Skutki uboczne Tesamorelinu: ból stawów, zatrzymanie wody i zmiany poziomu cukru we krwi

Najczęściej zgłaszane skutki uboczne tesamorelinu obejmują reakcje w miejscu iniekcji, ból stawów, dyskomfort mięśniowy, łagodne zatrzymanie płynów, obrzęki oraz okazjonalne zmiany w regulacji poziomu cukru we krwi, chociaż badania kliniczne ogólnie wykazały, że tesamorelin był stosunkowo dobrze tolerowany przez większość uczestników [1–9]. Tesamorelin działa poprzez zwiększanie aktywności naturalnego hormonu wzrostu (GH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (IGF-1), a uważa się, że część działań niepożądanych jest związana ze zwiększoną stymulacją tych szlaków hormonalnych.

Ból stawów jest jednym z częściej zgłaszanych działań niepożądanych w badaniach nad tesamorelinem. U części uczestników występowała artralgia, czyli ból stawów, wraz ze sztywnością, bólami mięśni lub dyskomfortem w rękach i nogach [1,2,8]. Objawy te są podobne do efektów czasami obserwowanych przy terapiach zwiększających sygnalizację GH i IGF-1. W większości badań działania niepożądane związane ze stawami były opisywane jako łagodne do umiarkowanych, a nie ciężkie.

Podczas leczenia tesamorelinem obserwowano również zatrzymanie wody i łagodne obrzęki. U niektórych osób rozwijał się obrzęk obwodowy, czyli gromadzenie płynów powodujące opuchliznę w miejscach takich jak dłonie, stopy lub kostki [1,3,8]. Sygnalizacja hormonu wzrostu może wpływać na równowagę sodu i wody w tkankach, co może przyczyniać się do tymczasowego zatrzymania płynów u niektórych osób. Badania kliniczne ogólnie uznawały te efekty za możliwe do opanowania i rzadko wymagały one przerwania leczenia.

Reakcje w miejscu iniekcji należą do najczęściej zgłaszanych skutków ubocznych tesamorelinu. W badaniach klinicznych często opisywano zaczerwienienie, świąd, podrażnienie, łagodny ból, siniaki lub obrzęk wokół miejsca podania [1–4]. Ponieważ tesamorelin podawany jest codziennie jako iniekcja podskórna, czyli wstrzyknięcie do tkanki tłuszczowej pod skórą, podczas leczenia mogą występować łagodne miejscowe reakcje skórne.

Poziom cukru we krwi i metabolizm glukozy były ściśle monitorowane w badaniach nad tesamorelinem, ponieważ szlaki GH i IGF-1 mogą wpływać na wrażliwość na insulinę oraz regulację glukozy. Większość dużych badań klinicznych wykazała, że tesamorelin nie powodował istotnego pogorszenia poziomu glukozy na czczo ani HbA1c u większości uczestników [2–7]. HbA1c to badanie krwi odzwierciedlające średni poziom cukru we krwi w ciągu kilku miesięcy. Na przykład Stanley i wsp. (2019) nie stwierdzili istotnych różnic w poziomie glukozy na czczo ani HbA1c między grupą otrzymującą tesamorelin a placebo podczas 12-miesięcznego badania dotyczącego niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) związanej z HIV [5]. Podobnie zbiorcze badania fazy III Falutz i wsp. (2010) wykazały stabilną kontrolę poziomu cukru we krwi pomimo znacznego zmniejszenia tłuszczu trzewnego i wzrostu poziomu IGF-1 [2].

Jednak niektóre badania obserwowały niewielkie wzrosty markerów poziomu cukru we krwi u części uczestników. Rahman i wsp. (2023) zgłosili łagodne zwiększenie HbA1c w niektórych grupach responderów i non-responderów podczas dodatkowych analiz badań fazy III, chociaż zmiany były zazwyczaj niewielkie [8]. Baker i wsp. (2012) również zaobserwowali niewielkie zwiększenie poziomu insuliny na czczo u starszych dorosłych otrzymujących tesamorelin podczas badań funkcji poznawczych, choć wartości pozostawały w granicach prawidłowej fizjologii [9]. Ponieważ tesamorelin może zwiększać poziom IGF-1 i wpływać na metabolizm glukozy, podczas leczenia często zaleca się regularne monitorowanie poziomu cukru we krwi oraz IGF-1.

Inne rzadziej zgłaszane działania niepożądane obserwowane w badaniach nad tesamorelinem obejmują:

• ból mięśni (mialgia)
• mrowienie lub drętwienie (parestezje)
• nudności
• ból głowy
• łagodne reakcje nadwrażliwości lub reakcje alergiczne
• podwyższony poziom IGF-1
• siniaki lub podrażnienie w miejscu iniekcji

Co ważne, długoterminowe badania kliniczne ogólnie wykazały, że tesamorelin pozostawał stosunkowo bezpieczny i dobrze tolerowany przy stosowaniu pod odpowiednim nadzorem medycznym [1–8]. Falutz i wsp. (2008) wykazali utrzymujące się zmniejszenie tłuszczu trzewnego przez 52 tygodnie bez istotnego pogorszenia kontroli poziomu cukru we krwi ani ciężkiej toksyczności ogólnoustrojowej [3]. Metaanaliza opublikowana przez Badran i wsp. (2026) również wykazała, że tesamorelin poprawiał skład ciała i redukował tłuszcz wątrobowy bez powodowania poważnych działań niepożądanych lub dużych zaburzeń glikemii, chociaż ból stawów, bóle mięśni, mrowienie i reakcje w miejscu iniekcji występowały częściej niż w grupie placebo [10].

Ponieważ tesamorelin zwiększa aktywność GH i IGF-1, zwykle zaleca się ostrożność u osób z aktywną chorobą nowotworową, niekontrolowaną cukrzycą, ciężkimi zaburzeniami endokrynologicznymi lub znaczną niestabilnością metaboliczną. Podczas leczenia ważne jest monitorowanie przez wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.

Zastrzeżenie

Treść ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowo-informacyjny i nie powinna być interpretowana jako porada medyczna, diagnoza ani zalecenie terapeutyczne. Tesamorelin jest lekiem na receptę, który może powodować działania niepożądane i wymaga nadzoru medycznego, monitorowania laboratoryjnego oraz indywidualnej oceny przez wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.