Ac-SDKP (N-acetylo-serylo-aspartylo-lizylo-prolina): włóknienie narządów, ochrona tkanek i badania eksperymentalne

Ac-SDKP (N-acetylo-serylo-aspartylo-lizylo-prolina) to endogenny tetrapeptyd powstający z większego białka, tymozyny beta-4. W wyniku enzymatycznego przetwarzania tymozyny β4 powstaje kilka fragmentów, w tym Ac-SDKP [1]. Związek ten wzbudza zainteresowanie naukowców ze względu na działanie przeciwzwłóknieniowe obserwowane w eksperymentalnych modelach uszkodzeń tkanek. Jego trwałość biologiczna jest ograniczona przez szybki rozkład za pośrednictwem enzymu konwertującego angiotensynę (ACE). W badaniach wykazano, że inhibitory ACE mogą zwiększać stężenie krążącego Ac-SDKP nawet pięciokrotnie, co ma znaczenie dla badań nad ich wpływem na tkanki [1].

Początkowo badania koncentrowały się na zdolności Ac-SDKP do utrzymywania krwiotwórczych komórek macierzystych w stanie względnego spoczynku. Później zakres badań rozszerzono o procesy zapalne, przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej i regenerację tkanek. W kilku przedklinicznych modelach uszkodzeń narządów naukowcy obserwowali ograniczenie patologicznego gromadzenia się składników macierzy. Peptyd zmniejszał między innymi aktywność sygnałów pobudzających komórki do nadmiernej produkcji kolagenu, głównego białka tkanki bliznowatej, oraz ograniczał przekształcanie fibroblastów w komórki odpowiedzialne za powstawanie blizn.

W przedklinicznych badaniach dotyczących nerek Ac-SDKP wykazywał również korzystne zmiany w parametrach funkcji narządu i włóknienia. Obserwowano ograniczenie nadmiernego napływu komórek odpornościowych oraz osłabienie procesów zapalnych, które mogą nasilać uszkodzenia. Ogólnie wyniki wskazują na rolę Ac-SDKP jako endogennego regulatora szlaków związanych z włóknieniem. Jednak obserwacje pochodzące z badań komórkowych i zwierzęcych nie potwierdzają skuteczności klinicznej ani bezpieczeństwa stosowania u ludzi.

Badania układu sercowo-naczyniowego: włóknienie serca, stan zapalny i uszkodzenia naczyń

Eksperymentalne badania sercowo-naczyniowe analizowały Ac-SDKP zarówno w ostrych uszkodzeniach mięśnia sercowego, jak i w przewlekłej przebudowie jego struktury. W mysim modelu zawału serca Nakagawa i współpracownicy podawali Ac-SDKP w dawce 1,6 mg/kg/dobę za pomocą niewielkiej pompy podskórnej. Odsetek pęknięć ściany serca zmniejszył się z 51,0% do 27,3%, a śmiertelność z 56,9% do 31,8%. Badacze wiązali te wyniki z mniejszym napływem prozapalnych makrofagów M1, bez odpowiadających zmian liczby makrofagów M2 lub neutrofili. Zaobserwowano również ograniczenie aktywności metaloproteinazy MMP-9, enzymu uczestniczącego w rozkładzie tkanek serca po zawale, natomiast marker MPO pozostał niezmieniony. Może to wskazywać na selektywne oddziaływanie na określone mechanizmy uszkodzenia [2].

W badaniach dotyczących włóknienia serca spowodowanego długotrwałym nadciśnieniem Peng i współpracownicy wykazali, że Ac-SDKP może zmniejszać już istniejącą tkankę włóknistą, a nie tylko ograniczać jej powstawanie. U szczurów z utrwalonym nadciśnieniem podskórne podawanie Ac-SDKP w dawkach 400–800 µg/kg dziennie przez osiem tygodni zmniejszało zawartość kolagenu w sercu w sposób zależny od dawki. Wyższa dawka wiązała się z silniejszym efektem. Ciśnienie tętnicze nie obniżyło się, a prawidłowe reakcje na angiotensynę I i bradykininę pozostały zachowane. Oznacza to, że obserwowanych zmian nie można wyjaśnić wyłącznie obniżeniem ciśnienia. Stężenie Ac-SDKP we krwi wzrosło od dwóch do pięciu razy, natomiast poziomy TGF-β i CTGF, istotnych mediatorów włóknienia, uległy zmniejszeniu [3].

Po zawale serca utrzymujące się zapalenie i włóknienie mogą prowadzić do postępującej niewydolności narządu. Yang i współpracownicy badali Ac-SDKP zarówno we wczesnej fazie, aby ograniczyć uszkodzenia, jak i w późniejszym okresie, aby ocenić możliwość cofania zmian. W obu przypadkach całkowita zawartość kolagenu w sercu zmniejszyła się. W grupie profilaktycznej spadła przykładowo z około 24 do 15 µg/mg, a w grupie badającej cofanie zmian z około 23 do 14 µg/mg. Liczba makrofagów zmniejszyła się o mniej więcej jedną trzecią w obu grupach, a liczba komórek dodatnich pod względem TGF-β również spadła. Zmiany te wystąpiły bez obniżenia ciśnienia tętniczego i bez zmniejszenia wielkości serca. W grupie profilaktycznej nie wykazano jednoznacznej poprawy siły skurczu. Mimo to ograniczenie włóknienia i zapalenia wskazywało na korzystniejsze parametry strukturalne mięśnia sercowego w badanym modelu [4].

Ac-SDKP może również uczestniczyć w dodatkowych działaniach ochronnych obserwowanych podczas stosowania inhibitorów ACE. Rasoul i współpracownicy porównali model nadciśnienia wywołanego angiotensyną II z grupami otrzymującymi kaptopryl lub Ac-SDKP w dawkach 400–800 µg/kg/dobę. Peptyd kilkukrotnie zwiększał swoje stężenie we krwi i odtwarzał wiele efektów podobnych do działania inhibitorów ACE: ograniczał nadmierną proliferację komórek w sercu, zmniejszał liczbę makrofagów i komórek tucznych, obniżał poziomy TGF-β i CTGF oraz ograniczał odkładanie kolagenu. Efekty te występowały bez obniżenia ciśnienia tętniczego lub zmniejszenia przerostu serca, co sugeruje bezpośredni wpływ na tkankę mięśnia sercowego [5].

Rhaleb i współpracownicy badali Ac-SDKP w hodowlach fibroblastów serca szczura, stosując stężenia od 0,05 do 100 nmol/l. Zaobserwowali dwa istotne efekty: ograniczenie proliferacji komórek, mierzonej na podstawie syntezy DNA, do wartości zbliżonych do prawidłowych przy około 1 nmol/l oraz zmniejszenie produkcji kolagenu pobudzanej przez endotelinę-1, silny mediator włóknienia. Niższe stężenia wykazywały większą skuteczność w ograniczaniu syntezy kolagenu, natomiast bardzo wysokie były mniej aktywne. Mechanizm wydawał się związany z osłabieniem sygnalizacji p44/42 MAPK/ERK. Znany inhibitor MAPK wywoływał podobny efekt. Wyniki są zgodne z ograniczeniem proliferacji fibroblastów i syntezy macierzy poprzez modulację szlaków regulujących wzrost komórek [6].

W kolejnych badaniach wykazano, że Ac-SDKP może ograniczać uszkodzenia serca wywoływane przez galektynę-3. Liu i współpracownicy podawali dorosłym szczurom galektynę-3, białko sprzyjające zapaleniu i włóknieniu, przez cztery tygodnie. U zwierząt obserwowano większą liczbę komórek zapalnych, pogrubienie ścian serca, nasilone włóknienie okołonaczyniowe i śródmiąższowe, wzrost aktywności szlaku TGF-β/Smad3 oraz osłabienie funkcji skurczowej w badaniu echokardiograficznym. Dodanie Ac-SDKP w dawce 800 µg/kg/dobę zapobiegało większości tych zmian. Zmniejszała się liczba komórek zapalnych, włóknienie i pogrubienie ścian serca, a parametry jego funkcjonowania były korzystniejsze. Wyniki sugerują udział hamowania szlaku TGF-β/Smad3 oraz ograniczania zapalenia [7].

Rhaleb i współpracownicy oceniali również Ac-SDKP w klasycznym szczurzym modelu nadciśnienia naczyniowo-nerkowego, określanym jako model dwóch nerek i jednego zacisku (2K1C). Peptyd podawano podskórnie w dawce 400 µg/kg/dobę. Pomimo utrzymującego się podwyższonego ciśnienia tętniczego i przerostu serca zaobserwowano znaczące zmniejszenie liczby komórek zapalnych i proliferujących w mięśniu sercowym. Udział kolagenu śródmiąższowego zmniejszył się z około 10,1% u szczurów z nadciśnieniem do około 5,4%, czyli poziomu niemal identycznego jak u zwierząt pozornie operowanych (około 5,3%). Oznacza to, że przebudowa tkanek uległa zmianie pomimo utrzymującego się przeciążenia ciśnieniowego, co wspiera hipotezę mechanizmu niezależnego od obniżenia ciśnienia [8].

W przeglądzie narracyjnym Cavasin i współpracownicy omówili uzupełniające się właściwości tymozyny β4 i jej fragmentu Ac-SDKP. Tymozyna β4 uczestniczy w migracji i przeżywaniu komórek, natomiast Ac-SDKP wykazuje aktywność przeciwzwłóknieniową w modelach nadciśnienia. W badaniach zawału serca peptyd ograniczał zapalenie, zmniejszał włóknienie, a także wspierał angiogenezę, co obserwowano zarówno in vivo, jak i ex vivo. W modelach mysich zmniejszał również ryzyko pęknięcia ściany serca. Nakładanie się części efektów sugeruje, że Ac-SDKP może odpowiadać za niektóre działania biologiczne przypisywane tymozynie β4. Autorzy podkreślali jednak konieczność przeprowadzenia badań klinicznych u ludzi [9].

Ac-SDKP badano również pod kątem wpływu na enzymy rozkładające składniki macierzy zewnątrzkomórkowej. W fibroblastach serca dorosłych szczurów Rhaleb i współpracownicy wykazali, że interleukina 1β (IL-1β) znacząco zwiększa ekspresję metaloproteinaz MMP-2, MMP-9 i MMP-13. Enzymy te uczestniczą w degradacji macierzy i mogą przyczyniać się do niekorzystnej przebudowy tkanek. Ac-SDKP nie zmieniał podstawowej ekspresji MMP, ale silnie hamował wzrost wywołany przez IL-1β. Jednocześnie zwiększał ekspresję naturalnych inhibitorów metaloproteinaz, TIMP-1 i TIMP-2, przywracając bardziej zrównoważoną regulację przebudowy macierzy.

Peptyd ograniczał także aktywację NF-κB i ERK/MAPK, dwóch ważnych szlaków związanych z zapaleniem i proliferacją. Co istotne, IL-1β nie zwiększała w tym modelu produkcji kolagenu, a Ac-SDKP również nie wpływał na jego syntezę. Sugeruje to selektywną regulację przebudowy tkanek, a nie ogólne hamowanie wytwarzania kolagenu. Wyniki wskazują na możliwą rolę Ac-SDKP w utrzymywaniu równowagi procesów związanych z macierzą zewnątrzkomórkową [10].

