{"id":56705,"date":"2026-10-14T08:39:13","date_gmt":"2026-10-14T06:39:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bioevidencehub.com\/?p=56705"},"modified":"2026-10-19T08:20:43","modified_gmt":"2026-10-19T06:20:43","slug":"peptida-mots-c","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/peptyd-mots-c\/","title":{"rendered":"MOTS-c: peptida berasal dari mitokondria, mekanisme tindakan dan bukti ilmiah"},"content":{"rendered":"

Uwaga dotycz\u0105ca dowod\u00f3w naukowych:<\/strong> Artyku\u0142 przedstawia wyniki bada\u0144 eksperymentalnych i obserwacyjnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 danych dotycz\u0105cych dzia\u0142ania MOTS-c pochodzi z bada\u0144 kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych. Zale\u017cno\u015bci obserwowane u ludzi nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci terapeutycznej ani bezpiecze\u0144stwa stosowania tego peptydu. Dawki i st\u0119\u017cenia eksperymentalne przytoczono wy\u0142\u0105cznie jako element opisu bada\u0144, a nie jako instrukcje stosowania u ludzi.<\/p>\n

MOTS-c (Mitochondrial ORF of the 12S rRNA type-C) to stosunkowo niedawno scharakteryzowany peptyd pochodzenia mitochondrialnego. Sk\u0142ada si\u0119 z 16 aminokwas\u00f3w, a informacja o jego budowie jest zapisana w regionie 12S rRNA genomu mitochondrialnego [1]. W prawid\u0142owych warunkach fizjologicznych MOTS-c znajduje si\u0119 przede wszystkim w mitochondriach. Jednak w odpowiedzi na stres metaboliczny mo\u017ce przemieszcza\u0107 si\u0119 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego, gdzie wp\u0142ywa na ekspresj\u0119 gen\u00f3w odpowiedzialnych za utrzymanie homeostazy kom\u00f3rkowej [1].<\/p>\n

Chocia\u017c informacja genetyczna dotycz\u0105ca MOTS-c znajduje si\u0119 w mitochondrialnym DNA, sam peptyd jest syntetyzowany w cytoplazmie, a nie wewn\u0105trz mitochondri\u00f3w [1]. Wynika to z r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy mitochondrialnym a cytoplazmatycznym kodem genetycznym, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 eksport poliadenylowanego transkryptu MOTS-c do cytoplazmy i jego translacj\u0119. Sekwencja aminokwasowa MOTS-c, szczeg\u00f3lnie pierwszych 11 reszt aminokwasowych, wykazuje wysoki stopie\u0144 zachowania ewolucyjnego u r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w [1].<\/p>\n

MOTS-c zidentyfikowano podczas bada\u0144 nad sygna\u0142ami mitochondrialnymi uczestnicz\u0105cymi w regulacji metabolizmu. Kolejne do\u015bwiadczenia wykaza\u0142y jego udzia\u0142 w regulowaniu metabolizmu glukozy i wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119, przede wszystkim za po\u015brednictwem szlak\u00f3w sygna\u0142owych zale\u017cnych od kinazy bia\u0142kowej aktywowanej przez AMP (AMPK) [1].<\/p>\n

Zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce st\u0119\u017cenie MOTS-c we krwi mo\u017ce r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wieku, stanu metabolicznego oraz cech badanej populacji. Sugeruje to, \u017ce peptyd mo\u017ce uczestniczy\u0107 w szerszej regulacji metabolizmu ca\u0142ego organizmu.<\/p>\n

Rola metaboliczna i ochronna MOTS-c w cukrzycy oraz stresie metabolicznym<\/h2>\n

Badania eksperymentalne analizowa\u0142y potencjaln\u0105 rol\u0119 MOTS-c w metabolizmie energetycznym i odpowiedzi organizmu na stres metaboliczny. W r\u00f3\u017cnych modelach kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych obserwowano popraw\u0119 wykorzystania glukozy, zwi\u0119kszenie wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 oraz korzystne zmiany w metabolizmie lipid\u00f3w. W cz\u0119\u015bci do\u015bwiadcze\u0144 odnotowano r\u00f3wnie\u017c ograniczenie przyrostu masy cia\u0142a i uszkodze\u0144 tkanek.<\/p>\n

Obserwowane efekty nie ogranicza\u0142y si\u0119 do regulacji metabolizmu. Dotyczy\u0142y tak\u017ce serca, w\u0105troby, trzustki, uk\u0142adu nerwowego oraz odpowiedzi immunologicznej, szczeg\u00f3lnie w modelach cukrzycy i zmian zwi\u0105zanych ze starzeniem.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c oddzia\u0142uje na szlaki odpowiedzialne za wykrywanie dost\u0119pno\u015bci energii i reagowanie na stres kom\u00f3rkowy. Mechanizmy te mog\u0105 pomaga\u0107 kom\u00f3rkom przystosowywa\u0107 si\u0119 do nadmiaru sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego.<\/p>\n

\u0141\u0105cznie wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce uczestniczy\u0107 w regulacji odporno\u015bci metabolicznej organizmu oraz wywo\u0142ywa\u0107 niekt\u00f3re odpowiedzi biologiczne przypominaj\u0105ce adaptacje obserwowane podczas aktywno\u015bci fizycznej. Nie oznacza to jednak, \u017ce takie dzia\u0142anie zosta\u0142o potwierdzone klinicznie u ludzi.<\/p>\n

Lee i wsp. (2015): identyfikacja MOTS-c i regulacja metabolizmu<\/h3>\n

Lee i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2015) zidentyfikowali MOTS-c jako niewielki peptyd kodowany przez mitochondrialne DNA [2]. Sk\u0142ada si\u0119 on z 16 aminokwas\u00f3w, a jego sekwencja jest zapisana w obr\u0119bie mitochondrialnego RNA.<\/p>\n

Naukowcy badali dzia\u0142anie MOTS-c w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych oraz u myszy nara\u017conych na stres zwi\u0105zany ze starzeniem i diet\u0105 wysokot\u0142uszczow\u0105.<\/p>\n

W kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych MOTS-c ogranicza\u0142 aktywno\u015b\u0107 okre\u015blonych szlak\u00f3w metabolicznych i aktywowa\u0142 AMPK \u2014 enzym pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 kom\u00f3rkowego czujnika energii, kt\u00f3ry pomaga regulowa\u0107 wykorzystanie glukozy.<\/p>\n

U myszy MOTS-c zapobiega\u0142 rozwojowi insulinooporno\u015bci zwi\u0105zanej ze starzeniem i diet\u0105 wysokot\u0142uszczow\u0105. Zwierz\u0119ta otrzymuj\u0105ce peptyd przybiera\u0142y mniej na wadze i gromadzi\u0142y mniej tkanki t\u0142uszczowej. Wykazywa\u0142y r\u00f3wnie\u017c lepsz\u0105 kontrol\u0119 glikemii oraz wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 metaboliczn\u0105, czyli zdolno\u015b\u0107 organizmu do dostosowywania sposobu pozyskiwania energii do aktualnych warunk\u00f3w.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wspiera\u0107 utrzymanie prawid\u0142owego metabolizmu poprzez regulacj\u0119 proces\u00f3w energetycznych zachodz\u0105cych przede wszystkim w mi\u0119\u015bniach.<\/p>\n

Yin i wsp. (2022): MOTS-c w modelu cukrzycy ci\u0105\u017cowej<\/h3>\n

Yin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) oceniali dzia\u0142anie MOTS-c w cukrzycy ci\u0105\u017cowej, czyli zaburzeniu charakteryzuj\u0105cym si\u0119 podwy\u017cszonym st\u0119\u017ceniem glukozy we krwi podczas ci\u0105\u017cy [3].<\/p>\n

Badacze wykorzystali ci\u0119\u017carne myszy karmione diet\u0105 wysokot\u0142uszczow\u0105, u kt\u00f3rych dodatkowo wywo\u0142ano \u0142agodny stres chemiczny w celu odtworzenia cech choroby. MOTS-c podawano codziennie przez ca\u0142y okres ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Zaobserwowano obni\u017cenie st\u0119\u017cenia glukozy na czczo oraz zmniejszenie nadmiernego st\u0119\u017cenia insuliny we krwi. Poprawi\u0142a si\u0119 tak\u017ce wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119.<\/p>\n

W do\u015bwiadczeniach na kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 wychwyt glukozy, u\u0142atwiaj\u0105c jej przenikanie do wn\u0119trza kom\u00f3rek. Peptyd ogranicza\u0142 r\u00f3wnie\u017c uszkodzenia kom\u00f3rek trzustki produkuj\u0105cych insulin\u0119 i pomaga\u0142 zachowa\u0107 ich zdolno\u015b\u0107 do wydzielania tego hormonu.<\/p>\n

Odnotowano ponadto korzystniejsze wyniki ci\u0105\u017cy. U zwierz\u0105t otrzymuj\u0105cych MOTS-c rzadziej obserwowano nadmierny wzrost p\u0142od\u00f3w, a \u015bmiertelno\u015b\u0107 noworodk\u00f3w by\u0142a ni\u017csza.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 zar\u00f3wno na metabolizm matki, jak i na przebieg rozwoju p\u0142odu w eksperymentalnym modelu cukrzycy ci\u0105\u017cowej. Nie stanowi\u0105 jednak dowodu bezpiecze\u0144stwa ani skuteczno\u015bci stosowania peptydu u kobiet w ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Kim i wsp. (2018): przemieszczanie MOTS-c do j\u0105dra kom\u00f3rkowego<\/h3>\n

Kim i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2018) badali spos\u00f3b dzia\u0142ania MOTS-c wewn\u0105trz kom\u00f3rek podczas stresu metabolicznego [4].<\/p>\n

Gdy dost\u0119pno\u015b\u0107 glukozy lub innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych by\u0142a ograniczona, MOTS-c przemieszcza\u0142 si\u0119 z mitochondri\u00f3w do j\u0105dra kom\u00f3rkowego, w kt\u00f3rym regulowana jest aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w.<\/p>\n

Proces ten zale\u017ca\u0142 od aktywacji AMPK.<\/p>\n

Po dotarciu do j\u0105dra MOTS-c wp\u0142ywa\u0142 na ekspresj\u0119 gen\u00f3w zwi\u0105zanych z metabolizmem, przystosowaniem do stresu oraz ochron\u0105 antyoksydacyjn\u0105.<\/p>\n

Peptyd oddzia\u0142ywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z NRF2 \u2014 wa\u017cnym regulatorem mechanizm\u00f3w obronnych kom\u00f3rki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.<\/p>\n

MOTS-c uczestniczy\u0142 w aktywowaniu program\u00f3w genetycznych, kt\u00f3re pomagaj\u0105 kom\u00f3rkom radzi\u0107 sobie ze stresem metabolicznym i oksydacyjnym.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce stanowi\u0107 element bezpo\u015bredniej komunikacji mi\u0119dzy mitochondriami a j\u0105drem kom\u00f3rkowym, umo\u017cliwiaj\u0105c kom\u00f3rkom szybk\u0105 adaptacj\u0119 do niedoboru energii.<\/p>\n

Tang i wsp. (2023): wp\u0142yw MOTS-c na serce w cukrzycy typu 2<\/h3>\n

Tang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) analizowali dzia\u0142anie MOTS-c u szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 typu 2 wywo\u0142an\u0105 diet\u0105 wysokot\u0142uszczow\u0105 i niewielkimi dawkami streptozotocyny [5].<\/p>\n

Szczurom podawano MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach w dawce 0,5 mg\/kg masy cia\u0142a dziennie przez osiem tygodni. Wyniki por\u00f3wnywano z efektami treningu aerobowego oraz po\u0142\u0105czenia MOTS-c z \u0107wiczeniami.<\/p>\n

MOTS-c poprawia\u0142 struktur\u0119 i czynno\u015b\u0107 serca. Analiza mikroskopowa wykaza\u0142a mniejsze uszkodzenia w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bnia sercowego i mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

Zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 metabolizmu glukozy i lipid\u00f3w.<\/p>\n

Peptyd wzmacnia\u0142 mechanizmy antyoksydacyjne serca poprzez zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci dysmutazy ponadtlenkowej i katalazy oraz podwy\u017cszenie poziomu glutationu. Jednocze\u015bnie zmniejsza\u0142 st\u0119\u017cenie dialdehydu malonowego, b\u0119d\u0105cego wska\u017anikiem uszkodze\u0144 oksydacyjnych.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 szlaki sygna\u0142owe AMPK i NRF2.<\/p>\n

Najsilniejsze efekty ochronne wyst\u0119powa\u0142y w grupie, w kt\u00f3rej MOTS-c \u0142\u0105czono z treningiem aerobowym.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce odtwarza\u0107 niekt\u00f3re biologiczne efekty wysi\u0142ku fizycznego i ogranicza\u0107 uszkodzenia serca zwi\u0105zane z cukrzyc\u0105 w modelu zwierz\u0119cym.<\/p>\n

Chen i wsp. (2025): MOTS-c a w\u0142\u00f3knienie w\u0105troby zwi\u0105zane z cukrzyc\u0105<\/h3>\n

Chen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali dzia\u0142anie MOTS-c w modelu w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby zwi\u0105zanego z cukrzyc\u0105 typu 2 [6].<\/p>\n

W\u0142\u00f3knienie rozwija si\u0119 wskutek d\u0142ugotrwa\u0142ych uszkodze\u0144 tkanki w\u0105trobowej i nadmiernego odk\u0142adania sk\u0142adnik\u00f3w macierzy pozakom\u00f3rkowej, w tym kolagenu.<\/p>\n

Badacze wykorzystali szczury z cukrzyc\u0105 i ju\u017c rozwini\u0119tym w\u0142\u00f3knieniem w\u0105troby. Por\u00f3wnano trzy podej\u015bcia eksperymentalne: podawanie MOTS-c, trening aerobowy oraz po\u0142\u0105czenie obu interwencji.<\/p>\n

U szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 obserwowano zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby i znaczne nagromadzenie kolagenu.<\/p>\n

MOTS-c poprawia\u0142 struktur\u0119 tkanki w\u0105trobowej i ogranicza\u0142 w\u0142\u00f3knienie. Podobne efekty przynosi\u0142y \u0107wiczenia aerobowe, natomiast po\u0142\u0105czenie obu interwencji dawa\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 popraw\u0119.<\/p>\n

W grupach poddanych interwencjom poprawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wska\u017aniki czynno\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 szlak Keap1\u2013Nrf2, kt\u00f3ry wzmacnia kom\u00f3rkowe mechanizmy antyoksydacyjne. Prowadzi\u0142o to do ograniczenia ilo\u015bci reaktywnych form tlenu w kom\u00f3rkach w\u0105troby.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie peptyd hamowa\u0142 szlak TGF-\u03b21\u2013Smad2\/3, uczestnicz\u0105cy w procesie powstawania tkanki w\u0142\u00f3knistej.<\/p>\n

Badania kom\u00f3rkowe potwierdzi\u0142y te obserwacje. Zwi\u0119kszenie poziomu MOTS-c nasila\u0142o ekspresj\u0119 gen\u00f3w antyoksydacyjnych i ogranicza\u0142o aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w zwi\u0105zanych z w\u0142\u00f3knieniem. Zablokowanie MOTS-c odwraca\u0142o te efekty.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 w\u0142\u00f3knienie w\u0105troby w cukrzycy poprzez wzmacnianie ochrony antyoksydacyjnej i hamowanie proces\u00f3w prowadz\u0105cych do tworzenia blizn. Mechanizmy te cz\u0119\u015bciowo przypomina\u0142y dzia\u0142anie treningu aerobowego.<\/p>\n

Pham i wsp. (2025): metabolizm energetyczny serca<\/h3>\n

Pham i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) sprawdzali, czy MOTS-c mo\u017ce poprawia\u0107 wytwarzanie energii w sercu szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 typu 2 [7].<\/p>\n

Cukrzyc\u0119 wywo\u0142ano diet\u0105 wysokot\u0142uszczow\u0105 po\u0142\u0105czon\u0105 z niewielkimi dawkami streptozotocyny. Nast\u0119pnie zwierz\u0119tom podawano codzienne wstrzykni\u0119cia MOTS-c w dawce 15 mg\/kg masy cia\u0142a przez trzy tygodnie.<\/p>\n

U szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105, kt\u00f3re nie otrzymywa\u0142y peptydu, wyst\u0119powa\u0142y podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie glukozy we krwi, zaburzenia jej metabolizmu oraz przerost mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Mitochondria kom\u00f3rek serca wykazywa\u0142y zmniejszon\u0105 zdolno\u015b\u0107 wykorzystywania tlenu podczas produkcji energii, co wskazywa\u0142o na obni\u017con\u0105 wydajno\u015b\u0107 metaboliczn\u0105.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c zmniejsza\u0142o st\u0119\u017cenie glukozy na czczo i ogranicza\u0142o przerost serca.<\/p>\n

Na poziomie kom\u00f3rkowym obserwowano popraw\u0119 oddychania mitochondrialnego i wykorzystania tlenu.<\/p>\n

Peptyd ogranicza\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozpad ATP w warunkach niedoboru tlenu, pomagaj\u0105c zachowa\u0107 kom\u00f3rkowe zasoby energii.<\/p>\n

Poziom reaktywnych form tlenu nieznacznie wzrasta\u0142, ale pozostawa\u0142 w zakresie interpretowanym przez badaczy jako prawid\u0142owa odpowied\u017a adaptacyjna.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce poprawia\u0107 wydajno\u015b\u0107 mitochondri\u00f3w i metabolizm energetyczny serca w zwierz\u0119cym modelu cukrzycy typu 2.<\/p>\n

Kim i wsp. (2019): zmiany metabolit\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi<\/h3>\n

Kim i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) analizowali wp\u0142yw MOTS-c na wska\u017aniki metaboliczne obecne we krwi myszy z oty\u0142o\u015bci\u0105 wywo\u0142an\u0105 diet\u0105 [8].<\/p>\n

Myszom podawano MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach, a nast\u0119pnie analizowano metabolity osocza za pomoc\u0105 szerokiego badania przesiewowego, bez wcze\u015bniejszego ograniczania analizy do wybranych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n

MOTS-c zmniejsza\u0142 aktywno\u015b\u0107 kilku szlak\u00f3w metabolicznych, kt\u00f3re zwykle s\u0105 nasilone w oty\u0142o\u015bci i cukrzycy.<\/p>\n

Dotyczy\u0142o to mi\u0119dzy innymi metabolizmu sfingolipid\u00f3w, monoacylogliceroli oraz dikarboksylan\u00f3w.<\/p>\n

Szlaki te s\u0105 zwi\u0105zane z gromadzeniem t\u0142uszczu i stresem metabolicznym.<\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 rozk\u0142ad kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, ogranicza\u0142 odk\u0142adanie lipid\u00f3w i poprawia\u0142 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119. Zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c lepsz\u0105 regulacj\u0119 st\u0119\u017cenia glukozy we krwi.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zmienia\u0107 profil metabolit\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi w spos\u00f3b sprzyjaj\u0105cy efektywniejszemu wykorzystaniu energii i poprawie odpowiedzi na insulin\u0119, co w badanym modelu ogranicza\u0142o uszkodzenia metaboliczne zwi\u0105zane z oty\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

Yang i wsp. (2021): wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie MOTS-c i aktywno\u015bci fizycznej<\/h3>\n

Yang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali, w jaki spos\u00f3b MOTS-c i aktywno\u015b\u0107 fizyczna wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105 w regulacji metabolizmu glukozy [9].<\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cono szlakowi AMPK\u2013PGC-1\u03b1, kt\u00f3ry uczestniczy w kontrolowaniu produkcji energii w mi\u0119\u015bniach i powstawania nowych mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

W do\u015bwiadczeniach na kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych zahamowanie AMPK prowadzi\u0142o do zmniejszenia poziomu PGC-1\u03b1 oraz MOTS-c.<\/p>\n

Obni\u017cenie poziomu PGC-1\u03b1 r\u00f3wnie\u017c ogranicza\u0142o ekspresj\u0119 MOTS-c.<\/p>\n

Z kolei zwi\u0119kszenie poziomu PGC-1\u03b1 lub dodanie rekombinowanego MOTS-c podwy\u017csza\u0142o poziom endogennego MOTS-c, co wskazywa\u0142o na istnienie dodatniego sprz\u0119\u017cenia zwrotnego.<\/p>\n

U oty\u0142ych myszy st\u0119\u017cenie MOTS-c w mi\u0119\u015bniach i we krwi by\u0142o obni\u017cone.<\/p>\n

Trening na bie\u017cni przywraca\u0142 poziom MOTS-c oraz zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 PGC-1\u03b1, GLUT4 i sygnalizacji AMPK.<\/p>\n

Zmianom tym towarzyszy\u0142a poprawa wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i metabolizmu glukozy.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c i aktywno\u015b\u0107 fizyczna mog\u0105 wzajemnie wzmacnia\u0107 swoje dzia\u0142anie poprzez wsp\u00f3lny szlak reguluj\u0105cy gospodark\u0119 energetyczn\u0105. Stanowi to podstaw\u0119 do dalszych bada\u0144 nad ich znaczeniem w insulinooporno\u015bci i zdrowiu metabolicznym.<\/p>\n

Wu i wsp. (2025): kardiomiopatia zwi\u0105zana z cukrzyc\u0105 typu 1<\/h3>\n

Wu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 serce w modelu kardiomiopatii zwi\u0105zanej z cukrzyc\u0105 typu 1 [10].<\/p>\n

Kardiomiopatia cukrzycowa jest zaburzeniem, w kt\u00f3rym d\u0142ugotrwa\u0142a cukrzyca prowadzi do zmian w strukturze i funkcjonowaniu mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

U myszy wywo\u0142ano cukrzyc\u0119 typu 1 za pomoc\u0105 streptozotocyny. Po rozwini\u0119ciu si\u0119 choroby przez 12 tygodni podawano MOTS-c w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y, wykorzystuj\u0105c podsk\u00f3rne pompy osmotyczne.<\/p>\n

U myszy z cukrzyc\u0105 wyst\u0119powa\u0142o powi\u0119kszenie jam serca, os\u0142abienie zdolno\u015bci pompowania krwi oraz nieprawid\u0142owa przebudowa mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c poprawia\u0142o og\u00f3ln\u0105 czynno\u015b\u0107 serca i funkcjonowanie kom\u00f3r.<\/p>\n

Struktura mi\u0119\u015bnia sercowego by\u0142a lepiej zachowana, a uszkodzenia tkanek by\u0142y mniejsze.<\/p>\n

Analiza mikroskopowa wykaza\u0142a ograniczenie w\u0142\u00f3knienia i popraw\u0119 integralno\u015bci tkanki.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym cukrzyca os\u0142abia\u0142a sygnalizacj\u0119 AMPK i zwi\u0119ksza\u0142a nasilenie proces\u00f3w zapalnych w sercu.<\/p>\n

MOTS-c ponownie aktywowa\u0142 AMPK i zmniejsza\u0142 poziom marker\u00f3w zapalnych.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142e podawanie MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 serce w zwierz\u0119cym modelu cukrzycy poprzez popraw\u0119 r\u00f3wnowagi energetycznej i ograniczenie stanu zapalnego.<\/p>\n

Kong i wsp. (2021): ochrona kom\u00f3rek trzustki w cukrzycy autoimmunologicznej<\/h3>\n

Kong i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 kom\u00f3rki trzustki produkuj\u0105ce insulin\u0119 przed uszkodzeniem w przebiegu cukrzycy autoimmunologicznej [11].<\/p>\n

Wykorzystano myszy NOD, czyli zwierz\u0119cy model cukrzycy typu 1 rozwijaj\u0105cej si\u0119 wskutek ataku uk\u0142adu odporno\u015bciowego na kom\u00f3rki trzustki.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c op\u00f3\u017ania\u0142o lub zapobiega\u0142o wzrostowi st\u0119\u017cenia glukozy we krwi.<\/p>\n

Analiza tkanki trzustkowej wykaza\u0142a znacznie mniejszy nap\u0142yw kom\u00f3rek odporno\u015bciowych do wysp produkuj\u0105cych insulin\u0119. Wskazywa\u0142o to na ograniczenie uszkodze\u0144 autoimmunologicznych.<\/p>\n

W do\u015bwiadczeniach polegaj\u0105cych na przenoszeniu kom\u00f3rek odporno\u015bciowych limfocyty T pobrane od myszy otrzymuj\u0105cych MOTS-c wywo\u0142ywa\u0142y cukrzyc\u0119 rzadziej po przeniesieniu do myszy z niedoborem odporno\u015bci.<\/p>\n

Wskazywa\u0142o to, \u017ce MOTS-c bezpo\u015brednio zmienia\u0142 zachowanie limfocyt\u00f3w T.<\/p>\n

Dalsze analizy wykaza\u0142y, \u017ce peptyd wp\u0142ywa\u0142 na aktywacj\u0119 i metabolizm tych kom\u00f3rek poprzez regulacj\u0119 szlaku TCR\u2013mTORC1, odpowiedzialnego za kontrolowanie ich aktywno\u015bci i wykorzystania energii.<\/p>\n

MOTS-c pomaga\u0142 limfocytom T radzi\u0107 sobie ze stresem metabolicznym i ogranicza\u0142 ich nadmiern\u0105 aktywacj\u0119.<\/p>\n

W pr\u00f3bkach krwi os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 1 stwierdzono ni\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c ni\u017c u os\u00f3b zdrowych.<\/p>\n

W badaniach laboratoryjnych peptyd ogranicza\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywacj\u0119 ludzkich limfocyt\u00f3w T w warunkach stresu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 kom\u00f3rki trzustki poprzez ograniczanie szkodliwych odpowiedzi immunologicznych. Wskazuj\u0105 tak\u017ce na potrzeb\u0119 dalszych bada\u0144 nad jego potencjalnym znaczeniem w cukrzycy autoimmunologicznej.<\/p>\n

Fu i wsp. (2024): stres oksydacyjny i stan zapalny mi\u0119\u015bnia sercowego<\/h3>\n

Fu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 uszkodzenia serca wywo\u0142ane stanem zapalnym i stresem oksydacyjnym zwi\u0105zanym z cukrzyc\u0105 [12].<\/p>\n

