Jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczących Selanku jest to, jak długo utrzymują się jego efekty oraz przez jaki czas peptyd pozostaje aktywny w organizmie. Obecnie nie opublikowano jednak badań farmakokinetycznych u ludzi, które jednoznacznie określałyby okres półtrwania Selanku, profil jego stężenia we krwi czy dokładny czas eliminacji. Większość dostępnych badań koncentrowała się na jego działaniu biologicznym i neurologicznym, a nie na właściwościach farmakokinetycznych.
Wiadomo natomiast, że Selank został zaprojektowany tak, aby pozostawał aktywny dłużej niż jego naturalny prekursor – tuftsyna. Dodanie fragmentu Pro-Gly-Pro pomaga chronić peptyd przed szybkim rozkładem enzymatycznym, co pozwala utrzymać jego aktywność biologiczną przez dłuższy czas w porównaniu z naturalnie występującymi peptydami tuftsynowymi [1,2].
Badania eksperymentalne wykazały, że Selank może wywoływać efekty biologiczne utrzymujące się poza samym okresem podania. Przykładowo, badania na zwierzętach analizujące zachowania związane z lękiem wykazały utrzymujące się działanie przeciwlękowe przez cały czterotygodniowy okres terapii, co sugeruje, że regularne podawanie może zapewniać stabilną aktywność biologiczną w czasie [3]. Badania dotyczące modulacji receptorów GABA, regulacji neuroprzekaźników oraz ekspresji BDNF wskazują również, że Selank może inicjować wtórne zmiany biologiczne utrzymujące się dłużej niż sam peptyd pozostaje w krążeniu [2,4].
Ponieważ nadal brakuje formalnych badań farmakokinetycznych, nie można obecnie dokładnie określić, przez ile godzin lub dni Selank pozostaje we krwi czy tkankach. Z tego względu wszelkie konkretne twierdzenia dotyczące czasu działania lub okresu półtrwania należy traktować ostrożnie, jeśli nie są poparte bezpośrednimi danymi farmakokinetycznymi u ludzi.
Jak Długo Selank Pozostaje w Organizmie?
Obecnie nie opublikowano badań na ludziach określających, jak długo Selank pozostaje wykrywalny w organizmie. Podobnie jak wiele innych peptydów, Selank prawdopodobnie ulega rozkładowi enzymatycznemu do mniejszych fragmentów peptydowych i aminokwasów po podaniu. Dokładny czas eliminacji nie został jednak jednoznacznie określony w badaniach klinicznych.
Warto również odróżnić fizyczną obecność peptydu od czasu utrzymywania się jego efektów biologicznych. Nawet po metabolizacji Selanku procesy związane z neuroprzekaźnikami, czynnikami neurotroficznymi, odpowiedzią na stres oraz ekspresją genów mogą utrzymywać się przez dłuższy czas [2,4].
Z tego powodu badacze zwykle większą uwagę poświęcają czasowi trwania aktywności biologicznej niż próbom szacowania niepotwierdzonego czasu eliminacji.
Okres Półtrwania Selank
Dokładny okres półtrwania Selank nie został dotychczas opisany w opublikowanej literaturze naukowej dotyczącej ludzi. W przeciwieństwie do wielu zatwierdzonych leków farmaceutycznych, Selank nie przeszedł szeroko zakrojonych badań farmakokinetycznych w ramach dużych międzynarodowych programów klinicznych.
Wiadomo natomiast, że został celowo zmodyfikowany w celu zwiększenia stabilności względem tuftsyny. Dodanie sekwencji Pro-Gly-Pro miało spowolnić degradację enzymatyczną i wydłużyć aktywność biologiczną peptydu [1]. Żadne recenzowane badanie nie podało jednak obecnie potwierdzonej wartości okresu półtrwania w osoczu.
Dlatego wszelkie liczbowe szacunki okresu półtrwania Selanku dostępne w internecie należy interpretować ostrożnie, jeśli nie są poparte bezpośrednimi badaniami farmakokinetycznymi.
