Kisspeptyna to naturalnie wyst\u0119puj\u0105cy w organizmie uk\u0142ad sygnalizacji peptydowej, kt\u00f3ry odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w regulacji funkcji rozrodczych cz\u0142owieka [1]. Jest jednym z kluczowych element\u00f3w osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013gonady (HPG), czyli sieci hormonalnej uczestnicz\u0105cej w dojrzewaniu p\u0142ciowym, funkcjonowaniu jajnik\u00f3w i j\u0105der oraz regulacji p\u0142odno\u015bci. W ramach tego uk\u0142adu neurony podwzg\u00f3rza uwalniaj\u0105 gonadoliberyn\u0119 (GnRH), kt\u00f3ra pobudza przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 do wydzielania hormonu luteinizuj\u0105cego (LH) i hormonu folikulotropowego (FSH). Gonadotropiny te uczestnicz\u0105 w rozwoju p\u0119cherzyk\u00f3w jajnikowych, owulacji, syntezie testosteronu i produkcji plemnik\u00f3w.<\/p>\n
Gen KISS1 zosta\u0142 po raz pierwszy zidentyfikowany w 1996 roku podczas bada\u0144 nad przerzutami nowotworowymi. Jego nazwa nawi\u0105zuje do miasta Hershey w Pensylwanii, kojarzonego z czekoladkami Hershey\u2019s Kisses [1,2]. P\u00f3\u017aniejsze odkrycia wykaza\u0142y, \u017ce sygnalizacja kisspeptynowa jest wa\u017cnym regulatorem rozwoju uk\u0142adu rozrodczego. Kisspeptyny wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z receptorem KISS1R, znanym r\u00f3wnie\u017c jako GPR54, obecnym na neuronach uczestnicz\u0105cych w regulacji GnRH. Badania genetyczne i eksperymentalne wykaza\u0142y, \u017ce zaburzenia tego uk\u0142adu sygna\u0142owego mog\u0105 zak\u0142\u00f3ca\u0107 dojrzewanie p\u0142ciowe i funkcje rozrodcze [1,2].<\/p>\n
Neurony kisspeptynowe integruj\u0105 sygna\u0142y zwrotne pochodz\u0105ce od hormon\u00f3w p\u0142ciowych, w tym estradiolu i testosteronu, z sygna\u0142ami metabolicznymi, takimi jak leptyna i insulina. Oddzia\u0142uj\u0105 r\u00f3wnie\u017c z innymi uk\u0142adami sygnalizacyjnymi, w tym GABA, neuropeptydem Y i serotonin\u0105 [1]. Dzi\u0119ki temu kisspeptyna stanowi wa\u017cny punkt \u0142\u0105cz\u0105cy fizjologi\u0119 rozrodu, stan energetyczny organizmu i komunikacj\u0119 neuronaln\u0105.<\/p>\n
Przetwarzanie bia\u0142ka prekursorowego kodowanego przez gen KISS1 prowadzi do powstania kilku aktywnych peptyd\u00f3w, w tym kisspeptyny-54, kisspeptyny-14, kisspeptyny-13 i kisspeptyny-10. Fragmenty te maj\u0105 wsp\u00f3lny, biologicznie istotny region C-ko\u0144cowy. Kisspeptyna-10, okre\u015blana skr\u00f3tem KP-10, jest najkr\u00f3tszym z najcz\u0119\u015bciej omawianych aktywnych fragment\u00f3w i zachowuje zdolno\u015b\u0107 aktywowania receptora KISS1R [1,2].<\/p>\n
Kisspeptyna-10 aktywuje sygnalizacj\u0119 zale\u017cn\u0105 od receptora KISS1R, zwi\u0105zan\u0105 z uwalnianiem GnRH, a nast\u0119pnie wydzielaniem LH i FSH. W zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w fizjologicznych zmiany te mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na st\u0119\u017cenie estradiolu i testosteronu. Wielko\u015b\u0107 odpowiedzi zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od p\u0142ci, wieku, fazy cyklu miesi\u0105czkowego, wyj\u015bciowej czynno\u015bci uk\u0142adu hormonalnego oraz warunk\u00f3w eksperymentalnych [1].<\/p>\n
W badaniach u ludzi analizowano KP-10 jako narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce do poznawania fizjologii hormon\u00f3w rozrodczych oraz oceny zaburze\u0144 dojrzewania p\u0142ciowego. Inne prace dotyczy\u0142y jej potencjalnego znaczenia w medycynie rozrodu. Zaobserwowanie przej\u015bciowego wzrostu st\u0119\u017cenia hormon\u00f3w rozrodczych nie jest jednak r\u00f3wnoznaczne z wykazaniem poprawy p\u0142odno\u015bci lub d\u0142ugoterminowych korzy\u015bci klinicznych.<\/p>\n
Poza rozrodem naukowcy badali sygnalizacj\u0119 kisspeptynow\u0105 w kontek\u015bcie metabolizmu, ci\u0105\u017cy, biologii ko\u015bci, szlak\u00f3w zwi\u0105zanych z nastrojem, funkcjonowania naczy\u0144 krwiono\u015bnych i aktywno\u015bci neuron\u00f3w. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych szerszych dowod\u00f3w pochodzi jednak z hodowli kom\u00f3rkowych lub do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach, a nie z kontrolowanych bada\u0144 klinicznych u ludzi.<\/p>\n
George i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2011) badali wp\u0142yw do\u017cylnej ekspozycji na KP-10 u zdrowych doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn, stosuj\u0105c zar\u00f3wno kr\u00f3tkie podania, jak i d\u0142ugotrwa\u0142e infuzje [3]. Jednorazowa ekspozycja eksperymentalna wynosz\u0105ca 1 \u00b5g\/kg spowodowa\u0142a oko\u0142o trzykrotny wzrost LH w ci\u0105gu 30 minut. St\u0119\u017cenie FSH wzros\u0142o nieznacznie, natomiast nie zaobserwowano natychmiastowego wzrostu testosteronu. Przy wi\u0119kszej badanej ilo\u015bci, wynosz\u0105cej 3 \u00b5g\/kg, odpowied\u017a LH by\u0142a s\u0142absza. Pokazuje to, \u017ce zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy ilo\u015bci\u0105 peptydu a odpowiedzi\u0105 hormonaln\u0105 nie by\u0142a po prostu liniowa.<\/p>\n
Podczas infuzji trwaj\u0105cej 22,5 godziny, prowadzonej z szybko\u015bci\u0105 4 \u00b5g\/kg\/h, st\u0119\u017cenie LH pozostawa\u0142o podwy\u017cszone, a poziom testosteronu wzr\u00f3s\u0142 o 44%. Badacze nie zaobserwowali wyra\u017anego os\u0142abienia odpowiedzi hormonalnej w tym okresie. Infuzja prowadzona z mniejsz\u0105 szybko\u015bci\u0105 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza\u0142a cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i amplitud\u0119 puls\u00f3w LH. Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce KP-10 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 zar\u00f3wno na ilo\u015b\u0107 wydzielanego LH, jak i na czasowy wzorzec jego uwalniania w kontrolowanych warunkach badawczych. Nie okre\u015blaj\u0105 jednak odpowiedniego schematu klinicznego ani d\u0142ugoterminowych rezultat\u00f3w leczenia [3].<\/p>\n
Ullah i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) por\u00f3wnali zdrowych m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, m\u0119\u017cczyzn w \u015brednim wieku oraz starszych uczestnik\u00f3w po jednorazowej do\u017cylnej ekspozycji eksperymentalnej wynosz\u0105cej 1 \u00b5g\/kg [4]. St\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o we wszystkich trzech grupach wiekowych, co wskazuje na zachowan\u0105 zdolno\u015b\u0107 odpowiedzi w obr\u0119bie szlaku podwzg\u00f3rzowo-przysadkowego. Istotny wzrost testosteronu odnotowano jednak przede wszystkim u m\u0142odszych uczestnik\u00f3w.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnica ta sugeruje, \u017ce wzrost LH nie musi prowadzi\u0107 do takiej samej odpowiedzi hormonalnej j\u0105der w ka\u017cdym wieku. Jednym z mo\u017cliwych wyja\u015bnie\u0144 s\u0105 zwi\u0105zane z wiekiem zmiany funkcji kom\u00f3rek Leydiga. Samo badanie nie pozwala jednak ustali\u0107 dok\u0142adnego mechanizmu ani przewidzie\u0107 skuteczno\u015bci terapeutycznej [4].<\/p>\n
George i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2013) badali KP-10 u m\u0119\u017cczyzn z cukrzyc\u0105 typu 2 i \u0142agodnym hipogonadyzmem potwierdzonym biochemicznie, por\u00f3wnuj\u0105c ich ze zdrowymi uczestnikami [7]. Po do\u017cylnej ekspozycji badawczej wynosz\u0105cej 0,3 \u00b5g\/kg st\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o z 5,5 do 13,9 IU\/l u zdrowych m\u0119\u017cczyzn oraz z 4,7 do 10,7 IU\/l u uczestnik\u00f3w z cukrzyc\u0105. Wielko\u015b\u0107 odpowiedzi by\u0142a zasadniczo por\u00f3wnywalna mi\u0119dzy grupami.<\/p>\n