Nakagawa i współpracownicy badali Ac-SDKP w szczurzym modelu zapalenia mięśnia sercowego zależnego od limfocytów T. U immunizowanych szczurów Lewis otrzymujących peptyd zachowana została zarówno funkcja skurczowa, jak i rozkurczowa serca. Ograniczono również powiększenie narządu, powstawanie tkanki włóknistej i uszkodzenia jego struktury. Analiza histologiczna wykazała mniejszy naciek komórek odpornościowych, w tym makrofagów, komórek dendrytycznych i limfocytów T.

Zmniejszyły się również poziomy mediatorów zapalnych, w tym IL-1α, TNF-α, IL-2 i IL-17, chemokin CINC-1 i IP-10, cząsteczek adhezyjnych ICAM-1 i L-selektyny oraz metaloproteinaz. Ac-SDKP nie zmieniał natomiast poziomu autoprzeciwciał przeciw miozynie ani odpowiedzi limfocytów T swoistych dla antygenu. Sugeruje to, że obserwowany efekt ochronny wynikał przede wszystkim z ograniczenia rekrutacji komórek odpornościowych i mediatorów zapalnych, a nie ze zmiany produkcji autoprzeciwciał lub aktywacji limfocytów T [11].

González i współpracownicy badali Ac-SDKP u szczurów, którym przez trzy tygodnie podawano angiotensynę II. Ciśnienie tętnicze i przerost serca pozostawały podwyższone zarówno u zwierząt leczonych, jak i kontrolnych. Ac-SDKP zapobiegał jednak zwiększeniu całkowitej zawartości kolagenu i jego usieciowaniu. Mechanizm obejmował hamowanie ekspresji mRNA oksydazy lizylowej (LOX) oraz białka LOXL1, czyli enzymów uczestniczących w tworzeniu wiązań poprzecznych kolagenu i usztywnianiu tkanki włóknistej.

Dodatkowo zmniejszała się ekspresja TGF-β, aktywacja NF-κB oraz napływ limfocytów T CD4⁺ i CD8⁺ oraz makrofagów CD68⁺ do mięśnia sercowego. Napływ limfocytów CD4⁺ korelował z ekspresją LOXL1, co sugeruje mechanistyczny związek między aktywnością komórek odpornościowych a sztywnieniem tkanki włóknistej. Wyniki wskazują na działanie przeciwzapalne i przeciwzwłóknieniowe niezależne od zmian ciśnienia tętniczego [12].

Peng i współpracownicy analizowali wpływ Ac-SDKP na wczesne i późne etapy uszkodzenia serca po zawale u myszy C57BL/6J. Zwierzęta otrzymywały 1,6 mg/kg/dobę. W pierwszym tygodniu zmniejszyła się częstość śmiertelnych pęknięć ściany serca, ekspresja ICAM-1, napływ makrofagów, aktywność enzymów degradujących żelatynę, poziom p53 oraz śmierć kardiomiocytów. Jednocześnie na obrzeżach uszkodzonego obszaru zwiększyła się liczba drobnych naczyń krwionośnych, co sugerowało nasilenie angiogenezy.

W piątym tygodniu obserwowano mniejszą zawartość kolagenu śródmiąższowego, lepiej zachowaną strukturę serca, niższe wskaźniki stresu retikulum endoplazmatycznego, w tym CHOP, oraz utrzymanie poziomu SERCA2, białka ważnego dla regulacji wapnia w kardiomiocytach. Ogólna funkcja serca była korzystniejsza. Badanie wskazuje na zmiany zarówno we wczesnym uszkodzeniu, jak i późniejszej przebudowie komór [13].

Castoldi i współpracownicy oceniali Ac-SDKP w szczurzym modelu kardiomiopatii cukrzycowej. Dwa miesiące po wywołaniu cukrzycy rozpoczęto ośmiotygodniowe podawanie peptydu w dawce 1 mg/kg/dobę za pomocą minipomp. U szczurów z cukrzycą występowała hiperglikemia, nasilone włóknienie śródmiąższowe i okołonaczyniowe oraz podwyższone poziomy TGF-β1 i fosforylowanych białek Smad2/3. Ac-SDKP zmniejszał oba rodzaje włóknienia i ograniczał sygnalizację TGF-β/Smad, również u zwierząt otrzymujących ramipryl, inhibitor ACE.

Badanie echokardiograficzne wykazało zaburzenia skurczu i rozkurczu serca związane z cukrzycą. Insulina i ramipryl przywracały obie funkcje, natomiast Ac-SDKP częściowo poprawiał rozkurcz. Wyniki wskazują na działanie przeciwzwłóknieniowe, któremu towarzyszyła umiarkowana poprawa funkcjonalna w tym modelu [14].

Sharma i współpracownicy badali ochronę naczyń wieńcowych przed uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem. W szczurzym modelu napromieniania klatki piersiowej Ac-SDKP podawano podskórnie przez 18 tygodni. Promieniowanie zmniejszało spoczynkowy przepływ krwi przez serce, prowadziło do śmierci komórek śródbłonka, zwiększało włóknienie naczyń wieńcowych i zaburzało białka połączeń ścisłych, w tym klaudynę-1 i JAM-2.

Ac-SDKP przywracał przepływ krwi w kierunku wartości prawidłowych, sprzyjał zachowaniu komórek śródbłonka, zmniejszał włóknienie i poprawiał organizację połączeń ścisłych. Badania laboratoryjne wykazały, że peptyd wnikał do komórek śródbłonka i ograniczał powstawanie reaktywnych form tlenu po napromienianiu. U żywych zwierząt znakowany peptyd gromadził się w komórkach śródbłonka w ciągu kilku godzin. Wyniki wskazują na ochronę naczyń, mniejsze uszkodzenia oksydacyjne i lepsze zachowanie mikrokrążenia w tym modelu [15].

W badaniach na ludzkich fibroblastach serca komórki poddawano wstępnej ekspozycji na Ac-SDKP w stężeniu 10 nM, a następnie działaniu tunikamycyny (0,25 µg/ml), wywołującej stres retikulum endoplazmatycznego. Peptyd ograniczał nadmierną produkcję kolagenu w komórkach poddanych stresowi. Efekt ten wiązał się z osłabieniem odpowiedzi stresowej, zmniejszeniem aktywności CHOP i NF-κB oraz obniżeniem poziomu IL-6.

Po genetycznym zmniejszeniu ekspresji CHOP Ac-SDKP nadal ograniczał aktywność NF-κB i ekspresję kolagenu typu I zarówno na poziomie białka, jak i mRNA. Wyniki wspierają hipotezę, że peptyd może ograniczać nadmierną produkcję składników tkanki włóknistej w warunkach stresu komórkowego [16].

W komórkach śródbłonka ludzkich tętnic wieńcowych stymulacja TNF-α powodowała wyraźny wzrost ekspresji ICAM-1, cząsteczki adhezyjnej uczestniczącej w przyłączaniu leukocytów do powierzchni naczyń. Wstępna ekspozycja na Ac-SDKP zmniejszała poziom ICAM-1 w sposób zależny od dawki. Analiza mechanistyczna wskazała na hamowanie kaskady IKK → IκB → NF-κB, odgrywającej centralną rolę w aktywacji genów zapalnych. Dwa inne szlaki, p38 MAPK i ERK, pozostały niezmienione. Sugeruje to selektywne oddziaływanie Ac-SDKP na sygnalizację NF-κB w komórkach śródbłonka. Są to jednak wyniki komórkowe, a nie potwierdzenie klinicznej ochrony naczyń [17].

W szczurzym modelu nadciśnienia wywołanego angiotensyną II Ac-SDKP ograniczał odkładanie kolagenu w aorcie oraz zmniejszał ekspresję mRNA kolagenu typu I i III. Obserwowano także niższą aktywność kinazy białkowej C, mniejszy stres oksydacyjny, ograniczenie ekspresji ICAM-1 i mniejszy napływ makrofagów do ściany naczynia. Zmniejszyła się aktywność TGF-β1 i Smad2, natomiast poziom Smad7, naturalnego inhibitora tego szlaku, wzrósł. Ciśnienie tętnicze i grubość aorty pozostały podwyższone, co wskazuje, że obserwowane zmiany w ścianie naczynia nie wynikały z obniżenia ciśnienia [18].

W kolejnym szczurzym modelu napromieniania klatki piersiowej 18-tygodniowe podawanie Ac-SDKP sprzyjało zachowaniu funkcji serca, ograniczało gromadzenie macierzy zewnątrzkomórkowej i włóknienie, zmniejszało napływ makrofagów oraz śmierć komórek serca. Spadły również poziomy i uwalnianie Mac-2 (galektyny-3), białka makrofagów związanego z włóknieniem. Ac-SDKP obserwowano wewnątrz makrofagów, w pobliżu jądra komórkowego, a jego obecność ograniczała uwalnianie Mac-2 wywołane promieniowaniem. Gdy fibroblasty nie zawierały Mac-2, promieniowanie wywoływało znacznie słabsze sygnały sprzyjające włóknieniu. Badania te dostarczają przedklinicznych dowodów na ograniczenie zapalnej i włóknistej przebudowy tkanek po napromienianiu [19].

Badania układu oddechowego: włóknienie płuc i uszkodzenia zapalne

Badania porównawcze dotyczące płuc analizowały różnice między Ac-SDKP a jego prekursorem, tymozyną β4. W eksperymentach laboratoryjnych na ludzkich komórkach płuc pochodzących od osób z idiopatycznym włóknieniem płuc (IPF) Ac-SDKP ograniczał nadmierną proliferację komórek i zmniejszał ekspresję dwóch markerów włóknienia pobudzanych przez TGF-β: α-SMA i kolagenu.

W mysim modelu uszkodzenia płuc wywołanego bleomycyną tymozyna β4 zmniejszała zapalenie i wczesne włóknienie w siódmym dniu, ale nie zapobiegała włóknieniu w późniejszych etapach, między 14. a 21. dniem. Wyniki sugerują, że Ac-SDKP może hamować podstawowe etapy powstawania tkanki włóknistej w komórkach i potencjalnie wykazywać bardziej trwałe działanie przeciwzwłóknieniowe niż jego prekursor. Hipoteza ta wymaga jednak dalszego potwierdzenia [20].

W badaniach krzemicy analizowano rolę KIF3A i szlaku β-kateniny. Poziomy KIF3A były obniżone zarówno w próbkach pacjentów, jak i w płucach szczurów. Przywrócenie aktywności KIF3A zmniejszało sygnalizację β-kateniny oraz jej dalszych mediatorów MRTF-A i SRF, ograniczając przejście komórek nabłonkowych w miofibroblasty (EMyT), proces związany z włóknieniem.

Ac-SDKP zwiększał aktywność KIF3A i zmniejszał sygnalizację β-katenina/MRTF-A/SRF. Gdy ekspresję KIF3A sztucznie ograniczano, korzystne efekty Ac-SDKP zanikały. Wskazuje to, że KIF3A jest niezbędnym elementem badanego mechanizmu przeciwzwłóknieniowego [21].

