odpowiedzi typu M2, czemu towarzyszy\u0142y korzystniejsze wyniki funkcjonalne i strukturalne [54].<\/p>\n
Zhang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) wywo\u0142ywali u szczur\u00f3w kontrolowane uszkodzenie kory m\u00f3zgowej, a nast\u0119pnie podawali Ac-SDKP w dawce 0,8 mg\/kg\/dob\u0119 za pomoc\u0105 minipompy przez trzy dni, rozpoczynaj\u0105c godzin\u0119 po urazie.<\/p>\n
Od 7. do 35. dnia wyniki test\u00f3w sensomotorycznych by\u0142y lepsze, a mi\u0119dzy 33. a 35. dniem obserwowano r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 uczenia si\u0119 przestrzennego w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 kontroln\u0105 (p < 0,05).<\/p>\n
Pod koniec badania obszar uszkodzenia kory i utrata neuron\u00f3w hipokampa by\u0142y mniejsze. Jednocze\u015bnie zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 angiogeneza, powstawanie nowych neuron\u00f3w oraz g\u0119sto\u015b\u0107 kolc\u00f3w dendrytycznych.<\/p>\n
Wczesne podawanie ogranicza\u0142o r\u00f3wnie\u017c odk\u0142adanie fibryny i aktywacj\u0119 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych. Badania mechanistyczne wykaza\u0142y, \u017ce znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 efektu przeciwzapalnego mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 hamowaniem sygnalizacji TGF-\u03b21\/NF-\u03baB [55].<\/p>\n
Pejman i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) badali myszy C57BL\/6 z eksperymentalnym autoimmunologicznym zapaleniem m\u00f3zgu i rdzenia (EAE), stosowanym jako model proces\u00f3w przypominaj\u0105cych stwardnienie rozsiane.<\/p>\n
W EAE obserwowano zwi\u0119kszone poziomy marker\u00f3w stresu retikulum endoplazmatycznego, w tym kaspazy-12, CHOP i PDI, a tak\u017ce nasilony stres oksydacyjny i nap\u0142yw kom\u00f3rek odporno\u015bciowych do hipokampa.<\/p>\n
Po podaniu Ac-SDKP zmniejsza\u0142y si\u0119 poziomy kaspazy-12 i CHOP w oligodendrocytach oraz aktywacja kaspazy-3. Spada\u0142y r\u00f3wnie\u017c poziomy reaktywnych form tlenu i peroksydacji lipid\u00f3w, poprawia\u0142a si\u0119 zdolno\u015b\u0107 antyoksydacyjna, a st\u0119\u017cenia IL-6 i IL-1\u03b2 by\u0142y ni\u017csze.<\/p>\n
Analiza tkanki m\u00f3zgowej wykaza\u0142a mniejsze uszkodzenia hipokampa i mniej naciekaj\u0105cych kom\u00f3rek odporno\u015bciowych, co odpowiada\u0142o wolniejszemu post\u0119powi zmian chorobowych w tym modelu [56].<\/p>\n
W bibliografii materia\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego uwzgl\u0119dniono r\u00f3wnie\u017c badanie udaru m\u00f3zgu u szczur\u00f3w, w kt\u00f3rym analizowano Ac-SDKP w po\u0142\u0105czeniu z tkankowym aktywatorem plazminogenu [57], oraz badanie fragmentu tymozyny \u03b24 dotycz\u0105ce neurogenezy hipokampa i pami\u0119ci przestrzennej [58].<\/p>\n
W dostarczonym artykule nie przedstawiono metod ani wynik\u00f3w tych dw\u00f3ch bada\u0144, dlatego nie mo\u017cna na jego podstawie formu\u0142owa\u0107 dodatkowych wniosk\u00f3w dotycz\u0105cych ich rezultat\u00f3w.<\/p>\n
Wei i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) badali szczury z uszkodzeniem w\u0105troby wywo\u0142anym czterochlorkiem w\u0119gla (CCl\u2084). Po zastosowaniu Ac-SDKP obserwowano mniej \u015bmierci kom\u00f3rek gwia\u017adzistych, g\u0142\u00f3wnych kom\u00f3rek uczestnicz\u0105cych w powstawaniu tkanki w\u0142\u00f3knistej w w\u0105trobie, oraz mniejsze w\u0142\u00f3knienie.<\/p>\n
Badania mechanistyczne wykaza\u0142y, \u017ce peptyd zmniejsza\u0142 poziom WTAP, bia\u0142ka uczestnicz\u0105cego w dodawaniu modyfikacji m\u2076A do RNA. Zmiana ta stabilizowa\u0142a RNA Ptch1 i wp\u0142ywa\u0142a na aktywno\u015b\u0107 szlaku Hedgehog, wa\u017cnego regulatora proces\u00f3w zwi\u0105zanych z w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n