W drugiej cz\u0119\u015bci badania, obejmuj\u0105cej 11-godzinn\u0105 infuzj\u0119 u m\u0119\u017cczyzn z cukrzyc\u0105, LH wzros\u0142o z 3,9 do 20,7 IU\/l. St\u0119\u017cenie testosteronu zwi\u0119kszy\u0142o si\u0119 o 34%, z 8,5 do 11,4 nmol\/l. Wzros\u0142a r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 puls\u00f3w LH, a ca\u0142kowite pulsacyjne wydzielanie tego hormonu by\u0142o oko\u0142o czterokrotnie wi\u0119ksze. Te kr\u00f3tkotrwa\u0142e zmiany hormonalne uzasadniaj\u0105 dalsze badania nad regulacj\u0105 podwzg\u00f3rzow\u0105 w chorobach metabolicznych. Nie dowodz\u0105 jednak trwa\u0142ego wyr\u00f3wnania hipogonadyzmu ani r\u00f3wnowa\u017cno\u015bci z uznanymi metodami leczenia [7].<\/p>\n
Jayasena i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2015) bezpo\u015brednio por\u00f3wnali odpowied\u017a gonadotropinow\u0105 na kisspeptyn\u0119-10, kisspeptyn\u0119-54 i GnRH u zdrowych m\u0119\u017cczyzn [10]. Oba fragmenty kisspeptyny zwi\u0119ksza\u0142y wydzielanie LH i FSH wraz ze wzrostem ekspozycji eksperymentalnej. Przy szybko\u015bci infuzji 1,0 nmol\/kg\/h pole pod krzyw\u0105 st\u0119\u017cenia LH wynosi\u0142o 10,8 h\u00b7IU\/l dla KP-10 i 14,4 h\u00b7IU\/l dla kisspeptyny-54, w por\u00f3wnaniu z 34,1 h\u00b7IU\/l dla GnRH.<\/p>\n
Wyniki pokazuj\u0105, \u017ce oba fragmenty kisspeptyny mog\u0105 pobudza\u0107 wydzielanie gonadotropin, chocia\u017c w badanych warunkach odpowied\u017a LH by\u0142a s\u0142absza ni\u017c po GnRH. Hipotezy dotycz\u0105ce fizjologicznej sygnalizacji lub mniejszej desensytyzacji wymagaj\u0105 osobnej oceny i nie mog\u0105 wynika\u0107 wy\u0142\u0105cznie z por\u00f3wnania odpowiedzi hormonalnych [10].<\/p>\n
Jayasena i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2011) badali r\u00f3\u017cnice w odpowiedzi na KP-10 mi\u0119dzy m\u0119\u017cczyznami a kobietami znajduj\u0105cymi si\u0119 w r\u00f3\u017cnych fazach cyklu miesi\u0105czkowego [11]. U m\u0119\u017cczyzn eksperymentalne ilo\u015bci rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 od 0,3 nmol\/kg powodowa\u0142y szybki wzrost LH z oko\u0142o 4 IU\/l do ponad 10 IU\/l. Jednocze\u015bnie w ci\u0105gu 30 minut st\u0119\u017cenie FSH wzrasta\u0142o o oko\u0142o 40%.<\/p>\n
U kobiet we wczesnej fazie folikularnej nie obserwowano istotnej odpowiedzi LH ani FSH nawet przy wi\u0119kszej ekspozycji eksperymentalnej, obejmuj\u0105cej ilo\u015bci do 32 nmol\/kg. Natomiast w fazie przedowulacyjnej ekspozycja wynosz\u0105ca 10 nmol\/kg wi\u0105za\u0142a si\u0119 ze wzrostem LH o oko\u0142o 3 IU\/l i FSH o oko\u0142o 1 IU\/l. Wyniki te podkre\u015blaj\u0105 znaczenie \u015brodowiska hormonalnego, szczeg\u00f3lnie st\u0119\u017cenia estradiolu, dla odpowiedzi na sygnalizacj\u0119 kisspeptynow\u0105 [11].<\/p>\n
Millar i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) badali dwie kobiety z brakiem miesi\u0105czki zwi\u0105zanym z hiperprolaktynemi\u0105, u kt\u00f3rych leczenie agonistami dopaminy nie przynios\u0142o wystarczaj\u0105cej odpowiedzi [13]. Ka\u017cda uczestniczka przesz\u0142a okres obserwacji z placebo oraz 12-godzinn\u0105 sesj\u0119 infuzji KP-10. Podczas ekspozycji na kisspeptyn\u0119 st\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o o ponad 200%, FSH o ponad 100%, a estradiolu oko\u0142o cztero- do sze\u015bciokrotnie. Ponownie pojawi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pulsacyjne wydzielanie LH, czego nie obserwowano w por\u00f3wnywalnym stopniu podczas okresu placebo.<\/p>\n
Wyniki pokazuj\u0105 na poziomie mechanistycznym, \u017ce pobudzenie sygnalizacji kisspeptynowej mo\u017ce ponownie aktywowa\u0107 niekt\u00f3re elementy hormonalnego uk\u0142adu rozrodczego pomimo hiperprolaktynemii. Badanie fizjologiczne obejmuj\u0105ce zaledwie dwie osoby nie pozwala jednak potwierdzi\u0107 przywr\u00f3cenia p\u0142odno\u015bci, skuteczno\u015bci w uzyskiwaniu ci\u0105\u017cy ani przydatno\u015bci do rutynowego leczenia [13].<\/p>\n
Skorupskaite i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) badali dziesi\u0119\u0107 kobiet z zespo\u0142em policystycznych jajnik\u00f3w (PCOS), aby przeanalizowa\u0107 interakcje mi\u0119dzy sygnalizacj\u0105 kisspeptyny a neurokininy B (NKB) [14]. Uczestniczki przez siedem dni otrzymywa\u0142y antagonist\u0119 receptora neurokininy-3, MLE4901, a nast\u0119pnie poddano je eksperymentalnej infuzji KP-10. Blokowanie sygnalizacji NKB obni\u017cy\u0142o st\u0119\u017cenia LH i FSH oraz spowolni\u0142o pulsacyjne wydzielanie LH. P\u00f3\u017aniejsza ekspozycja na KP-10 zwi\u0119kszy\u0142a ca\u0142kowite wydzielanie LH, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 puls\u00f3w i ilo\u015b\u0107 hormonu uwalnian\u0105 w poszczeg\u00f3lnych pulsach, mimo utrzymuj\u0105cej si\u0119 blokady receptora.<\/p>\n
W por\u00f3wnaniu z samym antagonist\u0105 LH wzros\u0142o o ponad 150%, a FSH o oko\u0142o 40%. Podczas blokowania NKB zmieni\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c typowa zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy estradiolem a odpowiedzi\u0105 LH. Badanie pomaga rozr\u00f3\u017cni\u0107 elementy sieci sygnalizacji rozrodczej, ale nie dowodzi poprawy owulacji, szans na ci\u0105\u017c\u0119 ani innych wynik\u00f3w klinicznych u kobiet z PCOS [14].<\/p>\n
W powi\u0105zanym badaniu krzy\u017cowym Skorupskaite i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2016) uczestniczy\u0142o 20 zdrowych kobiet przed menopauz\u0105. Naukowcy analizowali dzia\u0142anie KP-10 podczas ekspozycji na estradiol oraz blokowania receptora neurokininy-3 za pomoc\u0105 AZD4901 [15]. St\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o z oko\u0142o 3 IU\/l do ponad 16 IU\/l pod koniec infuzji KP-10. W opisanych warunkach podwy\u017cszony poziom utrzymywa\u0142 si\u0119 przez co najmniej 16 godzin. Zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 i wielko\u015b\u0107 puls\u00f3w LH oraz st\u0119\u017cenie FSH.<\/p>\n
Blokowanie NKB skr\u00f3ci\u0142o ca\u0142kowity czas utrzymywania si\u0119 podwy\u017cszonego LH, ale nie wyeliminowa\u0142o odpowiedzi na kisspeptyn\u0119. Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce szlaki te cz\u0119\u015bciowo niezale\u017cnie uczestnicz\u0105 w sprz\u0119\u017ceniu zwrotnym estrogen\u00f3w. Ich znaczenie dotyczy przede wszystkim fizjologii, a nie potwierdzenia skutecznej metody leczenia zaburze\u0144 owulacji [15].<\/p>\n
George i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2012) por\u00f3wnali 34 kobiety w czterech r\u00f3\u017cnych warunkach hormonalnych: we wczesnej fazie folikularnej, po menopauzie, podczas stosowania z\u0142o\u017conej doustnej antykoncepcji oraz podczas stosowania implantu zawieraj\u0105cego d\u0142ugo dzia\u0142aj\u0105cy progestagen [17]. St\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o istotnie u kobiet we wczesnej fazie folikularnej i u\u017cytkowniczek implant\u00f3w, ale nie u kobiet stosuj\u0105cych z\u0142o\u017con\u0105 antykoncepcj\u0119 doustn\u0105. Najwi\u0119ksz\u0105 odpowied\u017a LH odnotowano u kobiet po menopauzie, u kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie wzros\u0142o ponad dwukrotnie. By\u0142a to r\u00f3wnie\u017c jedyna grupa, w kt\u00f3rej stwierdzono istotny wzrost FSH.<\/p>\n
Wzrost LH u uczestniczek po menopauzie by\u0142 2,3 razy wi\u0119kszy ni\u017c w grupie folikularnej, natomiast u kobiet stosuj\u0105cych z\u0142o\u017con\u0105 antykoncepcj\u0119 doustn\u0105 odpowied\u017a LH by\u0142a o oko\u0142o 60% s\u0142absza. Obserwacje te potwierdzaj\u0105, \u017ce odpowied\u017a na kisspeptyn\u0119 zale\u017cy od kontekstu hormonalnego. Nie nale\u017cy jednak sprowadza\u0107 ich do uniwersalnej zasady, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 niski poziom estrogen\u00f3w zawsze zwi\u0119ksza lub zawsze zmniejsza wra\u017cliwo\u015b\u0107 na kisspeptyn\u0119, poniewa\u017c badania obejmowa\u0142y r\u00f3\u017cne populacje i warunki [17].<\/p>\n