W kolejnym badaniu połączenie Ac-SDKP z wazoaktywnym peptydem jelitowym (VIP) ograniczało zmiany przypominające przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) wywołane dymem papierosowym u myszy. Zmniejszały się markery uszkodzeń oksydacyjnych, w tym MDA, zawartość hydroksyproliny związana z kolagenem oraz poziom TGF-β. Jednocześnie spadały stężenia cytokin zapalnych TNF-α, IL-1β i IL-6, a aktywność dysmutazy ponadtlenkowej (SOD) wzrastała. Badanie histologiczne wykazało mniej zapalenia i słabszą przebudowę strukturalną płuc. Połączenie wykazywało zatem działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwzwłóknieniowe w modelu uszkodzenia wywołanego dymem [22, 23].

Ac-SDKP wykazywał również aktywność zarówno we wczesnym, jak i późniejszym etapie włóknienia płuc wywołanego bleomycyną. U myszy CD-1 podawanie 0,6 mg/kg dootrzewnowo, rozpoczynane w dniu 0 lub 7, poprawiało przeżywalność i ograniczało utratę masy ciała związaną z bleomycyną. W płucach obserwowano mniejszy obrzęk, mniej naciekających komórek odpornościowych, lepiej zachowaną strukturę tkanek i słabsze włóknienie. Zmniejszało się barwienie kolagenu oraz ilość kolagenu rozpuszczalnego. Spadały także poziomy IL-17, TGF-β i α-SMA, co wskazywało na mniejszą liczbę miofibroblastów. Efekty występowały zarówno przy wczesnym, jak i opóźnionym rozpoczęciu podawania [24].

W szczurzym modelu krzemicy Ac-SDKP ograniczał włóknienie poprzez wpływ na szlak P-HSP27/SNAI1. Krzemionka zwiększała poziomy P-HSP27, SNAI1, α-SMA oraz kolagenu typu I i III w tkance płucnej. Podawanie Ac-SDKP przed ekspozycją lub po rozpoczęciu choroby zmniejszało wszystkie te markery oraz liczbę komórek jednocześnie dodatnich pod względem P-HSP27 i α-SMA. U zdrowych zwierząt kontrolnych peptyd nie zmieniał ekspresji tych białek, co sugeruje zależność obserwowanych efektów od stanu chorobowego tkanek [25].

Metaanaliza obejmująca 18 randomizowanych badań na zwierzętach, przeprowadzonych w latach 2008–2021, uwzględniała łącznie 428 zwierząt. W porównaniu z nieleczonymi modelami Ac-SDKP zmniejszał kilka wskaźników włóknienia: α-SMA (standaryzowana średnia różnica [SMD] −2,44), kolagen typu I (SMD −5,36), kolagen typu III (SMD −3,07), TGF-β (SMD −2,88) oraz powierzchnię guzków płucnych (SMD −1,80). Dla wszystkich tych parametrów podano p < 0,001.

Znacząca była również zmiana hydroksyproliny, markera zawartości kolagenu (SMD 7,62; 95% CI 4,90–10,33; p < 0,001), co wskazywało na wpływ na metabolizm kolagenu. Łączne wyniki badań zwierzęcych wspierają obecność sygnału przeciwzwłóknieniowego w analizowanych modelach, ale podlegają ograniczeniom metodologicznym właściwym dla metaanaliz przedklinicznych [26].

W innym badaniu szczury poddawano ekspozycji na krzemionkę w celu wywołania włóknienia, a następnie stosowano Ac-SDKP w schemacie profilaktycznym lub po rozwinięciu zmian, w dawce 800 µg/kg/dobę. W porównaniu z grupami kontrolnymi z krzemicą poziomy białek TGF-β1 i CTGF w płucach były znacząco niższe i wynosiły odpowiednio około 0,244 ± 0,016 oraz 0,241 ± 0,017. Zmniejszyły się także poziomy mRNA, szczególnie CTGF (p < 0,05). W grupie profilaktycznej zarówno białko, jak i mRNA TGF-β1 były istotnie niższe niż w ośmiotygodniowym modelu krzemicy. Badania histologiczne potwierdziły mniejsze włóknienie [27].

W kolejnym modelu krzemicy Ac-SDKP ograniczał gromadzenie kolagenu i poprawiał strukturę płuc. Szczurom podawano peptyd po uszkodzeniu lub 48 godzin przed ekspozycją na krzemionkę. W grupach terapeutycznych, w porównaniu z modelami krzemicy, powierzchnia guzków zmniejszyła się do 84,28% i 67,93%, poziom hydroksyproliny do 70,89% i 58,18%, kolagenu typu I do 71,08% i 58,13%, a kolagenu typu III do 80,13% i 70,70% odpowiednich wartości kontrolnych w poszczególnych punktach czasowych.

W grupach profilaktycznych, względem ośmiotygodniowego modelu krzemicy, powierzchnia guzków spadła do 61,13%, hydroksyprolina do 60,27%, a kolagen typu I i III odpowiednio do 40,13% i 65,77%. Barwienia histologiczne HE i VG wykazały łagodniejsze włóknienie. Wyniki potwierdzają ograniczenie zarówno zawartości kolagenu, jak i widocznych zmian włóknistych w badanym modelu [28].

Badania nad ekspozycją na krzemionkę obejmowały również płuca i kości. W modelach szczurzych i komórkowych krzemionka aktywowała TLR4 i RANKL, nasilając zapalenie płuc oraz powstawanie osteoklastów odpowiedzialnych za resorpcję kości. Ac-SDKP hamował sygnalizację TLR4 i RANKL, sprzyjał zachowaniu elastyny płucnej, ograniczał zapalenie i aktywację makrofagów. W tkance kostnej hamował różnicowanie osteoklastów i pomagał utrzymać gęstość oraz mikroarchitekturę kości. Wyniki wskazują na jednoczesne zmiany ochronne w płucach i tkance kostnej w eksperymentalnych modelach uszkodzeń związanych z krzemionką [29].

Ac-SDKP badano także pod kątem wpływu na różnicowanie fibroblastów w miofibroblasty. TGF-β1 pobudza fibroblasty płuc do takiego przekształcenia i zwiększa produkcję kolagenu. Gdy Ac-SDKP stosowano przed ekspozycją na TGF-β1, poziomy α-SMA i kolagenu zmniejszały się, podobnie jak poziomy TGF-β1 i jego receptora.

U szczurów z uszkodzeniem płuc wywołanym krzemionką podawanie peptydu przed ekspozycją lub po niej obniżało poziomy TGF-β1, sygnalizację RAS i aktywność SRF oraz zmniejszało liczbę miofibroblastów dodatnich pod względem α-SMA w guzkach płucnych. Towarzyszyło temu mniejsze odkładanie kolagenu [30, 31].

W badaniach nad komórkami nabłonka pęcherzyków płucnych analizowano przejście nabłonkowo-mezenchymalne. Pod wpływem krzemionki i TGF-β1 poziomy markerów nabłonkowych, takich jak E-kadheryna i SP-A, zmniejszały się, natomiast wzrastały markery mezenchymalne i włóknienia, w tym wimentyna, α-SMA oraz kolagen typu I i III.

Ac-SDKP ograniczał te zmiany. Komórki w większym stopniu zachowywały cechy nabłonkowe, poziomy markerów włóknienia spadały, a aktywność szlaku TGF-β1/ROCK1 ulegała osłabieniu. Sugeruje to lepsze zachowanie struktury nabłonka pęcherzyków płucnych w warunkach eksperymentalnego uszkodzenia [32].

Ac-SDKP wpływał również na stres retikulum endoplazmatycznego i śmierć komórek nabłonka pęcherzyków płucnych. Ekspozycja na krzemionkę zwiększała poziomy GRP78, fosforylowanych PERK i eIF2α, CHOP oraz kaspazy-12, czemu towarzyszyła nasilona śmierć komórek. W obecności Ac-SDKP, podobnie jak przy zastosowaniu inhibitora stresu retikulum 4-PBA, markery te ulegały zmniejszeniu. Ograniczono również śmierć komórek w eksperymentach laboratoryjnych i u szczurów oraz zawartość kolagenu w płucach. Wyniki sugerują, że osłabienie szlaku PERK/eIF2α/CHOP i aktywności kaspazy-12 może uczestniczyć w ochronie nabłonka i ograniczaniu włóknienia [33].

Badania nerek: włóknienie i funkcja filtracyjna

Nakagawa i współpracownicy (2017) wykazali w modelu myszy NZBWF1 predysponowanych do tocznia, że Ac-SDKP ograniczał uszkodzenia nerek i stwardnienie kłębuszków nerkowych bez obniżania skurczowego ciśnienia tętniczego. Ciężkie nadciśnienie, albuminuria i przedwczesna śmierć pojawiały się u leczonych zwierząt później, ale różnice te nie osiągnęły istotności statystycznej [34].

Worou i współpracownicy (2015) badali szczury Dahl wrażliwe na sól, otrzymujące Ac-SDKP przez sześć tygodni w dawkach 800 lub 1600 µg/kg/dobę. Dieta bogata w sól nadal podwyższała ciśnienie tętnicze, ale w nerkach obserwowano mniej zapalenia, mniejsze włóknienie i lepiej zachowane kłębuszki. Tylko wyższa dawka zmniejszała albuminurię u szczurów wrażliwych na sól. W bardziej odpornej linii SS13BN obie dawki zapobiegały utracie albuminy i uszkodzeniom strukturalnym. Wyniki sugerują, że przynajmniej część efektów nerkowych była niezależna od obniżenia ciśnienia [35].

Liao i współpracownicy (2015) badali Ac-SDKP u myszy predysponowanych do tocznia przez 20 tygodni. U zwierząt otrzymujących peptyd obserwowano lepszą funkcję nerek, mimo że poziomy autoprzeciwciał związanych z toczniem nie uległy zmianie. W nerkach występowało mniej naciekających makrofagów i limfocytów T. Zmniejszyły się poziomy cytokin i chemokin, a aktywacja składników dopełniacza C5–9 oraz mediatorów RANTES, MCP-5 i ICAM-1 była ograniczona. Towarzyszyło temu zachowanie funkcji filtracyjnej i mniejsze uszkodzenia mikroskopowe [36].

W modelu nadciśnienia wywołanego DOCA i solą Rhaleb i współpracownicy (2011) podawali myszom Ac-SDKP w dawce 800 µg/kg/dobę przez 12 tygodni. Pomimo utrzymującego się nadciśnienia zmniejszało się włóknienie nerek, odkładanie macierzy w kłębuszkach oraz napływ monocytów i makrofagów. Albuminuria obniżyła się z 41 ± 5 µg do 13 ± 3 µg na 10 g masy ciała na dobę, osiągając wartości zbliżone do kontrolnych. Częściowo przywrócono także poziom nefryny, ważnego białka szczeliny filtracyjnej. Wyniki wskazują na ochronę bariery filtracyjnej i ograniczenie włóknienia niezależnie od ciśnienia tętniczego [37].