Cukrzyc\u0119 wywo\u0142ano u szczur\u00f3w za pomoc\u0105 diety bogatej w cukier i t\u0142uszcz, a nast\u0119pnie niewielkich dawek streptozotocyny.<\/p>\n

Zwierz\u0119tom podawano MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach w dawce 0,5 mg\/kg masy cia\u0142a dziennie przez osiem tygodni.<\/p>\n

U szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 stwierdzono podwy\u017cszony poziom szkodliwych produkt\u00f3w przemian tlenowych, zwi\u0119kszon\u0105 ekspresj\u0119 TXNIP oraz aktywacj\u0119 inflamasomu NLRP3, kt\u00f3ry odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju stanu zapalnego.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c zmniejsza\u0142o stres oksydacyjny oraz obni\u017ca\u0142o poziom TXNIP i NLRP3 w tkance serca.<\/p>\n

Stan zapalny mi\u0119\u015bnia sercowego by\u0142 mniej nasilony, a struktura tkanki poprawia\u0142a si\u0119 w por\u00f3wnaniu ze szczurami z cukrzyc\u0105, kt\u00f3re nie otrzymywa\u0142y peptydu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 serce w cukrzycy poprzez hamowanie wa\u017cnego szlaku zapalnego aktywowanego przez stres oksydacyjny.<\/p>\n

Lu i wsp. (2019): metabolizm po utracie estrogen\u00f3w<\/h3>\n

Lu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) badali MOTS-c w modelu pogorszenia metabolizmu zwi\u0105zanego z menopauz\u0105, wywo\u0142anego niedoborem estrogen\u00f3w [13].<\/p>\n

Samicom myszy usuni\u0119to jajniki, co prowadzi\u0142o do zwi\u0119kszenia masy cia\u0142a, nagromadzenia tkanki t\u0142uszczowej, nasilenia stanu zapalnego i rozwoju insulinooporno\u015bci.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c zapobiega\u0142o nadmiernemu przyrostowi masy cia\u0142a i pomaga\u0142o zachowa\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119.<\/p>\n

Peptyd zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 brunatnej tkanki t\u0142uszczowej, kt\u00f3ra uczestniczy w spalaniu substrat\u00f3w energetycznych i wytwarzaniu ciep\u0142a.<\/p>\n

Prowadzi\u0142o to do zwi\u0119kszenia ca\u0142kowitego wydatkowania energii.<\/p>\n

W bia\u0142ej tkance t\u0142uszczowej MOTS-c ogranicza\u0142 magazynowanie t\u0142uszczu i nap\u0142yw kom\u00f3rek odporno\u015bciowych, zmniejszaj\u0105c nasilenie stanu zapalnego.<\/p>\n

Obni\u017ca\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c st\u0119\u017cenie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych we krwi, a ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu gromadzonego w w\u0105trobie by\u0142a mniejsza.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 AMPK, wa\u017cny regulator metabolizmu energetycznego i lipidowego.<\/p>\n

Zablokowanie AMPK ogranicza\u0142o korzystne efekty obserwowane po podaniu MOTS-c, potwierdzaj\u0105c istotn\u0105 rol\u0119 tego szlaku.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce uczestniczy\u0107 w utrzymaniu prawid\u0142owej funkcji tkanki t\u0142uszczowej i ograniczaniu zaburze\u0144 metabolicznych zwi\u0105zanych z niedoborem estrogen\u00f3w.<\/p>\n

Li i wsp. (2022): dzia\u0142anie MOTS-c a efekty treningu aerobowego<\/h3>\n

Li i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) analizowali wp\u0142yw MOTS-c na chorob\u0119 serca zwi\u0105zan\u0105 z cukrzyc\u0105 oraz sprawdzali, czy obserwowane efekty przypominaj\u0105 dzia\u0142anie treningu aerobowego [14].<\/p>\n

Wykorzystano szczury z cukrzyc\u0105 typu 2 wywo\u0142an\u0105 diet\u0105 bogat\u0105 w t\u0142uszcz i cukier oraz niewielkimi dawkami streptozotocyny.<\/p>\n

Zwierz\u0119tom podawano MOTS-c albo poddawano je treningowi aerobowemu. Nast\u0119pnie oceniano struktur\u0119 i czynno\u015b\u0107 serca oraz ekspresj\u0119 gen\u00f3w.<\/p>\n

U szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 stwierdzono os\u0142abienie pracy serca i nieprawid\u0142ow\u0105 przebudow\u0119 mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Zar\u00f3wno MOTS-c, jak i \u0107wiczenia fizyczne istotnie poprawia\u0142y struktur\u0119 serca oraz przywraca\u0142y jego zdolno\u015b\u0107 do pompowania krwi.<\/p>\n

Zmniejsza\u0142o si\u0119 \u015bcie\u0144czenie \u015bcian kom\u00f3r, powi\u0119kszenie jam serca oraz os\u0142abienie skurczu.<\/p>\n

Analiza ekspresji gen\u00f3w wykaza\u0142a, \u017ce MOTS-c odtwarza\u0142 wiele efekt\u00f3w molekularnych zwi\u0105zanych z wysi\u0142kiem fizycznym.<\/p>\n

Obejmowa\u0142y one ograniczenie stanu zapalnego, zmniejszenie \u015bmierci kom\u00f3rek serca, nasilenie tworzenia nowych naczy\u0144 krwiono\u015bnych oraz popraw\u0119 migracji i wzrostu kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka wy\u015bcie\u0142aj\u0105cych naczynia.<\/p>\n

Co istotne, MOTS-c aktywowa\u0142 szlak sygna\u0142owy NRG1\u2013ErbB4, kt\u00f3ry uczestniczy w prze\u017cywaniu i naprawie kom\u00f3rek serca oraz utrzymaniu zdrowia naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/p>\n

\u0141\u0105cznie wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce poprawia\u0107 czynno\u015b\u0107 serca w cukrzycy poprzez aktywacj\u0119 niekt\u00f3rych mechanizm\u00f3w ochronnych uruchamianych r\u00f3wnie\u017c podczas treningu aerobowego.<\/p>\n

Rycina 1. Metaboliczne i ochronne dzia\u0142anie MOTS-c w cukrzycy oraz stresie metabolicznym (na podstawie bada\u0144 na zwierz\u0119tach).<\/em><\/p>\n

Wang i wsp. (2023): regeneracja mi\u0119\u015bnia sercowego i funkcja mitochondri\u00f3w<\/h3>\n

Wang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 uszkodzenia serca i poprawia\u0107 jego prac\u0119 u szczur\u00f3w z cukrzyc\u0105 [15].<\/p>\n

Cukrzyc\u0119 wywo\u0142ano diet\u0105 bogat\u0105 w cukier i t\u0142uszcz w po\u0142\u0105czeniu ze streptozotocyn\u0105. Prowadzi\u0142o to do uszkodzenia mitochondri\u00f3w, zwi\u0119kszonej \u015bmierci kom\u00f3rek oraz zaburze\u0144 skurczu i rozkurczu mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Szczurom podawano MOTS-c przez osiem tygodni. Po zako\u0144czeniu eksperymentu zaobserwowano popraw\u0119 struktury i integralno\u015bci mitochondri\u00f3w w kom\u00f3rkach serca. Jednocze\u015bnie istotnie poprawi\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno funkcja skurczowa, jak i rozkurczowa.<\/p>\n

Sekwencjonowanie gen\u00f3w wykaza\u0142o, \u017ce MOTS-c wp\u0142ywa\u0142 na aktywno\u015b\u0107 47 gen\u00f3w zwi\u0105zanych z uszkodzeniem serca w przebiegu cukrzycy. Zmiany te dotyczy\u0142y regulacji stanu zapalnego, tworzenia naczy\u0144 krwiono\u015bnych, metabolizmu t\u0142uszcz\u00f3w oraz prze\u017cywania kom\u00f3rek.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c ogranicza\u0142 \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego poprzez obni\u017cenie poziomu CCN1 i zahamowanie szlaku ERK1\/2. Prowadzi\u0142o to do zmniejszenia aktywno\u015bci EGR1, regulatora gen\u00f3w uczestnicz\u0105cego w niekorzystnej przebudowie serca.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego i pomaga\u0107 zachowa\u0107 jego prawid\u0142ow\u0105 czynno\u015b\u0107 poprzez zmniejszanie \u015bmierci kom\u00f3rek oraz popraw\u0119 funkcjonowania mitochondri\u00f3w w zwierz\u0119cym modelu cukrzycy.<\/p>\n

Kong i wsp. (2025): starzenie si\u0119 kom\u00f3rek trzustki<\/h3>\n

Kong i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 zwi\u0105zane z wiekiem pogarszanie si\u0119 funkcji kom\u00f3rek trzustki produkuj\u0105cych insulin\u0119, kt\u00f3re odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju cukrzycy [16].<\/p>\n

Badanie obejmowa\u0142o stare myszy, myszy z insulinooporno\u015bci\u0105 oraz modele cukrzycy autoimmunologicznej.<\/p>\n

We wszystkich modelach starzenie i rozw\u00f3j choroby wi\u0105za\u0142y si\u0119 ze znacznym obni\u017ceniem poziomu MOTS-c w wyspach trzustkowych.<\/p>\n

Gdy starzej\u0105ce si\u0119 wyspy trzustkowe poddawano dzia\u0142aniu MOTS-c, zmniejsza\u0142y si\u0119 wska\u017aniki starzenia kom\u00f3rkowego, a aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w przesuwa\u0142a si\u0119 w kierunku wzorc\u00f3w charakterystycznych dla korzystniejszego stanu metabolicznego.<\/p>\n

U \u017cywych zwierz\u0105t MOTS-c poprawia\u0142 wydzielanie insuliny i tolerancj\u0119 glukozy zar\u00f3wno w modelach insulinooporno\u015bci, jak i cukrzycy autoimmunologicznej.<\/p>\n

Co istotne, peptyd konsekwentnie ogranicza\u0142 markery starzenia kom\u00f3rkowego i pomaga\u0142 zachowa\u0107 struktur\u0119 oraz funkcj\u0119 kom\u00f3rek produkuj\u0105cych insulin\u0119.<\/p>\n

W pr\u00f3bkach pochodz\u0105cych od ludzi stwierdzono, \u017ce osoby z cukrzyc\u0105 typu 2 mia\u0142y istotnie ni\u017csze st\u0119\u017cenie MOTS-c we krwi ni\u017c osoby zdrowe.<\/p>\n

\u0141\u0105cznie wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 procesy starzenia kom\u00f3rek trzustki i pomaga\u0107 utrzyma\u0107 ich zdolno\u015b\u0107 do wydzielania insuliny. Nie dowodz\u0105 jednak, \u017ce podawanie peptydu op\u00f3\u017ania rozw\u00f3j cukrzycy u ludzi.<\/p>\n

Xu i wsp. (2024): bolesna neuropatia cukrzycowa<\/h3>\n

Xu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na bolesn\u0105 neuropati\u0119 cukrzycow\u0105, czyli cz\u0119ste i uci\u0105\u017cliwe powik\u0142anie cukrzycy zwi\u0105zane z uszkodzeniem nerw\u00f3w [17].<\/p>\n

U myszy z cukrzyc\u0105 wywo\u0142an\u0105 streptozotocyn\u0105 naturalny poziom MOTS-c znacznie obni\u017cy\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno we krwi, jak i w rdzeniu kr\u0119gowym.<\/p>\n

Zwierz\u0119ta wykazywa\u0142y podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie glukozy, utrat\u0119 masy cia\u0142a oraz zwi\u0119kszon\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l, w tym na lekki dotyk i wysok\u0105 temperatur\u0119.<\/p>\n

Po podaniu MOTS-c poprawi\u0142a si\u0119 kontrola glikemii, masa cia\u0142a ustabilizowa\u0142a si\u0119, a wra\u017cliwo\u015b\u0107 na bod\u017ace b\u00f3lowe wyra\u017anie zmala\u0142a.<\/p>\n

Jednak zablokowanie szlaku AMPK powodowa\u0142o ust\u0105pienie tych efekt\u00f3w, co wskazywa\u0142o na jego kluczowe znaczenie.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 AMPK i PGC-1\u03b1 w rdzeniu kr\u0119gowym. Sprzyja\u0142o to odtwarzaniu mitochondri\u00f3w, ogranicza\u0142o nadmiern\u0105 aktywacj\u0119 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych w tkance nerwowej i zmniejsza\u0142o sygna\u0142y zapalne.<\/p>\n

W rezultacie obserwowano mniejsze nasilenie zapalenia tkanki nerwowej i sygnalizacji b\u00f3lowej.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zmniejsza\u0107 objawy b\u00f3lowe neuropatii cukrzycowej w modelu zwierz\u0119cym poprzez popraw\u0119 funkcji mitochondri\u00f3w, ograniczenie stanu zapalnego i regulacj\u0119 metabolizmu energetycznego. Pozostaje jednak pytanie, w jakim stopniu efekty te s\u0105 niezale\u017cne od zmian w zachowaniach zwi\u0105zanych z b\u00f3lem.<\/p>\n

MOTS-c w ochronie mi\u0119\u015bni, regeneracji tkanek i adaptacji do wysi\u0142ku fizycznego<\/h2>\n

Badania analizowa\u0142y potencjaln\u0105 rol\u0119 MOTS-c w zachowaniu masy mi\u0119\u015bniowej, naprawie tkanek i przystosowaniu organizmu do stresu oraz aktywno\u015bci fizycznej.<\/p>\n

Wyniki bada\u0144 obserwacyjnych u ludzi, do\u015bwiadcze\u0144 kom\u00f3rkowych i eksperyment\u00f3w na zwierz\u0119tach sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 zanik mi\u0119\u015bni, poprawia\u0107 ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci i pomaga\u0107 zachowa\u0107 si\u0142\u0119 w warunkach oty\u0142o\u015bci, unieruchomienia, starzenia oraz stresu metabolicznego.<\/p>\n

Poza mi\u0119\u015bniami peptyd badano r\u00f3wnie\u017c pod k\u0105tem naprawy b\u0142on kom\u00f3rkowych, utrzymania struktury ko\u015bci, funkcjonowania naczy\u0144 krwiono\u015bnych i adaptacji serca.<\/p>\n

W procesach tych uczestnicz\u0105 powi\u0105zane szlaki reguluj\u0105ce metabolizm energetyczny, prze\u017cywanie kom\u00f3rek i odpowied\u017a na stres.<\/p>\n

Kumagai i wsp. (2021): MOTS-c a utrata masy mi\u0119\u015bniowej<\/h3>\n

Kumagai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali wp\u0142yw MOTS-c na utrat\u0119 mi\u0119\u015bni zwi\u0105zan\u0105 z oty\u0142o\u015bci\u0105, insulinooporno\u015bci\u0105 i stresem metabolicznym [18].<\/p>\n

Naukowcy po\u0142\u0105czyli analiz\u0119 danych pochodz\u0105cych od ludzi z do\u015bwiadczeniami na kom\u00f3rkach i zwierz\u0119tach.<\/p>\n

U ludzi wy\u017csze st\u0119\u017cenie MOTS-c we krwi wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ni\u017cszym poziomem miostatyny \u2014 bia\u0142ka, kt\u00f3re ogranicza wzrost mi\u0119\u015bni i sprzyja ich zanikowi.<\/p>\n

W kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych nara\u017conych na dzia\u0142anie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych MOTS-c zapobiega\u0142 zmniejszaniu si\u0119 ich rozmiar\u00f3w i pomaga\u0142 zachowa\u0107 prawid\u0142ow\u0105 struktur\u0119.<\/p>\n

Podobnie u myszy z oty\u0142o\u015bci\u0105 wywo\u0142an\u0105 diet\u0105 peptyd obni\u017ca\u0142 st\u0119\u017cenie miostatyny we krwi i poprawia\u0142 wska\u017aniki zwi\u0105zane z zachowaniem mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 szlak sygna\u0142owy obejmuj\u0105cy CK2, PTEN, mTORC2 i AKT.<\/p>\n

W konsekwencji hamowana by\u0142a aktywno\u015b\u0107 FOXO1, regulatora ekspresji gen\u00f3w uczestnicz\u0105cego w procesach zaniku mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 mi\u0119\u015bnie poprzez ograniczanie sygnalizacji miostatyny i hamowanie mechanizm\u00f3w prowadz\u0105cych do rozpadu tkanki mi\u0119\u015bniowej podczas stresu metabolicznego.<\/p>\n

Kumagai i wsp. (2024): CK2 jako bezpo\u015bredni cel molekularny MOTS-c<\/h3>\n

Kontynuuj\u0105c wcze\u015bniejsze badania, Kumagai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) zidentyfikowali bezpo\u015bredni cel molekularny, za po\u015brednictwem kt\u00f3rego MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 mi\u0119\u015bnie [19].<\/p>\n

W testach biochemicznych wykazano, \u017ce MOTS-c fizycznie wi\u0105\u017ce si\u0119 z CK2 i aktywuje ten enzym, kt\u00f3ry uczestniczy w regulacji prze\u017cywania kom\u00f3rek i metabolizmu.<\/p>\n

U myszy og\u00f3lnoustrojowe podawanie MOTS-c zapobiega\u0142o zanikowi mi\u0119\u015bni i zwi\u0119ksza\u0142o wychwyt glukozy przez tkank\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105.<\/p>\n

Gdy aktywno\u015b\u0107 CK2 zosta\u0142a zablokowana, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych efekt\u00f3w zanika\u0142a. Wskazywa\u0142o to, \u017ce aktywacja CK2 jest istotna dla dzia\u0142ania MOTS-c.<\/p>\n

Co ciekawe, MOTS-c aktywowa\u0142 CK2 w mi\u0119\u015bniach szkieletowych, ale hamowa\u0142 jego aktywno\u015b\u0107 w tkance t\u0142uszczowej. \u015awiadczy\u0142o to o zale\u017cnej od rodzaju tkanki regulacji tego enzymu.<\/p>\n

Badacze przeanalizowali r\u00f3wnie\u017c naturalnie wyst\u0119puj\u0105cy u ludzi wariant MOTS-c, oznaczony jako K14Q.<\/p>\n

Wariant ten nie wi\u0105za\u0142 si\u0119 z CK2 ani go nie aktywowa\u0142. Nie wykazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142ania ochronnego przed zanikiem mi\u0119\u015bni i zaburzeniami metabolicznymi w badanych modelach.<\/p>\n

Dane genetyczne wskazywa\u0142y, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani b\u0119d\u0105cy nosicielami wariantu K14Q mieli wi\u0119ksze ryzyko utraty masy mi\u0119\u015bniowej i cukrzycy typu 2, szczeg\u00f3lnie w starszym wieku i przy niskiej aktywno\u015bci fizycznej.<\/p>\n

Wyniki wspieraj\u0105 interpretacj\u0119, \u017ce CK2 jest wa\u017cnym mediatorem metabolicznego i ochronnego dzia\u0142ania MOTS-c na mi\u0119\u015bnie.<\/p>\n

Jia i wsp. (2024): naprawa uszkodzonych b\u0142on kom\u00f3rkowych<\/h3>\n

Jia i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) odkryli, \u017ce MOTS-c mo\u017ce bezpo\u015brednio uczestniczy\u0107 w naprawie uszkodzonych b\u0142on kom\u00f3rkowych, co ma istotne znaczenie dla zdrowia i regeneracji mi\u0119\u015bni [20].<\/p>\n

W badaniach z udzia\u0142em ludzi wy\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c we krwi wi\u0105za\u0142y si\u0119 z wi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 mitochondri\u00f3w oraz wy\u017csz\u0105 ekspresj\u0105 TRIM72, bia\u0142ka uczestnicz\u0105cego w naprawie uszkodze\u0144 b\u0142on kom\u00f3rek mi\u0119\u015bniowych.<\/p>\n

Umiarkowany wysi\u0142ek fizyczny zwi\u0119ksza\u0142 uwalnianie MOTS-c i sprzyja\u0142 jego przemieszczaniu si\u0119 do miejsc uszkodzenia b\u0142ony, gdzie oddzia\u0142ywa\u0142 z TRIM72.<\/p>\n

W do\u015bwiadczeniach kom\u00f3rkowych MOTS-c ogranicza\u0142 uszkodzenia b\u0142on wywo\u0142ane stresem mechanicznym.<\/p>\n

Jednak po zablokowaniu TRIM72 dzia\u0142anie ochronne zanika\u0142o, co wskazywa\u0142o na mechanizm naprawczy zale\u017cny od tego bia\u0142ka.<\/p>\n

Co istotne, efekt ten nie wymaga\u0142 aktywacji AMPK.<\/p>\n

MOTS-c wi\u0105za\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio z ko\u0144cowym fragmentem TRIM72 i pomaga\u0142 szybko przemieszcza\u0107 to bia\u0142ko do miejsc uszkodzenia.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie MOTS-c poprawia\u0142 napraw\u0119 b\u0142on nawet u zwierz\u0105t pozbawionych TRIM72. W tym przypadku wi\u0105za\u0142 si\u0119 z lipidem b\u0142onowym PtdIns(4,5)P\u2082, kt\u00f3ry wspiera fuzj\u0119 p\u0119cherzyk\u00f3w kom\u00f3rkowych.<\/p>\n

W modelach uszkodzenia serca peptyd pomaga\u0142 zachowa\u0107 integralno\u015b\u0107 b\u0142on i poprawia\u0142 czynno\u015b\u0107 narz\u0105du.<\/p>\n

\u0141\u0105cznie wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wspiera\u0107 napraw\u0119 b\u0142on kom\u00f3rkowych zar\u00f3wno poprzez mechanizmy zale\u017cne od bia\u0142ek, jak i poprzez bezpo\u015brednie oddzia\u0142ywanie z lipidami.<\/p>\n

Leciejewska i wsp. (2025): r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy typami w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych<\/h3>\n

Leciejewska i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, jak MOTS-c wp\u0142ywa na r\u00f3\u017cne rodzaje kom\u00f3rek mi\u0119\u015bniowych [21].<\/p>\n

Por\u00f3wnano kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe o metabolizmie oksydacyjnym, kt\u00f3re w wi\u0119kszym stopniu wykorzystuj\u0105 przemiany zwi\u0105zane z wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105, z kom\u00f3rkami glikolitycznymi, przystosowanymi do szybkiego pozyskiwania energii.<\/p>\n

MOTS-c badano w st\u0119\u017ceniach uznanych za fizjologicznie istotne, od 10 do 100 nM.<\/p>\n

W oksydacyjnych kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych peptyd zwi\u0119ksza\u0142 prze\u017cywalno\u015b\u0107, szybko aktywowa\u0142 sygnalizacj\u0119 ERK i wspiera\u0142 r\u00f3\u017cnicowanie kom\u00f3rek poprzez zwi\u0119kszanie aktywno\u015bci wa\u017cnych czynnik\u00f3w odpowiedzialnych za rozw\u00f3j mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Kom\u00f3rki te efektywniej wykorzystywa\u0142y t\u0142uszcze i gromadzi\u0142y mniej lipid\u00f3w w warunkach stresu.<\/p>\n

Natomiast w kom\u00f3rkach glikolitycznych MOTS-c nie poprawia\u0142 prze\u017cywalno\u015bci ani r\u00f3\u017cnicowania. Obserwowano w nich wi\u0119ksze nagromadzenie lipid\u00f3w.<\/p>\n

Co istotne, MOTS-c ogranicza\u0142 proliferacj\u0119 kom\u00f3rek obu typ\u00f3w, co sugerowa\u0142o wsp\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w regulowaniu wzrostu kom\u00f3rkowego.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce dzia\u0142anie MOTS-c zale\u017cy od rodzaju w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych i mo\u017ce szczeg\u00f3lnie sprzyja\u0107 funkcjonowaniu kom\u00f3rek oksydacyjnych, istotnych dla wytrzyma\u0142o\u015bci, stabilno\u015bci metabolicznej i odporno\u015bci na zanik mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Lu i wsp. (2019): MOTS-c a przystosowanie do zimna<\/h3>\n

Lu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) badali, czy MOTS-c mo\u017ce wspiera\u0107 przystosowanie organizmu do niskiej temperatury poprzez zwi\u0119kszanie produkcji ciep\u0142a w tkance t\u0142uszczowej [22].<\/p>\n

Ekspozycja na zimno obni\u017ca\u0142a naturalny poziom MOTS-c we krwi, co sugerowa\u0142o zmniejszanie si\u0119 jego dost\u0119pno\u015bci podczas stresu.<\/p>\n

Badacze podawali wi\u0119c MOTS-c, aby sprawdzi\u0107, czy mo\u017ce poprawia\u0107 tolerancj\u0119 zimna.<\/p>\n

Zwierz\u0119ta otrzymuj\u0105ce peptyd lepiej znosi\u0142y nisk\u0105 temperatur\u0119 i wykazywa\u0142y mniejszy spadek temperatury cia\u0142a.<\/p>\n

Ograniczeniu ulega\u0142o r\u00f3wnie\u017c odk\u0142adanie t\u0142uszczu w w\u0105trobie, co wskazywa\u0142o na popraw\u0119 stabilno\u015bci metabolicznej.<\/p>\n

Na poziomie tkankowym MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w odpowiedzialnych za produkcj\u0119 ciep\u0142a w brunatnej tkance t\u0142uszczowej.<\/p>\n

Sprzyja\u0142 tak\u017ce przekszta\u0142caniu bia\u0142ej tkanki t\u0142uszczowej w form\u0119 bardziej aktywn\u0105 termogenicznie. Proces ten okre\u015bla si\u0119 jako brunatnienie tkanki t\u0142uszczowej.<\/p>\n

MOTS-c aktywowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c sygnalizacj\u0119 ERK. Zablokowanie tego szlaku zapobiega\u0142o wzrostowi ekspresji gen\u00f3w termogenicznych.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wzmacnia\u0107 adaptacj\u0119 do zimna poprzez zwi\u0119kszanie produkcji ciep\u0142a w tkance t\u0142uszczowej za po\u015brednictwem szlaku zale\u017cnego od ERK.<\/p>\n

Li i wsp. (2025): ochrona chrz\u0105stki w chorobie zwyrodnieniowej staw\u00f3w<\/h3>\n

Li i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 chrz\u0105stk\u0119 w chorobie zwyrodnieniowej staw\u00f3w, kt\u00f3rej rozw\u00f3j wi\u0105\u017ce si\u0119 ze stanem zapalnym, obci\u0105\u017ceniem mechanicznym i zaburzeniami metabolicznymi [23].<\/p>\n