Blasco i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) analizowali kom\u00f3rki ziarniste i kom\u00f3rki wzg\u00f3rka jajono\u015bnego pochodz\u0105ce od 56 kobiet leczonych z powodu niep\u0142odno\u015bci. Wyniki por\u00f3wnano z pr\u00f3bkami od 30 zdrowych dawczy\u0144 kom\u00f3rek jajowych [21]. Grupa leczona z powodu niep\u0142odno\u015bci obejmowa\u0142a kobiety w zaawansowanym wieku rozrodczym, z endometrioz\u0105 oraz ze s\u0142ab\u0105 odpowiedzi\u0105 jajnik\u00f3w. Ekspresja mRNA KISS1 by\u0142a o oko\u0142o 52% ni\u017csza w kom\u00f3rkach ziarnistych \u015bciennych u uczestniczek z zaburzeniami, szczeg\u00f3lnie u starszych kobiet. Ekspresja TAC3 i TACR3, zwi\u0105zanych z sygnalizacj\u0105 NKB, by\u0142a w niekt\u00f3rych podgrupach nawet dwudziestokrotnie ni\u017csza.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice molekularne sugeruj\u0105 zwi\u0105zek mi\u0119dzy zaburzon\u0105 lokaln\u0105 sygnalizacj\u0105 a nieprawid\u0142ow\u0105 czynno\u015bci\u0105 jajnik\u00f3w. Poniewa\u017c badanie dotyczy\u0142o ekspresji gen\u00f3w, a nie interwencji z u\u017cyciem KP-10, nie pozwala ustali\u0107, czy podawanie kisspeptyny poprawia jako\u015b\u0107 kom\u00f3rek jajowych, zap\u0142odnienie lub rozw\u00f3j zarodk\u00f3w [21].<\/p>\n
Poni\u017csze wyniki dotycz\u0105 uk\u0142ad\u00f3w eksperymentalnych. Nie stanowi\u0105 potwierdzonych efekt\u00f3w klinicznych KP-10 u ludzi.<\/p>\n
Li i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali myszy z zaburzeniami sygnalizacji zwi\u0105zanej z Kiss1, Gpr54 lub Dusp18 [22]. U zwierz\u0105t rozwin\u0105\u0142 si\u0119 znaczny ubytek tkanki kostnej, a zg\u0142aszane zmniejszenie obj\u0119to\u015bci i g\u0119sto\u015bci ko\u015bci zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do 40%. W ci\u0105gu o\u015bmiu tygodni KP-10 oraz jej analog ukierunkowany na tkank\u0119 kostn\u0105, (DSS)\u2086-Kp-10, poprawia\u0142y mierzone parametry ko\u015bci w modelach eksperymentalnych. Aktywno\u015b\u0107 osteoklast\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o 30\u201350%, a zwi\u0105zek ukierunkowany na ko\u015bci powodowa\u0142 stosunkowo niewielkie zmiany hormonalne.<\/p>\n
Badania mechanistyczne wskaza\u0142y na udzia\u0142 GPR54, Dusp18 i os\u0142abionej sygnalizacji Src w regulacji osteoklast\u00f3w. Wyniki identyfikuj\u0105 potencjalnie wa\u017cny szlak w biologii ko\u015bci, ale nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci leczenia osteoporozy ani bezpiecze\u0144stwa u ludzi [22].<\/p>\n
Orlando i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2018) wykorzystali model kom\u00f3rek podwzg\u00f3rza szczura, aby zbada\u0107 wp\u0142yw KP-10 na cz\u0105steczki zwi\u0105zane z regulacj\u0105 apetytu [23]. Przy wi\u0119kszych st\u0119\u017ceniach eksperymentalnych ekspresja genu neuropeptydu Y wzros\u0142a ponad dwukrotnie, natomiast poziom BDNF zmniejszy\u0142 si\u0119 o oko\u0142o 35%. St\u0119\u017cenia dopaminy i serotoniny spad\u0142y o oko\u0142o 30\u201335%, czemu towarzyszy\u0142 wzrost poziomu ich metabolit\u00f3w.<\/p>\n
Wyniki uzyskane na poziomie kom\u00f3rkowym sugeruj\u0105 zmiany w metabolizmie neuroprzeka\u017anik\u00f3w i sygnalizacji zwi\u0105zanej z apetytem. Nie dowodz\u0105 jednak zwi\u0119kszonego spo\u017cycia pokarmu, przyrostu masy cia\u0142a ani trwa\u0142ych efekt\u00f3w metabolicznych u ludzi [23].<\/p>\n
Pruszy\u0144ska-Oszma\u0142ek i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) badali KP-10 w kom\u00f3rkach 3T3-L1 i izolowanych adipocytach szczura [24]. Naukowcy odnotowali zmniejszenie proliferacji kom\u00f3rek lub parametr\u00f3w zwi\u0105zanych z ich rozwojem o oko\u0142o 25\u201335%, a tak\u017ce ni\u017csz\u0105 ekspresj\u0119 czynnik\u00f3w adipogennych, takich jak PPAR-\u03b3 i C\/EBP-\u03b2. Lipoliza wzros\u0142a o oko\u0142o 30%, natomiast ekspresja bia\u0142ek zwi\u0105zanych z rozk\u0142adem t\u0142uszczu, w tym perilipiny i lipazy hormonowra\u017cliwej, zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 ponad dwukrotnie.<\/p>\n
Wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119 i magazynowanie glukozy zmniejszy\u0142y si\u0119 o oko\u0142o 20\u201325%. St\u0119\u017cenie leptyny wzros\u0142o o oko\u0142o 25%, natomiast adiponektyny spad\u0142o o oko\u0142o 30%. Te zr\u00f3\u017cnicowane wyniki wskazuj\u0105, \u017ce KP-10 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na biologi\u0119 adipocyt\u00f3w w uk\u0142adach eksperymentalnych, ale nie potwierdzaj\u0105 korzystnego dzia\u0142ania w kontroli masy cia\u0142a [24].<\/p>\n
Yu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali KP-10 w mysich modelach t\u0119tniaka m\u00f3zgu oraz w eksperymentach na ludzkich kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144 m\u00f3zgowych [25]. Po czterech tygodniach parametry wielko\u015bci t\u0119tniak\u00f3w i stanu zapalnego by\u0142y u leczonych myszy o oko\u0142o 40\u201360% ni\u017csze. Zmniejszy\u0142a si\u0119 ekspresja MMP-9 i VEGF-A, struktura \u015bciany naczy\u0144 by\u0142a lepiej zachowana, a nagromadzenie kom\u00f3rek zapalnych uleg\u0142o ograniczeniu.<\/p>\n
Efekt\u00f3w tych nie odtworzono u myszy pozbawionych GPR54, co wskazuje na udzia\u0142 receptora. Eksperymenty na kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka sugerowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c hamowanie sygnalizacji zwi\u0105zanej z Egr-1. S\u0105 to obiecuj\u0105ce obserwacje mechanistyczne, ale nie stanowi\u0105 dowodu, \u017ce KP-10 mo\u017ce zapobiega\u0107 p\u0119kaniu t\u0119tniak\u00f3w lub zast\u0119powa\u0107 uznane post\u0119powanie kliniczne [25].<\/p>\n
Qiu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali mysie chondrocyty poddane dzia\u0142aniu TNF-\u03b1 jako model starzenia kom\u00f3rkowego zwi\u0105zanego ze stanem zapalnym [26]. Ponad 55% kom\u00f3rek nara\u017conych na stres wykazywa\u0142o cechy zwi\u0105zane ze starzeniem, a aktywno\u015b\u0107 telomerazy zmniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o 45%. Przy ekspozycji na KP-10 w st\u0119\u017ceniu 100 nM odsetek starzej\u0105cych si\u0119 kom\u00f3rek spad\u0142 do oko\u0142o 29%, natomiast aktywno\u015b\u0107 telomerazy powr\u00f3ci\u0142a do oko\u0142o 90% poziomu referencyjnego.<\/p>\n
Poziom bia\u0142ka SIRT1 wzr\u00f3s\u0142 2,1-krotnie, a p53 i p21 zmniejszy\u0142y si\u0119 odpowiednio o oko\u0142o 40% i 55%. Hamowanie SIRT1 eliminowa\u0142o znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zaobserwowanej odpowiedzi. Ekspresja GPR54, wcze\u015bniej zmniejszona o oko\u0142o 60% po ekspozycji na TNF-\u03b1, r\u00f3wnie\u017c uleg\u0142a przywr\u00f3ceniu. Wyniki dotycz\u0105 szlak\u00f3w kom\u00f3rkowych i nie pozwalaj\u0105 potwierdzi\u0107 spowolnienia post\u0119pu choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w u pacjent\u00f3w [26].<\/p>\n
Serhatlioglu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali KP-10 w szczurzym modelu behawioralnym [27]. Eksperymentalne podanie do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego skr\u00f3ci\u0142o czas bezruchu w te\u015bcie wymuszonego p\u0142ywania o oko\u0142o 45%. Zablokowanie receptora kisspeptyny wyeliminowa\u0142o zaobserwowany efekt. Zak\u0142\u00f3cenie sygnalizacji \u03b1\u2082-adrenergicznej lub serotoninergicznej 5-HT\u2082 zmniejszy\u0142o odpowied\u017a o oko\u0142o 40%, natomiast og\u00f3lna aktywno\u015b\u0107 ruchowa pozosta\u0142a w du\u017cej mierze niezmieniona.<\/p>\n