Shibuya i współpracownicy (2005) analizowali Ac-SDKP u myszy db/db z cukrzycą typu 2. Ośmiotygodniowe podawanie za pomocą minipomp zwiększało stężenie peptydu w osoczu około trzykrotnie, bez zmiany glikemii. Ograniczano powiększenie kłębuszków, nadmierne odkładanie macierzy mezangialnej i składników macierzy zewnątrzkomórkowej. Stężenie kreatyniny w osoczu zbliżało się do wartości prawidłowych. Albuminuria również się zmniejszała, ale różnica nie była istotna statystycznie. Mechanistycznie Ac-SDKP hamował przemieszczanie Smad3 do jądra komórkowego, ograniczając sygnalizację TGF-β/Smad związaną z włóknieniem [38].

Castoldi i współpracownicy (2013) badali szczury z cukrzycą, którym podawano Ac-SDKP w dawce 1 mg/kg/dobę, ramipryl w dawce 3 mg/kg/dobę, oba związki łącznie lub leczenie kontrolne. U nieleczonych zwierząt występowała hiperglikemia, zwiększona albuminuria, włóknienie nerek i zmniejszona ilość nefryny w kłębuszkach. Sam Ac-SDKP ograniczał włóknienie, ale nie poprawiał albuminurii. Ramipryl zmniejszał zarówno albuminurię, jak i włóknienie oraz przywracał poziom nefryny. Połączenie Ac-SDKP z ramiprylem silniej ograniczało włóknienie niż sam ramipryl, lecz nie przynosiło dodatkowej poprawy albuminurii. Wyniki wskazują na dodatkowy efekt przeciwzwłóknieniowy w badanym modelu, bez dodatkowej poprawy wydalania albuminy [39].

Zhang i współpracownicy (2022) opracowali inspirowany rozwiązaniami biologicznymi hydrożel o podwójnej sieci, złożony z żelatyny oraz kompleksu kurkuminy z cynkiem, pokryty DOPA i funkcjonalizowany unieruchomionym Ac-SDKP. System zaprojektowano, aby ograniczyć problemy związane z rozpuszczalnością, wchłanianiem i stabilnością wolnych substancji. Po zastosowaniu in vivo w nerkach szczurów po częściowej nefrektomii hydrożel zmniejszał miejscowe włóknienie, wspierał angiogenezę i pobudzał tworzenie nowych kanalików nerkowych. Badania materiałowe potwierdziły odpowiednią porowatość, wytrzymałość mechaniczną i biokompatybilność, co wspiera dalsze badania nad tym rozwiązaniem [40].

Zuo i współpracownicy (2013) porównali Ac-SDKP, tymozynę β4 oraz tymozynę β4 w połączeniu z inhibitorem oligopeptydazy prolinowej (POP) w modelach jednostronnej niedrożności moczowodu u myszy typu dzikiego i pozbawionych PAI-1. Ac-SDKP konsekwentnie zmniejszał włóknienie w obu genotypach. Obserwowano mniej kolagenu i fibronektyny, mniej aktywowanych miofibroblastów i makrofagów oraz słabszą sygnalizację sprzyjającą włóknieniu. Badania porównawcze wskazują również na odrębne i zależne od etapu choroby działania tymozyny β4 [41].

Wang i współpracownicy (2010) wykazali, że Ac-SDKP ograniczał zapalenie i włóknienie nerek wywołane niedrożnością. U szczurów z jednostronną niedrożnością moczowodu 14 dni podawania peptydu zmniejszało włóknienie cewkowo-śródmiąższowe i zmiany zapalne widoczne w badaniu histologicznym. Obserwowano mniejszy napływ makrofagów ED-1 oraz niższe poziomy MCP-1, NF-κB, α-SMA i TGF-β1 w komórkach cewek i śródmiąższu. Spadała również ekspresja genów MCP-1 i TGF-β1, co wskazywało na ograniczenie zarówno rekrutacji komórek zapalnych, jak i aktywacji macierzy zewnątrzkomórkowej [42].

Liao i współpracownicy (2010) podawali Ac-SDKP w dawce 800 µg/kg/dobę szczurom po usunięciu 5/6 masy nerek, rozpoczynając podawanie przed uszkodzeniem lub po jego wystąpieniu. Pomimo utrzymującego się nadciśnienia i przerostu lewej komory serca peptyd zmniejszał albuminurię, ograniczał napływ makrofagów i redukował zawartość kolagenu w nerkach w obu grupach. Utrata nefryny w kłębuszkach była również częściowo ograniczana lub odwracana. Wyniki sugerują poprawę integralności bariery filtracyjnej zarówno we wczesnej, jak i bardziej zaawansowanej fazie uszkodzenia, głównie poprzez działanie przeciwzapalne i przeciwzwłóknieniowe, a nie kontrolę ciśnienia [43].

Peng i współpracownicy (2001) badali szczury po usunięciu jednej nerki, którym przez sześć tygodni podawano aldosteron i sól. Interwencja podwyższała ciśnienie tętnicze, powodowała powiększenie serca i nerki oraz zwiększała zawartość kolagenu i markera proliferacji komórkowej PCNA. Ac-SDKP, szczególnie w wyższej dawce 800 µg/kg/dobę, znacząco zmniejszał zawartość kolagenu i PCNA w sposób zależny od dawki. Ciśnienie tętnicze i powiększenie narządów pozostawały jednak niezmienione, a niższa dawka 400 µg/kg/dobę przynosiła częściowe efekty [44].

Omata i współpracownicy (2006) badali szczury z zapaleniem nerek wywołanym przeciwciałami przeciw błonie podstawnej kłębuszków (anti-GBM). Podawanie Ac-SDKP w dawce 1 mg/kg/dobę rozpoczynano 14 dni po wystąpieniu choroby i kontynuowano przez cztery tygodnie. W porównaniu z nieleczonymi zwierzętami obserwowano mniejsze wydalanie białka z moczem, niższe stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu oraz lepszy klirens kreatyniny. Badania tkanek wykazały mniej stwardnienia kłębuszków i włóknienia śródmiąższowego. Zmniejszyły się poziomy fibronektyny, kolagenu i TGF-β1 oraz sygnalizacja Smad2, natomiast Smad7 wzrósł. Ograniczono także gromadzenie makrofagów w tkance nerkowej [45].

Nagai i współpracownicy (2014) wykazali w modelach cukrzycy, że Ac-SDKP może ograniczać włóknienie nerek poprzez hamowanie przejścia śródbłonkowo-mezenchymalnego (EndMT), czyli przekształcania komórek śródbłonka w komórki o właściwościach sprzyjających włóknieniu. Peptyd przywracał aktywność naturalnych szlaków ochronnych, w tym mikroRNA let-7 i sygnalizacji receptora FGF, które były osłabione przez cukrzycę. Połączenie Ac-SDKP z inhibitorem ACE zapewniało większą ochronę nerek niż sama inhibicja ACE w analizowanym modelu [46].

Srivastava i współpracownicy (2020) porównali inhibitory ACE, blokery receptora angiotensyny (ARB), Ac-SDKP oraz ich połączenia u myszy z cukrzycą. Badacze blokowali również naturalne powstawanie Ac-SDKP za pomocą inhibitora oligopeptydazy prolinowej (POPi). Wyniki sugerowały, że Ac-SDKP uczestniczy w korzystnych efektach inhibitorów ACE poprzez zmianę metabolizmu nerek. Przywracano poziom SIRT3, poprawiała się mitochondrialna oksydacja kwasów tłuszczowych, a nieprawidłowe wykorzystanie glukozy zmniejszało się.

Hamowanie naturalnego powstawania Ac-SDKP obniżało jego stężenie, przyspieszało włóknienie i zaburzało równowagę metaboliczną. Inhibitory ACE, w przeciwieństwie do ARB, częściowo przywracały poziom peptydu i zmniejszały włóknienie. Zarówno inhibitory ACE, jak i Ac-SDKP ograniczały przejścia mezenchymalne oraz zmniejszały zawartość kolagenu typu I i fibronektyny w nerkach z cukrzycą [47].

W badaniach klinicznych analizowano również analog Ac-SDKP jako potencjalny środek chroniący komórki krwi podczas chemioterapii. Carde i współpracownicy (1992) oceniali Seraspenide w badaniu fazy I–II z podwójnie ślepą próbą i układem naprzemiennym, obejmującym 53 pacjentów otrzymujących cytarabinę lub ifosfamid. W porównaniu z okresami kontrolnymi u osób otrzymujących Seraspenide obserwowano lepsze zachowanie liczby komórek krwi obwodowej w warunkach toksycznego działania chemioterapii. Preparat był dobrze tolerowany i nie zgłoszono działań niepożądanych. Wyniki zachęciły do dalszych badań nad ochroną układu krwiotwórczego, ale nie potwierdziły rutynowej skuteczności klinicznej [48].

W odrębnym badaniu nie wykazano ochrony przed hematologiczną toksycznością chemioterapii. Cappelaere i współpracownicy (1995) badali 84 pacjentów z zaawansowanymi nowotworami płaskonabłonkowymi, otrzymujących karboplatynę i ciągły wlew 5-fluorouracylu oraz placebo lub Goralatide (Ac-SDKP) w dawkach 12,5 albo 62,5 µg/kg/dobę. W 221 cyklach chemioterapii nie stwierdzono różnic między grupami w najniższych wartościach liczby leukocytów, granulocytów, płytek krwi ani hemoglobiny. Czas utrzymywania się toksyczności również się nie zmienił. Niedokrwistość i limfopenia występowały jednak częściej w grupach Goralatide. Chociaż preparat ogólnie określono jako tolerowany, nie zapobiegał cytopeniom związanym z chemioterapią i wiązał się z częstszą niedokrwistością oraz limfopenią [49].

Nitta i współpracownicy (2016) badali Ac-SDKP w modelach cukrzycy typu 1 i 2. Myszy CD-1 z cukrzycą wywołaną streptozotocyną oraz myszy db/db otrzymywały doustny Ac-SDKP, imidapryl, inhibitor ACE, lub oba związki. Sam Ac-SDKP i leczenie skojarzone zmniejszały stwardnienie kłębuszków oraz włóknienie cewkowo-śródmiąższowe. Stężenie cystatyny C w osoczu, podwyższone przy uszkodzeniu nerek, zbliżało się do wartości prawidłowych.

Wszystkie interwencje przywracały poziomy przeciwzwłóknieniowych mikroRNA miR-29 i let-7, przy czym największą poprawę obserwowano w grupie leczenia skojarzonego. Stężenie peptydu w moczu było najwyższe w tej samej grupie, co wskazywało na większą ekspozycję ogólnoustrojową [50].

Tan i współpracownicy (2012) podawali Ac-SDKP myszom MRL/lpr z toczniem w dawce 1,0 mg/kg/dobę przez osiem tygodni. W porównaniu z nieleczonymi zwierzętami myszy otrzymujące peptyd miały mniejszy białkomocz i lepszą funkcję nerek. W tkance nerkowej występowało mniej naciekających limfocytów T i makrofagów. Zmniejszyła się aktywacja NF-κB i produkcja TNF-α oraz poziomy markerów włóknienia TGF-β1, α-SMA i fibronektyny. Hamowano fosforylację Smad2/3, a poziom Smad7 wzrastał.