W modelach kom\u00f3rkowych i mysich MOTS-c poprawia\u0142 funkcjonowanie mitochondri\u00f3w oraz zmniejsza\u0142 stres oksydacyjny w kom\u00f3rkach chrz\u0105stki.<\/p>\n

W rezultacie wyra\u017anie ogranicza\u0142 piroptoz\u0119, czyli zapaln\u0105 form\u0119 programowanej \u015bmierci kom\u00f3rkowej.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 Nrf2, co prowadzi\u0142o do zahamowania TXNIP i zapobiega\u0142o aktywacji inflamasomu NLRP3 \u2014 wa\u017cnego regulatora stanu zapalnego i uszkodze\u0144 chrz\u0105stki.<\/p>\n

Peptyd zmniejsza\u0142 poziom cytokin zapalnych i enzym\u00f3w rozk\u0142adaj\u0105cych chrz\u0105stk\u0119, a jednocze\u015bnie sprzyja\u0142 odtwarzaniu prawid\u0142owych sk\u0142adnik\u00f3w macierzy pozakom\u00f3rkowej.<\/p>\n

U myszy z chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w MOTS-c spowalnia\u0142 degeneracj\u0119 chrz\u0105stki i pomaga\u0142 zachowa\u0107 struktur\u0119 staw\u00f3w.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 stawy poprzez popraw\u0119 funkcji mitochondri\u00f3w, ograniczenie stanu zapalnego i hamowanie rozpadu chrz\u0105stki.<\/p>\n

Rycina 2. Potencjalne znaczenie biologiczne MOTS-c w r\u00f3\u017cnych tkankach (na podstawie bada\u0144 na zwierz\u0119tach).<\/em><\/p>\n

Yuan i wsp. (2023): adaptacyjny wzrost mi\u0119\u015bnia sercowego<\/h3>\n

Yuan i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 w sercu efekty przypominaj\u0105ce adaptacj\u0119 do wysi\u0142ku fizycznego poprzez aktywacj\u0119 szlak\u00f3w odpowiedzialnych za jego fizjologiczny wzrost [24].<\/p>\n

Szczury otrzymywa\u0142y MOTS-c, uczestniczy\u0142y w treningu aerobowym albo by\u0142y poddawane obu interwencjom. Nast\u0119pnie szczeg\u00f3\u0142owo oceniano struktur\u0119 i czynno\u015b\u0107 serca.<\/p>\n

Obie interwencje zwi\u0119ksza\u0142y mas\u0119 serca w spos\u00f3b interpretowany jako adaptacja fizjologiczna, a nie patologiczny przerost.<\/p>\n

W\u0142\u00f3kna mi\u0119\u015bnia sercowego stawa\u0142y si\u0119 grubsze i bardziej uporz\u0105dkowane.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie poprawia\u0142a si\u0119 czynno\u015b\u0107 serca. Obserwowano wolniejsz\u0105 akcj\u0119 serca, lepszy rozkurcz i silniejszy skurcz.<\/p>\n

Co istotne, ci\u015bnienie wewn\u0105trz serca w spoczynku nie wzrasta\u0142o, co wspiera\u0142o interpretacj\u0119, \u017ce zmiany mia\u0142y charakter korzystny.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c i trening aerobowy aktywowa\u0142y ten sam szlak obejmuj\u0105cy NRG1 i ErbB4 oraz zmniejszenie ekspresji C\/EBP\u03b2.<\/p>\n

Taki profil sygnalizacji sprzyja fizjologicznemu wzrostowi mi\u0119\u015bnia sercowego i poprawie jego wydolno\u015bci.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce na\u015bladowa\u0107 niekt\u00f3re efekty treningu aerobowego poprzez aktywacj\u0119 szlak\u00f3w wspieraj\u0105cych prawid\u0142ow\u0105 adaptacj\u0119 serca.<\/p>\n

Kumagai i wsp. (2024): zanik mi\u0119\u015bni spowodowany unieruchomieniem<\/h3>\n

Kumagai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) sprawdzali, czy MOTS-c mo\u017ce zapobiega\u0107 utracie mi\u0119\u015bni spowodowanej unieruchomieniem, kt\u00f3re odtwarza ograniczenie aktywno\u015bci obserwowane po urazach, w starszym wieku i podczas chor\u00f3b przewlek\u0142ych [25].<\/p>\n

Samce myszy unieruchomiono na osiem dni. W tym okresie otrzymywa\u0142y codzienne wstrzykni\u0119cia MOTS-c w dawce 15 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n

Samo unieruchomienie powodowa\u0142o utrat\u0119 oko\u0142o 15% masy mi\u0119\u015bniowej.<\/p>\n

Natomiast myszy otrzymuj\u0105ce MOTS-c traci\u0142y jedynie oko\u0142o 5% masy mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c przywraca\u0142 wa\u017cne sygna\u0142y zwi\u0105zane z zachowaniem masy mi\u0119\u015bniowej, w tym regulacj\u0119 bia\u0142ek AKT i FOXO, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 ulega zaburzeniu podczas zaniku mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Dodatkowo istotnie obni\u017ca\u0142 poziom marker\u00f3w zapalnych we krwi.<\/p>\n

Analiza ekspresji gen\u00f3w wykaza\u0142a, \u017ce MOTS-c ogranicza\u0142 aktywno\u015b\u0107 szlak\u00f3w odpowiedzialnych za tworzenie i gromadzenie t\u0142uszczu wewn\u0105trz mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Potwierdzono to r\u00f3wnie\u017c poprzez stwierdzenie mniejszego nagromadzenia lipid\u00f3w w tkance mi\u0119\u015bniowej.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 przed zanikiem mi\u0119\u015bni spowodowanym bezczynno\u015bci\u0105 poprzez ograniczanie stanu zapalnego, zmniejszanie naciekania t\u0142uszczowego i przywracanie sygnalizacji sprzyjaj\u0105cej zachowaniu tkanki mi\u0119\u015bniowej.<\/p>\n

Wei i wsp. (2020): zwapnienie naczy\u0144 krwiono\u015bnych<\/h3>\n

Wei i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) badali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 zwapnienie naczy\u0144 krwiono\u015bnych i chroni\u0107 serce przed wt\u00f3rnymi uszkodzeniami [26].<\/p>\n

U szczur\u00f3w wywo\u0142ano zwapnienie naczy\u0144 poprzez podawanie witaminy D\u2083 i nikotyny. Model ten prowadzi r\u00f3wnie\u017c do niekorzystnej przebudowy serca.<\/p>\n

Nast\u0119pnie zwierz\u0119ta otrzymywa\u0142y MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach w dawce 5 mg\/kg masy cia\u0142a dziennie przez cztery tygodnie.<\/p>\n

Zaobserwowano wyra\u017ane ograniczenie zwapnienia naczy\u0144.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 aktywacj\u0119 AMPK, szlaku wspieraj\u0105cego r\u00f3wnowag\u0119 metaboliczn\u0105 i ograniczaj\u0105cego stan zapalny.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie zmniejsza\u0142 ekspresj\u0119 receptora angiotensyny II typu 1 oraz receptora endoteliny typu B. Oba receptory uczestnicz\u0105 w regulacji napi\u0119cia naczy\u0144, procesach zapalnych i przebudowie tkanek.<\/p>\n

MOTS-c poprawia\u0142 r\u00f3wnie\u017c struktur\u0119 serca poprzez ograniczanie wt\u00f3rnych zmian wywo\u0142anych zwapnieniem naczy\u0144.<\/p>\n

Ci\u015bnienie t\u0119tnicze, cz\u0119sto\u015b\u0107 akcji serca i masa cia\u0142a pozostawa\u0142y stabilne, a w badanych parametrach nie stwierdzono dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 naczynia krwiono\u015bne i serce poprzez aktywacj\u0119 AMPK oraz ograniczanie niekorzystnej sygnalizacji naczyniowej.<\/p>\n

Wu i wsp. (2023): ochrona serca podczas sepsy<\/h3>\n

Wu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 serce podczas sepsy, czyli ci\u0119\u017ckiego stanu zapalnego organizmu, kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do niewydolno\u015bci serca [27].<\/p>\n

W modelu kardiomiopatii septycznej wywo\u0142anej toksyn\u0105 bakteryjn\u0105 MOTS-c znacznie ogranicza\u0142 stan zapalny mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Obni\u017ca\u0142y si\u0119 poziomy marker\u00f3w zapalnych, takich jak IL-1\u03b2, IL-4, IL-6 i TNF-\u03b1.<\/p>\n

Zmniejsza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c st\u0119\u017cenia wska\u017anik\u00f3w uszkodzenia serca we krwi, w tym CK-MB i troponiny sercowej T.<\/p>\n

Ponadto MOTS-c poprawia\u0142 funkcjonowanie mitochondri\u00f3w, ogranicza\u0142 stres oksydacyjny i zapobiega\u0142 \u015bmierci kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym aktywowa\u0142 ochronne szlaki AMPK, AKT i ERK, jednocze\u015bnie hamuj\u0105c szlaki zapalne, takie jak JNK i STAT3.<\/p>\n

Co istotne, zablokowanie AMPK powodowa\u0142o ust\u0105pienie wszystkich efekt\u00f3w ochronnych MOTS-c.<\/p>\n

Wskazywa\u0142o to, \u017ce aktywacja AMPK jest niezb\u0119dna dla dzia\u0142ania peptydu w tym modelu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 serce podczas sepsy poprzez ograniczanie stanu zapalnego, przywracanie r\u00f3wnowagi energetycznej i zapobieganie utracie kom\u00f3rek.<\/p>\n

Ran i wsp. (2021): MOTS-c a terapia genowa dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a<\/h3>\n

Ran i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 skuteczno\u015b\u0107 terapii genowej w dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a, ci\u0119\u017ckiej chorobie prowadz\u0105cej do post\u0119puj\u0105cego zaniku mi\u0119\u015bni [28].<\/p>\n

Wykorzystano myszy z dystrofi\u0105 mi\u0119\u015bniow\u0105 oraz kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe poddawane dzia\u0142aniu lek\u00f3w wykorzystuj\u0105cych mechanizm pomijania ekson\u00f3w, okre\u015blanych jako PMO.<\/p>\n

Myszy otrzymywa\u0142y MOTS-c w ilo\u015bci 500 mikrogram\u00f3w na dawk\u0119, r\u00f3wnocze\u015bnie z terapi\u0105 PMO w dawce 12,5 mg\/kg tygodniowo przez trzy tygodnie. Nast\u0119pnie kontynuowano podawanie raz w miesi\u0105cu przez trzy miesi\u0105ce.<\/p>\n

MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 rozk\u0142ad glukozy i produkcj\u0119 energii w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych, tworz\u0105c warunki sprzyjaj\u0105ce wychwytowi PMO.<\/p>\n

W rezultacie znacznie zwi\u0119ksza\u0142o si\u0119 odtwarzanie dystrofiny w r\u00f3\u017cnych mi\u0119\u015bniach.<\/p>\n

W przeponie poziom dystrofiny wzrasta\u0142 nawet 25-krotnie w por\u00f3wnaniu z samym leczeniem PMO.<\/p>\n

Poprawia\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c funkcja mi\u0119\u015bni, a w badaniu nie stwierdzono toksyczno\u015bci.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 jako modulator metabolizmu zwi\u0119kszaj\u0105cy dostarczanie i skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w w mi\u0119\u015bniach z niedoborem energii. Uzasadnia to dalsze badania nad jego potencjaln\u0105 rol\u0105 jako elementu wspomagaj\u0105cego terapi\u0119 dystrofii mi\u0119\u015bniowej.<\/p>\n

Hyatt (2022): MOTS-c a d\u0142ugotrwa\u0142y trening i wydolno\u015b\u0107 fizyczna<\/h3>\n

Hyatt (2022) bada\u0142, jak MOTS-c reaguje na d\u0142ugotrwa\u0142y trening oraz czy pojedyncze podanie peptydu mo\u017ce poprawia\u0107 wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 [29].<\/p>\n

U myszy, kt\u00f3re mog\u0142y dobrowolnie biega\u0107 przez cztery do o\u015bmiu tygodni, poziom MOTS-c wzrasta\u0142 od 1,5 do 5 razy w r\u00f3\u017cnych mi\u0119\u015bniach ko\u0144czyn dolnych.<\/p>\n

Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia utrzymywa\u0142y si\u0119 nawet przez sze\u015b\u0107 tygodni po zako\u0144czeniu treningu, co wskazywa\u0142o na d\u0142ugotrwa\u0142y charakter zmian.<\/p>\n

Wzrost poziomu MOTS-c by\u0142 \u015bci\u015ble zwi\u0105zany ze zwi\u0119kszeniem ilo\u015bci mitochondrialnego DNA. Sugerowa\u0142o to, \u017ce rozw\u00f3j mitochondri\u00f3w wywo\u0142any treningiem zwi\u0119ksza r\u00f3wnie\u017c zasoby MOTS-c.<\/p>\n

W oddzielnych do\u015bwiadczeniach pojedyncze wstrzykni\u0119cie MOTS-c w dawce 15 mg\/kg poprawia\u0142o kr\u00f3tkoterminow\u0105 wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 niewytrenowanych myszy.<\/p>\n

Czas biegu zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119 o 12%, a pokonywany dystans o 15%.<\/p>\n

Ponadto po biegu w d\u00f3\u0142 MOTS-c przemieszcza\u0142 si\u0119 do j\u0105der kom\u00f3rkowych w\u0142\u00f3kien mi\u0119\u015bniowych wolnokurczliwych, co sugerowa\u0142o jego udzia\u0142 w adaptacji do stresu.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 sygna\u0142u reaguj\u0105cego na wysi\u0142ek fizyczny, wspiera\u0107 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 i funkcjonowanie mitochondri\u00f3w oraz pomaga\u0107 utrzymywa\u0107 odporno\u015b\u0107 metaboliczn\u0105 w okresach ograniczonej aktywno\u015bci.<\/p>\n

Yan i wsp. (2019): ochrona ko\u015bci przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi cz\u0105stkami zu\u017cycia implant\u00f3w<\/h3>\n

Yan i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 ko\u015bci przed uszkodzeniami powodowanymi przez drobne cz\u0105stki powstaj\u0105ce podczas zu\u017cywania implant\u00f3w stawowych [30].<\/p>\n

W modelu mysim niewielkie cz\u0105stki tworzywa sztucznego wywo\u0142ywa\u0142y silny stan zapalny i niszczenie tkanki kostnej.<\/p>\n

Jednak po podaniu MOTS-c utrata ko\u015bci by\u0142a znacznie mniejsza, a miejscowy stan zapalny ulega\u0142 ograniczeniu.<\/p>\n

Na poziomie kom\u00f3rkowym MOTS-c wp\u0142ywa\u0142 na sygnalizacj\u0119 w tkance kostnej, zwi\u0119kszaj\u0105c stosunek osteoprotegeryny do RANKL.<\/p>\n

Zmiana ta pomaga ogranicza\u0107 nadmiern\u0105 resorpcj\u0119 ko\u015bci.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie MOTS-c hamowa\u0142 sygnalizacj\u0119 zapaln\u0105 w kom\u00f3rkach odporno\u015bciowych obecnych w tkance kostnej poprzez zmniejszenie aktywacji NF-\u03baB i STAT1.<\/p>\n

Co istotne, sztuczne nasilenie stresu oksydacyjnego lub zablokowanie szlak\u00f3w AMPK i PGC-1\u03b1 powodowa\u0142o zanik ochronnego dzia\u0142ania MOTS-c.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce peptyd mo\u017ce ogranicza\u0107 niszczenie ko\u015bci wywo\u0142ane cz\u0105stkami zu\u017cycia implant\u00f3w poprzez zmniejszanie stanu zapalnego i przywracanie prawid\u0142owej komunikacji mi\u0119dzy kom\u00f3rkami kostnymi za po\u015brednictwem szlaku zale\u017cnego od AMPK.<\/p>\n

Ming i wsp. (2016): utrata ko\u015bci zwi\u0105zana z niedoborem estrogen\u00f3w<\/h3>\n

Ming i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2016) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zapobiega\u0107 utracie tkanki kostnej spowodowanej niedoborem estrogen\u00f3w, kt\u00f3ry jest jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w rozwoju osteoporozy po menopauzie [31].<\/p>\n

Samicom myszy usuni\u0119to jajniki, a nast\u0119pnie przez 12 tygodni podawano codzienne wstrzykni\u0119cia MOTS-c w dawce 5 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n

W rezultacie obj\u0119to\u015b\u0107 i struktura ko\u015bci by\u0142y lepiej zachowane, co potwierdzono za pomoc\u0105 szczeg\u00f3\u0142owego obrazowania architektury kostnej.<\/p>\n

W badaniach kom\u00f3rkowych MOTS-c znacznie ogranicza\u0142 powstawanie osteoklast\u00f3w, czyli kom\u00f3rek odpowiedzialnych za rozk\u0142ad tkanki kostnej.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym peptyd zwi\u0119ksza\u0142 aktywacj\u0119 AMPK, szlaku uczestnicz\u0105cego w utrzymaniu r\u00f3wnowagi metabolizmu ko\u015bci i regulacji energetycznej.<\/p>\n

Po zablokowaniu AMPK dzia\u0142anie ochronne MOTS-c na ko\u015bci cz\u0119\u015bciowo zanika\u0142o.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 utrat\u0119 ko\u015bci zwi\u0105zan\u0105 z niedoborem hormon\u00f3w poprzez zmniejszanie resorpcji kostnej za po\u015brednictwem aktywacji AMPK.<\/p>\n

Sidorenko i wsp. (2025): ochrona mi\u0119\u015bni podczas odci\u0105\u017cenia mechanicznego<\/h3>\n

Sidorenko i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zapobiega\u0107 utracie mi\u0119\u015bni wywo\u0142anej odci\u0105\u017ceniem mechanicznym, kt\u00f3re odtwarza warunki unieruchomienia, d\u0142ugotrwa\u0142ego le\u017cenia, starzenia i mikrograwitacji [32].<\/p>\n

Samce szczur\u00f3w poddano siedmiodniowemu podwieszeniu ko\u0144czyn tylnych. W tym czasie zwierz\u0119ta otrzymywa\u0142y codzienne wstrzykni\u0119cia MOTS-c.<\/p>\n

U zwierz\u0105t nieotrzymuj\u0105cych peptydu wyst\u0119powa\u0142o silne zm\u0119czenie mi\u0119\u015bni, zmniejszenie udzia\u0142u w\u0142\u00f3kien wolnokurczliwych i og\u00f3lny zanik tkanki mi\u0119\u015bniowej.<\/p>\n

Natomiast szczury otrzymuj\u0105ce MOTS-c zachowywa\u0142y wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 mi\u0119\u015bni i wykazywa\u0142y znacznie mniejsze zm\u0119czenie.<\/p>\n

Analiza mi\u0119\u015bni potwierdzi\u0142a zachowanie cech charakterystycznych dla w\u0142\u00f3kien wolnokurczliwych i ograniczenie zaniku mi\u0119\u015bni.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c podtrzymywa\u0142 wa\u017cne sygna\u0142y odpowiedzialne za syntez\u0119 bia\u0142ek, w tym fosforylacj\u0119 Akt i GSK3\u03b2, oraz pomaga\u0142 zachowa\u0107 poziom rybosomalnego RNA niezb\u0119dnego do produkcji bia\u0142ek.<\/p>\n

Peptyd hamowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c ekspresj\u0119 gen\u00f3w zwi\u0105zanych z zanikiem mi\u0119\u015bni, takich jak MuRF1 i Atrogin-1.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie zachowywa\u0142 markery powstawania mitochondri\u00f3w i sygnalizacji zwi\u0105zanej z AMPK.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce pomaga\u0107 zachowa\u0107 metabolizm, struktur\u0119 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni podczas okres\u00f3w ograniczonej aktywno\u015bci. Uzasadnia to dalsze badania nad jego potencjalnym znaczeniem w przeciwdzia\u0142aniu zanikowi mi\u0119\u015bni spowodowanemu unieruchomieniem.<\/p>\n

Yuan i wsp. (2021): MOTS-c a funkcjonowanie serca podczas treningu aerobowego<\/h3>\n

Yuan i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali wp\u0142yw MOTS-c na prac\u0119 serca podczas treningu aerobowego [33].<\/p>\n

Wiadomo, \u017ce aktywno\u015b\u0107 fizyczna naturalnie zwi\u0119ksza poziom MOTS-c, a badania eksperymentalne wskazuj\u0105, \u017ce sam peptyd mo\u017ce poprawia\u0107 wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105.<\/p>\n

Naukowcy sprawdzali wi\u0119c, czy podawanie MOTS-c podczas treningu mo\u017ce dodatkowo poprawia\u0107 funkcjonowanie serca.<\/p>\n

Szczury otrzymywa\u0142y MOTS-c r\u00f3wnocze\u015bnie z treningiem aerobowym, a prac\u0119 serca oceniano za pomoc\u0105 szczeg\u00f3\u0142owej analizy zale\u017cno\u015bci ci\u015bnienia i obj\u0119to\u015bci.<\/p>\n

U zwierz\u0105t otrzymuj\u0105cych peptyd stwierdzono popraw\u0119 sprawno\u015bci mechanicznej mi\u0119\u015bnia sercowego. Oznacza\u0142o to, \u017ce serce efektywniej przekszta\u0142ca\u0142o energi\u0119 w prac\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z pompowaniem krwi.<\/p>\n

Poprawia\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c funkcja skurczowa, co wskazywa\u0142o na silniejsze skurcze serca.<\/p>\n

Funkcja rozkurczowa tak\u017ce ulega\u0142a poprawie, cho\u0107 w mniejszym stopniu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wzmacnia\u0107 korzystne adaptacje serca do treningu aerobowego i dzia\u0142a\u0107 jako mitochondrialny sygna\u0142 zwi\u0105zany z wydolno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105.<\/p>\n

Che i wsp. (2019): produkcja kolagenu w kom\u00f3rkach ko\u015bci<\/h3>\n

Che i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) badali, czy MOTS-c mo\u017ce poprawia\u0107 stan ko\u015bci poprzez zwi\u0119kszanie produkcji kolagenu w kom\u00f3rkach ko\u015bciotw\u00f3rczych [34].<\/p>\n

Kolagen typu I jest g\u0142\u00f3wnym bia\u0142kiem strukturalnym tkanki kostnej, dlatego jego produkcja ma kluczowe znaczenie dla wytrzyma\u0142o\u015bci ko\u015bci.<\/p>\n

Ludzkie osteoblasty poddawano dzia\u0142aniu MOTS-c w r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ceniach i przez r\u00f3\u017cny czas.<\/p>\n

MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 \u017cywotno\u015b\u0107 kom\u00f3rek w spos\u00f3b zale\u017cny od st\u0119\u017cenia i czasu ekspozycji.<\/p>\n

Najsilniejsze efekty obserwowano przy st\u0119\u017ceniu 1,0 \u03bcM po 24 godzinach oraz 0,5 \u03bcM po 48 godzinach.<\/p>\n

Ponadto MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 ekspresj\u0119 gen\u00f3w i bia\u0142ek zwi\u0105zanych z kolagenem typu I, w tym COL1A1 i COL1A2.<\/p>\n

Na poziomie sygnalizacji kom\u00f3rkowej peptyd aktywowa\u0142 szlak TGF-\u03b2\/SMAD, uczestnicz\u0105cy w regulacji tworzenia ko\u015bci.<\/p>\n

Po zahamowaniu kluczowych element\u00f3w tego szlaku dzia\u0142anie MOTS-c zwi\u0119kszaj\u0105ce produkcj\u0119 kolagenu ulega\u0142o os\u0142abieniu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wspiera\u0107 tworzenie macierzy kostnej poprzez aktywacj\u0119 wa\u017cnego szlaku odpowiedzialnego za budow\u0119 ko\u015bci. Wymaga to jednak dalszych bada\u0144 nad jego rol\u0105 w biologii tkanki kostnej.<\/p>\n

Domin i wsp. (2023): st\u0119\u017cenie MOTS-c a sprawno\u015b\u0107 fizyczna u ludzi<\/h3>\n

Domin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy poziom MOTS-c we krwi jest zwi\u0105zany ze sprawno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 zdrowych doros\u0142ych os\u00f3b [35].<\/p>\n

Uczestnicy wykonywali testy skokowe s\u0142u\u017c\u0105ce do oceny si\u0142y i mocy mi\u0119\u015bni, a tak\u017ce test wysi\u0142kowy pozwalaj\u0105cy okre\u015bli\u0107 wydolno\u015b\u0107 aerobow\u0105.<\/p>\n

Wy\u017csze spoczynkowe st\u0119\u017cenia MOTS-c by\u0142y wyra\u017anie zwi\u0105zane z wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 mi\u0119\u015bni, wy\u017csz\u0105 moc\u0105 podczas skok\u00f3w oraz wi\u0119ksz\u0105 mas\u0105 mi\u0119\u015bniow\u0105, szczeg\u00f3lnie w dolnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a.<\/p>\n

Nie stwierdzono natomiast zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy poziomem MOTS-c a szczytowym poborem tlenu, kt\u00f3ry jest jednym ze wska\u017anik\u00f3w wydolno\u015bci tlenowej.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce by\u0107 silniej zwi\u0105zany z si\u0142\u0105 i zdolno\u015bci\u0105 mi\u0119\u015bni do generowania mocy ni\u017c z og\u00f3ln\u0105 wydolno\u015bci\u0105 aerobow\u0105.<\/p>\n

Z tego wzgl\u0119du MOTS-c mo\u017ce by\u0107 rozwa\u017cany jako potencjalny biomarker si\u0142y mi\u0119\u015bniowej, a nie og\u00f3lnej wytrzyma\u0142o\u015bci fizycznej.<\/p>\n

Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce badanie mia\u0142o charakter obserwacyjny i nie wykaza\u0142o, \u017ce zwi\u0119kszanie poziomu MOTS-c powoduje popraw\u0119 si\u0142y mi\u0119\u015bni u ludzi.<\/p>\n

Hu i Chen (2018): r\u00f3\u017cnicowanie kom\u00f3rek macierzystych w osteoblasty<\/h3>\n