Wyniki wskazuj\u0105 na udzia\u0142 mechanizm\u00f3w zale\u017cnych od receptora i powi\u0105zanych z neuroprzeka\u017anikami w badanym modelu zachowania. Rezultat testu wymuszonego p\u0142ywania nie jest jednak r\u00f3wnowa\u017cny rozpoznaniu klinicznemu ani potwierdzeniu skuteczno\u015bci przeciwdepresyjnej u ludzi [27].<\/p>\n
Thompson i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2004) wykazali siln\u0105 odpowied\u017a hormonaln\u0105 na KP-10 u szczur\u00f3w [28]. Po podaniu do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego LH wzros\u0142o o oko\u0142o 400%, FSH o 60%, a st\u0119\u017cenie testosteronu mniej wi\u0119cej podwoi\u0142o si\u0119 w ci\u0105gu godziny. Podanie obwodowe r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0142o zmiany hormonalne. W preparatach podwzg\u00f3rzowych uwalnianie GnRH wzros\u0142o o oko\u0142o 200\u2013300%, natomiast w tych konkretnych eksperymentach nie wykazano bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu na przysadk\u0119.<\/p>\n
Obserwacje potwierdzaj\u0105 centraln\u0105 rol\u0119 sygnalizacji podwzg\u00f3rzowej, pozostawiaj\u0105c jednocze\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania r\u00f3\u017cnic zale\u017cnych od gatunku i rodzaju preparatu w bezpo\u015bredniej odpowiedzi przysadki [28].<\/p>\n
Santos i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) oceniali KP-10 w szczurzym modelu przewlek\u0142ej niedoczynno\u015bci tarczycy [29]. Badana interwencja wi\u0105za\u0142a si\u0119 z przywr\u00f3ceniem ekspresji gen\u00f3w SOD1 i GPx1, zwi\u0105zanych z ochron\u0105 antyoksydacyjn\u0105, w kierunku warto\u015bci referencyjnych. Parametry stresu oksydacyjnego zwi\u0105zane z nadtlenoazotynem zmniejszy\u0142y si\u0119 o oko\u0142o 50%, a apoptoza kom\u00f3rek rozrodczych uleg\u0142a ograniczeniu. KP-10 nie odwr\u00f3ci\u0142a jednak obni\u017conej ekspresji gen\u00f3w odpowiedzi na nieprawid\u0142owo sfa\u0142dowane bia\u0142ka.<\/p>\n
Wyniki wskazuj\u0105 na wybi\u00f3rcze zmiany w szlakach stresu oksydacyjnego, bez pe\u0142nej normalizacji wszystkich badanych proces\u00f3w kom\u00f3rkowych. Nie potwierdzaj\u0105 zachowania p\u0142odno\u015bci u m\u0119\u017cczyzn z chorobami tarczycy [29].<\/p>\n
Akkaya i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2014) badali KP-10 po chemicznie wywo\u0142anym uszkodzeniu neuron\u00f3w u szczur\u00f3w [30]. W por\u00f3wnaniu z nieleczonymi zwierz\u0119tami z uszkodzeniem zaobserwowano mniejsz\u0105 fragmentacj\u0119 DNA, oko\u0142o 40\u201360% ni\u017csz\u0105 peroksydacj\u0119 lipid\u00f3w, mniej wi\u0119cej dwukrotnie wy\u017csze st\u0119\u017cenie glutationu oraz aktywno\u015b\u0107 dysmutazy ponadtlenkowej bli\u017csz\u0105 warto\u015bciom kontrolnym.<\/p>\n
Te biochemiczne punkty ko\u0144cowe sugeruj\u0105 wp\u0142yw na r\u00f3wnowag\u0119 oksydoredukcyjn\u0105 w eksperymentalnym modelu uszkodzenia. Nie pozwalaj\u0105 jednak potwierdzi\u0107 dzia\u0142ania neuroprotekcyjnego w chorobach neurologicznych u ludzi [30].<\/p>\n
Simon i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali KP-10 w kom\u00f3rkach neuronalnych pochodz\u0105cych z linii SH-SY5Y, poddanych toksycznemu dzia\u0142aniu zwi\u0105zanemu z \u03b1-synuklein\u0105 [31]. KP-10 zmniejszy\u0142a apoptoz\u0119 o oko\u0142o po\u0142ow\u0119, poprawi\u0142a parametry mitochondrialne i ograniczy\u0142a nagromadzenie \u03b1-synukleiny o oko\u0142o 30%. Niekt\u00f3re efekty utrzymywa\u0142y si\u0119 pomimo zablokowania KISS1R, co sugeruje mechanizm, kt\u00f3ry mo\u017ce nie zale\u017ce\u0107 ca\u0142kowicie od klasycznego receptora kisspeptyny.<\/p>\n
Obserwacje z hodowli kom\u00f3rkowych s\u0105 istotne dla bada\u0144 mechanizm\u00f3w neurodegeneracji. Nie dowodz\u0105 jednak skuteczno\u015bci leczenia choroby Parkinsona u ludzi [31].<\/p>\n
Akkaya i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) badali ekspozycj\u0119 na KP-10 przed niedokrwieniem u myszy poddanych uszkodzeniu pr\u0105\u017ckowia w wyniku niedokrwienia i reperfuzji [32]. W opisanych warunkach eksperymentalnych uwalnianie dopaminy by\u0142o o oko\u0142o 40% ni\u017csze, a ponadto zaobserwowano zmiany odpowiedzi kom\u00f3rek glejowych. Parametry uszkodze\u0144 oksydacyjnych i zmian lipidowych nie uleg\u0142y jednak konsekwentnej poprawie.<\/p>\n
Niejednoznaczne wyniki sugeruj\u0105, \u017ce KP-10 mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na wybrane elementy odpowiedzi na uszkodzenie, nie zapobiegaj\u0105c jednocze\u015bnie szeroko rozumianemu uszkodzeniu tkanek. Wyci\u0105ganie wniosk\u00f3w dotycz\u0105cych udaru m\u00f3zgu u ludzi by\u0142oby przedwczesne [32].<\/p>\n
U m\u0142odych szczur\u00f3w nara\u017conych na stres oksydacyjny wywo\u0142any metionin\u0105 Akkaya i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) zaobserwowali, \u017ce KP-10 wi\u0105za\u0142a si\u0119 z zachowaniem cech strukturalnych kanalik\u00f3w nasiennych, cz\u0119\u015bciowym przywr\u00f3ceniem st\u0119\u017cenia LH oraz popraw\u0105 aktywno\u015bci enzym\u00f3w antyoksydacyjnych, w tym dysmutazy ponadtlenkowej i katalazy [33]. Stwierdzono r\u00f3wnie\u017c zmiany ekspresji gen\u00f3w zwi\u0105zanych ze stresem oksydacyjnym.<\/p>\n
Wyniki opisuj\u0105 konkretny model toksykologiczny i nie pozwalaj\u0105 potwierdzi\u0107 poprawy przebiegu dojrzewania p\u0142ciowego ani p\u0142odno\u015bci u ludzi [33].<\/p>\n
Fatima i Qureshi (2022) badali doros\u0142e samce myszy nara\u017cone na arsenin sodu [34]. W grupach otrzymuj\u0105cych KP-10 wybrane markery uszkodze\u0144 oksydacyjnych, w tym malondialdehyd i grupy karbonylowe bia\u0142ek, zmniejszy\u0142y si\u0119 o oko\u0142o 40\u201360%. Aktywno\u015b\u0107 enzym\u00f3w antyoksydacyjnych uleg\u0142a poprawie, natomiast st\u0119\u017cenie testosteronu i zawarto\u015b\u0107 fruktozy w nasieniu wzros\u0142y o oko\u0142o 25\u201340%. W por\u00f3wnaniu ze zwierz\u0119tami kontrolnymi nara\u017conymi na arsen poprawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c liczba, ruchliwo\u015b\u0107 i morfologia plemnik\u00f3w oraz wygl\u0105d tkanki kanalik\u00f3w nasiennych.<\/p>\n
Wyniki uzasadniaj\u0105 dalsze badania nad mechanizmami stresu oksydacyjnego w uk\u0142adzie rozrodczym zwierz\u0105t, ale nie stanowi\u0105 podstawy do twierdze\u0144 klinicznych o leczeniu skutk\u00f3w nara\u017cenia na toksyczne metale [34].<\/p>\n
Badania eksperymentalne om\u00f3wione przez Hellier i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w (2019) powi\u0105za\u0142y neurony kisspeptynowe w obszarze przednio-brzusznym oko\u0142okomorowym i oko\u0142okomorowym (AVPV\/PeN) z zachowaniami seksualnymi samic myszy [35]. Usuni\u0119cie tych neuron\u00f3w zaburza\u0142o preferencj\u0119 partnera i postaw\u0119 lordozy pomimo zachowania pozosta\u0142ych warunk\u00f3w hormonalnych. Niekt\u00f3re zachowania powraca\u0142y po ekspozycji na KP-10 lub eksperymentalnej aktywacji neuron\u00f3w.<\/p>\n
Badania rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 sygnalizacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z KISS1R\u2013GnRH od szlak\u00f3w neuronalnych zale\u017cnych od tlenku azotu, uczestnicz\u0105cych w r\u00f3\u017cnych elementach zachowania. Wyniki nie potwierdzaj\u0105 jednak skuteczno\u015bci terapii zaburze\u0144 seksualnych u kobiet [35].<\/p>\n
G\u00fcven\u00e7 i Aksakal (2018) badali KP-10 u szczur\u00f3w nara\u017conych na toksyczny wp\u0142yw metotreksatu na uk\u0142ad rozrodczy [36]. W badaniu opisano ni\u017csze warto\u015bci marker\u00f3w stresu oksydacyjnego, takich jak malondialdehyd, ruchliwo\u015b\u0107 plemnik\u00f3w przekraczaj\u0105c\u0105 70% w jednej z grup eksperymentalnych oraz zmniejszenie odsetka nieprawid\u0142owych form plemnik\u00f3w o oko\u0142o 50%. Odnotowano r\u00f3wnie\u017c zmiany masy p\u0119cherzyk\u00f3w nasiennych i ogona naj\u0105drza.<\/p>\n