Nie zmieniało się natomiast odkładanie kompleksów immunologicznych ani poziom przeciwciał anty-dsDNA. Sugeruje to, że efekty wynikały z ograniczania dalszych etapów zapalenia i włóknienia, a nie ze zmiany powstawania przeciwciał [51].

Maheshwari i współpracownicy (2018) badali szczury Zucker o prawidłowej masie ciała (ZL) i z otyłością (ZO), karmione przez osiem tygodni dietą o normalnej zawartości soli (0,4%) lub wysokiej zawartości soli (4%). Jedna z podgrup szczurów ZO otrzymywała Ac-SDKP w dawce 1,6 mg/kg/dobę.

Dieta bogata w sól nasilała zapalenie i włóknienie nerek w obu grupach, przy czym u szczurów z otyłością napływ makrofagów był największy: 87,8 ± 10,8 wobec 19,14 ± 1,5 komórek/mm² u szczurów szczupłych. Podawanie Ac-SDKP zmniejszało napływ makrofagów u szczurów z otyłością do 32,18 ± 2,4 komórek/mm² (p < 0,05) oraz ograniczało stwardnienie kłębuszków i włóknienie śródmiąższowe w korze i rdzeniu nerek (p < 0,05).

Skurczowe ciśnienie tętnicze u szczurów z otyłością otrzymujących dietę bogatą w sól zmniejszyło się ze 164 ± 6,9 do 144,05 ± 14,1 mmHg (p = 0,004). Albuminuria była wyższa u zwierząt z otyłością niż u szczupłych, ale nie zmieniała się istotnie pod wpływem diety ani Ac-SDKP [52].

Badania neurologiczne: modele uszkodzeń mózgu i rdzenia kręgowego

Modele komórkowe i szczurze choroby Parkinsona

Kamarehei i Zahednasab (2025) badali Ac-SDKP w modelach związanych z chorobą Parkinsona. W eksperymentach komórkowych wstępna ekspozycja komórek nerwowych SH-SY5Y na 20 nM peptydu ograniczała uszkodzenia wywoływane przez 6-OHDA, toksynę często stosowaną do modelowania zmian parkinsonowskich.

W badaniach na szczurach codzienne podawanie 800 µg/kg po wywołaniu uszkodzeń mózgu za pomocą 6-OHDA sprzyjało zachowaniu większej liczby neuronów dopaminergicznych i zmniejszało śmierć komórek poprzez ograniczenie aktywności kaspazy-3 i kaspazy-12.

Zwierzęta otrzymujące peptyd wykazywały również lepszą koordynację ruchową, poprawę pamięci przestrzennej i mniej zachowań przypominających lęk oraz depresję.

Mechanistycznie zmiany wiązano z ograniczeniem stresu oksydacyjnego, stresu retikulum endoplazmatycznego i sygnalizacji zapalnej w mózgu. Wyniki dotyczą jednak modeli przedklinicznych i nie potwierdzają skuteczności Ac-SDKP u pacjentów z chorobą Parkinsona [53].

Regeneracja po uszkodzeniu rdzenia kręgowego

Hashemizadeh i współpracownicy (2022) podawali szczurom Wistar Ac-SDKP podskórnie w dawce 0,8 mg/kg raz dziennie przez siedem dni, rozpoczynając dwie lub sześć godzin po urazie rdzenia kręgowego wywołanym upadkiem ciężarka.

W porównaniu z nieleczonymi zwierzętami szczury otrzymujące peptyd odzyskiwały lepszą zdolność chodzenia, traciły mniej neuronów ruchowych i wykazywały niższe poziomy TNF-α oraz kaspazy-3.

Jednocześnie zwiększała się ekspresja mRNA CD206, markera związanego z makrofagami M2 uczestniczącymi w procesach naprawczych. Badania tkanek wykazały mniejsze obszary uszkodzenia.

Ogólnie obserwowano przesunięcie odpowiedzi immunologicznej od aktywności związanej z makrofagami M1 w kierunku odpowiedzi typu M2, czemu towarzyszyły korzystniejsze wyniki funkcjonalne i strukturalne [54].

Ochrona po urazowym uszkodzeniu mózgu (TBI)

Zhang i współpracownicy (2017) wywoływali u szczurów kontrolowane uszkodzenie kory mózgowej, a następnie podawali Ac-SDKP w dawce 0,8 mg/kg/dobę za pomocą minipompy przez trzy dni, rozpoczynając godzinę po urazie.

Od 7. do 35. dnia wyniki testów sensomotorycznych były lepsze, a między 33. a 35. dniem obserwowano również poprawę uczenia się przestrzennego w porównaniu z grupą kontrolną (p < 0,05).

Pod koniec badania obszar uszkodzenia kory i utrata neuronów hipokampa były mniejsze. Jednocześnie zwiększyła się angiogeneza, powstawanie nowych neuronów oraz gęstość kolców dendrytycznych.

Wczesne podawanie ograniczało również odkładanie fibryny i aktywację komórek odpornościowych. Badania mechanistyczne wykazały, że znaczną część efektu przeciwzapalnego można wyjaśnić hamowaniem sygnalizacji TGF-β1/NF-κB [55].

Eksperymentalne autoimmunologiczne zapalenie mózgu i rdzenia (model przypominający stwardnienie rozsiane)

Pejman i współpracownicy (2020) badali myszy C57BL/6 z eksperymentalnym autoimmunologicznym zapaleniem mózgu i rdzenia (EAE), stosowanym jako model procesów przypominających stwardnienie rozsiane.

W EAE obserwowano zwiększone poziomy markerów stresu retikulum endoplazmatycznego, w tym kaspazy-12, CHOP i PDI, a także nasilony stres oksydacyjny i napływ komórek odpornościowych do hipokampa.

Po podaniu Ac-SDKP zmniejszały się poziomy kaspazy-12 i CHOP w oligodendrocytach oraz aktywacja kaspazy-3. Spadały również poziomy reaktywnych form tlenu i peroksydacji lipidów, poprawiała się zdolność antyoksydacyjna, a stężenia IL-6 i IL-1β były niższe.

Analiza tkanki mózgowej wykazała mniejsze uszkodzenia hipokampa i mniej naciekających komórek odpornościowych, co odpowiadało wolniejszemu postępowi zmian chorobowych w tym modelu [56].

Dodatkowe badania neurologiczne wymienione w materiale źródłowym

W bibliografii materiału źródłowego uwzględniono również badanie udaru mózgu u szczurów, w którym analizowano Ac-SDKP w połączeniu z tkankowym aktywatorem plazminogenu [57], oraz badanie fragmentu tymozyny β4 dotyczące neurogenezy hipokampa i pamięci przestrzennej [58].

W dostarczonym artykule nie przedstawiono metod ani wyników tych dwóch badań, dlatego nie można na jego podstawie formułować dodatkowych wniosków dotyczących ich rezultatów.

Badania wątroby: eksperymentalne włóknienie

Ograniczanie włóknienia wątroby wywołanego substancjami chemicznymi

Wei i współpracownicy (2022) badali szczury z uszkodzeniem wątroby wywołanym czterochlorkiem węgla (CCl₄). Po zastosowaniu Ac-SDKP obserwowano mniej śmierci komórek gwiaździstych, głównych komórek uczestniczących w powstawaniu tkanki włóknistej w wątrobie, oraz mniejsze włóknienie.

Badania mechanistyczne wykazały, że peptyd zmniejszał poziom WTAP, białka uczestniczącego w dodawaniu modyfikacji m⁶A do RNA. Zmiana ta stabilizowała RNA Ptch1 i wpływała na aktywność szlaku Hedgehog, ważnego regulatora procesów związanych z włóknieniem.

Wyniki wskazują na mechanizm przeciwzwłóknieniowy związany ze szlakiem WTAP/m⁶A/Ptch1 i regulacją sygnalizacji Hedgehog [59].

Ochrona w modelu włóknienia wywołanego niedrożnością dróg żółciowych

Zhang i współpracownicy (2012) zastosowali szczurzy model podwiązania przewodu żółciowego (BDL), a następnie przez dwa tygodnie podawali Ac-SDKP.

W porównaniu z nieleczonymi zwierzętami obserwowano osłabienie sygnalizacji TGF-β1 i niższe poziomy markerów aktywowanych komórek gwiaździstych, w tym α-SMA i FSP-1.

Zmniejszała się także ekspresja genów związanych z kolagenem typu I i III oraz enzymów uczestniczących w przebudowie macierzy, takich jak MMP-2, TIMP-1 i TIMP-2.

Parametry krwi związane z funkcją wątroby ulegały poprawie: ALT, AST, bilirubina i czas protrombinowy zbliżały się do wartości prawidłowych. Badania histologiczne wykazały mniej komórek tucznych, mniejsze odkładanie kolagenu oraz słabsze włóknienie i zapalenie [60].

Zachowanie naturalnych mechanizmów ochronnych i naprawczych

Chen i współpracownicy (2010) wykazali, że podczas długotrwałej ekspozycji na CCl₄ naturalne stężenia Ac-SDKP stopniowo się zmniejszały.

Podawanie peptydu we wlewie w dawce 800 µg/kg/dobę przez osiem tygodni pomagało utrzymać jego podstawowy poziom oraz ograniczało uszkodzenia wątroby, zapalenie i włóknienie.

Spadały aktywności enzymów wątrobowych we krwi, liczba komórek zapalnych CD45⁺ oraz ilość kolagenu i złogów α-SMA. Zmniejszały się również poziomy TGF-β1 i fosforylowanych Smad2/3, natomiast wzrastała aktywność sygnałów związanych z naprawą tkanek, takich jak BMP-7 i fosforylowane Smad1/5/8.

W eksperymentach komórkowych Ac-SDKP bezpośrednio hamował aktywację komórek gwiaździstych, co potwierdzało działanie przeciwzwłóknieniowe na poziomie komórkowym [61].

Regeneracja skóry, modele gojenia ran i inne wyniki eksperymentalne

Hydrożel zawierający Ac-SDKP i przebudowa blizn

Opracowano specjalny klej tkankowy na bazie celulozy, Dopa-OCMC-PAA, porównywany z OCMC-PAA, przeznaczony do przenoszenia i uwalniania Ac-SDKP.

Obie wersje wykazywały odpowiednie właściwości pęcznienia i degradacji, dobrą wytrzymałość mechaniczną oraz zgodność z komórkami, ale Dopa-OCMC-PAA osiągał korzystniejsze wyniki.

U myszy z krwawieniem z wątroby klej ten szybciej hamował krwawienie. W testach fibroblastów zwiększał poziomy enzymów uczestniczących w przebudowie tkanek, MMP-1 i MMP-3, a jednocześnie ograniczał aktywność genów związanych z kolagenem.