Hu i Chen (2018) badali, czy MOTS-c mo\u017ce wspiera\u0107 tworzenie ko\u015bci poprzez nasilanie r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek macierzystych szpiku kostnego w kom\u00f3rki ko\u015bciotw\u00f3rcze [36].<\/p>\n

Po podaniu MOTS-c kom\u00f3rki macierzyste wykazywa\u0142y wi\u0119ksze odk\u0142adanie sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych, co wskazywa\u0142o na nasilenie aktywno\u015bci zwi\u0105zanej z tworzeniem ko\u015bci.<\/p>\n

Potwierdzono to poprzez zwi\u0119kszone wybarwienie z\u0142og\u00f3w wapnia i aktywno\u015b\u0107 fosfatazy alkalicznej, kt\u00f3re s\u0105 wska\u017anikami procesu ko\u015bciotworzenia.<\/p>\n

Ponadto MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 ekspresj\u0119 wa\u017cnych gen\u00f3w zwi\u0105zanych z ko\u015b\u0107mi, takich jak Runx2, osteokalcyna i ALP.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym peptyd aktywowa\u0142 szlak TGF-\u03b2\/Smad.<\/p>\n

Gdy wyciszono ekspresj\u0119 TGF-\u03b21, dzia\u0142anie MOTS-c wspieraj\u0105ce tworzenie ko\u015bci w znacznym stopniu zanika\u0142o.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce uczestniczy\u0107 w regeneracji ko\u015bci poprzez kierowanie r\u00f3\u017cnicowaniem kom\u00f3rek macierzystych w stron\u0119 kom\u00f3rek ko\u015bciotw\u00f3rczych.<\/p>\n

Obserwacje te uzasadniaj\u0105 dalsze badania nad jego potencjalnym znaczeniem w osteoporozie i procesach naprawy tkanki kostnej.<\/p>\n

MOTS-c jako czynnik ochronny w uszkodzeniach p\u0142uc zwi\u0105zanych ze stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym<\/h2>\n

W badaniach eksperymentalnych analizowano MOTS-c jako potencjalny czynnik ochronny w uszkodzeniach p\u0142uc spowodowanych niedokrwieniem i reperfuzj\u0105, stanem zapalnym, zaka\u017ceniami, zabiegami chirurgicznymi oraz ekspozycj\u0105 na promieniowanie.<\/p>\n

W r\u00f3\u017cnych modelach do\u015bwiadczalnych obserwowano, \u017ce MOTS-c mo\u017ce pomaga\u0107 zachowa\u0107 integralno\u015b\u0107 bariery p\u0142ucnej, ogranicza\u0107 stres oksydacyjny oraz zmniejsza\u0107 nasilenie stanu zapalnego i \u015bmierci kom\u00f3rek zwi\u0105zanej z ferroptoz\u0105.<\/p>\n

Ferroptoza jest form\u0105 regulowanej \u015bmierci kom\u00f3rkowej zale\u017cn\u0105 od \u017celaza, kt\u00f3rej towarzyszy nadmierna peroksydacja lipid\u00f3w b\u0142onowych.<\/p>\n

Jednym z g\u0142\u00f3wnych mechanizm\u00f3w analizowanych w tych badaniach jest zdolno\u015b\u0107 MOTS-c do przemieszczania si\u0119 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego lub aktywowania szlak\u00f3w sygna\u0142owych chroni\u0105cych kom\u00f3rki. Procesy te mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 aktywno\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w antyoksydacyjnych i wspiera\u0107 przywracanie r\u00f3wnowagi energetycznej.<\/p>\n

W badaniach klinicznych o charakterze obserwacyjnym analizowano r\u00f3wnie\u017c zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem MOTS-c we krwi a ryzykiem uszkodzenia p\u0142uc i przebiegiem rekonwalescencji.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce by\u0107 przedmiotem dalszych bada\u0144 zar\u00f3wno jako regulator proces\u00f3w ochronnych, jak i potencjalny wczesny biomarker uszkodzenia p\u0142uc. Nie oznacza to jednak potwierdzenia jego skuteczno\u015bci terapeutycznej u ludzi.<\/p>\n

Li i wsp. (2025): MOTS-c a uszkodzenie p\u0142uc wywo\u0142ane niedokrwieniem i reperfuzj\u0105<\/h3>\n

Li i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, w jaki spos\u00f3b MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 p\u0142uca przed uszkodzeniem niedokrwienno-reperfuzyjnym, kt\u00f3re w niekt\u00f3rych przypadkach prowadzi do ostrej niewydolno\u015bci oddechowej po operacjach serca i p\u0142uc [37].<\/p>\n

Niedokrwienie wyst\u0119puje wtedy, gdy dop\u0142yw krwi do tkanki zostaje ograniczony lub przerwany. Reperfuzja oznacza przywr\u00f3cenie przep\u0142ywu krwi, co paradoksalnie mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 dodatkowe uszkodzenia zwi\u0105zane ze stresem oksydacyjnym i reakcj\u0105 zapaln\u0105.<\/p>\n

W do\u015bwiadczeniach na szczurach i w modelach kom\u00f3rkowych uszkodzenie p\u0142uc powodowa\u0142o silny stres oksydacyjny oraz zaburzenie funkcjonowania bariery p\u0142ucnej.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie kom\u00f3rki \u015br\u00f3db\u0142onka zwi\u0119ksza\u0142y produkcj\u0119 w\u0142asnego MOTS-c. Zmiana ta wi\u0105za\u0142a si\u0119 z lepszym zachowaniem struktury tkanek.<\/p>\n

W warunkach niedoboru tlenu, po kt\u00f3rym nast\u0119powa\u0142o ponowne natlenienie, MOTS-c przemieszcza\u0142 si\u0119 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego za po\u015brednictwem szlaku obejmuj\u0105cego bia\u0142ko cytoszkieletu MYH9.<\/p>\n

Proces ten zale\u017ca\u0142 od sygnalizacji wywo\u0142anej stresem oksydacyjnym i umo\u017cliwia\u0142 MOTS-c oddzia\u0142ywanie z regionami j\u0105drowego DNA reguluj\u0105cymi aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w antyoksydacyjnych.<\/p>\n

W rezultacie zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 ekspresja wa\u017cnych gen\u00f3w ochronnych, takich jak HMOX1 i NQO1.<\/p>\n

HMOX1 koduje oksygenaz\u0119 hemow\u0105 1, natomiast NQO1 koduje enzym uczestnicz\u0105cy w reakcjach oksydoredukcyjnych. Oba bia\u0142ka odgrywaj\u0105 rol\u0119 w kom\u00f3rkowej odpowiedzi na stres.<\/p>\n

Aktywacja tych gen\u00f3w zwi\u0119ksza\u0142a zdolno\u015bci antyoksydacyjne tkanki p\u0142ucnej i ogranicza\u0142a uszkodzenia.<\/p>\n

Gdy MOTS-c podawano zewn\u0119trznie, zmniejsza\u0142o si\u0119 nasilenie stanu zapalnego i uszkodze\u0144 oksydacyjnych. Bariera p\u0142ucna by\u0142a lepiej zachowana, a prze\u017cywalno\u015b\u0107 zwierz\u0105t wzrasta\u0142a.<\/p>\n

Badacze przeanalizowali r\u00f3wnie\u017c dane pacjent\u00f3w poddawanych operacjom z wykorzystaniem kr\u0105\u017cenia pozaustrojowego.<\/p>\n

Zaobserwowano, \u017ce wzrost st\u0119\u017cenia MOTS-c we krwi w ci\u0105gu 24 godzin po zabiegu silnie wi\u0105za\u0142 si\u0119 z mniejszym ryzykiem ostrej niewydolno\u015bci oddechowej. Zale\u017cno\u015b\u0107 ta mia\u0142a wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 prognostyczn\u0105 ni\u017c analizowane standardowe markery.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 tkank\u0119 p\u0142ucn\u0105 poprzez przemieszczanie si\u0119 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego i wzmacnianie mechanizm\u00f3w antyoksydacyjnych.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie wskazuj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego badania st\u0119\u017cenia MOTS-c jako wczesnego biomarkera ryzyka uszkodzenia p\u0142uc.<\/p>\n

Zhang i wsp. (2025): ochrona bariery nab\u0142onkowej w astmie alergicznej<\/h3>\n

Zhang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 nab\u0142onek dr\u00f3g oddechowych w astmie alergicznej, chorobie charakteryzuj\u0105cej si\u0119 przewlek\u0142ym stanem zapalnym i zaburzeniami funkcjonowania bariery nab\u0142onkowej [38].<\/p>\n

U pacjent\u00f3w z astm\u0105 stwierdzono ni\u017csze st\u0119\u017cenia kr\u0105\u017c\u0105cego MOTS-c ni\u017c u os\u00f3b zdrowych.<\/p>\n

Nast\u0119pnie badacze wykorzystali myszy nara\u017cone na alergeny roztoczy kurzu domowego, aby odtworzy\u0107 wybrane cechy astmy alergicznej.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c zmniejsza\u0142o stan zapalny p\u0142uc, stres oksydacyjny oraz uszkodzenia tkanek.<\/p>\n

Co istotne, peptyd pomaga\u0142 przywraca\u0107 prawid\u0142owy poziom bia\u0142ek po\u0142\u0105cze\u0144 \u015bcis\u0142ych, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 kom\u00f3rki nab\u0142onka blisko siebie i ograniczaj\u0105 przenikanie niepo\u017c\u0105danych substancji przez barier\u0119 oddechow\u0105.<\/p>\n

Obserwowano r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 funkcjonowania mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

W dodatkowych eksperymentach wykorzystano kom\u00f3rki nab\u0142onka oskrzeli, kt\u00f3re poddawano dzia\u0142aniu MOTS-c w st\u0119\u017ceniu 10 \u03bcM.<\/p>\n

W tych warunkach znacznie zmniejsza\u0142o si\u0119 nasilenie \u015bmierci kom\u00f3rkowej i uszkodze\u0144 oksydacyjnych.<\/p>\n

Jednak u zwierz\u0105t pozbawionych Nrf2 dzia\u0142anie ochronne MOTS-c zanika\u0142o.<\/p>\n

Nrf2 jest wa\u017cnym regulatorem odpowiedzi antyoksydacyjnej, kt\u00f3ry kontroluje ekspresj\u0119 wielu gen\u00f3w uczestnicz\u0105cych w ochronie kom\u00f3rek przed stresem.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce aktywacja Nrf2 jest niezb\u0119dnym elementem obserwowanego w tym modelu dzia\u0142ania MOTS-c na barier\u0119 nab\u0142onkow\u0105 dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n

Badanie sugeruje, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 nab\u0142onek oddechowy poprzez wzmacnianie obrony antyoksydacyjnej, ograniczanie \u015bmierci kom\u00f3rek oraz utrzymywanie prawid\u0142owej funkcji mitochondri\u00f3w i bariery nab\u0142onkowej.<\/p>\n

Obserwacje te pochodz\u0105 jednak przede wszystkim z modeli eksperymentalnych i nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci MOTS-c w leczeniu astmy u ludzi.<\/p>\n

Wang i wsp. (2025): MOTS-c a zdalne kondycjonowanie niedokrwienne<\/h3>\n

Wang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, czy MOTS-c jest jednym z kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi czynnik\u00f3w odpowiedzialnych za ochronne dzia\u0142anie zdalnego kondycjonowania niedokrwiennego [39].<\/p>\n

Zdalne kondycjonowanie niedokrwienne polega na kontrolowanym, kr\u00f3tkotrwa\u0142ym ograniczaniu i przywracaniu przep\u0142ywu krwi w okre\u015blonej cz\u0119\u015bci organizmu. Procedura ta jest badana pod k\u0105tem mo\u017cliwo\u015bci ograniczania uszkodze\u0144 narz\u0105d\u00f3w zwi\u0105zanych z niedokrwieniem i reperfuzj\u0105.<\/p>\n

U pacjent\u00f3w po przeszczepieniu p\u0142uc st\u0119\u017cenie MOTS-c gwa\u0142townie spada\u0142o po wyst\u0105pieniu uszkodzenia niedokrwienno-reperfuzyjnego.<\/p>\n

Jednak gdy przed operacj\u0105 zastosowano kondycjonowanie niedokrwienne, st\u0119\u017cenie kr\u0105\u017c\u0105cego MOTS-c wzrasta\u0142o, a uszkodzenie p\u0142uc by\u0142o mniejsze.<\/p>\n

Podobne wyniki uzyskano w modelach mysich.<\/p>\n

Zar\u00f3wno kondycjonowanie niedokrwienne, jak i bezpo\u015brednie podanie MOTS-c zmniejsza\u0142y stan zapalny, przeciekanie p\u0142ynu przez \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych oraz uszkodzenia tkanki p\u0142ucnej.<\/p>\n

Co istotne, samo podanie MOTS-c odtwarza\u0142o ochronne efekty obserwowane po kondycjonowaniu niedokrwiennym.<\/p>\n

W badaniach mechanistycznych wykazano, \u017ce MOTS-c pomaga\u0142 zachowa\u0107 funkcj\u0119 bariery \u015br\u00f3db\u0142onkowej poprzez zwi\u0119kszenie poziomu Nrf2.<\/p>\n

Gdy Nrf2 zosta\u0142 zablokowany lub usuni\u0119ty metodami genetycznymi, dzia\u0142anie ochronne MOTS-c zanika\u0142o.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce by\u0107 wa\u017cnym sygna\u0142em przenoszonym przez krew, uczestnicz\u0105cym w ochronnych odpowiedziach wywo\u0142ywanych kondycjonowaniem niedokrwiennym.<\/p>\n

Peptyd mo\u017ce pomaga\u0107 utrzymywa\u0107 stabilno\u015b\u0107 \u015br\u00f3db\u0142onka poprzez aktywacj\u0119 szlaku zale\u017cnego od Nrf2.<\/p>\n

Badanie dostarcza dowod\u00f3w mechanistycznych, ale nie oznacza, \u017ce podawanie MOTS-c stanowi klinicznie potwierdzon\u0105 metod\u0119 zapobiegania uszkodzeniom p\u0142uc po transplantacji.<\/p>\n

Yin i wsp. (2020): MOTS-c a ostre uszkodzenie p\u0142uc wywo\u0142ane toksynami bakteryjnymi<\/h3>\n

Yin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 p\u0142uca przed ostrym uszkodzeniem wywo\u0142anym toksynami bakteryjnymi [40].<\/p>\n

W eksperymencie myszom podawano MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach w dawce 5 mg\/kg masy cia\u0142a dwa razy dziennie przez sze\u015b\u0107 dni przed ekspozycj\u0105 na toksyn\u0119.<\/p>\n

Wcze\u015bniejsze podawanie peptydu ogranicza\u0142o utrat\u0119 masy cia\u0142a, obrz\u0119k p\u0142uc oraz nap\u0142yw kom\u00f3rek odporno\u015bciowych uczestnicz\u0105cych w reakcji zapalnej.<\/p>\n

MOTS-c zmniejsza\u0142 r\u00f3wnie\u017c poziom mediator\u00f3w zapalnych, takich jak TNF-\u03b1, IL-1\u03b2 i IL-6.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie obserwowano wzrost poziomu czynnik\u00f3w zwi\u0105zanych z ochronn\u0105 regulacj\u0105 odpowiedzi immunologicznej, w tym IL-10, oraz zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci enzym\u00f3w antyoksydacyjnych.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 AMPK i SIRT1.<\/p>\n

AMPK uczestniczy w regulacji bilansu energetycznego kom\u00f3rek, natomiast SIRT1 jest enzymem zwi\u0105zanym z odpowiedzi\u0105 na stres, metabolizmem i regulacj\u0105 aktywno\u015bci bia\u0142ek.<\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie peptyd hamowa\u0142 szlaki MAPK, NF-\u03baB i STAT3, kt\u00f3re mog\u0105 uczestniczy\u0107 w rozwoju stanu zapalnego i uszkodze\u0144 tkanek.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 ci\u0119\u017ckie uszkodzenia zapalne p\u0142uc poprzez przywracanie r\u00f3wnowagi metabolicznej, zmniejszanie stresu oksydacyjnego oraz regulowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej.<\/p>\n

Dawki opisane w tym eksperymencie dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie modelu zwierz\u0119cego i nie stanowi\u0105 podstawy do okre\u015blania dawkowania u ludzi.<\/p>\n

Shen i wsp. (2025): uszkodzenie p\u0142uc po operacjach z kr\u0105\u017ceniem pozaustrojowym<\/h3>\n

Shen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 p\u0142uca przed uszkodzeniami wyst\u0119puj\u0105cymi po operacjach wymagaj\u0105cych zastosowania kr\u0105\u017cenia pozaustrojowego [41].<\/p>\n

W badaniu klinicznym obejmuj\u0105cym 107 pacjent\u00f3w osoby, u kt\u00f3rych rozwin\u0119\u0142o si\u0119 ostre uszkodzenie p\u0142uc, mia\u0142y znacznie ni\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c we krwi.<\/p>\n

Obserwacja ta sugerowa\u0142a zwi\u0105zek mi\u0119dzy niskim poziomem MOTS-c a wi\u0119ksz\u0105 podatno\u015bci\u0105 na uszkodzenia p\u0142uc.<\/p>\n

Aby lepiej pozna\u0107 mo\u017cliwe mechanizmy, naukowcy wykorzystali modele zwierz\u0119ce i kom\u00f3rkowe uszkodzenia p\u0142uc wywo\u0142anego niedokrwieniem i reperfuzj\u0105.<\/p>\n

Gdy MOTS-c podawano przed wyst\u0105pieniem uszkodzenia, obserwowano zmniejszenie zmian strukturalnych w tkance p\u0142ucnej, stanu zapalnego oraz stresu oksydacyjnego.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c pomaga\u0142 przywraca\u0107 prawid\u0142owy metabolizm energetyczny kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144 p\u0142ucnych poprzez nasilenie glikolizy.<\/p>\n

Glikoliza jest procesem metabolicznym, w kt\u00f3rym glukoza ulega przemianom umo\u017cliwiaj\u0105cym kom\u00f3rkom pozyskiwanie energii.<\/p>\n

Efekt ten zachodzi\u0142 poprzez aktywacj\u0119 szlaku AMPK\u2013HIF-1\u03b1\u2013PFKFB3.<\/p>\n

HIF-1\u03b1 jest regulatorem odpowiedzi kom\u00f3rek na niedob\u00f3r tlenu, natomiast PFKFB3 uczestniczy w regulowaniu intensywno\u015bci glikolizy.<\/p>\n

Aktywacja tego szlaku pomaga\u0142a utrzymywa\u0107 poziom ATP, czyli podstawowego no\u015bnika energii w kom\u00f3rkach, i ogranicza\u0142a szkodliwe utlenianie lipid\u00f3w.<\/p>\n

W rezultacie znacznie zmniejsza\u0142o si\u0119 nasilenie ferroptozy, czyli zale\u017cnej od \u017celaza formy \u015bmierci kom\u00f3rkowej.<\/p>\n

Co istotne, zablokowanie PFKFB3 eliminowa\u0142o korzystne efekty MOTS-c.<\/p>\n

Wskazywa\u0142o to, \u017ce przywr\u00f3cenie prawid\u0142owej glikolizy jest niezb\u0119dnym elementem ochronnego dzia\u0142ania peptydu w badanym modelu.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 p\u0142uca przed uszkodzeniami zwi\u0105zanymi z operacjami serca poprzez popraw\u0119 r\u00f3wnowagi energetycznej i ograniczenie ferroptozy.<\/p>\n

Lu i wsp. (2023): ferroptoza po niedokrwieniu i reperfuzji mi\u0119\u015bnia sercowego<\/h3>\n

Lu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zapobiega\u0107 uszkodzeniom p\u0142uc zwi\u0105zanym z niedokrwieniem i reperfuzj\u0105 mi\u0119\u015bnia sercowego, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 podczas operacji kardiochirurgicznych [42].<\/p>\n

U pacjent\u00f3w ni\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c po operacji wi\u0105za\u0142y si\u0119 z wy\u017cszymi wska\u017anikami stresu oksydacyjnego.<\/p>\n

W eksperymentach na szczurach niedokrwienie i reperfuzja powodowa\u0142y powa\u017cne uszkodzenia p\u0142uc oraz siln\u0105 aktywacj\u0119 ferroptozy.<\/p>\n

Jednak gdy zwierz\u0119tom wcze\u015bniej podawano MOTS-c, uszkodzenia p\u0142uc by\u0142y znacznie mniejsze.<\/p>\n

Obserwowano popraw\u0119 struktury tkanek, zmniejszenie stresu oksydacyjnego oraz zahamowanie ekspresji gen\u00f3w zwi\u0105zanych z ferroptoz\u0105.<\/p>\n

Naukowcy przeprowadzili r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczenia na kom\u00f3rkach nab\u0142onka p\u0142ucnego, kt\u00f3re poddawano niedoborowi tlenu, a nast\u0119pnie ponownemu natlenieniu.<\/p>\n

W tych warunkach MOTS-c bezpo\u015brednio ogranicza\u0142 \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek zwi\u0105zan\u0105 z ferroptoz\u0105.<\/p>\n

Dzia\u0142anie ochronne wymaga\u0142o aktywacji szlaku PPAR\u03b3.<\/p>\n

PPAR\u03b3 jest receptorem j\u0105drowym uczestnicz\u0105cym w regulacji metabolizmu lipid\u00f3w, r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek i wybranych odpowiedzi zapalnych.<\/p>\n

Gdy sygnalizacja PPAR\u03b3 zosta\u0142a zablokowana, MOTS-c przestawa\u0142 wykazywa\u0107 dzia\u0142anie ochronne.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 uszkodzenia p\u0142uc zwi\u0105zane z niedokrwieniem serca poprzez hamowanie ferroptozy za po\u015brednictwem aktywacji PPAR\u03b3.<\/p>\n

Wen i wsp. (2024): ochrona bariery naczyniowej przed uszkodzeniem wywo\u0142anym sygna\u0142ami bakteryjnymi<\/h3>\n

Wen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali MOTS-c w innym modelu ostrego uszkodzenia p\u0142uc, wywo\u0142anego przez peptydy bakteryjne zaburzaj\u0105ce funkcjonowanie bariery naczy\u0144 krwiono\u015bnych [43].<\/p>\n

Ekspozycja na bakteryjn\u0105 cz\u0105steczk\u0119 sygna\u0142ow\u0105 fMLP powodowa\u0142a silny stan zapalny, stres oksydacyjny, ferroptoz\u0119 oraz rozpad po\u0142\u0105cze\u0144 \u015bcis\u0142ych mi\u0119dzy kom\u00f3rkami \u015br\u00f3db\u0142onka.<\/p>\n

Po\u0142\u0105czenia \u015bcis\u0142e pomagaj\u0105 utrzymywa\u0107 integralno\u015b\u0107 \u015bcian naczy\u0144 i ograniczaj\u0105 niekontrolowane przenikanie p\u0142ynu do otaczaj\u0105cych tkanek.<\/p>\n

Zaobserwowane uszkodzenia zale\u017ca\u0142y od aktywacji receptora FPR2 oraz zaburze\u0144 sygnalizacji Nrf2 i MAPK.<\/p>\n

FPR2 jest receptorem uczestnicz\u0105cym w rozpoznawaniu okre\u015blonych sygna\u0142\u00f3w chemicznych i regulacji odpowiedzi zapalnej.<\/p>\n

Gdy podawano MOTS-c, wiele niekorzystnych zmian ulega\u0142o odwr\u00f3ceniu.<\/p>\n

Zar\u00f3wno u szczur\u00f3w, jak i w ludzkich kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka p\u0142ucnego MOTS-c ogranicza\u0142 ferroptoz\u0119, zmniejsza\u0142 poziom sygna\u0142\u00f3w zapalnych oraz pomaga\u0142 przywraca\u0107 bia\u0142ka po\u0142\u0105cze\u0144 \u015bcis\u0142ych, kt\u00f3re zapobiegaj\u0105 przeciekaniu p\u0142ynu.<\/p>\n

W rezultacie integralno\u015b\u0107 naczy\u0144 by\u0142a lepiej zachowana, a uszkodzenia p\u0142uc by\u0142y mniejsze.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce by\u0107 potencjalnym czynnikiem ochronnym w eksperymentalnych modelach uszkodzenia p\u0142uc zwi\u0105zanego z zaka\u017ceniem, ferroptoz\u0105 i zaburzeniem bariery naczyniowej.<\/p>\n

Zhang i wsp. (2024): ochrona p\u0142uc przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi promieniowaniem<\/h3>\n

Zhang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 p\u0142uca przed popromiennym zapaleniem p\u0142uc, kt\u00f3re jest jednym z powa\u017cnych mo\u017cliwych powik\u0142a\u0144 radioterapii klatki piersiowej [44].<\/p>\n

W eksperymencie myszy poddano dzia\u0142aniu wysokiej dawki promieniowania obejmuj\u0105cego p\u0142uca, a nast\u0119pnie przez dwa tygodnie codziennie podawano MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach.<\/p>\n

Promieniowanie powodowa\u0142o silny stan zapalny p\u0142uc, stres oksydacyjny, uszkodzenia mitochondri\u00f3w oraz \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek nab\u0142onkowych.<\/p>\n

Jednak podawanie MOTS-c istotnie ogranicza\u0142o uszkodzenia tkanek i naciekanie p\u0142uc przez kom\u00f3rki zapalne.<\/p>\n

Mitochondria kom\u00f3rek p\u0142ucnych zachowywa\u0142y lepsz\u0105 integralno\u015b\u0107 strukturaln\u0105, a nasilenie \u015bmierci kom\u00f3rkowej by\u0142o mniejsze.<\/p>\n

W dodatkowych do\u015bwiadczeniach kom\u00f3rkowych MOTS-c bezpo\u015brednio chroni\u0142 kom\u00f3rki nab\u0142onka p\u0142ucnego przed stresem oksydacyjnym i zaburzeniami funkcjonowania mitochondri\u00f3w wywo\u0142anymi promieniowaniem.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym peptyd aktywowa\u0142 Nrf2 i sprzyja\u0142 jego przemieszczaniu si\u0119 do j\u0105dra kom\u00f3rkowego.<\/p>\n