Obserwacje na zwierz\u0119tach nie dowodz\u0105, \u017ce KP-10 zapobiega powik\u0142aniom dotycz\u0105cym p\u0142odno\u015bci podczas chemioterapii u ludzi [36].<\/p>\n
Mattam i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali KP-10 w tkance hipokampa starzej\u0105cych si\u0119 szczur\u00f3w oraz w modelach ludzkich kom\u00f3rek neuronalnych [37]. Wyniki wskaza\u0142y na udzia\u0142 szlaku CaMKK\u03b2\u2013AMPK\u2013ULK1 w autofagii i mitofagii, przy czym opisane efekty by\u0142y niezale\u017cne od mTOR. Parametry autofagii wzros\u0142y oko\u0142o dwukrotnie, liczba mitochondri\u00f3w zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o 35%, aktywno\u015b\u0107 kompleksu I o 40%, a zawarto\u015b\u0107 ATP o 25% w tkance hipokampa starszych zwierz\u0105t.<\/p>\n
Pomiary sugeruj\u0105 mo\u017cliw\u0105 rol\u0119 KP-10 w mechanizmach kontroli jako\u015bci mitochondri\u00f3w. Nie potwierdzaj\u0105 jednak poprawy funkcji poznawczych, op\u00f3\u017anienia starzenia m\u00f3zgu ani zapobiegania chorobom neurodegeneracyjnym u ludzi [37].<\/p>\n
Kadokawa i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2008) badali jednorazow\u0105 eksperymentaln\u0105 do\u017cyln\u0105 ekspozycj\u0119 na 1 mg KP-10 u ja\u0142\u00f3wek rasy holszty\u0144skiej przed osi\u0105gni\u0119ciem dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej [38]. St\u0119\u017cenie LH wzros\u0142o w ci\u0105gu oko\u0142o 30 minut, a szczyt wydzielania hormonu wzrostu wyst\u0105pi\u0142 po oko\u0142o 75 minutach. W grupie por\u00f3wnawczej otrzymuj\u0105cej s\u00f3l fizjologiczn\u0105 nie zaobserwowano r\u00f3wnowa\u017cnych zmian.<\/p>\n
Wyniki sugeruj\u0105 interakcje mi\u0119dzy sygnalizacj\u0105 hormonaln\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z rozrodem i wzrostem u byd\u0142a. Nie potwierdzaj\u0105 jednak skuteczno\u015bci interwencji s\u0142u\u017c\u0105cej przyspieszaniu wzrostu lub dojrzewania p\u0142ciowego zwierz\u0105t gospodarskich [38].<\/p>\n
Suzuki i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2008) badali izolowane kom\u00f3rki przedniego p\u0142ata przysadki pochodz\u0105ce od byd\u0142a i \u015bwi\u0144 [39]. W kom\u00f3rkach bydl\u0119cych istotne wydzielanie LH obserwowano przy st\u0119\u017ceniach KP-10 wynosz\u0105cych 1000 i 10 000 nM, natomiast kom\u00f3rki \u015bwi\u0144 reagowa\u0142y przy st\u0119\u017ceniach 100 i 1000 nM. Odpowied\u017a LH stanowi\u0142a oko\u0142o 30\u201350% odpowiedzi wywo\u0142anej przez GnRH w opisanych warunkach.<\/p>\n
Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce w niekt\u00f3rych gatunkach i preparatach kom\u00f3rkowych mo\u017cliwa jest bezpo\u015brednia odpowied\u017a przysadki, chocia\u017c sygnalizacja podwzg\u00f3rzowa GnRH pozostaje centralnym elementem szerszego uk\u0142adu regulacji rozrodu [39].<\/p>\n
Redmond i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2011) badali powtarzan\u0105 eksperymentaln\u0105 ekspozycj\u0119 na KP-10 u 28-tygodniowych jagni\u0105t p\u0142ci \u017ce\u0144skiej [40]. Podawanie co godzin\u0119 przez 24 godziny zwi\u0119kszy\u0142o st\u0119\u017cenia LH i estradiolu oraz wywo\u0142a\u0142o kr\u00f3tkotrwa\u0142e odpowiedzi owulacyjne u cz\u0119\u015bci zwierz\u0105t. Aktywno\u015b\u0107 lutealna by\u0142a jednak kr\u00f3tkotrwa\u0142a, a termin osi\u0105gni\u0119cia trwa\u0142ej dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej nie uleg\u0142 przyspieszeniu w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 kontroln\u0105.<\/p>\n
Rozr\u00f3\u017cnienie to jest istotne: kr\u00f3tkotrwa\u0142e pobudzenie wydzielania hormon\u00f3w rozrodczych nie oznacza osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142nej dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej [40].<\/p>\n
W badaniach nad KP-10 wykorzystywano r\u00f3\u017cne drogi podawania i warunki ekspozycji eksperymentalnej. Poni\u017csze informacje opisuj\u0105 spos\u00f3b projektowania bada\u0144 przez naukowc\u00f3w. Nie stanowi\u0105 zalece\u0144 dotycz\u0105cych dawkowania ani instrukcji stosowania.<\/p>\n
W opublikowanych badaniach u zdrowych m\u0119\u017cczyzn jednorazowe do\u017cylne ekspozycje eksperymentalne wynosi\u0142y od 0,01 do 3,0 \u00b5g\/kg. George i wsp\u00f3\u0142pracownicy odnotowali wyra\u017an\u0105 odpowied\u017a LH przy 1 \u00b5g\/kg oraz s\u0142absz\u0105 odpowied\u017a przy 3 \u00b5g\/kg [3]. Warunek 1 \u00b5g\/kg analizowano r\u00f3wnie\u017c w badaniu por\u00f3wnuj\u0105cym grupy wiekowe [4]. W pediatrycznych badaniach diagnostycznych stosowano do\u017cyln\u0105 pr\u00f3b\u0119 z ilo\u015bci\u0105 0,313 \u00b5g\/kg [8].<\/p>\n
Protoko\u0142y ci\u0105g\u0142ej infuzji w badaniach \u017ar\u00f3d\u0142owych obejmowa\u0142y szybko\u015bci wynosz\u0105ce oko\u0142o 1,5\u20134 \u00b5g\/kg\/h przez kilka godzin. Przyk\u0142adowo stosowano eksperymentalny bolus 3 \u00b5g\/kg, po kt\u00f3rym nast\u0119powa\u0142a dziewi\u0119ciogodzinna infuzja z szybko\u015bci\u0105 1,5 \u00b5g\/kg\/h, albo infuzj\u0119 4 \u00b5g\/kg\/h przez 22,5 godziny u zdrowych m\u0119\u017cczyzn [3]. Jedenastogodzinn\u0105 infuzj\u0119 badano u m\u0119\u017cczyzn z cukrzyc\u0105 typu 2 [7], natomiast siedmiogodzinne warunki infuzji analizowano u kobiet z PCOS oraz w eksperymentach zwi\u0105zanych z estrogenami [14,15]. Dwunastogodzinn\u0105 infuzj\u0119 badawcz\u0105 zastosowano u dw\u00f3ch kobiet z brakiem miesi\u0105czki zwi\u0105zanym z hiperprolaktynemi\u0105 [13].<\/p>\n
W innych badaniach wykorzystywano podawanie podsk\u00f3rne. Shamas i wsp\u00f3\u0142pracownicy analizowali jednorazow\u0105 podsk\u00f3rn\u0105 pr\u00f3b\u0119 z KP-10 u szczup\u0142ych m\u0119\u017cczyzn i m\u0119\u017cczyzn z oty\u0142o\u015bci\u0105, natomiast Jayasena i wsp\u00f3\u0142pracownicy badali r\u00f3\u017cne warunki ekspozycji u kobiet, w tym podsk\u00f3rne podawanie eksperymentalne [9,11]. W do\u015bwiadczeniach na zwierz\u0119tach stosowano dodatkowe drogi podawania dostosowane do projekt\u00f3w bada\u0144 [28,34,40].<\/p>\n
Tak zr\u00f3\u017cnicowanych protoko\u0142\u00f3w nie mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 w jedn\u0105 standardow\u0105 dawk\u0119 kliniczn\u0105. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy gatunkami, populacjami badawczymi, ocenianymi punktami ko\u0144cowymi i drogami podawania uniemo\u017cliwiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c proste por\u00f3wnywanie skuteczno\u015bci lub bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
Chan i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2018) badali odpowied\u017a na kisspeptyn\u0119 u 15 dzieci z op\u00f3\u017anionym lub zatrzymanym dojrzewaniem p\u0142ciowym [5]. U uczestnik\u00f3w z zachowan\u0105, rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 odpowiedzi\u0105 podwzg\u00f3rzow\u0105 GnRH obserwowano wzrost LH oraz nocne pulsacyjne wydzielanie LH, co w cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w by\u0142o zgodne z konstytucjonalnym op\u00f3\u017anieniem dojrzewania. U innych uczestnik\u00f3w odpowied\u017a LH na kisspeptyn\u0119 by\u0142a niewielka, mimo \u017ce ich przysadka reagowa\u0142a na GnRH w warunkach testowych.<\/p>\n
Badanie sugeruje, \u017ce pr\u00f3ba z kisspeptyn\u0105 mo\u017ce dostarcza\u0107 informacji o stanie czynno\u015bciowym neuron\u00f3w GnRH, a nie tylko o zdolno\u015bci przysadki do odpowiedzi. Jej warto\u015b\u0107 diagnostyczna wymaga interpretacji w szerszym kontek\u015bcie klinicznym [5].<\/p>\n
