Po przerwaniu terapii tesamorelinem wiele osób stopniowo odzyskuje trzewny tłuszcz brzuszny i może utracić część korzyści metabolicznych osiągniętych podczas leczenia, ponieważ po zakończeniu terapii zmniejsza się stymulacja szlaku hormonu wzrostu (GH) i insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (IGF-1) [1–7]. To, co opisuje się jako efekty po odstawieniu Tesamorelinu, pokazuje, że korzyści związane z terapią są silnie powiązane z jej kontynuacją.
Tesamorelin działa poprzez stymulowanie przysadki mózgowej do uwalniania naturalnego hormonu wzrostu organizmu, co następnie zwiększa produkcję IGF-1 i pomaga redukować tłuszcz trzewny, poprawiać profil lipidowy oraz wspierać funkcje metaboliczne [1–3]. Po zakończeniu leczenia aktywność GH i IGF-1 stopniowo wraca do poziomów bliższych wartościom wyjściowym, co zmniejsza efekty metaboliczne pomagające kontrolować odkładanie się tłuszczu brzusznego.
Jedne z najważniejszych danych dotyczących odstawienia tesamorelinu pochodzą z długoterminowych badań klinicznych prowadzonych przez Falutz J i współpracowników. W 52-tygodniowym badaniu rozszerzonym opublikowanym w czasopiśmie AIDS (2008), uczestnicy kontynuujący terapię tesamorelinem utrzymali około 18% redukcję trzewnego tłuszczu brzusznego, natomiast osoby, które przerwały leczenie, stosunkowo szybko ponownie gromadziły tłuszcz trzewny po zakończeniu terapii [1]. Badacze doszli do wniosku, że utrzymanie redukcji tłuszczu brzusznego wymaga dalszego leczenia.
Podobne wyniki przedstawiono w zbiorczych analizach badań fazy III przeprowadzonych przez Falutz J i współpracowników (2010). Uczestnicy kontynuujący stosowanie tesamorelinu utrzymywali poprawę w zakresie trzewnej tkanki tłuszczowej (VAT), obwodu talii oraz poziomu triglicerydów, podczas gdy przerwanie leczenia wiązało się ze stopniowym cofnięciem części tych korzyści [2]. Wyniki te sugerują, że tesamorelin nie zmienia trwale rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Zamiast tego wpływa na szlaki metaboliczne tylko wtedy, gdy terapia jest aktywna.
Badania dotyczące tłuszczu wątrobowego również sugerują, że kontynuacja terapii może być ważna dla utrzymania efektów. Stanley TL i wsp. (2019) odnotowali istotne zmniejszenie ilości tłuszczu w wątrobie oraz wolniejsze postępowanie włóknienia wątroby podczas 12 miesięcy terapii tesamorelinem u osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD) związaną z HIV [3]. Włóknienie oznacza powstawanie blizn w obrębie wątroby. Chociaż długoterminowe efekty po zakończeniu leczenia są słabiej przebadane, mechanizm działania tesamorelinu sugeruje, że część korzyści może zanikać po ustaniu stymulacji GH–IGF-1.
Ponowny przyrost tłuszczu po odstawieniu tesamorelinu uważa się za związany z tym, że podstawowe przyczyny gromadzenia tłuszczu trzewnego często nadal pozostają obecne. W lipodystrofii związanej z HIV czynniki takie jak terapia antyretrowirusowa, insulinooporność, przewlekły stan zapalny, zaburzone sygnalizowanie tkanki tłuszczowej oraz obniżone naturalne wydzielanie GH mogą nadal sprzyjać odkładaniu tłuszczu brzusznego nawet po czasowej poprawie osiągniętej podczas leczenia [1–5].