Proces ten wzmacnia\u0142 kom\u00f3rkowe mechanizmy antyoksydacyjne.<\/p>\n

Gdy Nrf2 by\u0142 nieobecny, MOTS-c nie zapewnia\u0142 ju\u017c ochrony.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 eksperymentalne uszkodzenia popromienne p\u0142uc poprzez zachowanie prawid\u0142owej funkcji mitochondri\u00f3w i aktywacj\u0119 szlak\u00f3w antyoksydacyjnych zale\u017cnych od Nrf2.<\/p>\n

Nie dowodz\u0105 jednak bezpiecze\u0144stwa ani skuteczno\u015bci stosowania MOTS-c u pacjent\u00f3w poddawanych radioterapii.<\/p>\n

MOTS-c w regulacji b\u00f3lu i kontroli stanu zapalnego<\/h2>\n

W kilku badaniach analizowano MOTS-c jako regulator proces\u00f3w zwi\u0105zanych z b\u00f3lem i stanem zapalnym w modelach b\u00f3lu nowotworowego, neuropatycznego oraz chor\u00f3b zapalnych.<\/p>\n

Obni\u017cone st\u0119\u017cenia endogennego MOTS-c cz\u0119sto wi\u0105za\u0142y si\u0119 ze zwi\u0119kszon\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na b\u00f3l, natomiast podawanie peptydu w modelach eksperymentalnych zmniejsza\u0142o zachowania zwi\u0105zane z b\u00f3lem.<\/p>\n

W niekt\u00f3rych badaniach nie obserwowano dzia\u0142a\u0144 charakterystycznych dla opioidowych lek\u00f3w przeciwb\u00f3lowych.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c oddzia\u0142ywa\u0142 na szlaki zale\u017cne od AMPK, wspieraj\u0105c funkcjonowanie mitochondri\u00f3w, ograniczaj\u0105c nadmiern\u0105 aktywacj\u0119 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych oraz zmniejszaj\u0105c sygnalizacj\u0119 zapaln\u0105 w tkankach o\u015brodkowego i obwodowego uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie analizowano jego wp\u0142yw na ochron\u0119 kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniami zwi\u0105zanymi z zaburzeniami metabolicznymi.<\/p>\n

Wyniki te dotycz\u0105 jednak przede wszystkim bada\u0144 przedklinicznych i nie potwierdzaj\u0105 dzia\u0142ania przeciwb\u00f3lowego MOTS-c u ludzi.<\/p>\n

Yang i wsp. (2024): MOTS-c a b\u00f3l kostny zwi\u0105zany z nowotworem<\/h3>\n

Yang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zmniejsza\u0107 b\u00f3l kostny wywo\u0142any nowotworem, kt\u00f3ry jest powa\u017cnym i cz\u0119sto przewlek\u0142ym problemem zwi\u0105zanym z przerzutami do ko\u015bci [45].<\/p>\n

U myszy z b\u00f3lem kostnym zwi\u0105zanym z nowotworem naturalny poziom MOTS-c by\u0142 znacznie ni\u017cszy ni\u017c w warunkach prawid\u0142owych.<\/p>\n

Po podaniu MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach zmniejsza\u0142y si\u0119 zachowania wskazuj\u0105ce na b\u00f3l, w tym nadmierna wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk.<\/p>\n

Jednak po zablokowaniu AMPK dzia\u0142anie przeciwb\u00f3lowe zanika\u0142o, co sugerowa\u0142o, \u017ce aktywacja tego szlaku jest niezb\u0119dna.<\/p>\n

Dalsze analizy wykaza\u0142y dwa mechanizmy dzia\u0142ania.<\/p>\n

W rdzeniu kr\u0119gowym MOTS-c przywraca\u0142 procesy odnowy mitochondri\u00f3w, ogranicza\u0142 aktywacj\u0119 mikrogleju, czyli kom\u00f3rek odporno\u015bciowych uczestnicz\u0105cych w regulacji b\u00f3lu, oraz zmniejsza\u0142 poziom sygna\u0142\u00f3w zapalnych zwi\u0119kszaj\u0105cych wra\u017cliwo\u015b\u0107 neuron\u00f3w.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie w \u015brodowisku tkanki kostnej MOTS-c ogranicza\u0142 niszczenie ko\u015bci poprzez regulacj\u0119 kom\u00f3rek odpowiedzialnych za resorpcj\u0119 kostn\u0105 i zmniejszanie miejscowej aktywno\u015bci zapalnej.<\/p>\n

Co istotne, podczas d\u0142ugotrwa\u0142ego podawania w tym eksperymencie nie stwierdzono szkodliwego wp\u0142ywu na w\u0105trob\u0119, nerki, serce ani analizowane parametry lipidowe.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zmniejsza\u0107 b\u00f3l kostny zwi\u0105zany z nowotworem w modelach zwierz\u0119cych poprzez popraw\u0119 funkcjonowania mitochondri\u00f3w i ograniczenie stanu zapalnego za po\u015brednictwem AMPK.<\/p>\n

Jiang i wsp. (2023): b\u00f3l neuropatyczny zwi\u0105zany z uszkodzeniem nerw\u00f3w<\/h3>\n

Jiang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 b\u00f3l neuropatyczny spowodowany uszkodzeniem nerw\u00f3w [46].<\/p>\n

U myszy z uszkodzeniem nerw\u00f3w obserwowano obni\u017cony poziom MOTS-c zar\u00f3wno we krwi, jak i w tkankach rdzenia kr\u0119gowego.<\/p>\n

Gdy MOTS-c podawano bezpo\u015brednio do przestrzeni zwi\u0105zanej z rdzeniem kr\u0119gowym, wra\u017cliwo\u015b\u0107 na b\u00f3l zmniejsza\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b zale\u017cny od dawki.<\/p>\n

Efekty te zanika\u0142y po zastosowaniu inhibitora AMPK, ale nie ulega\u0142y zmianie po zablokowaniu receptor\u00f3w opioidowych.<\/p>\n

Sugerowa\u0142o to, \u017ce MOTS-c nie dzia\u0142a poprzez typowy mechanizm opioidowych lek\u00f3w przeciwb\u00f3lowych.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym peptyd aktywowa\u0142 AMPK w rdzeniu kr\u0119gowym, zmniejsza\u0142 aktywacj\u0119 mikrogleju oraz obni\u017ca\u0142 poziom cytokin zapalnych.<\/p>\n

Dodatkowo bezpo\u015brednio chroni\u0142 neurony poprzez ograniczanie uszkodze\u0144 oksydacyjnych i zmniejszanie ekspresji c-Fos, markera aktywacji neuron\u00f3w zwi\u0105zanej z przetwarzaniem bod\u017ac\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n

W por\u00f3wnaniu z morfin\u0105 MOTS-c powodowa\u0142 mniej dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych i nie wykazywa\u0142 oznak rozwoju tolerancji w badanych warunkach.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105 na eksperymentalny, niezale\u017cny od receptor\u00f3w opioidowych mechanizm regulacji b\u00f3lu neuropatycznego, zwi\u0105zany z aktywacj\u0105 AMPK.<\/p>\n

Jiang i wsp. (2023): MOTS-c a zapalenie jelita grubego<\/h3>\n

W innym badaniu Jiang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) analizowali dzia\u0142anie MOTS-c w eksperymentalnym modelu zapalenia jelita grubego [47].<\/p>\n

Podawanie MOTS-c we wstrzykni\u0119ciach znacznie ogranicza\u0142o utrat\u0119 masy cia\u0142a, biegunk\u0119, skr\u00f3cenie jelita grubego oraz uszkodzenia tkanek.<\/p>\n

Peptyd obni\u017ca\u0142 poziom cytokin zapalnych, zmniejsza\u0142 nap\u0142yw kom\u00f3rek odporno\u015bciowych i ogranicza\u0142 nadmiern\u0105 \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek nab\u0142onka jelitowego.<\/p>\n

Efekty te wi\u0105za\u0142y si\u0119 z regulacj\u0105 sygnalizacji zapalnej zwi\u0105zanej z AMPK oraz kinaz aktywowanych przez stres.<\/p>\n

Jednak podawanie niezmodyfikowanego MOTS-c drog\u0105 doustn\u0105 by\u0142o nieskuteczne ze wzgl\u0119du na jego nisk\u0105 stabilno\u015b\u0107.<\/p>\n

Aby rozwi\u0105za\u0107 ten problem, naukowcy opracowali analog MOTS-c o zwi\u0119kszonym wch\u0142anianiu i aktywno\u015bci po podaniu doustnym.<\/p>\n

Zmodyfikowany peptyd istotnie \u0142agodzi\u0142 objawy zapalenia jelita grubego w badanym modelu.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105 zar\u00f3wno na potencjalne w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne MOTS-c, jak i na znaczenie stabilno\u015bci oraz sposobu dostarczania peptyd\u00f3w w badaniach nad ich aktywno\u015bci\u0105 biologiczn\u0105.<\/p>\n

Shen i wsp. (2022): ochrona kom\u00f3rek serca przed stresem oksydacyjnym<\/h3>\n

Shen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) badali kom\u00f3rki mi\u0119\u015bnia sercowego nara\u017cone na stres oksydacyjny i zapalny [48].<\/p>\n

Gdy kom\u00f3rki uszkadzano nadtlenkiem wodoru, wcze\u015bniejsza ekspozycja na MOTS-c poprawia\u0142a ich prze\u017cywalno\u015b\u0107, zmniejsza\u0142a ilo\u015b\u0107 szkodliwych cz\u0105steczek oksydacyjnych i obni\u017ca\u0142a poziom cytokin zapalnych.<\/p>\n

MOTS-c ponownie aktywowa\u0142 uk\u0142ad antyoksydacyjny Nrf2, jednocze\u015bnie hamuj\u0105c sygnalizacj\u0119 NF-\u03baB, kt\u00f3ra odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w rozwoju stanu zapalnego.<\/p>\n

Gdy ekspresj\u0119 Nrf2 wyciszono lub sztucznie zwi\u0119kszono aktywno\u015b\u0107 NF-\u03baB, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ochronnego dzia\u0142ania MOTS-c zanika\u0142a.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 kom\u00f3rki serca poprzez wzmacnianie wewn\u0119trznych mechanizm\u00f3w antyoksydacyjnych i ograniczanie sygnalizacji zapalnej.<\/p>\n

Wang i wsp. (2024): o\u015brodkowe i obwodowe mechanizmy regulacji b\u00f3lu<\/h3>\n

Wang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) analizowali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 b\u00f3l zapalny poprzez jednoczesne oddzia\u0142ywanie na o\u015brodkowy i obwodowy uk\u0142ad nerwowy [49].<\/p>\n

W kilku modelach b\u00f3lu podawanie MOTS-c wyra\u017anie zmniejsza\u0142o zachowania zwi\u0105zane z odczuwaniem b\u00f3lu.<\/p>\n

Gdy peptyd podawano do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, obni\u017ca\u0142 poziom cytokin zapalnych w rdzeniu kr\u0119gowym, hamowa\u0142 aktywacj\u0119 kom\u00f3rek glejowych i ogranicza\u0142 nadmierne pobudzenie neuron\u00f3w przetwarzaj\u0105cych sygna\u0142y b\u00f3lowe.<\/p>\n

Natomiast podawanie miejscowe zmniejsza\u0142o stan zapalny w tkankach obwodowych i ogranicza\u0142o aktywno\u015b\u0107 zako\u0144cze\u0144 nerwowych odpowiedzialnych za przekazywanie sygna\u0142\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na przekazywanie informacji b\u00f3lowych na kilku poziomach, od uszkodzonej tkanki po o\u015brodki przetwarzania b\u00f3lu w rdzeniu kr\u0119gowym.<\/p>\n

Yin i wsp. (2020): MOTS-c a b\u00f3l zapalny wywo\u0142any formalin\u0105<\/h3>\n

Yin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2020) oceniali MOTS-c w eksperymentalnym modelu b\u00f3lu zapalnego wywo\u0142anego wstrzykni\u0119ciem formaliny [50].<\/p>\n

MOTS-c zmniejsza\u0142 zachowania b\u00f3lowe w spos\u00f3b zale\u017cny od dawki. Silne efekty obserwowano przy dawce 50 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n

Zablokowanie AMPK eliminowa\u0142o ten efekt, wskazuj\u0105c na zale\u017cno\u015b\u0107 dzia\u0142ania od tego szlaku.<\/p>\n

Peptyd przesuwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c sygnalizacj\u0119 immunologiczn\u0105 w kierunku profilu przeciwzapalnego i ogranicza\u0142 aktywacj\u0119 szlak\u00f3w zwi\u0105zanych z b\u00f3lem w rdzeniu kr\u0119gowym.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zmniejsza\u0107 b\u00f3l zapalny w modelu zwierz\u0119cym poprzez aktywacj\u0119 AMPK i hamowanie kaskad sygna\u0142owych zwi\u0105zanych ze stresem.<\/p>\n

Neuroprotekcyjne dzia\u0142anie MOTS-c w stresie oksydacyjnym, neurozapaleniu i zaburzeniach poznawczych<\/h2>\n

Badania przedkliniczne sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 m\u00f3zg przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, stanem zapalnym i pogorszeniem funkcjonowania w r\u00f3\u017cnych modelach stresu neurologicznego.<\/p>\n

W warunkach eksperymentalnych MOTS-c pomaga zachowywa\u0107 integralno\u015b\u0107 mitochondri\u00f3w, aktywuje mechanizmy antyoksydacyjne i ogranicza uszkodzenia szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwych populacji neuron\u00f3w, w tym kom\u00f3rek produkuj\u0105cych dopamin\u0119.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie obserwowano popraw\u0119 wynik\u00f3w test\u00f3w poznawczych, zwi\u0105zan\u0105 ze zmniejszeniem neurozapalenia i przywracaniem szlak\u00f3w reguluj\u0105cych metabolizm energetyczny, wa\u017cnych dla uczenia si\u0119 i pami\u0119ci.<\/p>\n

MOTS-c badano r\u00f3wnie\u017c pod k\u0105tem ochrony bariery krew\u2013m\u00f3zg podczas ci\u0119\u017ckiego og\u00f3lnoustrojowego stanu zapalnego, kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do wt\u00f3rnych uszkodze\u0144 tkanki nerwowej.<\/p>\n

Xiao i wsp. (2023): ochrona neuron\u00f3w dopaminergicznych<\/h3>\n

Xiao i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 neurony produkuj\u0105ce dopamin\u0119 przed uszkodzeniami toksycznymi, kt\u00f3re s\u0105 jednym z istotnych element\u00f3w patofizjologii choroby Parkinsona [51].<\/p>\n

W modelach kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych wykorzystano rotenon, toksyn\u0119 zaburzaj\u0105c\u0105 funkcjonowanie mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

Ekspozycja na rotenon powodowa\u0142a zaburzenia poziomu MOTS-c i przemieszczanie si\u0119 peptydu z mitochondri\u00f3w do j\u0105dra kom\u00f3rkowego.<\/p>\n

W j\u0105drze MOTS-c bezpo\u015brednio oddzia\u0142ywa\u0142 z Nrf2, wa\u017cnym regulatorem odpowiedzi antyoksydacyjnej.<\/p>\n

Interakcja ta aktywowa\u0142a geny ochronne, takie jak HO-1 i NQO1, kt\u00f3re uczestnicz\u0105 w ograniczaniu skutk\u00f3w stresu oksydacyjnego.<\/p>\n

Gdy MOTS-c podawano przed ekspozycj\u0105 na toksyn\u0119, kom\u00f3rki nerwowe wykazywa\u0142y lepsze funkcjonowanie mitochondri\u00f3w i mniejsze uszkodzenia oksydacyjne.<\/p>\n

U szczur\u00f3w peptyd pomaga\u0142 zachowa\u0107 markery zwi\u0105zane z uk\u0142adem dopaminergicznym i przywraca\u0142 sygnalizacj\u0119 antyoksydacyjn\u0105 os\u0142abion\u0105 przez rotenon.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie zmniejsza\u0142 si\u0119 poziom Keap1, bia\u0142ka ograniczaj\u0105cego aktywno\u015b\u0107 Nrf2.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce wzmacnia\u0107 obron\u0119 antyoksydacyjn\u0105 i chroni\u0107 neurony dopaminergiczne poprzez stabilizacj\u0119 funkcjonowania mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

Jiang i wsp. (2021): pami\u0119\u0107, uczenie si\u0119 i neurozapalenie<\/h3>\n

Jiang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali wp\u0142yw MOTS-c na uczenie si\u0119 i pami\u0119\u0107, szczeg\u00f3lnie w warunkach stanu zapalnego lub stresu zwi\u0105zanego z amyloidem [52].<\/p>\n

Gdy naturalny MOTS-c podawano bezpo\u015brednio do m\u00f3zgu, poprawia\u0142y si\u0119 wyniki test\u00f3w rozpoznawania obiekt\u00f3w i pami\u0119ci przestrzennej.<\/p>\n

Peptyd odwraca\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia pami\u0119ci wywo\u0142ane amyloidem \u03b2 oraz stanem zapalnym zwi\u0105zanym z dzia\u0142aniem czynnik\u00f3w bakteryjnych.<\/p>\n

Korzy\u015bci te zanika\u0142y po zablokowaniu AMPK, co wskazywa\u0142o na znaczenie aktywacji tego szlaku.<\/p>\n

W hipokampie MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 sygnalizacj\u0119 AMPK i ogranicza\u0142 aktywacj\u0119 astrocyt\u00f3w oraz mikrogleju, czyli kom\u00f3rek uczestnicz\u0105cych w reakcjach zapalnych m\u00f3zgu.<\/p>\n

W rezultacie obni\u017ca\u0142 si\u0119 poziom cytokin zapalnych.<\/p>\n

Poniewa\u017c niezmodyfikowany MOTS-c nie przenika \u0142atwo do m\u00f3zgu po podaniu og\u00f3lnoustrojowym, naukowcy opracowali analog o zwi\u0119kszonej zdolno\u015bci przenikania przez b\u0142ony kom\u00f3rkowe.<\/p>\n

Zmodyfikowany peptyd dociera\u0142 do m\u00f3zgu po podaniu donosowym lub do\u017cylnym i poprawia\u0142 wyniki test\u00f3w pami\u0119ci, jednocze\u015bnie ograniczaj\u0105c neurozapalenie.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 dalszego badania MOTS-c i jego analog\u00f3w w eksperymentalnych modelach zaburze\u0144 pami\u0119ci zwi\u0105zanych ze stanem zapalnym i stresem amyloidowym.<\/p>\n

Bai i wsp. (2025): ochrona m\u00f3zgu podczas sepsy<\/h3>\n

Bai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 m\u00f3zg podczas sepsy, czyli stanu zagra\u017caj\u0105cego \u017cyciu, kt\u00f3ry mo\u017ce powodowa\u0107 uszkodzenia neurologiczne poprzez zaburzenie bariery krew\u2013m\u00f3zg [53].<\/p>\n

W eksperymencie myszom nara\u017conym na toksyny bakteryjne podawano MOTS-c w dawce 20 mg\/kg masy cia\u0142a cztery godziny przed wywo\u0142aniem uszkodzenia.<\/p>\n

Podawanie peptydu istotnie poprawia\u0142o prze\u017cywalno\u015b\u0107 i zmniejsza\u0142o zaburzenia neurologiczne.<\/p>\n

W tkance m\u00f3zgowej obserwowano mniejsze uszkodzenia strukturalne oraz ni\u017cszy poziom cytokin zapalnych.<\/p>\n

Co istotne, MOTS-c pomaga\u0142 zachowa\u0107 integralno\u015b\u0107 bariery krew\u2013m\u00f3zg.<\/p>\n

Potwierdza\u0142y to zmniejszona przepuszczalno\u015b\u0107 bariery, mniejszy obrz\u0119k m\u00f3zgu i zwi\u0119kszona ekspresja bia\u0142ek odpowiedzialnych za utrzymywanie po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzy kom\u00f3rkami.<\/p>\n

Przywracane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c markery prawid\u0142owego funkcjonowania naczy\u0144 krwiono\u015bnych i kom\u00f3rek wspieraj\u0105cych tkank\u0119 nerwow\u0105.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie zmniejsza\u0142a si\u0119 aktywacja astrocyt\u00f3w i mikrogleju, a poziom ochronnych czynnik\u00f3w wzrostowych wspieraj\u0105cych prze\u017cywanie neuron\u00f3w wzrasta\u0142.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 m\u00f3zg w eksperymentalnym modelu sepsy poprzez ograniczanie stanu zapalnego, wzmacnianie bariery krew\u2013m\u00f3zg i wspieranie proces\u00f3w regeneracyjnych.<\/p>\n

Rycina 3. Rola MOTS-c w regulacji b\u00f3lu i ochronie tkanek na podstawie bada\u0144 na zwierz\u0119tach.<\/em><\/p>\n

Ochronne dzia\u0142anie MOTS-c w w\u0105trobie oraz jego rola w badaniach nad nowotworami<\/h2>\n

W kilku badaniach analizowano r\u00f3\u017cnorodne dzia\u0142ania MOTS-c w chorobach w\u0105troby, obejmuj\u0105cych zaburzenia metaboliczne, zaka\u017cenia wirusowe i stres zwi\u0105zany z nowotworami.<\/p>\n

W eksperymentalnych modelach metabolicznych chor\u00f3b w\u0105troby MOTS-c poprawia\u0142 funkcjonowanie mitochondri\u00f3w, ogranicza\u0142 stan zapalny i w\u0142\u00f3knienie oraz chroni\u0142 hepatocyty przed programowan\u0105 \u015bmierci\u0105 poprzez stabilizacj\u0119 wa\u017cnych bia\u0142ek odpowiedzialnych za prze\u017cywanie kom\u00f3rek.<\/p>\n

W modelach raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego peptyd badano pod k\u0105tem mo\u017cliwo\u015bci ograniczania mechanizm\u00f3w oporno\u015bci na apoptoz\u0119 wywo\u0142anych niedotlenieniem.<\/p>\n

Analizowano r\u00f3wnie\u017c jego potencjaln\u0105 rol\u0119 jako biomarkera i regulatora odpowiedzi przeciwwirusowej w przewlek\u0142ym wirusowym zapaleniu w\u0105troby typu B.<\/p>\n

Lu i wsp. (2024): MOTS-c a niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby<\/h3>\n

Lu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce spowalnia\u0107 lub odwraca\u0107 niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby, okre\u015blane jako NASH [54].<\/p>\n

Jest to post\u0119puj\u0105ca choroba zwi\u0105zana z gromadzeniem t\u0142uszczu, uszkodzeniami mitochondri\u00f3w, stanem zapalnym, \u015bmierci\u0105 kom\u00f3rek i w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n

U myszy otrzymuj\u0105cych diet\u0119 wywo\u0142uj\u0105c\u0105 NASH zar\u00f3wno profilaktyczne, jak i p\u00f3\u017aniejsze podawanie MOTS-c znacznie ogranicza\u0142o odk\u0142adanie t\u0142uszczu w w\u0105trobie, stan zapalny, \u015bmier\u0107 kom\u00f3rek oraz w\u0142\u00f3knienie.<\/p>\n

Szczeg\u00f3\u0142owe badania metaboliczne wykaza\u0142y, \u017ce MOTS-c przywraca\u0142 produkcj\u0119 energii w mitochondriach i korygowa\u0142 zaburzenia metaboliczne wywo\u0142ane chorob\u0105.<\/p>\n

Wa\u017cnym odkryciem by\u0142o wykazanie bezpo\u015bredniego wi\u0105zania MOTS-c z Bcl-2, bia\u0142kiem chroni\u0105cym kom\u00f3rki przed \u015bmierci\u0105.<\/p>\n

Poprzez stabilizacj\u0119 Bcl-2 i zapobieganie jego degradacji MOTS-c chroni\u0142 kom\u00f3rki w\u0105troby przed stresem mitochondrialnym i apoptoz\u0105.<\/p>\n

Gdy Bcl-2 zosta\u0142o zablokowane lub wyciszone, wi\u0119kszo\u015b\u0107 korzystnych efekt\u00f3w MOTS-c zanika\u0142a.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce spowalnia\u0107 rozw\u00f3j NASH w modelu zwierz\u0119cym poprzez stabilizacj\u0119 Bcl-2, przywracanie funkcji mitochondri\u00f3w oraz ograniczanie stanu zapalnego i w\u0142\u00f3knienia.<\/p>\n

Shen i wsp. (2025): oporno\u015b\u0107 kom\u00f3rek raka w\u0105troby na apoptoz\u0119<\/h3>\n

Shen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2025) badali, czy MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 oporno\u015b\u0107 kom\u00f3rek raka w\u0105troby na programowan\u0105 \u015bmier\u0107 w warunkach niedoboru tlenu [55].<\/p>\n

U pacjent\u00f3w z rakiem w\u0105trobowokom\u00f3rkowym stwierdzono ni\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c we krwi ni\u017c u os\u00f3b zdrowych.<\/p>\n

W kom\u00f3rkach nowotworowych hodowanych w warunkach hipoksji sygna\u0142y odpowiedzialne za uruchamianie \u015bmierci kom\u00f3rkowej by\u0142y os\u0142abione.<\/p>\n

Powodowa\u0142o to oporno\u015b\u0107 na apoptoz\u0119 indukowan\u0105 przez TRAIL.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c odwraca\u0142o t\u0119 oporno\u015b\u0107 poprzez aktywacj\u0119 AMPK, kt\u00f3ra przywraca\u0142a aktywno\u015b\u0107 MEF2A.<\/p>\n

MEF2A jest czynnikiem transkrypcyjnym reguluj\u0105cym ekspresj\u0119 receptor\u00f3w \u015bmierci kom\u00f3rkowej DR4 i DR5.<\/p>\n

W rezultacie kom\u00f3rki nowotworowe ponownie stawa\u0142y si\u0119 wra\u017cliwe na TRAIL i wykazywa\u0142y wi\u0119ksze nasilenie apoptozy.<\/p>\n

U myszy z guzami nowotworowymi MOTS-c ogranicza\u0142 r\u00f3wnie\u017c wzrost guz\u00f3w zwi\u0105zany z niedotlenieniem.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce przywraca\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 kom\u00f3rek nowotworowych na sygna\u0142y indukuj\u0105ce apoptoz\u0119 poprzez reaktywacj\u0119 szlaku hamowanego przez hipoksj\u0119.<\/p>\n