Lippincott i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2016) badali sze\u015bciu m\u0119\u017cczyzn z idiopatycznym hipogonadyzmem hipogonadotropowym w wywiadzie, u kt\u00f3rych wcze\u015bniej zaobserwowano oznaki powrotu czynno\u015bci osi rozrodczej [6]. U m\u0119\u017cczyzn, u kt\u00f3rych odzyskana funkcja gonad utrzymywa\u0142a si\u0119, po ekspozycji na kisspeptyn\u0119 wyst\u0119powa\u0142 puls LH. U uczestnik\u00f3w z nawrotem zaburze\u0144 odpowied\u017a na kisspeptyn\u0119 by\u0142a niewielka, chocia\u017c przysadka nadal reagowa\u0142a na GnRH.<\/p>\n
Obserwacje wspieraj\u0105 koncepcj\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 odpowied\u017a na kisspeptyn\u0119 mo\u017ce pomaga\u0107 w charakterystyce aktywno\u015bci podwzg\u00f3rzowej uk\u0142adu rozrodczego. Ma\u0142a liczebno\u015b\u0107 pr\u00f3by nie pozwala jednak uzna\u0107 tego za uniwersalnie zwalidowany test diagnostyczny [6].<\/p>\n
W badaniu z 2020 roku Chan i wsp\u00f3\u0142pracownicy ocenili 16 m\u0142odych os\u00f3b z op\u00f3\u017anionym dojrzewaniem p\u0142ciowym, wykorzystuj\u0105c pr\u00f3b\u0119 z kisspeptyn\u0105 [8]. U o\u015bmiu uczestnik\u00f3w zmiana st\u0119\u017cenia LH wynosi\u0142a co najmniej 0,8 mIU\/ml, a nast\u0119pnie obserwowano u nich post\u0119p dojrzewania p\u0142ciowego. U pozosta\u0142ych o\u015bmiu zmiany wynosi\u0142y 0,4 mIU\/ml lub mniej, a uczestnicy ci nie rozpocz\u0119li dojrzewania do 18. roku \u017cycia. W tej niewielkiej grupie zg\u0142oszona klasyfikacja osi\u0105gn\u0119\u0142a 100% czu\u0142o\u015bci i swoisto\u015bci (P = 0,0002), przewy\u017cszaj\u0105c kilka test\u00f3w por\u00f3wnawczych.<\/p>\n
Wynik zas\u0142uguje na uwag\u0119, ale nale\u017cy przedstawia\u0107 go wraz z liczebno\u015bci\u0105 pr\u00f3by. Doskona\u0142a skuteczno\u015b\u0107 klasyfikacji u 16 uczestnik\u00f3w nie oznacza stuprocentowej dok\u0142adno\u015bci w rutynowej praktyce. Konieczna jest niezale\u017cna walidacja [8].<\/p>\n
Shamas i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) por\u00f3wnali szczup\u0142ych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rych \u015bredni wska\u017anik masy cia\u0142a wynosi\u0142 oko\u0142o 23, z m\u0119\u017cczyznami z oty\u0142o\u015bci\u0105, u kt\u00f3rych \u015bredni BMI wynosi\u0142 oko\u0142o 32 [9]. Po eksperymentalnej podsk\u00f3rnej ekspozycji na KP-10 st\u0119\u017cenie iryzyny wzros\u0142o z 59 do 96 ng\/ml w grupie szczup\u0142ych uczestnik\u00f3w, co odpowiada\u0142o wzrostowi o 63%, oraz z 41 do 76 ng\/ml w grupie z oty\u0142o\u015bci\u0105, czyli o 84%. Szczyt st\u0119\u017cenia pojawia\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej u m\u0119\u017cczyzn z oty\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n
Iryzyna jest badana w kontek\u015bcie sygnalizacji mi\u0119\u015bni szkieletowych i metabolizmu energetycznego. Kr\u00f3tkotrwa\u0142y wzrost tego biomarkera nie dowodzi jednak utraty tkanki t\u0142uszczowej, poprawy zdrowia metabolicznego ani skuteczno\u015bci leczenia oty\u0142o\u015bci [9].<\/p>\n
Sitticharoon i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) mierzyli st\u0119\u017cenie kisspeptyny w surowicy i p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym u 40 m\u0119\u017cczyzn poddawanych planowym zabiegom chirurgicznym [12]. \u015arednie st\u0119\u017cenie w surowicy wynosi\u0142o 0,26 ng\/ml u uczestnik\u00f3w z prawid\u0142ow\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, 0,31 ng\/ml u os\u00f3b z nadwag\u0105 i 0,49 ng\/ml u m\u0119\u017cczyzn z oty\u0142o\u015bci\u0105 (P <escape><<\/escape> 0,01).<\/p>\n
St\u0119\u017cenie kisspeptyny w surowicy korelowa\u0142o dodatnio z BMI (r = +0,51), leptyn\u0105 (r = +0,53), insulin\u0105 na czczo (r = +0,46) i wska\u017anikiem HOMA-IR (r = +0,44). Odnotowano ujemn\u0105 korelacj\u0119 z LH (r = \u22120,35), natomiast nie stwierdzono istotnego zwi\u0105zku z ca\u0142kowitym testosteronem ani st\u0119\u017ceniem glukozy we krwi. W pobranych pr\u00f3bkach p\u0142ynu m\u00f3zgowo-rdzeniowego kisspeptyna pozostawa\u0142a niewykrywalna w warunkach pomiarowych zastosowanych w badaniu.<\/p>\n
Wyniki sugeruj\u0105 powi\u0105zania mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem kisspeptyny we krwi a stanem metabolicznym. Nie dowodz\u0105 jednak, \u017ce zwi\u0119kszona ilo\u015b\u0107 tkanki t\u0142uszczowej powoduje obserwowane zmiany hormonalne, \u017ce kisspeptyna kr\u0105\u017c\u0105ca we krwi pochodzi wy\u0142\u0105cznie spoza m\u00f3zgu ani \u017ce modyfikowanie jej st\u0119\u017cenia pozwoli leczy\u0107 insulinooporno\u015b\u0107 [12].<\/p>\n
Al-Kaabi i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) badali 100 kobiet b\u0119d\u0105cych w pierwszej ci\u0105\u017cy. U 60 rozwin\u0105\u0142 si\u0119 stan przedrzucawkowy, natomiast 40 pozosta\u0142o w grupie por\u00f3wnawczej [16]. St\u0119\u017cenia KP-10 u matek by\u0142y ni\u017csze w grupie ze stanem przedrzucawkowym zar\u00f3wno w drugim, jak i trzecim trymestrze. Pole pod krzyw\u0105 ROC (AUC) w drugim trymestrze wynosi\u0142o 0,662, przy czu\u0142o\u015bci 55% i swoisto\u015bci 87,5%. W trzecim trymestrze AUC wynosi\u0142o 0,747, przy czu\u0142o\u015bci 83,3% i swoisto\u015bci 67,5%.<\/p>\n
W badaniu odnotowano r\u00f3wnie\u017c zmieniaj\u0105ce si\u0119 zale\u017cno\u015bci z estradiolem, LH, FSH i \u03b2-hCG, natomiast progesteron nie wykazywa\u0142 takiego samego wzorca. Dodatnie warto\u015bci predykcyjne wynosi\u0142y oko\u0142o 22\u201333%, a ujemne warto\u015bci predykcyjne przekracza\u0142y 94% w opisanych warunkach badawczych. Warto\u015bci te zale\u017c\u0105 od badanej populacji i cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania choroby. Nie potwierdzaj\u0105 wi\u0119c, \u017ce sam pomiar KP-10 mo\u017ce bezpiecznie wyklucza\u0107 stan przedrzucawkowy w og\u00f3lnej praktyce po\u0142o\u017cniczej [16].<\/p>\n
Ziyaraa i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2016) ocenili 100 ci\u0105\u017c po 20. tygodniu, w tym 60 powik\u0142anych stanem przedrzucawkowym \u2014 32 przypadki \u0142agodne i 28 ci\u0119\u017ckich \u2014 oraz 40 ci\u0105\u017c prawid\u0142owych stanowi\u0105cych grup\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105 [18]. W p\u00f3\u017aniejszym okresie ci\u0105\u017cy \u015brednie st\u0119\u017cenie KP-10 wynosi\u0142o oko\u0142o 310 pg\/ml w grupie kontrolnej, 215 pg\/ml w \u0142agodnym stanie przedrzucawkowym i 145 pg\/ml w ci\u0119\u017ckim stanie przedrzucawkowym. Odpowiada\u0142o to zmniejszeniu o oko\u0142o 30% i 55% w obu grupach z powik\u0142aniami.<\/p>\n
Spadek st\u0119\u017cenia o 100 pg\/ml wi\u0105za\u0142 si\u0119 z szacowan\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 masy p\u0142odu wynosz\u0105c\u0105 120 g. Korelacje z parametrami wzrostu p\u0142odu wynosi\u0142y oko\u0142o r = 0,4\u20130,45. Opisano r\u00f3wnie\u017c zale\u017cno\u015bci z dopplerowskimi wska\u017anikami przep\u0142ywu krwi. Wyniki sugeruj\u0105 potencjalne znaczenie kisspeptyny jako biomarkera, ale nie dowodz\u0105, \u017ce ni\u017csze st\u0119\u017cenie KP-10 powoduje zaburzenia wzrostu p\u0142odu ani \u017ce pojedynczy pomiar mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 standardowe monitorowanie ci\u0105\u017cy [18].<\/p>\n
Katirci i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali parametry zwi\u0105zane z kisspeptyn\u0105 w surowicy i \u0142o\u017cysku u kobiet z \u0142o\u017cyskiem przoduj\u0105cym [19]. Zg\u0142oszone st\u0119\u017cenia w surowicy by\u0142y ponad dwukrotnie ni\u017csze ni\u017c w ci\u0105\u017cach niepowik\u0142anych stanowi\u0105cych grup\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105. Ekspresja KISS1 w \u0142o\u017cysku by\u0142a o oko\u0142o 96% ni\u017csza, natomiast ekspresja KISS1R wzros\u0142a o oko\u0142o 170%.<\/p>\n