Wyniki wskazuj\u0105 na mechanizm przeciwzw\u0142\u00f3knieniowy zwi\u0105zany ze szlakiem WTAP\/m\u2076A\/Ptch1 i regulacj\u0105 sygnalizacji Hedgehog [59].<\/p>\n
Zhang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2012) zastosowali szczurzy model podwi\u0105zania przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego (BDL), a nast\u0119pnie przez dwa tygodnie podawali Ac-SDKP.<\/p>\n
W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi zwierz\u0119tami obserwowano os\u0142abienie sygnalizacji TGF-\u03b21 i ni\u017csze poziomy marker\u00f3w aktywowanych kom\u00f3rek gwia\u017adzistych, w tym \u03b1-SMA i FSP-1.<\/p>\n
Zmniejsza\u0142a si\u0119 tak\u017ce ekspresja gen\u00f3w zwi\u0105zanych z kolagenem typu I i III oraz enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w przebudowie macierzy, takich jak MMP-2, TIMP-1 i TIMP-2.<\/p>\n
Parametry krwi zwi\u0105zane z funkcj\u0105 w\u0105troby ulega\u0142y poprawie: ALT, AST, bilirubina i czas protrombinowy zbli\u017ca\u0142y si\u0119 do warto\u015bci prawid\u0142owych. Badania histologiczne wykaza\u0142y mniej kom\u00f3rek tucznych, mniejsze odk\u0142adanie kolagenu oraz s\u0142absze w\u0142\u00f3knienie i zapalenie [60].<\/p>\n
Chen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2010) wykazali, \u017ce podczas d\u0142ugotrwa\u0142ej ekspozycji na CCl\u2084 naturalne st\u0119\u017cenia Ac-SDKP stopniowo si\u0119 zmniejsza\u0142y.<\/p>\n
Podawanie peptydu we wlewie w dawce 800 \u00b5g\/kg\/dob\u0119 przez osiem tygodni pomaga\u0142o utrzyma\u0107 jego podstawowy poziom oraz ogranicza\u0142o uszkodzenia w\u0105troby, zapalenie i w\u0142\u00f3knienie.<\/p>\n
Spada\u0142y aktywno\u015bci enzym\u00f3w w\u0105trobowych we krwi, liczba kom\u00f3rek zapalnych CD45\u207a oraz ilo\u015b\u0107 kolagenu i z\u0142og\u00f3w \u03b1-SMA. Zmniejsza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poziomy TGF-\u03b21 i fosforylowanych Smad2\/3, natomiast wzrasta\u0142a aktywno\u015b\u0107 sygna\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z napraw\u0105 tkanek, takich jak BMP-7 i fosforylowane Smad1\/5\/8.<\/p>\n
W eksperymentach kom\u00f3rkowych Ac-SDKP bezpo\u015brednio hamowa\u0142 aktywacj\u0119 kom\u00f3rek gwia\u017adzistych, co potwierdza\u0142o dzia\u0142anie przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe na poziomie kom\u00f3rkowym [61].<\/p>\n
Opracowano specjalny klej tkankowy na bazie celulozy, Dopa-OCMC-PAA, por\u00f3wnywany z OCMC-PAA, przeznaczony do przenoszenia i uwalniania Ac-SDKP.<\/p>\n
Obie wersje wykazywa\u0142y odpowiednie w\u0142a\u015bciwo\u015bci p\u0119cznienia i degradacji, dobr\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 oraz zgodno\u015b\u0107 z kom\u00f3rkami, ale Dopa-OCMC-PAA osi\u0105ga\u0142 korzystniejsze wyniki.<\/p>\n
U myszy z krwawieniem z w\u0105troby klej ten szybciej hamowa\u0142 krwawienie. W testach fibroblast\u00f3w zwi\u0119ksza\u0142 poziomy enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w przebudowie tkanek, MMP-1 i MMP-3, a jednocze\u015bnie ogranicza\u0142 aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w zwi\u0105zanych z kolagenem.<\/p>\n
U kr\u00f3lik\u00f3w z przeros\u0142ymi bliznami na uszach po\u0142\u0105czenie Dopa-OCMC-PAA z Ac-SDKP zmniejsza\u0142o nasilenie bliznowacenia, liczb\u0119 kom\u00f3rek i poprawia\u0142o organizacj\u0119 kolagenu. Ponownie obserwowano wzrost MMP-1 i MMP-3 oraz ni\u017csz\u0105 aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w kolagenowych. Wyniki wskazywa\u0142y na korzystniejsze gojenie ran i mniejsze bliznowacenie w badanych modelach [62].<\/p>\n