Lin i wsp. (2024): MOTS-c w zaka\u017ceniu wirusem zapalenia w\u0105troby typu B<\/h3>\n

Lin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) analizowali MOTS-c w zaka\u017ceniu wirusem HBV, koncentruj\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno na jego potencjalnej warto\u015bci diagnostycznej, jak i aktywno\u015bci przeciwwirusowej [56].<\/p>\n

W du\u017cej grupie pacjent\u00f3w poziom MOTS-c by\u0142 istotnie ni\u017cszy u os\u00f3b zaka\u017conych i wykazywa\u0142 siln\u0105 odwrotn\u0105 korelacj\u0119 z ilo\u015bci\u0105 wirusa.<\/p>\n

Jako potencjalny biomarker MOTS-c wykazywa\u0142 wysok\u0105 dok\u0142adno\u015b\u0107 w odr\u00f3\u017cnianiu przewlek\u0142ego wirusowego zapalenia w\u0105troby typu B od stanu zdrowia.<\/p>\n

Pomaga\u0142 r\u00f3wnie\u017c rozr\u00f3\u017cnia\u0107 fazy choroby charakteryzuj\u0105ce si\u0119 aktywn\u0105 i nieaktywn\u0105 odpowiedzi\u0105 immunologiczn\u0105.<\/p>\n

W modelach eksperymentalnych MOTS-c zmniejsza\u0142 replikacj\u0119 wirusa o 50\u201370%, jednocze\u015bnie poprawiaj\u0105c wska\u017aniki funkcjonowania w\u0105troby bez wykrywalnej toksyczno\u015bci w badanych warunkach.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym peptyd zwi\u0119ksza\u0142 biogenez\u0119 mitochondri\u00f3w i aktywowa\u0142 przeciwwirusow\u0105 sygnalizacj\u0119 zale\u017cn\u0105 od MAVS.<\/p>\n

Wa\u017cnym odkryciem by\u0142o wykazanie, \u017ce MOTS-c reguluje przebudow\u0119 mitochondri\u00f3w zale\u017cn\u0105 od MYH9 i aktyny.<\/p>\n

Proces ten pomaga\u0142 zachowa\u0107 prawid\u0142owe funkcjonowanie mitochondri\u00f3w i wspiera\u0142 odpowied\u017a przeciwwirusow\u0105.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce by\u0107 kandydatem na biomarker oraz przedmiotem dalszych bada\u0144 nad mechanizmami przeciwwirusowymi w przewlek\u0142ym zaka\u017ceniu HBV.<\/p>\n

Og\u00f3lnoustrojowe funkcje regulacyjne MOTS-c: odporno\u015b\u0107, hormony, starzenie i ochrona tkanek<\/h2>\n

W kolejnych badaniach analizowano szerokie dzia\u0142ania og\u00f3lnoustrojowe MOTS-c, obejmuj\u0105ce odpowied\u017a immunologiczn\u0105, regulacj\u0119 neuroendokrynn\u0105, ochron\u0119 tkanek, procesy starzenia i mechanizmy zwi\u0105zane z rozwojem nowotwor\u00f3w.<\/p>\n

W r\u00f3\u017cnych modelach chor\u00f3b i stresu MOTS-c wp\u0142ywa\u0142 na odporno\u015b\u0107 organizmu poprzez regulowanie odpowiedzi immunologicznej, zachowywanie integralno\u015bci mitochondri\u00f3w oraz stabilizowanie aktywno\u015bci gen\u00f3w wa\u017cnych dla prze\u017cywania i regeneracji kom\u00f3rek.<\/p>\n

Dzia\u0142anie MOTS-c w o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym i tkankach obwodowych mo\u017ce uczestniczy\u0107 w koordynowaniu wydatku energetycznego, sygnalizacji hormonalnej, funkcji rozrodczych i odpowiedzi rozwojowych na stres.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie badano zdolno\u015b\u0107 peptydu do ograniczania zmian degeneracyjnych w starzej\u0105cych si\u0119 tkankach oraz hamowania wzrostu guz\u00f3w poprzez oddzia\u0142ywanie z okre\u015blonymi bia\u0142kami.<\/p>\n

Zhai i wsp. (2017): MOTS-c a ci\u0119\u017ckie zaka\u017cenie bakteryjne<\/h3>\n

Zhai i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2017) badali, czy MOTS-c mo\u017ce poprawia\u0107 wyniki w ci\u0119\u017ckim zaka\u017ceniu bakteryjnym [57].<\/p>\n

U myszy zaka\u017conych lekoopornym Staphylococcus aureus<\/em> podawanie MOTS-c istotnie zwi\u0119ksza\u0142o prze\u017cywalno\u015b\u0107 i zmniejsza\u0142o liczb\u0119 bakterii.<\/p>\n

Dzia\u0142aniu temu towarzyszy\u0142o obni\u017cenie poziomu szkodliwych cytokin zapalnych oraz wzrost st\u0119\u017cenia przeciwzapalnej cytokiny IL-10.<\/p>\n

MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 r\u00f3wnie\u017c zdolno\u015b\u0107 makrofag\u00f3w do niszczenia bakterii, wspieraj\u0105c eliminowanie zaka\u017cenia przez organizm.<\/p>\n

Na poziomie sygnalizacji peptyd hamowa\u0142 aktywacj\u0119 MAPK, kt\u00f3ra uczestniczy w nadmiernych reakcjach zapalnych, a jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza\u0142 aktywno\u015b\u0107 AhR i STAT3.<\/p>\n

Szlaki te mog\u0105 pomaga\u0107 przywraca\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 odpowiedzi immunologicznej.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 prze\u017cywalno\u015b\u0107 w eksperymentalnym modelu ci\u0119\u017ckiego zaka\u017cenia poprzez wzmacnianie obrony immunologicznej i ograniczanie uszkadzaj\u0105cego stanu zapalnego.<\/p>\n

Bahar i wsp. (2023): regulacja metabolizmu energetycznego i hormon\u00f3w tarczycy<\/h3>\n

Bahar i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, w jaki spos\u00f3b MOTS-c oddzia\u0142uje na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy, reguluj\u0105c r\u00f3wnowag\u0119 energetyczn\u0105 i czynno\u015b\u0107 tarczycy [58].<\/p>\n

Samcom szczur\u00f3w podawano MOTS-c do kom\u00f3r m\u00f3zgu w st\u0119\u017ceniu 10 \u03bcM lub 100 \u03bcM.<\/p>\n

Po podaniu peptydu spo\u017cycie pokarmu wzrasta\u0142o, ale masa cia\u0142a pozostawa\u0142a bez zmian.<\/p>\n

Sugerowa\u0142o to kompensacyjny wzrost wydatku energetycznego.<\/p>\n

MOTS-c istotnie obni\u017ca\u0142 st\u0119\u017cenia TSH, T3 i T4 we krwi, wskazuj\u0105c na zahamowanie osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013tarczyca.<\/p>\n

Pomimo zmniejszenia poziomu tych hormon\u00f3w MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 ekspresj\u0119 UCP1 w tkance t\u0142uszczowej i UCP3 w mi\u0119\u015bniach szkieletowych.<\/p>\n

Bia\u0142ka te uczestnicz\u0105 w mitochondrialnej produkcji ciep\u0142a i rozpraszaniu energii.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c podawany do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego mo\u017ce zmniejsza\u0107 sygnalizacj\u0119 hormon\u00f3w tarczycy, jednocze\u015bnie zwi\u0119kszaj\u0105c aktywno\u015b\u0107 termogeniczn\u0105 mitochondri\u00f3w w tkankach obwodowych.<\/p>\n

Waldmann i wsp. (2023): ochrona kom\u00f3rek s\u0142uchowych przed gentamycyn\u0105<\/h3>\n

Waldmann i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2023) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 kom\u00f3rki rz\u0119sate narz\u0105du s\u0142uchu przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi gentamycyn\u0105, antybiotykiem mog\u0105cym powodowa\u0107 trwa\u0142\u0105 utrat\u0119 s\u0142uchu [59].<\/p>\n

Wykorzystano preparaty narz\u0105du Cortiego, zawieraj\u0105ce kom\u00f3rki odpowiedzialne za odbieranie bod\u017ac\u00f3w d\u017awi\u0119kowych.<\/p>\n

Podawanie zewn\u0119trznego MOTS-c istotnie zwi\u0119ksza\u0142o prze\u017cywalno\u015b\u0107 kom\u00f3rek rz\u0119satych po ekspozycji na gentamycyn\u0119.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwi\u0119ksza\u0142 fosforylacj\u0119 AMPK\u03b1, wa\u017cnego elementu szlaku odpowiedzialnego za rozpoznawanie stanu energetycznego i odporno\u015b\u0107 kom\u00f3rek na stres.<\/p>\n

Mechanizm ten r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od dzia\u0142ania humaniny, kt\u00f3ra oddzia\u0142ywa\u0142a poprzez sygnalizacj\u0119 AKT.<\/p>\n

Zachowanie integralno\u015bci kom\u00f3rek rz\u0119satych wskazywa\u0142o, \u017ce MOTS-c mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ich odporno\u015b\u0107 na stres ototoksyczny.<\/p>\n

Wyniki wspieraj\u0105 dalsze badania nad peptydami pochodzenia mitochondrialnego jako potencjalnymi czynnikami ochronnymi przed uszkodzeniami s\u0142uchu wywo\u0142anymi lekami.<\/p>\n

Zhong i wsp. (2022): niewydolno\u015b\u0107 serca spowodowana przewlek\u0142ym przeci\u0105\u017ceniem ci\u015bnieniowym<\/h3>\n

Zhong i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2022) badali, czy MOTS-c mo\u017ce zapobiega\u0107 niewydolno\u015bci serca wywo\u0142anej przewlek\u0142ym przeci\u0105\u017ceniem ci\u015bnieniowym [60].<\/p>\n

U myszy wykonano zw\u0119\u017cenie poprzecznej cz\u0119\u015bci aorty, aby wywo\u0142a\u0107 patologiczne obci\u0105\u017cenie mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Nast\u0119pnie zwierz\u0119ta otrzymywa\u0142y MOTS-c w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y za pomoc\u0105 podsk\u00f3rnych pomp osmotycznych.<\/p>\n

Podawanie peptydu pomaga\u0142o zachowa\u0107 czynno\u015b\u0107 serca, zmniejsza\u0142o przebudow\u0119 kom\u00f3r i ogranicza\u0142o w\u0142\u00f3knienie oraz naciekanie tkanek przez kom\u00f3rki zapalne.<\/p>\n

Znacznie zmniejsza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uszkodzenia oksydacyjne mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywowa\u0142 sygnalizacj\u0119 AMPK.<\/p>\n

W hodowlach kardiomiocyt\u00f3w peptyd chroni\u0142 przed apoptoz\u0105 wywo\u0142an\u0105 nadtlenkiem wodoru poprzez ten sam szlak.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce ogranicza\u0107 rozw\u00f3j niewydolno\u015bci serca spowodowanej przeci\u0105\u017ceniem ci\u015bnieniowym poprzez zmniejszanie stresu oksydacyjnego, stanu zapalnego i \u015bmierci kom\u00f3rek oraz utrzymywanie r\u00f3wnowagi energetycznej mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Yu i wsp. (2021): starzenie mezenchymalnych kom\u00f3rek macierzystych<\/h3>\n

Yu i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021) badali wp\u0142yw MOTS-c na starzej\u0105ce si\u0119 ludzkie mezenchymalne kom\u00f3rki macierzyste pochodz\u0105ce z \u0142o\u017cyska [61].<\/p>\n

Podawanie MOTS-c przywraca\u0142o kom\u00f3rkom cechy morfologiczne przypominaj\u0105ce m\u0142odsze kom\u00f3rki i poprawia\u0142o funkcjonowanie mitochondri\u00f3w oraz metabolizm.<\/p>\n

Peptyd aktywowa\u0142 AMPK i hamowa\u0142 sygnalizacj\u0119 mTORC1, kt\u00f3ra cz\u0119sto wykazuje nadmiern\u0105 aktywno\u015b\u0107 w starzej\u0105cych si\u0119 kom\u00f3rkach.<\/p>\n

Oddychanie mitochondrialne i produkcja reaktywnych form tlenu ulega\u0142y zmniejszeniu, co interpretowano jako popraw\u0119 wydajno\u015bci funkcjonowania mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

Ograniczana by\u0142a r\u00f3wnie\u017c synteza lipid\u00f3w, co korygowa\u0142o kolejn\u0105 cech\u0119 zwi\u0105zan\u0105 ze starzeniem kom\u00f3rkowym.<\/p>\n

Og\u00f3lnie MOTS-c przesuwa\u0142 profil metaboliczny starzej\u0105cych si\u0119 kom\u00f3rek macierzystych w kierunku stanu przypominaj\u0105cego m\u0142odsze kom\u00f3rki.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce pomaga\u0107 przywraca\u0107 homeostaz\u0119 metaboliczn\u0105 i mitochondrialn\u0105 w starzej\u0105cych si\u0119 ludzkich kom\u00f3rkach macierzystych.<\/p>\n

Ozturk i wsp. (2024): MOTS-c a m\u0119skie hormony rozrodcze<\/h3>\n

Ozturk i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali wp\u0142yw o\u015brodkowego podawania MOTS-c na m\u0119skie hormony rozrodcze w warunkach prawid\u0142owej masy cia\u0142a i oty\u0142o\u015bci [62].<\/p>\n

Szczurom podawano MOTS-c do kom\u00f3r m\u00f3zgu w st\u0119\u017ceniu 10 \u03bcM lub 100 \u03bcM przez 14 dni.<\/p>\n

MOTS-c istotnie zwi\u0119ksza\u0142 ekspresj\u0119 genu i bia\u0142ka GnRH w podwzg\u00f3rzu zar\u00f3wno u zwierz\u0105t z oty\u0142o\u015bci\u0105, jak i bez oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Nast\u0119pnie obserwowano wzrost st\u0119\u017ce\u0144 testosteronu, hormonu luteinizuj\u0105cego i hormonu folikulotropowego we krwi.<\/p>\n

Wskazywa\u0142o to na aktywacj\u0119 osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013gonady.<\/p>\n

Chocia\u017c odpowiedzi by\u0142y silniejsze u szczur\u00f3w bez oty\u0142o\u015bci, u zwierz\u0105t oty\u0142ych r\u00f3wnie\u017c obserwowano wyra\u017any wzrost poziomu hormon\u00f3w.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c dzia\u0142aj\u0105cy w o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym mo\u017ce stymulowa\u0107 wydzielanie hormon\u00f3w rozrodczych r\u00f3wnie\u017c w warunkach zaburze\u0144 endokrynnych zwi\u0105zanych z oty\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

Chen i wsp. (2026): ochrona \u0142o\u017cyska przed niedotlenieniem<\/h3>\n

Chen i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2026) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 \u0142o\u017cysko przed uszkodzeniami spowodowanymi niedoborem tlenu podczas ci\u0105\u017cy, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do wewn\u0105trzmacicznego ograniczenia wzrastania p\u0142odu [63].<\/p>\n

Ci\u0119\u017carne myszy nara\u017cano na hipoksj\u0119 od \u015brodkowego do p\u00f3\u017anego okresu ci\u0105\u017cy. Cz\u0119\u015b\u0107 zwierz\u0105t otrzymywa\u0142a MOTS-c w dawce 5 mg\/kg masy cia\u0142a.<\/p>\n

Niedotlenienie znacznie obni\u017ca\u0142o poziom MOTS-c w \u0142o\u017cysku, a ni\u017csze st\u0119\u017cenia peptydu wi\u0105za\u0142y si\u0119 bezpo\u015brednio z mniejsz\u0105 mas\u0105 p\u0142od\u00f3w.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c istotnie poprawia\u0142o wzrastanie p\u0142od\u00f3w i ogranicza\u0142o uszkodzenia \u0142o\u017cyska.<\/p>\n

Poprawia\u0142o si\u0119 tworzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych w \u0142o\u017cysku, zmniejsza\u0142 stres oksydacyjny, a struktura tkanek by\u0142a lepiej zachowana.<\/p>\n

Korzy\u015bci te zanika\u0142y u myszy pozbawionych Nrf2 oraz w kom\u00f3rkach \u015br\u00f3db\u0142onka poddanych dzia\u0142aniu inhibitora Nrf2.<\/p>\n

Sugerowa\u0142o to, \u017ce aktywacja Nrf2 jest niezb\u0119dna dla obserwowanego dzia\u0142ania.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 funkcjonowanie \u0142o\u017cyska podczas stresu hipoksyjnego poprzez aktywacj\u0119 mechanizm\u00f3w antyoksydacyjnych i wspieranie prawid\u0142owego przep\u0142ywu krwi.<\/p>\n

Badanie przeprowadzono na zwierz\u0119tach i nie stanowi ono podstawy do stosowania MOTS-c w ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Wang i wsp. (2024): ochrona funkcji rozrodczych po ekspozycji na chemioterapi\u0119<\/h3>\n

Wang i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali, czy MOTS-c mo\u017ce chroni\u0107 m\u0119skie funkcje rozrodcze po ekspozycji na chemioterapi\u0119 we wczesnym okresie \u017cycia [64].<\/p>\n

Samcom myszy przed osi\u0105gni\u0119ciem dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej podawano cyklofosfamid, kt\u00f3ry powodowa\u0142 trwa\u0142e uszkodzenia j\u0105der i zaburzenia rozwoju plemnik\u00f3w.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c istotnie pomaga\u0142o zachowa\u0107 struktur\u0119 j\u0105der i proces spermatogenezy.<\/p>\n

Ekspresja wa\u017cnych gen\u00f3w uczestnicz\u0105cych w utrzymaniu kom\u00f3rek rozrodczych, regulacji hormonalnej i rozwoju tkanek przesuwa\u0142a si\u0119 w kierunku prawid\u0142owych warto\u015bci.<\/p>\n

Obejmowa\u0142o to geny Piwil2, AGT i PTGDS, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 zosta\u0142a zaburzona przez chemioterapi\u0119.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce pomaga\u0107 stabilizowa\u0107 funkcjonowanie mitochondri\u00f3w i ekspresj\u0119 gen\u00f3w podczas rozwoju j\u0105der, wspieraj\u0105c zachowanie funkcji rozrodczych po ekspozycji na chemioterapi\u0119 w modelu zwierz\u0119cym.<\/p>\n

Li i wsp. (2019): zmiany przypominaj\u0105ce przedwczesne starzenie<\/h3>\n

Li i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2019) badali, czy MOTS-c mo\u017ce odwraca\u0107 wczesne zmiany przypominaj\u0105ce starzenie, wywo\u0142ane d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 ekspozycj\u0105 myszy na D-galaktoz\u0119 [65].<\/p>\n

W modelu tym obserwowano nieprawid\u0142owe gromadzenie t\u0142uszczu w w\u0105trobie, trzewnej tkance t\u0142uszczowej i sk\u00f3rze, a tak\u017ce uszkodzenia jelit i zaburzenia odnowy kom\u00f3rkowej.<\/p>\n

W wielu tkankach wyst\u0119powa\u0142y r\u00f3wnie\u017c zaburzenia struktury i dynamiki mitochondri\u00f3w.<\/p>\n

Podawanie MOTS-c istotnie ogranicza\u0142o nieprawid\u0142owe gromadzenie lipid\u00f3w, przywraca\u0142o korzystniejsz\u0105 struktur\u0119 mitochondri\u00f3w i normalizowa\u0142o aktywno\u015b\u0107 gen\u00f3w kontroluj\u0105cych ich podzia\u0142 oraz \u0142\u0105czenie.<\/p>\n

W jelitach poprawia\u0142a si\u0119 struktura tkanek, wzrasta\u0142a proliferacja kom\u00f3rek i zmniejsza\u0142 si\u0119 poziom marker\u00f3w uszkodze\u0144 DNA zwi\u0105zanych ze starzeniem.<\/p>\n

Chocia\u017c zmiany masy cia\u0142a i st\u0119\u017cenia glukozy we krwi by\u0142y niewielkie, MOTS-c wykazywa\u0142 wyra\u017ane dzia\u0142anie ochronne na poziomie tkanek.<\/p>\n

Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce peptyd mo\u017ce ogranicza\u0107 wybrane uszkodzenia zwi\u0105zane z przyspieszonym starzeniem w eksperymentalnym modelu zwierz\u0119cym.<\/p>\n

Yin i wsp. (2024): MOTS-c a rozw\u00f3j raka jajnika<\/h3>\n

Yin i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2024) badali rol\u0119 MOTS-c w progresji raka jajnika [66].<\/p>\n

U pacjentek z rakiem jajnika stwierdzono istotnie ni\u017csze st\u0119\u017cenia MOTS-c we krwi i tkance nowotworowej.<\/p>\n

Niska ekspresja peptydu wi\u0105za\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z gorszym prze\u017cyciem.<\/p>\n

W modelach kom\u00f3rek nowotworowych MOTS-c znacznie ogranicza\u0142 wzrost, migracj\u0119 i inwazj\u0119 kom\u00f3rek, jednocze\u015bnie zwi\u0119kszaj\u0105c nasilenie programowanej \u015bmierci kom\u00f3rkowej i zatrzymuj\u0105c post\u0119p cyklu kom\u00f3rkowego.<\/p>\n

Na poziomie molekularnym MOTS-c wi\u0105za\u0142 si\u0119 z onkogennym bia\u0142kiem LARS1 i sprzyja\u0142 jego degradacji poprzez blokowanie stabilizuj\u0105cego dzia\u0142ania deubikwitynazy USP7.<\/p>\n

Prowadzi\u0142o to do obni\u017cenia poziomu LARS1, bia\u0142ka uczestnicz\u0105cego w procesach wspieraj\u0105cych wzrost nowotwor\u00f3w.<\/p>\n

W modelach mysich podawanie MOTS-c istotnie zmniejsza\u0142o rozmiary guz\u00f3w bez wykrywalnej toksyczno\u015bci w badanych warunkach.<\/p>\n

Wyniki wskazuj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce hamowa\u0107 wzrost raka jajnika w modelach eksperymentalnych poprzez destabilizacj\u0119 bia\u0142ka wspieraj\u0105cego rozw\u00f3j nowotworu.<\/p>\n

Nie stanowi\u0105 jednak dowodu na skuteczno\u015b\u0107 przeciwnowotworow\u0105 MOTS-c u pacjentek.<\/p>\n