U królików z przerosłymi bliznami na uszach połączenie Dopa-OCMC-PAA z Ac-SDKP zmniejszało nasilenie bliznowacenia, liczbę komórek i poprawiało organizację kolagenu. Ponownie obserwowano wzrost MMP-1 i MMP-3 oraz niższą aktywność genów kolagenowych. Wyniki wskazywały na korzystniejsze gojenie ran i mniejsze bliznowacenie w badanych modelach [62].

Miejscowe zastosowanie a przeżywalność skóry i procesy naprawcze

W szczurzych modelach chirurgicznych płatów skórnych, brzusznych i grzbietowych, podawanie Ac-SDKP w zastrzykach w dawce 5 µg/kg dwa razy dziennie przez trzy dni zwiększało powierzchnię żywej skóry.

W płatach brzusznych udział żywej tkanki wzrósł z 50,9 ± 19,3% do 66,4 ± 7,5%, a w płatach grzbietowych z 53,4 ± 4,2% do 74,7 ± 6,6%.

W tkance skórnej uszkodzonej promieniowaniem UVB miejscowe zastosowanie peptydu poprawiało przeżywalność komórek. Podawanie powierzchniowe przyspieszało również tworzenie nowego naskórka, zwiększało poziom keratyny-14, markera komórek uczestniczących w odbudowie skóry, oraz fibronektyny. Wyniki wskazują na udział w procesach angiogenezy i naprawy tkanek w warunkach eksperymentalnych [63].

Ochrona krwiotworzenia podczas chemioterapii

W badaniu myszy otrzymujących doksorubicynę, lek chemioterapeutyczny, podawanie Ac-SDKP w ilości 2,4 µg/dobę, w sposób ciągły lub w dawkach podzielonych, rozpoczynane 48 godzin przed leczeniem, zmniejszało śmiertelność i chroniło krwiotwórcze komórki macierzyste.

Ochronę obserwowano w pomiarach LTRC, CFU-S, HPP-CFC i CFU-GM. Dodanie G-CSF dodatkowo zwiększało odbudowę CFU-GM.

Moment rozpoczęcia podawania miał kluczowe znaczenie. Rozpoczęcie przed chemioterapią było konieczne do ograniczenia zarówno krótkotrwałego uszkodzenia szpiku, jak i długoterminowej utraty komórek macierzystych w tym modelu [64].

Silniejsze działanie przeciwzwłóknieniowe zmodyfikowanych analogów i połączeń z inhibitorami ACE

W eksperymentach na fibroblastach płucnych forma Ac-SDKP odporna na rozkład przez ACE silniej ograniczała sygnalizację TGF-β/Smad3 i odkładanie kolagenu niż naturalna cząsteczka.

Skrócony fragment Ac-DKP wykazywał jedynie słabe efekty i był powoli rozkładany przez ACE.

Połączenie peptydu z inhibitorami ACE silniej ograniczało poziom hydroksyproliny, markera zawartości kolagenu, niż sam peptyd. Wyniki sugerują możliwość dalszych badań nad zmodyfikowanymi analogami i ich interakcjami.

W zakresie stężeń od 10⁻⁶ do 10⁻¹⁷ M zarówno tymozyna β4, jak i Ac-SDKP zmniejszały proliferację komórek tucznych, przy czym najsilniejszy efekt obserwowano przy 10⁻¹⁴ M. Powodowały również nietypowe zmiany w jądrach komórkowych związane z zatrzymaniem cyklu komórkowego.

Przy stężeniu 10⁻⁸ M oba peptydy wywoływały także degranulację komórek tucznych. Ac-SDKP wykazywał silniejszy efekt, około 89%, niż tymozyna β4, około 57%. Pozostałe fragmenty tymozyny β4 nie wykazywały aktywności, co sugeruje zależność tych odpowiedzi od badanych nienaruszonych peptydów, a nie innych analizowanych fragmentów [65, 66].

Eksperymentalne dawki Ac-SDKP w opublikowanych badaniach – nie są zaleceniami dla ludzi

Poniższe wartości opisują protokoły stosowane w cytowanych eksperymentach na zwierzętach i komórkach. Nie są ustalonymi dawkami dla ludzi.

W analizowanych badaniach przedklinicznych Ac-SDKP często podawano podskórnie za pomocą minipomp w ilości około 0,8 mg/kg/dobę w celu oceny włóknienia i zapalenia w sercu, naczyniach i nerkach. W mysich modelach zawału serca stosowano niekiedy 1,6 mg/kg/dobę w badaniach wczesnej ochrony tkanek.

W eksperymentach dotyczących mózgu i układu nerwowego krótkie cykle rozpoczynane w ciągu kilku godzin od urazu zwykle obejmowały około 0,8 mg/kg/dobę przez trzy do siedmiu dni. W badaniach komórkowych często stosowano wstępną ekspozycję na około 10 nM peptydu.

W modelach przewlekłego uszkodzenia wątroby protokoły przeciwzwłóknieniowe często obejmowały około 0,8 mg/kg/dobę. W modelu włóknienia płuc wywołanego bleomycyną stosowano 0,6 mg/kg dootrzewnowo, z powtarzanymi podaniami rozpoczynanymi w dniu 0 lub 7.

W badaniach gojenia skóry i ran miejscowe schematy obejmowały 5 µg/kg na wstrzyknięcie dwa razy dziennie przez trzy dni albo hydrożele zawierające peptyd i uwalniające go miejscowo.

W badaniach hematologicznych i dotyczących ochrony szpiku wykorzystywano bardzo małe ilości, na przykład 2,4 µg/dobę u myszy przed chemioterapią oraz krótkie cykle w zakresie µg/kg/dobę we wczesnych badaniach klinicznych.

Interpretacja wyników i ograniczenia dostępnych dowodów

Największa część przedstawionej literatury obejmuje eksperymenty komórkowe i modele zwierzęce. Zmiany w odkładaniu kolagenu, mediatorach zapalnych, budowie tkanek i eksperymentalnych parametrach funkcjonalnych nie stanowią same w sobie dowodu działania terapeutycznego u ludzi.

Przytoczone wczesne badania kliniczne dotyczyły głównie parametrów hematologicznych podczas chemioterapii i przyniosły niejednoznaczne wyniki, w tym negatywne wyniki badania randomizowanego [48, 49].

Eksperymentalne drogi podawania, ilości substancji i okresy ekspozycji należy traktować jako elementy metodologii badań, a nie zalecenia dotyczące indywidualnego stosowania.

Zastrzeżenie redakcyjne: Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowy. Przedstawia wyniki badań nad Ac-SDKP, mechanizmy molekularne i ograniczenia dostępnych dowodów. Nie stanowi porady medycznej, nie zaleca stosowania Ac-SDKP ani nie określa protokołów dawkowania, podawania czy leczenia. Wyniki badań laboratoryjnych i doświadczeń na zwierzętach nie potwierdzają bezpieczeństwa ani skuteczności Ac-SDKP u ludzi.