Wyniki mog\u0105 odzwierciedla\u0107 zmienion\u0105 sygnalizacj\u0119 \u0142o\u017cyskow\u0105 lub kompensacyjn\u0105 regulacj\u0119 receptor\u00f3w. Nie dowodz\u0105 jednak, \u017ce zmniejszone st\u0119\u017cenie kisspeptyny powoduje \u0142o\u017cysko przoduj\u0105ce, ani nie potwierdzaj\u0105 przydatno\u015bci KISS1 lub KISS1R jako klinicznych test\u00f3w przesiewowych [19].<\/p>\n
Hu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) mierzyli st\u0119\u017cenia kisspeptyny i hCG w surowicy w 14. i 21. dniu po transferze wcze\u015bniej zamro\u017conych i rozmro\u017conych zarodk\u00f3w u 133 kobiet [20]. W prawid\u0142owo rozwijaj\u0105cych si\u0119 ci\u0105\u017cach st\u0119\u017cenie kisspeptyny mniej wi\u0119cej podwaja\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy tymi punktami czasowymi, natomiast w ci\u0105\u017cach biochemicznych pozostawa\u0142o stosunkowo niezmienione. Najni\u017csze st\u0119\u017cenia kisspeptyny w 14. dniu odnotowano w ci\u0105\u017cach bli\u017aniaczych.<\/p>\n
Chocia\u017c kisspeptyna wydawa\u0142a si\u0119 odzwierciedla\u0107 niekt\u00f3re aspekty wczesnej aktywno\u015bci \u0142o\u017cyska, hCG lepiej przewidywa\u0142o oceniane wyniki zwi\u0105zane z poronieniem. Obserwacje wspieraj\u0105 dalsze badania nad biomarkerami, a nie rutynowe wykorzystywanie kisspeptyny do prognozowania wynik\u00f3w zap\u0142odnienia in vitro [20].<\/p>\n
Kisspeptyna-10 jest aktywnym fragmentem uk\u0142adu sygnalizacji kisspeptynowej i wa\u017cnym narz\u0119dziem eksperymentalnym s\u0142u\u017c\u0105cym do badania osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013gonady. Badania u ludzi konsekwentnie pokazuj\u0105, \u017ce mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142e zmiany st\u0119\u017cenia LH, a w niekt\u00f3rych warunkach r\u00f3wnie\u017c FSH, estradiolu lub testosteronu. Odpowiedzi te zale\u017c\u0105 od wieku, p\u0142ci, fazy cyklu miesi\u0105czkowego, stanu hormonalnego i projektu badania [3,4,7,10,11,13\u201317].<\/p>\n
Badania dotycz\u0105ce op\u00f3\u017anionego dojrzewania p\u0142ciowego i powrotu czynno\u015bci hormonalnej uk\u0142adu rozrodczego sugeruj\u0105, \u017ce pr\u00f3by z kisspeptyn\u0105 mog\u0105 dostarcza\u0107 informacji o funkcjonowaniu neuron\u00f3w GnRH. W niewielkich badaniach odnotowano bardzo dobr\u0105 zdolno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania okre\u015blonych stan\u00f3w diagnostycznych, ale przed uog\u00f3lnieniem wynik\u00f3w konieczna jest szersza walidacja [5,6,8].<\/p>\n
Inne prace wykaza\u0142y zale\u017cno\u015bci z iryzyn\u0105, markerami metabolicznymi zwi\u0105zanymi z oty\u0142o\u015bci\u0105, funkcjonowaniem \u0142o\u017cyska i wynikami ci\u0105\u017cy [9,12,16,18\u201320]. S\u0105 to obiecuj\u0105ce kierunki bada\u0144, a nie ustalone zastosowania kliniczne. Podobnie do\u015bwiadczenia na myszach, szczurach, zwierz\u0119tach gospodarskich i hodowlach kom\u00f3rkowych opisuj\u0105 potencjalny wp\u0142yw na przebudow\u0119 ko\u015bci, stres oksydacyjny, neurobiologi\u0119, adipocyty i szlaki naczyniowe, ale nie potwierdzaj\u0105 r\u00f3wnowa\u017cnych efekt\u00f3w u pacjent\u00f3w [22\u201340].<\/p>\n
Najwa\u017cniejsze rozr\u00f3\u017cnienie dotyczy aktywno\u015bci biologicznej i korzy\u015bci klinicznych. KP-10 niew\u0105tpliwie uczestniczy w sygnalizacji rozrodczej. Ustalenie, czy okre\u015blona interwencja poprawia d\u0142ugoterminow\u0105 p\u0142odno\u015b\u0107, wyniki ci\u0105\u017cy, przebieg chor\u00f3b metabolicznych lub innych problem\u00f3w zdrowotnych, wymaga jednak osobnych, odpowiednio zaprojektowanych bada\u0144 klinicznych. Jej bezpiecze\u0144stwo d\u0142ugoterminowe i optymalna rola w praktyce medycznej pozostaj\u0105 nie w pe\u0142ni poznane.<\/p>\n
Kisspeptyny powstaj\u0105 z bia\u0142ka prekursorowego KISS1 w kilku tkankach, szczeg\u00f3lnie w podwzg\u00f3rzu, \u0142o\u017cysku i narz\u0105dach rozrodczych. Sygnalizacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z kisspeptyn\u0105 badano r\u00f3wnie\u017c w trzustce i innych tkankach obwodowych. KP-10 jest jednym z aktywnych fragment\u00f3w tej szerszej rodziny peptyd\u00f3w, a nie hormonem kodowanym przez ca\u0142kowicie odr\u0119bny gen [1,2].<\/p>\n
KP-10 jest wykorzystywana przede wszystkim do badania hormonalnej regulacji rozrodu i odpowiedzi szlaku GnRH\u2013LH\/FSH. Badania u ludzi obejmowa\u0142y op\u00f3\u017anione dojrzewanie p\u0142ciowe, zaburzenia hipogonadotropowe oraz odpowiedzi hormonalne u m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Zastosowa\u0144 badawczych nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 z szeroko zatwierdzon\u0105 metod\u0105 leczenia niep\u0142odno\u015bci lub zaburze\u0144 hormonalnych [3\u20138,13\u201317].<\/p>\n
KP-10 mo\u017ce pobudza\u0107 uwalnianie hormon\u00f3w rozrodczych w okre\u015blonych warunkach badawczych, ale samo to nie dowodzi poprawy p\u0142odno\u015bci. Niekt\u00f3re metody oparte na kisspeptynie s\u0105 badane w medycynie rozrodu, jednak wyniki dotycz\u0105ce konkretnego fragmentu peptydu, formulacji i protoko\u0142u musz\u0105 by\u0107 oceniane niezale\u017cnie. Badania przedstawione w tym artykule koncentruj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na odpowiedziach hormonalnych, a nie na cz\u0119sto\u015bci uzyskania ci\u0105\u017cy czy urodzenia \u017cywego dziecka [7,10,13\u201315].<\/p>\n
W zale\u017cno\u015bci od pytania badawczego naukowcy stosowali do\u017cylne podania jednorazowe, infuzje oraz podawanie podsk\u00f3rne. W do\u015bwiadczeniach na zwierz\u0119tach wykorzystywano tak\u017ce inne metody charakterystyczne dla bada\u0144 laboratoryjnych. Opisy te dotycz\u0105 kontrolowanych procedur eksperymentalnych i nie stanowi\u0105 instrukcji samodzielnego podawania [3,9,11,28].<\/p>\n
Nie mo\u017cna wyznaczy\u0107 jednej powszechnie ustalonej dawki klinicznej na podstawie przedstawionych bada\u0144. Naukowcy analizowali r\u00f3\u017cne poziomy ekspozycji eksperymentalnej w zale\u017cno\u015bci od populacji, drogi podawania i ocenianych wynik\u00f3w. Opublikowane ilo\u015bci nie s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cne zaleceniom terapeutycznym, a materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy nie okre\u015bla standardowego schematu rutynowego stosowania [3,4,7,8,14,15].<\/p>\n
Przedstawione badania nie zawieraj\u0105 kompleksowej, systematycznie okre\u015blonej charakterystyki dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych KP-10. Kr\u00f3tkoterminowe eksperymenty analizowa\u0142y odpowiedzi hormonalne, ale nie pozwalaj\u0105 w pe\u0142ni oceni\u0107 rzadkich zdarze\u0144, interakcji ani ryzyka zwi\u0105zanego z powtarzan\u0105 ekspozycj\u0105. Twierdzenia, \u017ce powa\u017cne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane wyst\u0119puj\u0105 rzadko, wymagaj\u0105 potwierdzenia w odpowiednio du\u017cych badaniach bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
Bezpiecze\u0144stwo d\u0142ugoterminowe nie zosta\u0142o wystarczaj\u0105co ustalone w badaniach om\u00f3wionych w artykule. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 eksperyment\u00f3w z udzia\u0142em ludzi by\u0142a kr\u00f3tkotrwa\u0142a i koncentrowa\u0142a si\u0119 na pomiarach hormonalnych. Zmiany st\u0119\u017cenia hormon\u00f3w rozrodczych obserwowane przez kilka godzin nie pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 konsekwencji wielokrotnej lub przed\u0142u\u017conej ekspozycji.<\/p>\n