Tabela 1. Podsumowanie biologicznych funkcji MOTS-c w r\u00f3\u017cnych narz\u0105dach i modelach chor\u00f3b<\/h3>\n
\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Obszar bada\u0144<\/th>\nBadane choroby lub stany<\/th>\nG\u0142\u00f3wne obserwowane efekty MOTS-c<\/th>\nNajwa\u017cniejsze mechanizmy<\/th>\nRodzaj dowod\u00f3w<\/th>\n<\/tr>\n
Regulacja metaboliczna i cukrzyca<\/td>\nStarzenie, oty\u0142o\u015b\u0107, cukrzyca typu 1 i 2, cukrzyca ci\u0105\u017cowa<\/td>\nPoprawa metabolizmu glukozy, wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i lipid\u00f3w; ograniczenie przyrostu masy cia\u0142a; ochrona kom\u00f3rek \u03b2<\/td>\nAMPK, Nrf2, translokacja j\u0105drowa, regulacja gen\u00f3w metabolicznych<\/td>\nZwierz\u0119ta, kom\u00f3rki, ograniczone dane o biomarkerach u ludzi [2\u20135, 8\u201311, 13, 16]<\/td>\n<\/tr>\n
Ochrona serca<\/td>\nKardiomiopatia cukrzycowa, przeci\u0105\u017cenie ci\u015bnieniowe, niedokrwienie i reperfuzja, sepsa<\/td>\nZachowanie struktury i czynno\u015bci serca, poprawa funkcji mitochondri\u00f3w, ograniczenie w\u0142\u00f3knienia i zapalenia<\/td>\nAMPK\u2013Nrf2, AMPK\u2013HIF-1\u03b1\u2013PFKFB3, NRG1\u2013ErbB4, regulacja ERK\/JNK\/STAT3<\/td>\nZwierz\u0119ta, kom\u00f3rki, ograniczone obserwacje u ludzi [5, 7, 10, 12, 14, 15, 24, 27, 60]<\/td>\n<\/tr>\n
Ochrona w\u0105troby<\/td>\nNASH, w\u0142\u00f3knienie w\u0105troby zwi\u0105zane z cukrzyc\u0105<\/td>\nOgraniczenie st\u0142uszczenia, zapalenia, apoptozy i w\u0142\u00f3knienia; poprawa metabolizmu mitochondrialnego<\/td>\nStabilizacja Bcl-2, Keap1\u2013Nrf2, hamowanie TGF-\u03b2\/Smad<\/td>\nZwierz\u0119ta i kom\u00f3rki [6, 54]<\/td>\n<\/tr>\n
Dzia\u0142anie przeciwwirusowe i rak w\u0105troby<\/td>\nPrzewlek\u0142e HBV, rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy<\/td>\nOgraniczenie replikacji wirusa, poprawa wska\u017anik\u00f3w funkcji w\u0105troby, przywracanie wra\u017cliwo\u015bci kom\u00f3rek nowotworowych na apoptoz\u0119<\/td>\nMAVS, przebudowa mitochondri\u00f3w zale\u017cna od MYH9\u2013aktyny, AMPK\u2013MEF2A\u2013DR4\/DR5<\/td>\nKohorty ludzkie, zwierz\u0119ta, kom\u00f3rki [55, 56]<\/td>\n<\/tr>\n
Ochrona p\u0142uc<\/td>\nARDS, niedokrwienie i reperfuzja, astma, popromienne zapalenie p\u0142uc, zaka\u017cenia<\/td>\nOchrona bariery p\u0142ucnej, ograniczenie stresu oksydacyjnego, zapalenia i ferroptozy<\/td>\nHMOX1, NQO1, Nrf2, PPAR\u03b3, AMPK\u2013SIRT1<\/td>\nZwierz\u0119ta, kom\u00f3rki, obserwacje kliniczne [37\u201344]<\/td>\n<\/tr>\n
Regulacja b\u00f3lu i zapalenia<\/td>\nB\u00f3l kostny nowotworowy, b\u00f3l neuropatyczny, b\u00f3l zapalny, zapalenie jelita grubego<\/td>\nZmniejszenie wra\u017cliwo\u015bci na b\u00f3l i neurozapalenia, poprawa funkcji mitochondri\u00f3w<\/td>\nAMPK, regulacja mikrogleju, hamowanie sygnalizacji zapalnej<\/td>\nZwierz\u0119ta i kom\u00f3rki [45\u201350]<\/td>\n<\/tr>\n
Neuroprotekcja i funkcje poznawcze<\/td>\nToksyczne uszkodzenia neuron\u00f3w dopaminergicznych, encefalopatia septyczna, zaburzenia pami\u0119ci<\/td>\nOchrona neuron\u00f3w, poprawa wynik\u00f3w test\u00f3w poznawczych, zachowanie bariery krew\u2013m\u00f3zg<\/td>\nNrf2, AMPK, ograniczenie aktywacji kom\u00f3rek glejowych<\/td>\nZwierz\u0119ta i kom\u00f3rki, ograniczone dane ludzkie [51\u201353]<\/td>\n<\/tr>\n
Mi\u0119\u015bnie i adaptacja wysi\u0142kowa<\/td>\nSarkopenia zwi\u0105zana z oty\u0142o\u015bci\u0105, starzenie, unieruchomienie<\/td>\nOgraniczenie zaniku mi\u0119\u015bni, zachowanie si\u0142y, adaptacja do wysi\u0142ku<\/td>\nCK2, AMPK\u2013AKT\u2013FOXO, sygnalizacja zwi\u0105zana z wysi\u0142kiem<\/td>\nObserwacje u ludzi, zwierz\u0119ta, kom\u00f3rki [18, 19, 21, 25, 29, 32, 35]<\/td>\n<\/tr>\n
Naprawa b\u0142on kom\u00f3rkowych<\/td>\nUszkodzenia b\u0142on mi\u0119\u015bniowych i kom\u00f3rek serca<\/td>\nWspieranie naprawy b\u0142on i regeneracji po stresie mechanicznym<\/td>\nTRIM72, PtdIns(4,5)P\u2082, mechanizmy niezale\u017cne od AMPK<\/td>\nDane obserwacyjne, zwierz\u0119ta, kom\u00f3rki [20]<\/td>\n<\/tr>\n
Zdrowie ko\u015bci<\/td>\nOsteoporoza, utrata ko\u015bci zwi\u0105zana z implantami<\/td>\nOgraniczenie resorpcji, wspieranie tworzenia ko\u015bci, zachowanie struktury<\/td>\nAMPK, TGF-\u03b2\/Smad, NF-\u03baB\/STAT1<\/td>\nZwierz\u0119ta i kom\u00f3rki [30, 31, 34, 36]<\/td>\n<\/tr>\n
Odporno\u015b\u0107 i zaka\u017cenia<\/td>\nCukrzyca autoimmunologiczna, ci\u0119\u017ckie zaka\u017cenie MRSA<\/td>\nRegulacja odpowiedzi immunologicznej, ograniczenie zapalenia, poprawa prze\u017cywalno\u015bci<\/td>\nTCR\u2013mTORC1, MAPK, AhR\/STAT3<\/td>\nZwierz\u0119ta, ograniczone dane ludzkie [11, 57]<\/td>\n<\/tr>\n
Regulacja hormonalna i rozrodcza<\/td>\nHormony tarczycy, m\u0119skie hormony rozrodcze, uszkodzenia po chemioterapii<\/td>\nRegulacja osi hormonalnych, zachowanie funkcji rozrodczych<\/td>\nSygnalizacja o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego, regulacja metaboliczna<\/td>\nZwierz\u0119ta [58, 62, 64]<\/td>\n<\/tr>\n
Starzenie i homeostaza<\/td>\nPrzyspieszone starzenie, starzenie kom\u00f3rek macierzystych<\/td>\nPoprawa funkcjonowania mitochondri\u00f3w, ograniczenie marker\u00f3w starzenia<\/td>\nAMPK, hamowanie mTORC1, dynamika mitochondri\u00f3w<\/td>\nZwierz\u0119ta i ludzkie kom\u00f3rki [61, 65]<\/td>\n<\/tr>\n
Hamowanie wzrostu nowotwor\u00f3w<\/td>\nRak jajnika<\/td>\nOgraniczenie wzrostu guz\u00f3w, nasilenie apoptozy<\/td>\nUSP7\u2013LARS1, degradacja proteasomalna<\/td>\nTkanki ludzkie, zwierz\u0119ta, kom\u00f3rki [66]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table><\/div>\n

Najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania o MOTS-c<\/h2>\n

Czy MOTS-c jest suplementem diety?<\/h3>\n

Nie. MOTS-c nie jest zatwierdzonym suplementem diety, nutraceutykiem, \u017cywno\u015bci\u0105 funkcjonaln\u0105 ani witamin\u0105. Jest peptydem sygna\u0142owym sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z 16 aminokwas\u00f3w, kodowanym przez mitochondrialny DNA i naturalnie wytwarzanym w kom\u00f3rkach ludzi oraz zwierz\u0105t. Powstaje na podstawie kr\u00f3tkiej otwartej ramki odczytu znajduj\u0105cej si\u0119 w genie mitochondrialnego 12S rRNA. Biologicznie MOTS-c dzia\u0142a jako mitokina, czyli sygna\u0142 pochodzenia mitochondrialnego przypominaj\u0105cy dzia\u0142aniem hormon. Uczestniczy w regulacji odpowiedzi na stres, metabolizmu energetycznego i ekspresji gen\u00f3w, a nie pe\u0142ni funkcji sk\u0142adnika od\u017cywczego dostarczanego z po\u017cywieniem.<\/p>\n

Produkty sprzedawane w internecie pod nazw\u0105 MOTS-c s\u0105 cz\u0119sto oznaczane jako przeznaczone wy\u0142\u0105cznie do bada\u0144 naukowych (RUO, research use only<\/em>). Takie oznaczenie nie potwierdza dopuszczenia ani przydatno\u015bci produktu do stosowania u ludzi. Nie gwarantuje r\u00f3wnie\u017c standard\u00f3w w\u0142a\u015bciwych dla dopuszczonych lek\u00f3w lub suplement\u00f3w, w tym odpowiednich warunk\u00f3w produkcji, potwierdzonej to\u017csamo\u015bci i czysto\u015bci, powtarzalno\u015bci serii, bada\u0144 toksykologicznych, stabilno\u015bci czy bezpiecze\u0144stwa d\u0142ugoterminowego.<\/p>\n

MOTS-c nie ma ustalonego statusu dopuszczonego sk\u0142adnika suplement\u00f3w diety. Klasyfikacja prawna zale\u017cy od jurysdykcji. Badania om\u00f3wione w artykule dotycz\u0105 przede wszystkim eksperymentalnego peptydu biologicznie czynnego, a nie sk\u0142adnika \u017cywno\u015bci przeznaczonego do suplementacji.<\/p>\n

Czy MOTS-c stosuje si\u0119 do spalania t\u0142uszczu lub odchudzania?<\/h3>\n

Nie istnieje zatwierdzone ani klinicznie potwierdzone zastosowanie MOTS-c do redukcji tkanki t\u0142uszczowej lub masy cia\u0142a u ludzi. Zainteresowanie tym peptydem wynika g\u0142\u00f3wnie z jego dzia\u0142ania na metabolizm, jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 danych pochodzi z bada\u0144 na zwierz\u0119tach i do\u015bwiadcze\u0144 laboratoryjnych.<\/p>\n

W modelach mysich i szczurzych MOTS-c wp\u0142ywa\u0142 na metabolizm lipid\u00f3w, zwi\u0119ksza\u0142 utlenianie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, wzmacnia\u0142 sygnalizacj\u0119 termogeniczn\u0105 w tkance t\u0142uszczowej oraz ogranicza\u0142 gromadzenie lipid\u00f3w w mi\u0119\u015bniach szkieletowych i w\u0105trobie. Obserwowano r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 elastyczno\u015bci metabolicznej podczas stresu energetycznego lub \u017cywieniowego.<\/p>\n

Zmiany te odzwierciedlaj\u0105 regulacj\u0119 metabolizmu i funkcjonowania tkanek, a nie potwierdzone farmakologiczne dzia\u0142anie odchudzaj\u0105ce.<\/p>\n

Nie ma kontrolowanych bada\u0144 klinicznych wykazuj\u0105cych, \u017ce podawanie MOTS-c zmniejsza u ludzi mas\u0119 cia\u0142a, ilo\u015b\u0107 tkanki t\u0142uszczowej lub obw\u00f3d talii. Nie ustalono r\u00f3wnie\u017c klinicznie istotnego efektu odchudzaj\u0105cego ani nie por\u00f3wnano MOTS-c ze standardowymi metodami leczenia oty\u0142o\u015bci. Internetowe twierdzenia dotycz\u0105ce odchudzania opieraj\u0105 si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim na ekstrapolacji wynik\u00f3w zwierz\u0119cych lub relacjach anegdotycznych.<\/p>\n

Jakie jest zalecane dawkowanie MOTS-c?<\/h3>\n

Nie istnieje zatwierdzone ani zalecane dawkowanie MOTS-c dla ludzi. \u017baden z wymienionych w artykule organ\u00f3w regulacyjnych, w tym FDA, EMA i MHRA, nie ustali\u0142 oficjalnych wytycznych dawkowania tego peptydu.<\/p>\n

Dawki i st\u0119\u017cenia przedstawione w badaniach s\u0105 eksperymentalne i dotycz\u0105 konkretnych modeli zwierz\u0119cych lub hodowli kom\u00f3rkowych. U gryzoni MOTS-c cz\u0119sto badano w dawkach oko\u0142o 5\u201320 mg\/kg masy cia\u0142a, zale\u017cnie od modelu choroby i czasu eksperymentu. W badaniach in vitro wykorzystywano st\u0119\u017cenia od nanomolowych do mikromolowych.<\/p>\n

Warto\u015bci tych nie mo\u017cna bezpo\u015brednio przenosi\u0107 na ludzi.<\/p>\n

Nie ma ustalonych danych farmakokinetycznych u ludzi okre\u015blaj\u0105cych wch\u0142anianie, dystrybucj\u0119, metabolizm i eliminacj\u0119 MOTS-c. Nie okre\u015blono bezpiecznej dawki pocz\u0105tkowej, maksymalnej tolerowanej dawki, cz\u0119stotliwo\u015bci podawania ani czasu trwania terapii. Protoko\u0142y dawkowania publikowane w internecie nie maj\u0105 zatem wystarczaj\u0105cego potwierdzenia klinicznego.<\/p>\n

Czy istnieje tabela dawkowania MOTS-c?<\/h3>\n

Nie. Nie istnieje standaryzowana, medycznie zatwierdzona ani oparta na badaniach klinicznych tabela dawkowania MOTS-c.<\/p>\n

Tabele dost\u0119pne w internecie s\u0105 nieoficjalne i maj\u0105 charakter spekulacyjny. Nie opieraj\u0105 si\u0119 na odpowiednich badaniach farmakokinetycznych, toksykologicznych, badaniach zwi\u0119kszania dawek ani wytycznych klinicznych dla ludzi.<\/p>\n

Cz\u0119sto wykorzystuj\u0105 dane pochodz\u0105ce z do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach, bez odpowiedniego uwzgl\u0119dnienia r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzygatunkowych, margines\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i wymaga\u0144 regulacyjnych.<\/p>\n

Stosowanie takich tabel do samodzielnego podawania peptydu wi\u0105\u017ce si\u0119 z nieznanym ryzykiem, poniewa\u017c bezpiecze\u0144stwo i skuteczno\u015b\u0107 MOTS-c u ludzi nie zosta\u0142y ustalone.<\/p>\n

Jak MOTS-c jest podawany w badaniach naukowych?<\/h3>\n

W wi\u0119kszo\u015bci eksperyment\u00f3w in vivo MOTS-c podawano drog\u0105 iniekcyjn\u0105, najcz\u0119\u015bciej dootrzewnowo (IP) lub do\u017cylnie (IV).<\/p>\n

W badaniach dotycz\u0105cych o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego wykorzystywano r\u00f3wnie\u017c podawanie dokana\u0142owe lub dokomorowe, aby zapewni\u0107 bezpo\u015bredni dost\u0119p peptydu do tkanki nerwowej.<\/p>\n

Takie drogi podania wybierano ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015bci peptydu, w tym podatno\u015b\u0107 na degradacj\u0119 w przewodzie pokarmowym i potrzeb\u0119 kontrolowania jego dost\u0119pno\u015bci biologicznej.<\/p>\n

Podawanie iniekcyjne pozwala badaczom dok\u0142adniej kontrolowa\u0107 ekspozycj\u0119 i czas dzia\u0142ania, czego nie zapewnia doustne podawanie niezmodyfikowanego MOTS-c.<\/p>\n

Opisane procedury dotycz\u0105 warunk\u00f3w laboratoryjnych, a nie zalece\u0144 stosowania u ludzi.<\/p>\n

Czy MOTS-c mo\u017cna przyjmowa\u0107 doustnie?<\/h3>\n

Niezmodyfikowany MOTS-c charakteryzuje si\u0119 nisk\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 biologiczn\u0105 po podaniu doustnym i nie jest uznawany za odpowiedni\u0105 substancj\u0119 do takiego sposobu podawania.<\/p>\n

Badania wskazuj\u0105, \u017ce peptyd ulega szybkiej degradacji enzymatycznej w przewodzie pokarmowym, co ogranicza jego wch\u0142anianie do kr\u0105\u017cenia og\u00f3lnoustrojowego.<\/p>\n

Aby rozwi\u0105za\u0107 ten problem, naukowcy badali zmodyfikowane analogi MOTS-c, w tym formy o zwi\u0119kszonej zdolno\u015bci przenikania przez b\u0142ony kom\u00f3rkowe i konstrukcje peptydowe poprawiaj\u0105ce stabilno\u015b\u0107 oraz wychwyt przez tkanki.<\/p>\n

Rozwi\u0105zania te pozostaj\u0105 jednak eksperymentalne, nie zosta\u0142y odpowiednio zweryfikowane u ludzi i nie s\u0105 zatwierdzone do stosowania klinicznego ani konsumenckiego.<\/p>\n

Obecnie doustne podawanie MOTS-c nie jest metod\u0105 o potwierdzonej skuteczno\u015bci.<\/p>\n

Jaki jest okres p\u00f3\u0142trwania MOTS-c?<\/h3>\n

Dost\u0119pne dane eksperymentalne sugeruj\u0105, \u017ce MOTS-c mo\u017ce mie\u0107 stosunkowo kr\u00f3tki biologiczny okres p\u00f3\u0142trwania.<\/p>\n

Badania na zwierz\u0119tach wskazuj\u0105 na szybk\u0105 eliminacj\u0119 peptydu, co w niekt\u00f3rych eksperymentach wymaga\u0142o wielokrotnego podawania w celu utrzymania obserwowanych efekt\u00f3w.<\/p>\n

Dodatkowo naturalny poziom MOTS-c przej\u015bciowo wzrasta podczas stresu metabolicznego lub wysi\u0142ku fizycznego, a nast\u0119pnie spada. Jest to zgodne z charakterystyk\u0105 kr\u00f3tkotrwale dzia\u0142aj\u0105cej cz\u0105steczki sygna\u0142owej.<\/p>\n

Nie ustalono jednak dok\u0142adnego okresu p\u00f3\u0142trwania MOTS-c u ludzi, poniewa\u017c nie przeprowadzono odpowiednich bada\u0144 farmakokinetycznych.<\/p>\n

Czas dzia\u0142ania, szybko\u015b\u0107 eliminacji i profil ekspozycji u ludzi pozostaj\u0105 nieznane.<\/p>\n

Czy MOTS-c jest stosowany w kulturystyce?<\/h3>\n

MOTS-c bywa omawiany w \u015brodowiskach kulturystycznych i sportowych, g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie wytrzyma\u0142o\u015bci, wydajno\u015bci metabolicznej oraz metabolizmu t\u0142uszcz\u00f3w.<\/p>\n

Dyskusje te maj\u0105 jednak charakter spekulacyjny i opieraj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na badaniach zwierz\u0119cych lub subiektywnych relacjach u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n

MOTS-c nie jest zatwierdzonym lekiem poprawiaj\u0105cym wydolno\u015b\u0107 sportow\u0105.<\/p>\n

Nie ma bada\u0144 klinicznych u ludzi potwierdzaj\u0105cych, \u017ce podawanie tego peptydu zwi\u0119ksza mas\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105, hipertrofi\u0119, si\u0142\u0119 maksymaln\u0105 lub wyniki sportowe.<\/p>\n

Twierdzenia \u0142\u0105cz\u0105ce MOTS-c z popraw\u0105 rezultat\u00f3w kulturystycznych nie maj\u0105 obecnie wystarczaj\u0105cego potwierdzenia klinicznego.<\/p>\n

Czy MOTS-c powoduje skutki uboczne?<\/h3>\n

W modelach zwierz\u0119cych MOTS-c by\u0142 na og\u00f3\u0142 opisywany jako stosunkowo dobrze tolerowany.<\/p>\n

Podczas kr\u00f3tkotrwa\u0142ych eksperyment\u00f3w nie obserwowano wyra\u017anej toksyczno\u015bci narz\u0105dowej, istotnych zmian ci\u015bnienia t\u0119tniczego ani powtarzalnych niekorzystnych zmian marker\u00f3w funkcjonowania w\u0105troby i nerek.<\/p>\n

Jednak brak odpowiednich danych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa u ludzi jest istotnym ograniczeniem.<\/p>\n

Nie ma d\u0142ugoterminowych bada\u0144 bezpiecze\u0144stwa, bada\u0144 przewlek\u0142ej ekspozycji ani odpowiedniej oceny toksyczno\u015bci reprodukcyjnej, dzia\u0142ania rakotw\u00f3rczego czy interakcji MOTS-c z lekami u ludzi.<\/p>\n

Brak zg\u0142oszonych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych w badaniach przedklinicznych nie dowodzi bezpiecze\u0144stwa stosowania u ludzi. D\u0142ugoterminowe ryzyko pozostaje nieznane.<\/p>\n

Czy zakup MOTS-c jest legalny?<\/h3>\n

MOTS-c jest najcz\u0119\u015bciej oferowany jako peptyd badawczy, oznaczany jako \u201enie do stosowania u ludzi\u201d lub \u201ewy\u0142\u0105cznie do bada\u0144 naukowych\u201d.<\/p>\n

Jego status prawny zale\u017cy od kraju, deklarowanego przeznaczenia produktu i sposobu jego reklamowania.<\/p>\n

MOTS-c nie ma ustalonego dopuszczenia jako lek lub suplement diety przeznaczony do stosowania u ludzi w omawianych jurysdykcjach.<\/p>\n

Posiadanie materia\u0142u do cel\u00f3w badawczych mo\u017ce by\u0107 legalne w okre\u015blonych regionach, jednak sprzeda\u017c lub stosowanie MOTS-c do spo\u017cycia przez ludzi nie mie\u015bci si\u0119 w ramach zatwierdzonych zastosowa\u0144.<\/p>\n

Wi\u0119cej informacji o rozr\u00f3\u017cnieniu mi\u0119dzy substancjami badawczymi a zatwierdzonymi produktami leczniczymi przedstawiono w artyku\u0142ach Czy peptydy s\u0105 legalne?<\/a> oraz Zatwierdzone leki peptydowe<\/a>.<\/p>\n

Czym MOTS-c r\u00f3\u017cni si\u0119 od NAD+?<\/h3>\n

MOTS-c i NAD+ s\u0105 zwi\u0105zane z funkcjonowaniem mitochondri\u00f3w, ale nale\u017c\u0105 do zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych klas cz\u0105steczek.<\/p>\n

NAD+ jest koenzymem metabolicznym powstaj\u0105cym w szlakach zwi\u0105zanych z witamin\u0105 B3. Bezpo\u015brednio uczestniczy w reakcjach oksydoredukcyjnych i procesach przenoszenia energii.<\/p>\n

Natomiast MOTS-c jest peptydem sygna\u0142owym kodowanym przez mitochondrialny DNA.<\/p>\n

Dzia\u0142a jako mitokina przypominaj\u0105ca hormon i uczestniczy w regulacji ekspresji gen\u00f3w, odpowiedzi na stres oraz adaptacji metabolicznej.<\/p>\n

Prekursory NAD+ s\u0105 legalnie oferowane jako suplementy diety w wielu krajach, natomiast MOTS-c nie jest zatwierdzony do suplementacji ani stosowania medycznego.<\/p>\n

Ich funkcje biologiczne mog\u0105 si\u0119 uzupe\u0142nia\u0107, ale nie s\u0105 wzajemnie zamienne.<\/p>\n

Czy MOTS-c jest zatwierdzony do stosowania medycznego?<\/h3>\n

Nie. MOTS-c pozostaje przedmiotem bada\u0144 przedklinicznych i translacyjnych.<\/p>\n

Nie zosta\u0142 zatwierdzony do diagnozowania, zapobiegania ani leczenia jakiejkolwiek choroby i nie jest uwzgl\u0119dniony jako metoda leczenia w wytycznych praktyki klinicznej.<\/p>\n

Wszystkie omawiane zastosowania maj\u0105 charakter badawczy.<\/p>\n

Kto powinien unika\u0107 MOTS-c?<\/h3>\n

Poniewa\u017c MOTS-c jest peptydem eksperymentalnym bez zatwierdzonego zastosowania u ludzi, nie powinien by\u0107 stosowany samodzielnie.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lne znaczenie ma brak danych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa u kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105, os\u00f3b z chorobami przewlek\u0142ymi oraz pacjent\u00f3w przyjmuj\u0105cych leki na recept\u0119.<\/p>\n

Eksperymentalne peptydy powinny by\u0107 badane wy\u0142\u0105cznie w odpowiednio kontrolowanych warunkach naukowych, a nie wykorzystywane do samodzielnego stosowania.<\/p>\n

Podsumowanie<\/h2>\n

MOTS-c jest peptydem pochodzenia mitochondrialnego, zbudowanym z 16 aminokwas\u00f3w, badanym pod k\u0105tem jego roli w sygnalizacji metabolicznej, komunikacji mi\u0119dzy mitochondriami a j\u0105drem kom\u00f3rkowym, adaptacji do stresu i odpowiedzi tkanek na uszkodzenia.<\/p>\n

Badania om\u00f3wione w artykule obejmuj\u0105 cukrzyc\u0119, biologi\u0119 mi\u0119\u015bni, uszkodzenia sercowo-naczyniowe i p\u0142ucne, stan zapalny, modele neurologiczne, choroby w\u0105troby oraz inne eksperymentalne obszary badawcze.<\/p>\n

W wielu wynikach powtarzaj\u0105 si\u0119 szlaki AMPK, Nrf2, CK2 i inne mechanizmy sygna\u0142owe zale\u017cne od rodzaju tkanki. Ich znaczenie r\u00f3\u017cni si\u0119 jednak w zale\u017cno\u015bci od modelu i analizowanego efektu.<\/p>\n

Kluczowe pozostaje rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy biologicznym uzasadnieniem dzia\u0142ania a dowodami klinicznymi.<\/p>\n

Wiele opisanych efekt\u00f3w pochodzi z kontrolowanych do\u015bwiadcze\u0144 laboratoryjnych lub modeli zwierz\u0119cych, podczas gdy dane dotycz\u0105ce ludzi maj\u0105 cz\u0119sto charakter obserwacyjny albo odnosz\u0105 si\u0119 do biomarker\u00f3w.<\/p>\n

Wyniki te nie potwierdzaj\u0105, \u017ce podawanie MOTS-c wywo\u0142uje takie same efekty u ludzi.<\/p>\n

Nadal nierozstrzygni\u0119te pozostaj\u0105 pytania dotycz\u0105ce farmakokinetyki, d\u0142ugoterminowego bezpiecze\u0144stwa, skuteczno\u015bci klinicznej, jako\u015bci produkt\u00f3w i statusu regulacyjnego MOTS-c.<\/p>\n

Zastrze\u017cenie<\/h2>\n

Artyku\u0142 ma charakter naukowy i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani rekomendacji stosowania MOTS-c w ramach samodzielnego podawania, suplementacji, leczenia chor\u00f3b, odchudzania lub poprawy wydolno\u015bci sportowej.<\/p>\n

Opisy eksperymentalnych sposob\u00f3w podawania, dawek i mechanizm\u00f3w molekularnych s\u0142u\u017c\u0105 wiernemu przedstawieniu bada\u0144 naukowych. Nie s\u0105 instrukcjami stosowania MOTS-c u ludzi.<\/p>\n