W szczurzych modelach chirurgicznych p\u0142at\u00f3w sk\u00f3rnych, brzusznych i grzbietowych, podawanie Ac-SDKP w zastrzykach w dawce 5 \u00b5g\/kg dwa razy dziennie przez trzy dni zwi\u0119ksza\u0142o powierzchni\u0119 \u017cywej sk\u00f3ry.<\/p>\n
W p\u0142atach brzusznych udzia\u0142 \u017cywej tkanki wzr\u00f3s\u0142 z 50,9 \u00b1 19,3% do 66,4 \u00b1 7,5%, a w p\u0142atach grzbietowych z 53,4 \u00b1 4,2% do 74,7 \u00b1 6,6%.<\/p>\n
W tkance sk\u00f3rnej uszkodzonej promieniowaniem UVB miejscowe zastosowanie peptydu poprawia\u0142o prze\u017cywalno\u015b\u0107 kom\u00f3rek. Podawanie powierzchniowe przyspiesza\u0142o r\u00f3wnie\u017c tworzenie nowego nask\u00f3rka, zwi\u0119ksza\u0142o poziom keratyny-14, markera kom\u00f3rek uczestnicz\u0105cych w odbudowie sk\u00f3ry, oraz fibronektyny. Wyniki wskazuj\u0105 na udzia\u0142 w procesach angiogenezy i naprawy tkanek w warunkach eksperymentalnych [63].<\/p>\n
W badaniu myszy otrzymuj\u0105cych doksorubicyn\u0119, lek chemioterapeutyczny, podawanie Ac-SDKP w ilo\u015bci 2,4 \u00b5g\/dob\u0119, w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y lub w dawkach podzielonych, rozpoczynane 48 godzin przed leczeniem, zmniejsza\u0142o \u015bmiertelno\u015b\u0107 i chroni\u0142o krwiotw\u00f3rcze kom\u00f3rki macierzyste.<\/p>\n
Ochron\u0119 obserwowano w pomiarach LTRC, CFU-S, HPP-CFC i CFU-GM. Dodanie G-CSF dodatkowo zwi\u0119ksza\u0142o odbudow\u0119 CFU-GM.<\/p>\n
Moment rozpocz\u0119cia podawania mia\u0142 kluczowe znaczenie. Rozpocz\u0119cie przed chemioterapi\u0105 by\u0142o konieczne do ograniczenia zar\u00f3wno kr\u00f3tkotrwa\u0142ego uszkodzenia szpiku, jak i d\u0142ugoterminowej utraty kom\u00f3rek macierzystych w tym modelu [64].<\/p>\n
W eksperymentach na fibroblastach p\u0142ucnych forma Ac-SDKP odporna na rozk\u0142ad przez ACE silniej ogranicza\u0142a sygnalizacj\u0119 TGF-\u03b2\/Smad3 i odk\u0142adanie kolagenu ni\u017c naturalna cz\u0105steczka.<\/p>\n
Skr\u00f3cony fragment Ac-DKP wykazywa\u0142 jedynie s\u0142abe efekty i by\u0142 powoli rozk\u0142adany przez ACE.<\/p>\n
Po\u0142\u0105czenie peptydu z inhibitorami ACE silniej ogranicza\u0142o poziom hydroksyproliny, markera zawarto\u015bci kolagenu, ni\u017c sam peptyd. Wyniki sugeruj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszych bada\u0144 nad zmodyfikowanymi analogami i ich interakcjami.<\/p>\n
W zakresie st\u0119\u017ce\u0144 od 10\u207b\u2076 do 10\u207b\u00b9\u2077 M zar\u00f3wno tymozyna \u03b24, jak i Ac-SDKP zmniejsza\u0142y proliferacj\u0119 kom\u00f3rek tucznych, przy czym najsilniejszy efekt obserwowano przy 10\u207b\u00b9\u2074 M. Powodowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c nietypowe zmiany w j\u0105drach kom\u00f3rkowych zwi\u0105zane z zatrzymaniem cyklu kom\u00f3rkowego.<\/p>\n
Przy st\u0119\u017ceniu 10\u207b\u2078 M oba peptydy wywo\u0142ywa\u0142y tak\u017ce degranulacj\u0119 kom\u00f3rek tucznych. Ac-SDKP wykazywa\u0142 silniejszy efekt, oko\u0142o 89%, ni\u017c tymozyna \u03b24, oko\u0142o 57%. Pozosta\u0142e fragmenty tymozyny \u03b24 nie wykazywa\u0142y aktywno\u015bci, co sugeruje zale\u017cno\u015b\u0107 tych odpowiedzi od badanych nienaruszonych peptyd\u00f3w, a nie innych analizowanych fragment\u00f3w [65, 66].<\/p>\n
Poni\u017csze warto\u015bci opisuj\u0105 protoko\u0142y stosowane w cytowanych eksperymentach na zwierz\u0119tach i kom\u00f3rkach. Nie s\u0105 ustalonymi dawkami dla ludzi.<\/p>\n
W analizowanych badaniach przedklinicznych Ac-SDKP cz\u0119sto podawano podsk\u00f3rnie za pomoc\u0105 minipomp w ilo\u015bci oko\u0142o 0,8 mg\/kg\/dob\u0119 w celu oceny w\u0142\u00f3knienia i zapalenia w sercu, naczyniach i nerkach. W mysich modelach zawa\u0142u serca stosowano niekiedy 1,6 mg\/kg\/dob\u0119 w badaniach wczesnej ochrony tkanek.<\/p>\n