KP-10 aktywuje sygnalizacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z receptorem KISS1R\/GPR54, co mo\u017ce pobudza\u0107 uwalnianie GnRH w podwzg\u00f3rzu. GnRH nast\u0119pnie stymuluje przysadk\u0119 do wydzielania LH i FSH, wp\u0142ywaj\u0105c na dalsze funkcjonowanie gonad. Sygnalizacja kisspeptynowa wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c ze sprz\u0119\u017ceniem zwrotnym hormon\u00f3w p\u0142ciowych i sygna\u0142ami metabolicznymi, dlatego wielko\u015b\u0107 odpowiedzi zale\u017cy od warunk\u00f3w fizjologicznych [1,2].<\/p>\n
Jej g\u0142\u00f3wnym udokumentowanym dzia\u0142aniem hormonalnym jest pobudzanie wcze\u015bniejszych etap\u00f3w sygnalizacji rozrodczej, szczeg\u00f3lnie wydzielania LH. LH oddzia\u0142uje nast\u0119pnie na kom\u00f3rki Leydiga w j\u0105drach, wspieraj\u0105c syntez\u0119 testosteronu. Badania u ludzi pokazuj\u0105, \u017ce odpowied\u017a testosteronu r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wieku i stanu fizjologicznego, nawet gdy st\u0119\u017cenie LH wzrasta [3,4,7].<\/p>\n
W niekt\u00f3rych kontrolowanych badaniach do\u017cylnych u ludzi LH wzrasta\u0142o w ci\u0105gu oko\u0142o 15\u201330 minut. Zmiany testosteronu nie zawsze pojawia\u0142y si\u0119 natychmiast i r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy warunkami eksperymentalnymi. Obserwacje te opisuj\u0105 kr\u00f3tkotrwa\u0142e odpowiedzi badawcze, a nie przewidywalny czas wyst\u0105pienia korzy\u015bci klinicznych [3,11].<\/p>\n
W niekt\u00f3rych kr\u00f3tkotrwa\u0142ych badaniach infuzyjnych podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie LH utrzymywa\u0142o si\u0119 bez wyra\u017anego szybkiego os\u0142abienia odpowiedzi w okresie obserwacji. Brak kr\u00f3tkoterminowej desensytyzacji w tych warunkach nie dowodzi jednak, \u017ce wielokrotna lub przed\u0142u\u017cona ekspozycja zawsze b\u0119dzie wywo\u0142ywa\u0107 taki sam efekt [3].<\/p>\n
Tak. Niewielkie specjalistyczne badania obejmowa\u0142y pr\u00f3by z kisspeptyn\u0105 u m\u0142odych os\u00f3b z op\u00f3\u017anionym dojrzewaniem p\u0142ciowym. Oceniano w nich odpowiedzi hormonalne i p\u00f3\u017aniejszy przebieg dojrzewania. Nie potwierdzaj\u0105 one jednak zasadno\u015bci rutynowego leczenia pediatrycznego ani szeroko rozumianego bezpiecze\u0144stwa d\u0142ugoterminowego [5,8].<\/p>\n
Badania u m\u0119\u017cczyzn sugeruj\u0105, \u017ce LH mo\u017ce reagowa\u0107 na kisspeptyn\u0119 w r\u00f3\u017cnych grupach wiekowych, natomiast wzrost testosteronu u starszych uczestnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 mniejszy lub nie wyst\u0119powa\u0107. R\u00f3\u017cnica ta pokazuje, dlaczego odpowied\u017a podwzg\u00f3rza i przysadki nale\u017cy ocenia\u0107 oddzielnie od odpowiedzi gonad [4].<\/p>\n
Pr\u00f3by z kisspeptyn\u0105 wykaza\u0142y potencja\u0142 w rozr\u00f3\u017cnianiu konstytucjonalnego op\u00f3\u017anienia dojrzewania od zaburzonej sygnalizacji rozrodczej w podwzg\u00f3rzu. Nadal jest to obszar specjalistycznych bada\u0144, a wyniki nale\u017cy interpretowa\u0107 \u0142\u0105cznie z wywiadem klinicznym, innymi badaniami hormonalnymi i dalsz\u0105 obserwacj\u0105 [5,8].<\/p>\n
W jednym badaniu obejmuj\u0105cym 16 uczestnik\u00f3w odnotowano 100% czu\u0142o\u015bci i swoisto\u015bci przy zastosowaniu przyj\u0119tych prog\u00f3w odpowiedzi. Ten imponuj\u0105cy wynik dotyczy\u0142 jednak niewielkiej pr\u00f3by i nie powinien by\u0107 traktowany jako gwarancja takiej samej dok\u0142adno\u015bci w wi\u0119kszych populacjach. Potrzebna jest niezale\u017cna walidacja [8].<\/p>\n
Tak. W kr\u00f3tkotrwa\u0142ym badaniu m\u0119\u017cczyzn z cukrzyc\u0105 typu 2 i \u0142agodnym hipogonadyzmem zaobserwowano wzrost wydzielania LH, nasilenie pulsacyjnego wydzielania LH oraz wzrost testosteronu podczas ekspozycji eksperymentalnej. Wyniki potwierdzaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 uk\u0142adu hormonalnego do odpowiedzi, ale nie dowodz\u0105 trwa\u0142ej skuteczno\u015bci leczenia [7].<\/p>\n
Przedstawione badania nie potwierdzaj\u0105 utraty masy cia\u0142a jako efektu klinicznego KP-10. W eksperymentach obserwowano zmiany st\u0119\u017cenia iryzyny u m\u0119\u017cczyzn oraz zmiany sygnalizacji adipocyt\u00f3w w modelach kom\u00f3rkowych lub zwierz\u0119cych. \u017baden z tych wynik\u00f3w nie dowodzi zmniejszenia masy cia\u0142a u ludzi [9,24].<\/p>\n
W niekt\u00f3rych badaniach obserwacyjnych odnotowano ni\u017csze st\u0119\u017cenia zwi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zanych z kisspeptyn\u0105 we krwi kobiet, kt\u00f3rych ci\u0105\u017ce by\u0142y powik\u0142ane stanem przedrzucawkowym. Opisano r\u00f3wnie\u017c zale\u017cno\u015bci z nasileniem choroby i parametrami wzrostu p\u0142odu. Wyniki sugeruj\u0105 mo\u017cliwe znaczenie jako biomarkera, ale nie potwierdzaj\u0105 zwi\u0105zku przyczynowego ani przydatno\u015bci samodzielnego testu diagnostycznego [16,18].<\/p>\n
W jednym badaniu st\u0119\u017cenie kisspeptyny w surowicy zmienia\u0142o si\u0119 we wczesnej ci\u0105\u017cy po transferze wcze\u015bniej zamro\u017conych i rozmro\u017conych zarodk\u00f3w. hCG dostarcza\u0142o jednak bardziej przydatnych informacji o ocenianych wynikach zwi\u0105zanych z poronieniem. Kisspeptyna nie jest wi\u0119c uznanym zamiennikiem standardowego monitorowania ci\u0105\u017cy [20].<\/p>\n
Badania om\u00f3wione w artykule nie potwierdzaj\u0105, \u017ce KP-10 jest szeroko dopuszczonym do obrotu i rutynowo przepisywanym lekiem. Jej g\u0142\u00f3wne udokumentowane zastosowania w przedstawionym materiale dotycz\u0105 bada\u0144 naukowych i specjalistycznych bada\u0144 klinicznych. Status regulacyjny nale\u017cy sprawdza\u0107 dla konkretnego produktu, wskazania i kraju, a nie wywodzi\u0107 go wy\u0142\u0105cznie z aktywno\u015bci biologicznej peptydu.<\/p>\n
Niniejszy artyku\u0142 przedstawia wyniki opublikowanych bada\u0144 naukowych oraz informacje zawarte w materiale \u017ar\u00f3d\u0142owym. Ma wy\u0142\u0105cznie charakter edukacyjny i naukowo-informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Eksperymentalne dawki i drogi podawania opisano jedynie w celu przedstawienia metodologii bada\u0144. Wynik\u00f3w laboratoryjnych, do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach, kr\u00f3tkotrwa\u0142ych zmian hormonalnych i zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy biomarkerami nie nale\u017cy interpretowa\u0107 jako dowod\u00f3w skuteczno\u015bci klinicznej lub bezpiecze\u0144stwa. Decyzje dotycz\u0105ce p\u0142odno\u015bci, dojrzewania p\u0142ciowego, ci\u0105\u017cy i zaburze\u0144 hormonalnych wymagaj\u0105 oceny przez odpowiednio wykwalifikowanego specjalist\u0119.<\/p>\n
References<\/strong><\/p>\n Kisspeptyna to naturalnie wyst\u0119puj\u0105cy w organizmie uk\u0142ad sygnalizacji peptydowej, kt\u00f3ry odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w regulacji funkcji rozrodczych cz\u0142owieka [1]. Jest jednym z kluczowych element\u00f3w osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013gonady\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":7910,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[293,305],"tags":[],"class_list":["post-56698","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-materialy-edukacyjne","beh-no-thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7910"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56698"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56726,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56698\/revisions\/56726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/fi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n