References <\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Zheng, Y., Wei, Z., & Wang, T. (2023). MOTS-c: A promising mitochondrial-derived peptide for therapeutic exploitation.\u00a0Frontiers in endocrinology<\/em>,\u00a014<\/em>, 1120533. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fendo.2023.1120533<\/a><\/li>\n
  2. Lee, C., Zeng, J., Drew, B. G., Sallam, T., Martin-Montalvo, A., Wan, J., Kim, S.-J., Mehta, H., Hevener, A. L., de Cabo, R., & Cohen, P. (2015). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c promotes metabolic homeostasis and reduces obesity and insulin resistance. Cell Metabolism, 21<\/em>(3), 443\u2013454. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cmet.2015.02.009<\/a><\/li>\n
  3. Yin, Y., Pan, Y., He, J., Zhong, H., Wu, Y., Ji, C., Liu, L., & Cui, X. (2022). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c relieves hyperglycemia and insulin resistance in gestational diabetes mellitus. Pharmacological Research, 175<\/em>, 105987. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.phrs.2021.105987<\/a><\/li>\n
  4. Kim, K. H., Son, J. M., Benayoun, B. A., & Lee, C. (2018). The mitochondrial-encoded peptide MOTS-c translocates to the nucleus to regulate nuclear gene expression in response to metabolic stress. Cell Metabolism, 28<\/em>(3), 516\u2013524.e7. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.cmet.2018.06.008<\/a><\/li>\n
  5. Tang, M., Su, Q., Duan, Y., Fu, Y., Liang, M., Pan, Y., Yuan, J., Wang, M., Pang, X., Ma, J., Laher, I., & Li, S. (2023). The role of MOTS-c-mediated antioxidant defense in aerobic exercise alleviating diabetic myocardial injury. Scientific Reports, 13<\/em>(1), 19781. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-023-47073-0<\/a><\/li>\n
  6. Chen, F., Li, Z., Wang, T., Fu, Y., Lyu, L., Xing, C., Li, S., & Li. (2025). MOTS-c mimics exercise to combat diabetic liver fibrosis by targeting Keap1-Nrf2-Smad2\/3. Scientific Reports, 15<\/em>(1), 18460. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-025-03526-2<\/a><\/li>\n
  7. Pham, T., Taberner, A., Hickey, A., & Han, J.-C. (2025). Mitochondria-derived peptide MOTS-c restores mitochondrial respiration in type 2 diabetic heart<\/em>. Frontiers in Physiology, 16, 1602271. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fphys.2025.1602271<\/a><\/li>\n
  8. Kim, S.-J., Miller, B., Mehta, H. H., Xiao, J., Wan, J., Arpawong, T. E., Yen, K., & Cohen, P. (2019). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c is a regulator of plasma metabolites and enhances insulin sensitivity. Physiological Reports, 7<\/em>(13), e14171. https:\/\/doi.org\/10.14814\/phy2.14171<\/a><\/li>\n
  9. Yang, B., Yu, Q., Chang, B., Guo, Q., Xu, S., Yi, X., & Cao, S. (2021). MOTS-c interacts synergistically with exercise intervention to regulate PGC-1\u03b1 expression, attenuate insulin resistance and enhance glucose metabolism in mice via AMPK signaling pathway.<\/em> Biochimica et Biophysica Acta (BBA) \u2013 Molecular Basis of Disease, 1867(6), 166126. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bbadis.2021.166126<\/a><\/li>\n
  10. Wu, N., Shen, C., Wang, J., Chen, X., & Zhong, P. (2025). MOTS-c peptide attenuated diabetic cardiomyopathy in STZ-induced type 1 diabetic mouse model<\/em>. Cardiovascular Drugs and Therapy, 39(3), 491\u2013498. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10557-023-07540-2<\/a><\/li>\n
  11. Kong, B. S., Min, S. H., Lee, C., & Cho, Y. M. (2021). Mitochondrial-encoded MOTS-c prevents pancreatic islet destruction in autoimmune diabetes<\/em>. Cell Reports, 36(4), 109447. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.celrep.2021.109447<\/a><\/li>\n
  12. Fu, Y., Tang, M., Duan, Y., Pan, Y., Liang, M., Yuan, J., Wang, M., Laher, I., & Li, S. (2024). MOTS-c regulates the ROS\/TXNIP\/NLRP3 pathway to alleviate diabetic cardiomyopathy. Biochemical and Biophysical Research Communications, 741<\/em>, 151072. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bbrc.2024.151072<\/a><\/li>\n
  13. Lu, H., Wei, M., Zhai, Y., Li, Q., Ye, Z., Wang, L., Luo, W., Chen, J., & Lu, Z. (2019). MOTS-c peptide regulates adipose homeostasis to prevent ovariectomy-induced metabolic dysfunction. Journal of Molecular Medicine, 97<\/em>(4), 473\u2013485. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00109-018-01738-w<\/a><\/li>\n
  14. Li, S., Wang, M., Ma, J., Pang, X., Yuan, J., Pan, Y., Fu, Y., & Laher, I. (2022). MOTS-c and Exercise Restore Cardiac Function by Activating of NRG1-ErbB Signaling in Diabetic Rats. Frontiers in Endocrinology, 13<\/em>, 812032. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fendo.2022.812032<\/a><\/li>\n
  15. Wang, M., Wang, G., Pang, X., Ma, J., Yuan, J., Pan, Y., Fu, Y., Laher, I., & Li, S. (2023). MOTS-c repairs myocardial damage by inhibiting the CCN1\/ERK1\/2\/EGR1 pathway in diabetic rats. Frontiers in Nutrition, 9<\/em>, 1060684. https:\/\/doi.org\/10.3389\/fnut.2022.1060684<\/a><\/li>\n
  16. Kong, B. S., Lee, H., L\u2019Yi, S., Hong, S., & Cho, Y. M. (2025). Mitochondrial-encoded peptide MOTS-c prevents pancreatic islet cell senescence to delay diabetes.<\/em> Experimental & Molecular Medicine, 57(8), 1861\u20131877. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s12276-025-01521-1<\/a><\/li>\n
  17. Xu, L., Tang, X., Yang, L., Chang, M., Xu, Y., Chen, Q., Lu, C., Liu, S., & Jiang, J. (2024). Mitochondria-derived peptide is an effective target for treating streptozotocin induced painful diabetic neuropathy through induction of activated protein kinase\/peroxisome proliferator-activated receptor gamma coactivator 1alpha-mediated mitochondrial biogenesis. Molecular Pain, 20<\/em>, 17448069241252654. https:\/\/doi.org\/10.1177\/17448069241252654<\/a><\/li>\n
  18. Kumagai, H., Coelho, A. R., Wan, J., Mehta, H. H., Yen, K., Huang, A., Zempo, H., Fuku, N., Maeda, S., Oliveira, P. J., Cohen, P., & Kim, S.-J. (2021). MOTS-c reduces myostatin and muscle atrophy signaling. American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism, 320<\/em>(4), E680\u2013E690. https:\/\/doi.org\/10.1152\/ajpendo.00275.2020<\/a><\/li>\n
  19. Kumagai, H., Kim, S.-J., Miller, B., Zempo, H., Tanisawa, K., Natsume, T., Lee, S. H., Wan, J., Leelaprachakul, N., Kumagai, M. E., Ramirez, R., Mehta, H. H., Cao, K., Oh, T. J., Wohlschlegel, J. A., Sha, J., Nishida, Y., Fuku, N., \u2026 Cohen, P. (2024). MOTS-c modulates skeletal muscle function by directly binding and activating CK2. iScience, 27<\/em>(11), 111212. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.isci.2024.111212<\/a><\/li>\n
  20. Jia, H., Zhou, L.-C., Chen, Y.-F., Zhang, W., Qi, W., Wang, P., Huang, X., Guo, J.-W., Hou, W.-F., Zhang, R.-R., Zhou, J.-J., & Zhang, D.-W. (2024). Mitochondria-encoded peptide MOTS-c participates in plasma membrane repair by facilitating the translocation of TRIM72 to membrane. Theranostics, 14<\/em>(13), 5001\u20135021.<\/li>\n
  21. Leciejewska, N., Pruszy\u0144ska-Oszma\u0142ek, E., Ko\u0142odziejski, P., Szczepankiewicz, D., Nogowski, L., & Sassek, M. (2025). MOTS-c impact on muscle cell differentiation and metabolism across fiber types. Cell Physiology and Biochemistry, 59<\/em>(1), 34\u201346. https:\/\/doi.org\/10.33594\/000000755<\/a><\/li>\n
  22. Lu, H., Tang, S., Xue, C., Liu, Y., Wang, J., Zhang, W., Luo, W., & Chen, J. (2019). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c increases adipose thermogenic activation to promote cold adaptation. International Journal of Molecular Sciences, 20<\/em>(10), 2456. https:\/\/doi.org\/10.3390\/ijms20102456<\/a><\/li>\n
  23. Li, K., Yang, T., Chen, F., Lou, C., Chen, Y., Chen, Z., Ye, L., Sun, X., Liu, G., Xie, C., Fang, J., Hu, X., Zhu, Y., Liu, B., He, D., & Ma, H. (2025). MOTS-c attenuates mitochondrial dysfunction induces pyroptosis and cartilage degradation in osteoarthritis via an Nrf2-dependent mechanism. Free Radical Biology and Medicine, 241<\/em>, 717\u2013731. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.freeradbiomed.2025.09.056<\/a><\/li>\n
  24. Yuan, J., Xu, B., Ma, J., Pang, X., Fu, Y., Liang, M., Wang, M., Pan, Y., Duan, Y., Tang, M., Zhu, B., Laher, I., & Li, S. (2023). MOTS-c and aerobic exercise induce cardiac physiological adaptation via NRG1\/ErbB4\/CEBP\u03b2 modification in rats. Life Sciences, 315<\/em>, 121330. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.lfs.2022.121330<\/a><\/li>\n
  25. Kumagai, H., Kim, S.-J., Miller, B., Natsume, T., Wan, J., Kumagai, M. E., Ramirez, R., Lee, S. H., Sato, A., Mehta, H. H., Yen, K., & Cohen, P. (2024). Mitochondrial-derived microprotein MOTS-c attenuates immobilization-induced skeletal muscle atrophy by suppressing lipid infiltration. American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism, 326<\/em>(3), E207\u2013E214. https:\/\/doi.org\/10.1152\/ajpendo.00285.2023<\/a><\/li>\n
  26. Wei, M., Gan, L., Liu, Z., Liu, L., Chang, J.-R., Yin, D.-C., Cao, H.-L., Su, X.-L., & Smith, W. W. (2020). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c attenuates vascular calcification and secondary myocardial remodeling via adenosine monophosphate-activated protein kinase signaling pathway<\/em>. Cardiorenal Medicine, 10(1), 42\u201350. https:\/\/doi.org\/10.1159\/000503224<\/a><\/li>\n
  27. Wu, J., Xiao, D., Yu, K., Shalamu, K., He, B., & Zhang, M. (2023). The protective effect of the mitochondrial-derived peptide MOTS-c on LPS-induced septic cardiomyopathy. Acta Biochimica et Biophysica Sinica, 55<\/em>(2), 285\u2013294. https:\/\/doi.org\/10.3724\/abbs.2023006<\/a><\/li>\n
  28. Ran, N., Lin, C., Leng, L., Han, G., Geng, M., Wu, Y., Bittner, S., Moulton, H. M., & Yin, H. (2021). MOTS-c promotes phosphorodiamidate morpholino oligomer uptake and efficacy in dystrophic mice. EMBO Molecular Medicine, 13<\/em>(2), e12993. https:\/\/doi.org\/10.15252\/emmm.202012993<\/a><\/li>\n
  29. Hyatt, J.-P. K. (2022). MOTS-c increases in skeletal muscle following long-term physical activity and improves acute exercise performance after a single dose. Physiology Reports, 10<\/em>(13), e15377. https:\/\/doi.org\/10.14814\/phy2.15377<\/a><\/li>\n
  30. Yan, Z., Zhu, S., Wang, H., Wang, L., Du, T., Ye, Z., Zhai, D., Zhu, Z., Tian, X., Lu, Z., & Cao, X. (2019). MOTS-c inhibits osteolysis in the mouse calvaria by affecting osteocyte\u2013osteoclast crosstalk and inhibiting inflammation. Pharmacological Research, 147<\/em>, 104381. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.phrs.2019.104381<\/a><\/li>\n
  31. Ming, W., Lu, G., Xin, S., Huanyu, L., Yinghao, J., Xiaoying, L., Chengming, X., Banjun, R., Li, W., & Zifan, L. (2016). Mitochondria related peptide MOTS-c suppresses ovariectomy-induced bone loss via AMPK activation. Biochemical and Biophysical Research Communications, 476<\/em>(4), 412\u2013419. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bbrc.2016.05.135<\/a><\/li>\n
  32. Sidorenko, D. A., Lvova, I. D., Tyganov, S. A., Shenkman, B. S., & Sharlo, K. A. (2025). The impact of mitokine MOTS-c administration on the soleus muscle of rats subjected to a 7-day hindlimb suspension. Journal of Muscle Research and Cell Motility, 46<\/em>(3), 215\u2013229. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s10974-025-09700-3<\/a><\/li>\n
  33. Yuan, J., Wang, M., Pan, Y., Liang, M., Fu, Y., Duan, Y., Tang, M., Laher, I., & Li, S. (2021). The mitochondrial signaling peptide MOTS-c improves myocardial performance during exercise training in rats. Scientific Reports, 11<\/em>(1), 20077. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-021-99568-3<\/a><\/li>\n
  34. Che, N., Qiu, W., Wang, J.-K., Sun, X.-X., Xu, L.-X., Liu, R., & Gu, L. (2019). MOTS-c improves osteoporosis by promoting the synthesis of type I collagen in osteoblasts via TGF-\u03b2\/SMAD signaling pathway. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 23<\/em>(8), 3183\u20133189. https:\/\/doi.org\/10.26355\/eurrev_201904_17676<\/a><\/li>\n
  35. Domin, R., Pytka, M., \u017bo\u0142y\u0144ski, M., Nizi\u0144ski, J., Ruci\u0144ski, M., Guzik, P., Zieli\u0144ski, J., & Rucha\u0142a, M. (2023). MOTS-c serum concentration positively correlates with lower-body muscle strength and is not related to maximal oxygen uptake\u2014A preliminary study. International Journal of Molecular Sciences, 24<\/em>(19), 14951. https:\/\/doi.org\/10.3390\/ijms241914951<\/a><\/li>\n
  36. Hu, B.-T., & Chen, W.-Z. (2018). MOTS-c improves osteoporosis by promoting osteogenic differentiation of bone marrow mesenchymal stem cells via TGF-\u03b2\/Smad pathway. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 22<\/em>(21), 7156\u20137163. https:\/\/doi.org\/10.26355\/eurrev_201811_16247<\/a><\/li>\n
  37. Li, X., Zhan, F., Qiu, G., Lu, P., Shen, Z., Qi, Y., Wu, M., Chu, M., Feng, J., Wen, Z., Yao, X., Wang, A., Jin, W., Zhang, X., Liao, J., Zhang, J., Song, M., Wang, W., & Wang, X. (2025). MOTS-c attenuates lung ischemia-reperfusion injury via MYH9-dependent nuclear translocation and transcriptional activation of antioxidant genes. Redox Biology, 84<\/em>, 103681. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.redox.2025.103681<\/a><\/li>\n
  38. Zhang, W., Li, S., Zhang, Y., Wu, Y., Chen, D., Pang, Q., & Han, S. (2025). MOTS-c attenuates airway barrier dysfunction in allergic asthma by inhibiting epithelial apoptosis via Nrf2 pathway. International Immunopharmacology, 161<\/em>, 115014. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.intimp.2025.115014<\/a><\/li>\n
  39. Wang, D.-D., Xu, B., Sun, J.-J., Sui, M., Li, S.-P., Chen, Y.-J., Zhang, Y.-L., Wu, J.-B., Teng, S.-Y., Pang, Q.-F., & Hu, C.-X. (2025). MOTS-c mimics remote ischemic preconditioning in protecting against lung ischemia-reperfusion injury by alleviating endothelial barrier dysfunction. Free Radical Biology and Medicine, 229<\/em>, 127\u2013138. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.freeradbiomed.2025.01.016<\/a><\/li>\n
  40. Yin, X., Chen, Q., Jing, Y., & Xu, H. (2020). Protective effect of MOTS-c on acute lung injury induced by lipopolysaccharide in mice. International Immunopharmacology, 80<\/em>, 106174. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.intimp.2019.106174<\/a><\/li>\n
  41. Shen, Z., Lu, P., Jin, W., Wen, Z., Qi, Y., Li, X., Chu, M., Yao, X., Wu, M., Wang, A., Zhang, X., Wang, W., Song, M., & Wang, X. (2025). MOTS-c promotes glycolysis via AMPK-HIF-1\u03b1-PFKFB3 pathway to ameliorate cardiopulmonary bypass-induced lung injury. American Journal of Respiratory Cell and Molecular Biology, 73<\/em>(3), 353\u2013368. https:\/\/doi.org\/10.1165\/rcmb.2024-0533OC<\/a><\/li>\n
  42. Lu, P., Li, X., Li, B., Li, X., Wang, C., Liu, Z., Ji, Y., Wang, X., Wen, Z., Fan, J., Yi, C., Song, M., & Wang, X. (2023). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c suppresses ferroptosis and alleviates acute lung injury induced by myocardial ischemia reperfusion via PPAR\u03b3 signaling pathway. European Journal of Pharmacology, 953<\/em>, 175835. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ejphar.2023.175835<\/a><\/li>\n
  43. Wen, Z., Fan, J., Zhan, F., Li, X., Li, B., Lu, P., Yao, X., Shen, Z., Liu, Z., Wang, C., Li, X., Jin, W., Zhang, X., Qi, Y., Wang, X., & Song, M. (2024). The role of FPR2-mediated ferroptosis in formyl peptide-induced acute lung injury against endothelial barrier damage and protective effect of the mitochondria-derived peptide MOTS-c. International Immunopharmacology, 131<\/em>, 111911. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.intimp.2024.111911<\/a><\/li>\n
  44. Zhang, Y., Huang, J., Zhang, Y., Jiang, F., Li, S., He, S., Sun, J., Chen, D., Tong, Y., Pang, Q., & Wu, Y. (2024). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c alleviates radiation pneumonitis via an Nrf2-dependent mechanism. Antioxidants, 13<\/em>(5), 613. https:\/\/doi.org\/10.3390\/antiox13050613<\/a><\/li>\n
  45. Yang, L., Li, M., Liu, Y., Bai, Y., Yin, T., Chen, Y., Jiang, J., & Liu, S. (2024). MOTS-c is an effective target for treating cancer-induced bone pain through the induction of AMPK-mediated mitochondrial biogenesis. Acta Biochimica et Biophysica Sinica, 56<\/em>(9), 1323\u20131339. https:\/\/doi.org\/10.3724\/abbs.2024048<\/a><\/li>\n
  46. Jiang, J., Xu, L., Yang, L., Liu, S., & Wang, Z. (2023). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c ameliorates spared nerve injury-induced neuropathic pain in mice by inhibiting microglia activation and neuronal oxidative damage in the spinal cord via the AMPK pathway. ACS Chemical Neuroscience, 14<\/em>(12), 2362\u20132374. https:\/\/doi.org\/10.1021\/acschemneuro.3c00140<\/a><\/li>\n
  47. Jiang, J., Chang, X., Nie, Y., Xu, L., Yang, L., Peng, Y., & Chang, M. (2023). Orally administered MOTS-c analogue ameliorates dextran sulfate sodium-induced colitis by inhibiting inflammation and apoptosis. European Journal of Pharmacology, 939<\/em>, 175469. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ejphar.2022.175469<\/a><\/li>\n
  48. Shen, C., Wang, J., Feng, M., Peng, J., Du, X., Chu, H., & Chen, X. (2022). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c attenuates oxidative stress injury and the inflammatory response of H9c2 cells through the Nrf2\/ARE and NF-\u03baB pathways. Cardiovascular Engineering and Technology, 13<\/em>(5), 651\u2013661. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s13239-021-00589-w<\/a><\/li>\n
  49. Wang, Z., Yang, L., Xu, L., Liao, J., Lu, P., & Jiang, J. (2024). Central and peripheral mechanism of MOTS-c attenuates pain hypersensitivity in a mice model of inflammatory pain. Neurological Research, 46<\/em>(2), 165\u2013177. https:\/\/doi.org\/10.1080\/01616412.2023.2258584<\/a><\/li>\n
  50. Yin, X., Jing, Y., Chen, Q., Abbas, A. B., Hu, J., & Xu, H. (2020). The intraperitoneal administration of MOTS-c produces antinociceptive and anti-inflammatory effects through the activation of AMPK pathway in the mouse formalin test. European Journal of Pharmacology, 870<\/em>, 172909. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ejphar.2020.172909<\/a><\/li>\n
  51. Xiao, J., Zhang, Q., Shan, Y., Ye, F., Zhang, X., Cheng, J., Wang, X., Zhao, Y., Dan, G., Chen, M., & Sai, Y. (2023). The mitochondrial-derived peptide (MOTS-c) interacted with Nrf2 to defend the antioxidant system to protect dopaminergic neurons against rotenone exposure<\/em>. Molecular Neurobiology, 60(10), 5915\u20135930. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s12035-023-03443-3<\/a><\/li>\n
  52. Jiang, J., Chang, X., Nie, Y., Shen, Y., Liang, X., Peng, Y., & Chang, M. (2021). Peripheral administration of a cell-penetrating MOTS-c analogue enhances memory and attenuates A\u03b21-42- or LPS-induced memory impairment through inhibiting neuroinflammation. ACS Chemical Neuroscience, 12<\/em>(9), 1506\u20131518. https:\/\/doi.org\/10.1021\/acschemneuro.0c00782<\/a><\/li>\n
  53. Bai, Y., Wu, H., Wang, X., Guo, Y., Gong, B., Dong, B., & Yu, Y. (2025). A mitochondrial-derived peptide MOTS-c contributes to the protective effect against brain injury associated with LPS-induced sepsis by strengthening the blood-brain barrier\u2019s ultrastructure<\/em>. International Journal of Neuroscience<\/em>, 1\u201314. https:\/\/doi.org\/10.1080\/00207454.2025.2542883<\/a><\/li>\n
  54. Lu, H., Fan, L., Zhang, W., Chen, G., Xiang, A., Wang, L., Lu, Z., & Zhai, Y. (2024). The mitochondrial genome-encoded peptide MOTS-c interacts with Bcl-2 to alleviate nonalcoholic steatohepatitis progression<\/em>. Cell Reports, 43(1), 113587. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.celrep.2023.113587<\/li>\n
  55. Shen, H., Nie, J., Wang, X., Li, G., Zhao, L., Jin, Y., & Jin, L. (2025). MOTS-c relieves hepatocellular carcinoma resistance to TRAIL-induced apoptosis under hypoxic conditions by activating MEF2A.<\/em> Experimental Cell Research, 444(1), 114354. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.yexcr.2024.114354<\/a><\/li>\n
  56. Lin, C., Luo, L., Xun, Z., Zhu, C., Huang, Y., Ye, Y., Zhang, J., Chen, T., Wu, S., Zhan, F., Yang, B., Liu, C., Ran, N., & Ou, Q. (2024). Novel function of MOTS-c in mitochondrial remodelling contributes to its antiviral role during HBV infection. Gut, 73<\/em>(2), 338\u2013349. https:\/\/doi.org\/10.1136\/gutjnl-2023-330389<\/a><\/li>\n
  57. Zhai, D., Ye, Z., Jiang, Y., Xu, C., Ruan, B., Yang, Y., Lei, X., Xiang, A., Lu, H., Zhu, Z., Yan, Z., Wei, D., Li, Q., Wang, L., & Lu, Z. (2017). MOTS-c peptide increases survival and decreases bacterial load in mice infected with MRSA. Molecular Immunology, 92<\/em>, 151\u2013160. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.molimm.2017.10.017<\/a><\/li>\n
  58. Bahar, M. R., Tekin, S., Beytur, A., Onalan, E. E., Ozyalin, F., Colak, C., & Sandal, S. (2023). Effects of intracerebroventricular MOTS-c infusion on thyroid hormones and uncoupling proteins. Biology of the Future, 74<\/em>(1\u20132), 159\u2013170. https:\/\/doi.org\/10.1007\/s42977-023-00163-6<\/a><\/li>\n
  59. Waldmann, D., Lu, Y., Cortada, M., Bodmer, D., & Levano Huaman, S. (2023). Exogenous humanin and MOTS-c function as protective agents against gentamicin-induced hair cell damage. Biochemical and Biophysical Research Communications, 678<\/em>, 115\u2013121. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bbrc.2023.08.033<\/a><\/li>\n
  60. Zhong, P., Peng, J., Hu, Y., Zhang, J., & Shen, C. (2022). Mitochondrial derived peptide MOTS-c prevents the development of heart failure under pressure overload conditions in mice. Journal of Cellular and Molecular Medicine, 26<\/em>(21), 5369\u20135378. https:\/\/doi.org\/10.1111\/jcmm.17551<\/a><\/li>\n
  61. Yu, W. D., Kim, Y. J., Cho, M. J., Seok, J., Kim, G. J., Lee, C.-H., Ko, J. J., Kim, Y. S., & Lee, J. H. (2021). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c promotes homeostasis in aged human placenta-derived mesenchymal stem cells in vitro. Mitochondrion, 58<\/em>, 135\u2013146. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.mito.2021.02.010<\/a><\/li>\n
  62. Ozturk \u00d6zt\u00fcrk, D. A., Erden, Y., & Tekin, S. (2024). Central MOTS-c infusion affects reproductive hormones in obese and non-obese rats.<\/em> Neuroscience Letters, 826, 137722. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.neulet.2024.137722<\/a><\/li>\n
  63. Chen, D., Zhao, H.-M., Sun, X.-L., Xing, Z.-X., Li, S.-P., Li, S.-C., Wu, Y.-X., Pang, Q.-F., & Huang, J.-F. (2026). MOTS-c protects against placental injury via Nrf2 activation in hypoxia-induced intrauterine growth restriction mice. International Journal of Molecular Medicine, 57<\/em>(1), 26. https:\/\/doi.org\/10.3892\/ijmm.2025.5697<\/a><\/li>\n
  64. Wang, J., Wen, W., Liu, L., He, J., Deng, R., Su, M., Zhao, S., Wang, H., Rao, M., & Tang, L. (2024). Effect of Humanin and MOTS-c on ameliorating reproductive damage induced by prepubertal cyclophosphamide chemotherapy in male mice. Reproductive Toxicology, 129<\/em>, 108674. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.reprotox.2024.108674<\/a><\/li>\n
  65. Li, Q., Lu, H., Hu, G., Ye, Z., Zhai, D., Yan, Z., Wang, L., Xiang, A., & Lu, Z. (2019). Earlier changes in mice after D-galactose treatment were improved by mitochondria derived small peptide MOTS-c. Biochemical and Biophysical Research Communications, 513<\/em>(2), 439\u2013445. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.bbrc.2019.03.194<\/a><\/li>\n
  66. Yin, Y., Li, Y., Ma, B., Ren, C., Zhao, S., Li, J., Gong, Y., Yang, H., & Li, J. (2024). Mitochondrial-Derived Peptide MOTS-c Suppresses Ovarian Cancer Progression by Attenuating USP7-Mediated LARS1 Deubiquitination. Advanced Science, 11<\/em>(43), e2405620. https:\/\/doi.org\/10.1002\/advs.202405620<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Catatan mengenai bukti ilmiah: Artikel ini menyajikan hasil penelitian eksperimental dan observasional. Sebagian besar data mengenai aktivitas MOTS-c berasal dari penelitian sel dan hewan. Hubungan yang diamati pada manusia\u2026<\/p>","protected":false},"author":7910,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[293,305,250],"tags":[],"class_list":["post-56705","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-materialy-edukacyjne","category-kategoria-mots-c","beh-no-thumb"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7910"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56705"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56720,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56705\/revisions\/56720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bioevidencehub.com\/id\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}