W eksperymentach dotycz\u0105cych m\u00f3zgu i uk\u0142adu nerwowego kr\u00f3tkie cykle rozpoczynane w ci\u0105gu kilku godzin od urazu zwykle obejmowa\u0142y oko\u0142o 0,8 mg\/kg\/dob\u0119 przez trzy do siedmiu dni. W badaniach kom\u00f3rkowych cz\u0119sto stosowano wst\u0119pn\u0105 ekspozycj\u0119 na oko\u0142o 10 nM peptydu.<\/p>\n
W modelach przewlek\u0142ego uszkodzenia w\u0105troby protoko\u0142y przeciwzw\u0142\u00f3knieniowe cz\u0119sto obejmowa\u0142y oko\u0142o 0,8 mg\/kg\/dob\u0119. W modelu w\u0142\u00f3knienia p\u0142uc wywo\u0142anego bleomycyn\u0105 stosowano 0,6 mg\/kg dootrzewnowo, z powtarzanymi podaniami rozpoczynanymi w dniu 0 lub 7.<\/p>\n
W badaniach gojenia sk\u00f3ry i ran miejscowe schematy obejmowa\u0142y 5 \u00b5g\/kg na wstrzykni\u0119cie dwa razy dziennie przez trzy dni albo hydro\u017cele zawieraj\u0105ce peptyd i uwalniaj\u0105ce go miejscowo.<\/p>\n
W badaniach hematologicznych i dotycz\u0105cych ochrony szpiku wykorzystywano bardzo ma\u0142e ilo\u015bci, na przyk\u0142ad 2,4 \u00b5g\/dob\u0119 u myszy przed chemioterapi\u0105 oraz kr\u00f3tkie cykle w zakresie \u00b5g\/kg\/dob\u0119 we wczesnych badaniach klinicznych.<\/p>\n
Najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 przedstawionej literatury obejmuje eksperymenty kom\u00f3rkowe i modele zwierz\u0119ce. Zmiany w odk\u0142adaniu kolagenu, mediatorach zapalnych, budowie tkanek i eksperymentalnych parametrach funkcjonalnych nie stanowi\u0105 same w sobie dowodu dzia\u0142ania terapeutycznego u ludzi.<\/p>\n
Przytoczone wczesne badania kliniczne dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie parametr\u00f3w hematologicznych podczas chemioterapii i przynios\u0142y niejednoznaczne wyniki, w tym negatywne wyniki badania randomizowanego [48, 49].<\/p>\n
Eksperymentalne drogi podawania, ilo\u015bci substancji i okresy ekspozycji nale\u017cy traktowa\u0107 jako elementy metodologii bada\u0144, a nie zalecenia dotycz\u0105ce indywidualnego stosowania.<\/p>\n
Zastrze\u017cenie redakcyjne: Niniejszy artyku\u0142 ma charakter wy\u0142\u0105cznie edukacyjny i naukowy. Przedstawia wyniki bada\u0144 nad Ac-SDKP, mechanizmy molekularne i ograniczenia dost\u0119pnych dowod\u00f3w. Nie stanowi porady medycznej, nie zaleca stosowania Ac-SDKP ani nie okre\u015bla protoko\u0142\u00f3w dawkowania, podawania czy leczenia. Wyniki bada\u0144 laboratoryjnych i do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach nie potwierdzaj\u0105 bezpiecze\u0144stwa ani skuteczno\u015bci Ac-SDKP u ludzi.<\/em><\/p>\n References<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ac-SDKP (N-acetylo-serylo-aspartylo-lizylo-prolina) to endogenny tetrapeptyd powstaj\u0105cy z wi\u0119kszego bia\u0142ka, tymozyny beta-4. W wyniku enzymatycznego przetwarzania tymozyny \u03b24 powstaje kilka fragment\u00f3w, w tym Ac-SDKP [1]. Zwi\u0105zek ten\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":7910,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[293,305],"tags":[],"class_list":["post-56692","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-materialy-edukacyjne","beh-no-thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56692","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7910"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56692"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56692\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56732,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56692\/revisions\/56732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/en_gb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56692"}],"curies":[{"name":"WP","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n