Jak Szybko Zaczyna Działać Selank?
Początek działania Selanku wydaje się zależeć od konkretnego efektu biologicznego, który jest oceniany. Niektóre badania laboratoryjne sugerują, że Selank może wpływać na układy neuroprzekaźników i aktywność receptorów stosunkowo szybko po podaniu, natomiast klinicznie istotne korzyści mogą rozwijać się w ciągu kilku dni lub tygodni.
Badania analizujące interakcję Selanku z receptorami GABA wykazały bezpośrednią modulację szlaków sygnalizacji GABAergicznej, co sugeruje, że część efektów neurochemicznych może pojawiać się krótko po podaniu [2]. Badania nad metabolizmem enkefalin wykazały również, że Selank może hamować enzymy odpowiedzialne za ich rozkład, dostarczając kolejnego mechanizmu umożliwiającego występowanie wczesnych efektów biologicznych [5].
Dodatkowych informacji dostarczają badania kliniczne. W badaniach obejmujących osoby z uogólnionym zaburzeniem lękowym oraz neurastenią Selank wykazywał mierzalne działanie przeciwlękowe podczas terapii i osiągał skuteczność porównywalną do medazepamu [6]. Badanie nie określało jednak dokładnego czasu początku działania mierzonego w minutach lub godzinach.
Badania na zwierzętach dostarczają kolejnych wskazówek. W długoterminowych modelach lęku istotne zmniejszenie zachowań lękowych obserwowano już od drugiego dnia terapii, a korzyści utrzymywały się przez cały okres badania [3]. Wyniki te sugerują, że choć niektóre zmiany neurochemiczne mogą pojawiać się stosunkowo szybko, bardziej zauważalne efekty behawioralne mogą rozwijać się wraz z regularnym stosowaniem.
Czy Selank Działa Natychmiast?
Obecne dane nie wskazują, aby Selank działał natychmiast w taki sam sposób jak szybko działające leki uspokajające. W przeciwieństwie do benzodiazepin, które bezpośrednio wiążą się z miejscami benzodiazepinowymi receptorów GABA-A i mogą wywoływać szybkie efekty, Selank działa poprzez szersze mechanizmy neuroregulacyjne obejmujące sygnalizację GABA, endogenne peptydy opioidowe, czynniki neurotroficzne oraz szlaki związane z układem odpornościowym [2,5].
Ponieważ mechanizmy te opierają się na procesach regulacyjnych i adaptacyjnych organizmu, część efektów może rozwijać się stopniowo zamiast powodować natychmiastową i wyraźną reakcję. Dostępne dane sugerują, że korzyści związane z Selankiem mogą narastać wraz z kontynuacją stosowania.
Jak Szybko Działa Selank?
Na podstawie obecnych badań wydaje się, że Selank może wpływać na szlaki neurochemiczne stosunkowo szybko po podaniu. Jednak rezultaty takie jak zmniejszenie lęku, poprawa równowagi emocjonalnej czy wsparcie funkcji poznawczych mogą wymagać regularnego stosowania przez kilka dni lub dłuższego okresu obserwacji [2–6].
Dokładny czas pojawienia się efektów może zależeć od takich czynników jak droga podania, dawkowanie, długość terapii, indywidualna fizjologia oraz oceniany parametr biologiczny. Obecnie nie ustalono powszechnie akceptowanego czasu początku działania.
Wnioski
Dostępne badania wskazują, że Selank został opracowany w celu zapewnienia większej stabilności niż jego naturalny prekursor i może wywoływać efekty biologiczne utrzymujące się poza samym okresem podania. Dokładny okres półtrwania, czas eliminacji oraz długość utrzymywania się peptydu w organizmie nie zostały jednak jeszcze w pełni scharakteryzowane w badaniach na ludziach.