References

1. Wang, W., Jia, W., & Zhang, C. (2022). The Role of Tβ4-POP-Ac-SDKP Axis in Organ Fibrosis. International journal of molecular sciences, 23(21), 13282. https://doi.org/10.3390/ijms232113282
2. Nakagawa, P., Romero, C. A., Jiang, X., D’Ambrosio, M., Bordcoch, G., Peterson, E. L., Harding, P., Yang, X. P., & Carretero, O. A. (2018). Ac-SDKP decreases mortality and cardiac rupture after acute myocardial infarction. PLoS One, 13(1), e0190300. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0190300 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29364896/
3. Peng, H., Carretero, O. A., Brigstock, D. R., Oja-Tebbe, N., & Rhaleb, N. E. (2003). Ac-SDKP reverses cardiac fibrosis in rats with renovascular hypertension. Hypertension, 42(6), 1164–1170. https://doi.org/10.1161/01.HYP.0000100423.24330.96 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14581293/
4. Yang, F., Yang, X. P., Liu, Y. H., Xu, J., Cingolani, O., Rhaleb, N. E., & Carretero, O. A. (2004). Ac-SDKP reverses inflammation and fibrosis in rats with heart failure after myocardial infarction. Hypertension, 43(2), 229–236. https://doi.org/10.1161/01.HYP.0000107777.91185.89 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14691195/
5. Rasoul, S., Carretero, O. A., Peng, H., Cavasin, M. A., Zhuo, J., Sanchez-Mendoza, A., Brigstock, D. R., & Rhaleb, N. E. (2004). Antifibrotic effect of Ac-SDKP and angiotensin-converting enzyme inhibition in hypertension. Journal of Hypertension, 22(3), 593–603. https://doi.org/10.1097/00004872-200403000-00023 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15076166/
6. Rhaleb, N. E., Peng, H., Harding, P., Tayeh, M., LaPointe, M. C., & Carretero, O. A. (2001). Effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline on DNA and collagen synthesis in rat cardiac fibroblasts. Hypertension, 37(3), 827–832. https://doi.org/10.1161/01.hyp.37.3.827 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11244003/
7. Liu, Y.-H., D’Ambrosio, M., Liao, T.-D., Peng, H., Rhaleb, N.-E., Sharma, U., André, S., Gabius, H.-J., & Carretero, O. A. (2009). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline prevents cardiac remodeling and dysfunction induced by galectin-3, a mammalian adhesion/growth-regulatory lectin. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology, 296(2), H404–H412. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00747.2008 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19098114/
8. Rhaleb, N. E., Peng, H., Yang, X. P., Liu, Y. H., Mehta, D., Ezan, E., & Carretero, O. A. (2001). Long-term effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline on left ventricular collagen deposition in rats with 2-kidney, 1-clip hypertension. Circulation, 103(25), 3136–3141. https://doi.org/10.1161/01.cir.103.25.3136 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11425781/
9. Cavasin M. A. (2006). Therapeutic potential of thymosin-beta4 and its derivative N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline (Ac-SDKP) in cardiac healing after infarction. American journal of cardiovascular drugs : drugs, devices, and other interventions, 6(5), 305–311. https://doi.org/10.2165/00129784-200606050-00003 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17083265/
10. Rhaleb, N. E., Pokharel, S., Sharma, U. C., Peng, H., Peterson, E., Harding, P., Yang, X. P., & Carretero, O. A. (2013). N-acetyl-Ser-Asp-Lys-Pro inhibits interleukin-1β-mediated matrix metalloproteinase activation in cardiac fibroblasts. Pflügers Archiv – European Journal of Physiology, 465(10), 1487–1495. https://doi.org/10.1007/s00424-013-1262-8 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23652767/
11. Nakagawa, P., Liu, Y., Liao, T. D., Chen, X., González, G. E., Bobbitt, K. R., Smolarek, D., Peterson, E. L., Kedl, R., Yang, X. P., Rhaleb, N. E., & Carretero, O. A. (2012). Treatment with N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline prevents experimental autoimmune myocarditis in rats. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology, 303(9), H1114–H1127. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00300.2011 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22923621/
12. González, G. E., Rhaleb, N. E., Nakagawa, P., Liao, T. D., Liu, Y., Leung, P., Dai, X., Yang, X. P., & Carretero, O. A. (2014). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline reduces cardiac collagen cross-linking and inflammation in angiotensin II-induced hypertensive rats. Clinical Science, 126(1), 85–94. https://doi.org/10.1042/CS20120619 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23834332/
13. Peng, H., Xu, J., Yang, X. P., Kassem, K. M., Rhaleb, I. A., Peterson, E., & Rhaleb, N. E. (2019). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline treatment protects heart against excessive myocardial injury and heart failure in mice. Canadian Journal of Physiology and Pharmacology, 97(8), 753–765. https://doi.org/10.1139/cjpp-2019-0047 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30998852/
14. Castoldi, G., di Gioia, C. R. T., Bombardi, C., Perego, C., Perego, L., Mancini, M., Leopizzi, M., Corradi, B., Perlini, S., Zerbini, G., & Stella, A. (2009). Prevention of myocardial fibrosis by N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline in diabetic rats. Clinical Science, 118(3), 211–220. https://doi.org/10.1042/cs20090234 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20310083/
15. Sharma, U. C., Sonkawade, S. D., Baird, A., Chen, M., Xu, S., Sexton, S., Singh, A. K., Groman, A., Turowski, S. G., Spernyak, J. A., Mahajan, S. D., & Pokharel, S. (2018). Effects of a novel peptide Ac-SDKP in radiation-induced coronary endothelial damage and resting myocardial blood flow. Cardio-Oncology, 4, 8. https://doi.org/10.1186/s40959-018-0034-1 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31057947/
16. Suhail, H., Peng, H., Matrougui, K., & Rhaleb, N. E. (2024). Ac-SDKP attenuates ER stress-stimulated collagen production in cardiac fibroblasts by inhibiting CHOP-mediated NF-κB expression. Frontiers in Pharmacology, 15, https://doi.org/10.3389/fphar.2024.1352222 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38495093/
17. Zhu, L., Yang, X. P., Janic, B., Rhaleb, N. E., Harding, P., Nakagawa, P., Peterson, E. L., & Carretero, O. A. (2016). Ac-SDKP suppresses TNF-α-induced ICAM-1 expression in endothelial cells via inhibition of IκB kinase and NF-κB activation. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology, 310(9), H1176–H1183. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00252.2015 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26945075/
18. Lin, C. X., Rhaleb, N. E., Yang, X. P., Liao, T. D., D’Ambrosio, M. A., & Carretero, O. A. (2008). Prevention of aortic fibrosis by N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline in angiotensin II-induced hypertension. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology, 295(3), H1253–H1261. https://doi.org/10.1152/ajpheart.00481.2008 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18641275/
19. Sharma, U. C., Sonkawade, S. D., Spernyak, J. A., Sexton, S., Nguyen, J., Dahal, S., Attwood, K. M., Singh, A. K., van Berlo, J. H., & Pokharel, S. (2018). A small peptide Ac-SDKP inhibits radiation-induced cardiomyopathy. Circulation: Heart Failure, 11(8), e004867. https://doi.org/10.1161/CIRCHEARTFAILURE.117.004867 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30354563/
20. Conte, E., Iemmolo, M., Fruciano, M., Fagone, E., Gili, E., Genovese, T., Esposito, E., Cuzzocrea, S., & Vancheri, C. (2015). Effects of thymosin β4 and its N-terminal fragment Ac-SDKP on TGF-β-treated human lung fibroblasts and in the mouse model of bleomycin-induced lung fibrosis. Expert Opinion on Biological Therapy, 15(Suppl 1), S211–S221. https://doi.org/10.1517/14712598.2015.1026804 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26098610/
21. Liu, S., Jin, R., Zheng, G., Wang, Y., Li, Q., Jin, F., Li, Y., Li, T., Mao, N., Wei, Z., Li, G., Fan, Y., Xu, H., Li, S., & Yang, F. (2023). Ac-SDKP promotes KIF3A-mediated β-catenin suppression through a ciliary mechanism to constrain silica-induced epithelial-myofibroblast transition. Biomedicine & Pharmacotherapy, 166, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2023.115411 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37651800/
22. Cai, J., Chen, Q., Mehrabi Nasab, E., & Athari, S. S. (2022). Immunomodulatory effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-proline and vasoactive intestinal peptide on chronic obstructive pulmonary disease pathophysiology. Fundamental & Clinical Pharmacology, 36(6), 1005–1010. https://doi.org/10.1111/fcp.12811 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35763864/
23. Wang, J., Qian, Y., Gao, X., Mao, N., Geng, Y., Lin, G., Zhang, G., Li, H., Yang, F., & Xu, H. (2020). Synthesis and identification of a novel peptide, Ac-SDK (biotin) proline, that can elicit anti-fibrosis effects in rats suffering from silicosis. Drug Design, Development and Therapy, 14, 4315–4326. https://doi.org/10.2147/DDDT.S262716 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33116418/
24. Conte, E., Fagone, E., Gili, E., Fruciano, M., Iemmolo, M., Pistorio, M. P., Impellizzeri, D., Cordaro, M., Cuzzocrea, S., & Vancheri, C. (2016). Preventive and therapeutic effects of thymosin β4 N-terminal fragment Ac-SDKP in the bleomycin model of pulmonary fibrosis. Oncotarget, 7(23), 33841–33854. https://doi.org/10.18632/oncotarget.8409 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27029074/
25. Cao, W., Yao, S. S., Gong, H. B., Zhu, L. Y., Miao, Z. Y., & Deng, H. J. (2022). Regulatory effect of Ac-SDKP on phosphorylated heat shock protein 27/SNAI1 pathway in silicotic rats. Zhonghua Lao Dong Wei Sheng Zhi Ye Bing Za Zhi, 40(2), 90–96. https://doi.org/10.3760/cma.j.cn121094-20201218-00702 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35255573/
26. Gong, H. B., Zhang, C. M., Tang, X. Y., Gong, R. B., Miao, Z. Y., & Deng, H. J. (2023). Meta-analysis of Ac-SDKP inhibition of pulmonary fibrosis in animal models. Zhonghua Lao Dong Wei Sheng Zhi Ye Bing Za Zhi, 41(4), 262–270. https://doi.org/10.3760/cma.j.cn121094-20211115-00565 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37248179/
27. Li, Q., Yang, F., Zhang, L.-J., Yan, J.-B., Chen, P., Li, D.-D., & Wu, K.-F. (2009). [Antifibrotic effects of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline mediated by regulation of transforming growth factor beta and connective tissue growth factor expression on rats with silicosis]. Zhonghua Lao Dong Wei Sheng Zhi Ye Bing Za Zhi, 27(7), 390–394. PMID: 20039536 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20039536/
28. Yan, J.-B., Zhang, L.-J., & Li, Q. (2008). [Anti-fibrotic effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline in lung of rat with silicosis]. Zhonghua Lao Dong Wei Sheng Zhi Ye Bing Za Zhi, 26(7), 401–405. PMID: 19080377 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19080377/
29. Jin, F., Geng, F., Xu, D., Li, Y., Li, T., Yang, X., Liu, S., Zhang, H., Wei, Z., Li, S., Gao, X., Cai, W., Mao, N., Yi, X., Liu, H., Sun, Y., Yang, F., & Xu, H. (2021). Ac-SDKP attenuates activation of lung macrophages and bone osteoclasts in rats exposed to silica by inhibition of TLR4 and RANKL signaling pathways. Journal of Inflammation Research, 14, 1647–1660. https://doi.org/10.2147/JIR.S306883 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33948088/
30. Xu, H., Yang, F., Sun, Y., Yuan, Y., Cheng, H., Wei, Z., Li, S., Cheng, T., Brann, D., & Wang, R. (2012). A new antifibrotic target of Ac-SDKP: inhibition of myofibroblast differentiation in rat lung with silicosis. PLoS One, 7(7), e40301. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0040301 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22802960/
31. Wang, X., Liu, Y., Xu, H., Zhang, X., Li, S., Xu, D., Gao, X., Zhang, L., Zhang, B., Wei, Z., Wang, R., Brann, D., & Yang, F. (2016). Acetylated α-Tubulin regulated by N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline (Ac-SDKP) exerts the anti-fibrotic effect in rat lung fibrosis induced by silica. Scientific Reports, 6, 32257. https://doi.org/10.1038/srep32257 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27577858/
32. Deng, H., Xu, H., Zhang, X., Sun, Y., Wang, R., Brann, D., & Yang, F. (2016). Protective effect of Ac-SDKP on alveolar epithelial cells through inhibition of EMT via TGF-β1/ROCK1 pathway in silicosis in rat. Toxicology and Applied Pharmacology, 294, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.taap.2016.01.010 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26785300/
33. Zhang, L., Xu, D., Li, Q., Yang, Y., Xu, H., Wei, Z., Wang, R., Zhang, W., Liu, Y., Geng, Y., Li, S., Gao, X., & Yang, F. (2018). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline (Ac-SDKP) attenuates silicotic fibrosis by suppressing apoptosis of alveolar type II epithelial cells via mediation of endoplasmic reticulum stress. Toxicology and Applied Pharmacology, 350, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.taap.2018.04.025 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29684394/