Co ważne, odstawienie tesamorelinu nie wydaje się powodować klasycznych objawów odstawiennych charakterystycznych dla niektórych leków. Zamiast tego głównym efektem obserwowanym w badaniach była stopniowa utrata korzyści terapeutycznych, w tym:
- Ponowny przyrost trzewnego tłuszczu brzusznego
- Zwiększenie obwodu talii
- Częściowa utrata poprawy profilu lipidowego
- Powrót poziomów IGF-1 bliżej wartości wyjściowych
- Stopniowe zmniejszenie korzyści metabolicznych
Mimo że tłuszcz trzewny często powraca po zakończeniu terapii, badania zazwyczaj nie wykazywały ciężkich problemów z poziomem cukru we krwi ani poważnych powikłań endokrynologicznych po odstawieniu tesamorelinu [1–4]. Poziomy hormonów zwykle stopniowo wracały do zakresów obserwowanych przed rozpoczęciem leczenia.
Ogólne dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa sugerują, że tesamorelin pozostaje stosunkowo dobrze tolerowany podczas kontynuowanej terapii. Metaanaliza przeprowadzona przez Badran AS i wsp. (2026) potwierdziła znaczącą poprawę w zakresie tłuszczu trzewnego, tłuszczu wątrobowego oraz składu ciała, jednocześnie podkreślając znaczenie dalszego leczenia dla utrzymania tych efektów [6].
Ogólnie rzecz biorąc, aktualne dowody kliniczne sugerują, że odstawienie tesamorelinu często prowadzi do stopniowego ponownego przyrostu tłuszczu trzewnego i utraty części korzyści metabolicznych, ponieważ działanie leku zależy od ciągłej aktywacji szlaku GH–IGF-1. Dostępne badania wskazują, że tesamorelin działa bardziej jako długoterminowa terapia wspierająca kontrolę metaboliczną niż trwałe rozwiązanie problemu nadmiernego gromadzenia tłuszczu trzewnego.
Zastrzeżenie
Treść ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowo-informacyjny i nie powinna być interpretowana jako porada medyczna, diagnoza ani zalecenie terapeutyczne. Tesamorelin jest lekiem na receptę i powinien być rozpoczynany lub odstawiany wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia. Reakcje po zakończeniu terapii mogą różnić się w zależności od stanu metabolicznego, chorób współistniejących oraz historii leczenia danej osoby.
References
- Falutz J, Allas, S., Mamputu, J. C., et al. (2008). Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS, 22(14), 1719–1728. https://doi.org/10.1097/QAD.0b013e32830a5058
- Falutz J, Mamputu, J. C., Potvin, D., et al. (2010). Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: A pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 95(9), 4291–4304. https://doi.org/10.1210/jc.2010-0490
- Stanley TL, Fourman, L. T., Feldpausch, M. N., et al. (2019). Effect of tesamorelin on nonalcoholic fatty liver disease in HIV-positive individuals: A randomized, double-blind, multicenter study. The Lancet HIV, 6(12), e821–e830. https://doi.org/10.1016/S2352-3018(19)30338-8
- Falutz J, Allas, S., Blot, K., et al. (2007). Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. The New England Journal of Medicine, 357(23), 2359–2370. https://doi.org/10.1056/NEJMoa072375
- Mateo MG, Gutiérrez, M. D. M., & Domingo, P. (2011). Tesamorelin in the treatment of excess abdominal fat in HIV-1 infected patients with lipodystrophy. Expert Review of Endocrinology & Metabolism, 6(1), 21–30. https://doi.org/10.1586/eem.10.83
- Badran AS, Helal, A., Shata, K. S., & Ayesh, H. (2026). Body composition, hepatic fat, metabolic, and safety outcomes of tesamorelin, a GHRH analogue, in HIV-associated lipodystrophy: A meta-analysis of randomized controlled trials. Obesity Research & Clinical Practice, 20(1), 2–12. https://doi.org/10.1016/j.orcp.2026.01.002
- Fourman LT, Czerwonka, N., Feldpausch, M. N., Weiss, J., Mamputu, J. C., Falutz, J., Morin, J., Marsolais, C., Stanley, T. L., & Grinspoon, S. K. (2017). Visceral fat reduction with tesamorelin is associated with improvement in liver enzymes in HIV. AIDS, 31(16), 2253–2259.