Obecne dane sugerują, że Selank może stosunkowo szybko wpływać na szlaki neurochemiczne, podczas gdy bardziej zauważalne efekty związane z lękiem, odpornością na stres i funkcjami poznawczymi mogą rozwijać się stopniowo wraz z upływem czasu. Dalsze badania farmakokinetyczne i kliniczne będą potrzebne, aby dokładniej określić, jak długo Selank pozostaje aktywny i jak szybko pojawiają się jego efekty.
Zastrzeżenie
Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny oraz nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani zaleceń terapeutycznych. Selank pozostaje peptydem badawczym w wielu krajach, a jego właściwości farmakokinetyczne nie zostały jeszcze w pełni określone w badaniach klinicznych u ludzi. Przedstawione informacje stanowią podsumowanie wyników badań na ludziach, zwierzętach oraz badań mechanistycznych i nie powinny być interpretowane jako twierdzenia dotyczące skuteczności, czasu działania czy okresu aktywności peptydu.
Wyłącznie do celów badawczych: Produkty Selank oferowane przez Semax Polska są przeznaczone wyłącznie do badań laboratoryjnych i naukowych. Nie są zatwierdzone do spożycia przez ludzi, zastosowań medycznych, diagnostyki, leczenia ani zapobiegania chorobom. Wszystkie materiały badawcze powinny być wykorzystywane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami dobrej praktyki laboratoryjnej.
References
[1] Andreeva, L. A., Nagaev, I. Y., Mezentseva, M. V., Shapoval, I. M., Podchernyaeva, R. Y., Shcherbenko, V. E., Potapova, L. A., Russu, L. I., Ershov, F. I., & Myasoedov, N. F. (2010). Antiviral Properties of Structural Fragments of the Peptide Selank. Doklady Biological Sciences, 431, 79–82. https://doi.org/10.1134/S0012496610020031
[2] Vyunova, T. V., Andreeva, L., Shevchenko, K., & Myasoedov, N. F. (2018). Peptide-Based Anxiolytics: The Molecular Aspects of Heptapeptide Selank Biological Activity. Protein and Peptide Letters, 25(10), 914–923. https://doi.org/10.2174/0929866525666180925144642
[3] Czabak-Garbacz, R., Cygan, B., Wolański, Ł., & Kozlovsky, I. (2006). Influence of Long-Term Treatment with Tuftsin Analogue TP-7 on the Anxiety-Phobic States and Body Weight. Pharmacological Reports, 58(4), 562–567. PMID: 16963804.
[4] Levitskaya, N. G., Andreeva, L. A., Mezentseva, M. V., Shapoval, I. M., Podchernyaeva, R. Y., Shcherbenko, V. E., Potapova, L. A., Russu, L. I., Ershov, F. I., & Myasoedov, N. F. (2010). Intranasal Administration of the Peptide Selank Regulates BDNF Expression in the Rat Hippocampus In Vivo. Doklady Biological Sciences, 431, 79–82.
[5] Zozulya, A. A., Kost, N. V., Sokolov, O. Y., Gabaeva, M. V., Grivennikov, I. A., Andreeva, L. N., Zolotarev, Y. A., Ivanov, S. V., Andryushchenko, A. V., Myasoedov, N. F., & Smulevich, A. B. (2001). The Inhibitory Effect of Selank on Enkephalin-Degrading Enzymes as a Possible Mechanism of Its Anxiolytic Activity. Bulletin of Experimental Biology and Medicine, 131(4), 315–317. https://doi.org/10.1023/A:1017979514274
[6] Zozulia, A. A., Neznamov, G. G., Siuniakov, T. S., Kost, N. V., Gabaeva, M. V., Sokolov, O. Y., Serebriakova, E. V., Siranchieva, O. A., Andriushenko, A. V., Telesheva, E. S., Siuniakov, S. A., Smulevich, A. B., Myasoedov, N. F., & Seredenin, S. B. (2008). Efficacy and Possible Mechanisms of Action of a New Peptide Anxiolytic Selank in the Therapy of Generalized Anxiety Disorders and Neurasthenia. Zhurnal Nevrologii i Psikhiatrii imeni S.S. Korsakova, 108(4), 38–48. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18454096/