34. Nakagawa, P., Masjoan-Juncos, J. X., Basha, H., Janic, B., Worou, M. E., Liao, T. D., Romero, C. A., Peterson, E. L., & Carretero, O. A. (2017). Effects of N-acetyl-seryl-asparyl-lysyl-proline on blood pressure, renal damage, and mortality in systemic lupus erythematosus. Physiological Reports, 5(2), e13084. https://doi.org/10.14814/phy2.13084 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28126732/
35. Worou, M. E., Liao, T. D., D’Ambrosio, M., Nakagawa, P., Janic, B., Peterson, E. L., Rhaleb, N. E., & Carretero, O. A. (2015). Renal protective effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline in Dahl salt-sensitive rats. Hypertension, 66(4), 816–822. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.115.05970 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26324505/
36. Liao, T. D., Nakagawa, P., Janic, B., D’Ambrosio, M., Worou, M. E., Peterson, E. L., Rhaleb, N. E., Yang, X. P., & Carretero, O. A. (2015). N-Acetyl-Seryl-Aspartyl-Lysyl-Proline: mechanisms of renal protection in mouse model of systemic lupus erythematosus. American Journal of Physiology-Renal Physiology, 308(10), F1146–F1154. https://doi.org/10.1152/ajprenal.00039.2015 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25740596/
37. Rhaleb, N. E., Pokharel, S., Sharma, U., & Carretero, O. A. (2011). Renal protective effects of N-acetyl-Ser-Asp-Lys-Pro in deoxycorticosterone acetate-salt hypertensive mice. Journal of Hypertension, 29(2), 330–338. https://doi.org/10.1097/HJH.0b013e32834103ee https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21052020/
38. Shibuya, K., Kanasaki, K., Isono, M., Sato, H., Omata, M., Sugimoto, T., Araki, S., Isshiki, K., Kashiwagi, A., Haneda, M., & Koya, D. (2005). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline prevents renal insufficiency and mesangial matrix expansion in diabetic db/db mice. Diabetes, 54(3), 838–845. https://doi.org/10.2337/diabetes.54.3.838 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15734863/
39. Castoldi, G., di Gioia, C. R. T., Bombardi, C., Preziuso, C., Leopizzi, M., Maestroni, S., Corradi, B., Zerbini, G., & Stella, A. (2013). Renal antifibrotic effect of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline in diabetic rats. American Journal of Nephrology, 37(1), 65–73. https://doi.org/10.1159/000346116 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23327833/
40. Zhang, R., Hu, Z., Wang, Y., Qiu, R., Wang, G., Wang, L., & Hu, B. (2022). A biomimetic double network hydrogel ameliorates renal fibrosis and promotes renal regeneration. Journal of Materials Chemistry B, 10(45), 9424–9437. https://doi.org/10.1039/d2tb01939f https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36378134/
41. Zuo, Y., Chun, B., Potthoff, S. A., Kazi, N., Brolin, T. J., Orhan, D., Yang, H.-C., Ma, L.-J., Kon, V., Myöhänen, T., Rhaleb, N.-E., Carretero, O. A., & Fogo, A. B. (2013). Thymosin β4 and its degradation product, Ac-SDKP, are novel reparative factors in renal fibrosis. Kidney International, 84(6), 1166–1175. https://doi.org/10.1038/ki.2013.209 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23739235/
42. Wang, M., Liu, R., Jia, X., Mu, S., & Xie, R. (2010). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline attenuates renal inflammation and tubulointerstitial fibrosis in rats. International Journal of Molecular Medicine, 26(6), 795–801. https://doi.org/10.3892/ijmm_00000527 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21042772/
43. Liao, T.-D., Yang, X.-P., D’Ambrosio, M., Zhang, Y., Rhaleb, N.-E., & Carretero, O. A. (2010). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline attenuates renal injury and dysfunction in hypertensive rats with reduced renal mass: Council for High Blood Pressure Research. Hypertension, 55(2), 459–467. https://doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.109.144568 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20026760/
44. Peng, H., Carretero, O. A., Raij, L., Yang, F., Kapke, A., & Rhaleb, N. E. (2001). Antifibrotic effects of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline on the heart and kidney in aldosterone-salt hypertensive rats. Hypertension, 37(2 Pt 2), 794–800. https://doi.org/10.1161/01.hyp.37.2.794 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11230375/
45. Omata, M., Taniguchi, H., Koya, D., Kanasaki, K., Sho, R., Kato, Y., Kojima, R., Haneda, M., & Inomata, N. (2006). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline ameliorates the progression of renal dysfunction and fibrosis in WKY rats with established anti-glomerular basement membrane nephritis. Journal of the American Society of Nephrology, 17(3), 674–685. https://doi.org/10.1681/ASN.2005040385 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16452498/
46. Nagai, T., Kanasaki, M., Srivastava, S. P., Nakamura, Y., Ishigaki, Y., Kitada, M., Shi, S., Kanasaki, K., & Koya, D. (2014). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline inhibits diabetes-associated kidney fibrosis and endothelial-mesenchymal transition. BioMed Research International, 2014, 696475. https://doi.org/10.1155/2014/696475 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24783220/
47. Srivastava, S. P., Goodwin, J. E., Kanasaki, K., & Koya, D. (2020). Metabolic reprogramming by N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline protects against diabetic kidney disease. British Journal of Pharmacology, 177(16), 3691–3711. https://doi.org/10.1111/bph.15087 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32352559/
48. Carde, P., Chastang, C., Goncalves, E., Mathieu-Tubiana, N., Vuillemin, E., Delwail, V., Corbion, O., Vekhoff, A., Isnard, F., Ferrero, J. M., et al. (1992). [Seraspenide (acetylSDKP): phase I–II trial study of inhibitor of hematopoiesis protects against toxicity of aracytine and ifosfamide monochemotherapies]. Clinical Trial C R Acad Sci III, 315(13), 545–550. PMID: 1300237 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1300237/
49. Cappelaere, P., Hecquet, B., Rolland, F., Meeus, L., Domenge, C., Krakowski, I., De Gislain, C., Chauvergne, J., Dufour-Esquerré, F., Carde, P. (1995). [Randomized placebo trial of myeloprotection with goralatide in patients with squamous cell carcinoma of the upper respiratory and digestive tracts or esophagus, treated with a carboplatin-fluorouracil combination]. Bull Cancer, 82(9), 732–737. PMID: 8535033 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8535033/
50. Nitta, K., Shi, S., Nagai, T., Kanasaki, M., Kitada, M., Srivastava, S. P., Haneda, M., Kanasaki, K., & Koya, D. (2016). Oral Administration of N-Acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline Ameliorates Kidney Disease in Both Type 1 and Type 2 Diabetic Mice via a Therapeutic Regimen. BioMed Research International, 2016, 9172157. https://doi.org/10.1155/2016/9172157 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27088094/
51. Tan, H., Zhao, J., Wang, S., Zhang, L., Wang, H., Huang, B., Liang, Y., Yu, X., & Yang, N. (2012). Ac-SDKP ameliorates the progression of lupus nephritis in MRL/lpr mice. International Immunopharmacology, 14(4), 401–409. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2012.07.023https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22922317/
52. Maheshwari, M., Romero, C. A., Monu, S. R., Kumar, N., Liao, T. D., Peterson, E. L., & Carretero, O. A. (2018). Renal protective effects of N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline (Ac-SDKP) in obese rats on a high-salt diet. American Journal of Hypertension, 31(8), 902–909. https://doi.org/10.1093/ajh/hpy052 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29722788/
53. Kamarehei, M., & Zahednasab, H. (2025). Neuroprotective effect of Ac-SDKP peptide in SH-SY5Y cells and rat model of Parkinson’s disease against 6-OHDA-induced oxidative stress and ER stress. Neuropeptides, 112, https://doi.org/10.1016/j.npep.2025.102534 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40544680/
54. Hashemizadeh, S., Pourkhodadad, S., Hosseindoost, S., Pejman, S., Kamarehei, M., Badripour, A., Omidi, A., Pestehei, S. K., Seifalian, A. M., & Hadjighassem, M. (2022). Ac-SDKP peptide improves functional recovery following spinal cord injury in a preclinical model. Neuropeptides, 92, https://doi.org/10.1016/j.npep.2022.102228 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35101843/
55. Zhang, Y., Zhang, Z. G., Chopp, M., Meng, Y., Zhang, L., Mahmood, A., & Xiong, Y. (2017). Treatment of traumatic brain injury in rats with N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline. Journal of Neurosurgery, 126(3), 782–795. https://doi.org/10.3171/2016.3.JNS152699 http://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28245754/
56. Pejman, S., Kamarehei, M., Riazi, G., Pooyan, S., & Balalaie, S. (2020). Ac-SDKP ameliorates the progression of experimental autoimmune encephalomyelitis via inhibition of ER stress and oxidative stress in the hippocampus of C57BL/6 mice. Brain Research Bulletin, 154, 21–31. https://doi.org/10.1016/j.brainresbull.2019.09.014 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31589901/
57. Zhang, L., Chopp, M., Teng, H., Ding, G., Jiang, Q., Yang, X. P., Rhaleb, N. E., & Zhang, Z. G. (2014). Combination Treatment with N-Acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline and Tissue Plasminogen Activator Provides Potent Neuroprotection in Rats After Stroke. Stroke, 45(4), 1108–1114. https://doi.org/10.1161/STROKEAHA.113.004399 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24549864/
58. Kim, D. H., Moon, E.-Y., Yi, J. H., Lee, H. E., Park, S. J., Ryu, Y.-K., Kim, H.-C., Lee, S., & Ryu, J. H. (2015). Peptide fragment of thymosin β4 increases hippocampal neurogenesis and facilitates spatial memory. Neuroscience, 310, 51–62. https://doi.org/10.1016/j.neuroscience.2015.09.017 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26363149/
59. Wei, A., Zhao, F., Hao, A., Liu, B., & Liu, Z. (2022). N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline (AcSDKP) mitigates liver fibrosis via WTAP/m6A/Ptch1 axis through Hedgehog pathway. Gene, 813, 146125. https://doi.org/10.1016/j.gene.2021.146125 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34921949/
60. Zhang, L., Xu, L. M., Chen, Y. W., Ni, Q. W., Zhou, M., Qu, C. Y., & Zhang, Y. (2012). Antifibrotic Effect of N-Acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline on Bile Duct Ligation-Induced Liver Fibrosis in Rats. World Journal of Gastroenterology, 18(37), 5283–5288. https://doi.org/10.3748/wjg.v18.i37.5283 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23066324/
61. Chen, Y. W., Liu, B. W., Zhang, Y. J., Chen, Y. W., Dong, G. F., Ding, X. D., Xu, L. M., Pat, B., Fan, J. G., & Li, D. G. (2010). Preservation of basal AcSDKP attenuates carbon tetrachloride-induced fibrosis in the rat liver. Journal of Hepatology, 53(3), 528–536. https://doi.org/10.1016/j.jhep.2010.03.027 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20646773/
62. Ameri, Z., Shahabi, A., Farsinejad, A., Sattarzadeh Bardsiri, M., Javedani, H., Bagher, Z., Saraee, A., & Brouki Milan, P. (2025). A cellulose-based skin adhesive hydrogel incorporating N-acetyl-seryl-aspartyl-lysyl-proline peptide for enhanced wound healing and scar prevention in rabbit scar ear model in vivo. International Journal of Biological Macromolecules, 322(Pt 1), 144981. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2025.144981 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40480579/
63. Fromes, Y., Liu, J. M., Kovacevic, M., Bignon, J., & Wdzieczak-Bakala, J. (2006). The tetrapeptide acetyl-serine-aspartyl-lysine-proline improves skin flap survival and accelerates wound healing. Wound Repair and Regeneration, 14(3), 306–312. https://doi.org/10.1111/j.1743-6109.2006.00125.x https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16808809/
64. Massé, A., Ramirez, L. H., Bindoula, G., Grillon, C., Wdzieczak-Bakala, J., Raddassi, K., Deschamps de Paillette, E., Mencia-Huerta, J. M., Koscielny, S., Potier, P., Sainteny, F., & Carde, P. (1998). The tetrapeptide acetyl-N-Ser-Asp-Lys-Pro (Goralatide) protects from doxorubicin-induced toxicity: improvement in mice survival and protection of bone marrow stem cells and progenitors. Blood, 91(2), 441–449. PMID: 9427696 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9427696/
65. Ramasamy, V., Ntsekhe, M., & Sturrock, E. (2021). Investigating the antifibrotic potential of N-acetyl seryl-aspartyl-lysyl-proline sequence peptides. Clinical and Experimental Pharmacology and Physiology, 48(11), 1558–1565. https://doi.org/10.1111/1440-1681.13565 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34347311/
66. Leeanansaksiri, W., DeSimone, S. K., Huff, T., Hannappel, E., & Huff, T. F. (2004). Thymosin beta 4 and its N-terminal tetrapeptide, AcSDKP, inhibit proliferation, and induce dysplastic, non-apoptotic nuclei and degranulation of mast cells. Chemistry & Biodiversity, 1(7), 1091–1100. https://doi.org/10.1002/cbdv.200490081 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17191900/