Tesamorelin może powodować zatrzymanie wody, ponieważ stymuluje szlak hormonu wzrostu (GH) i insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (IGF-1), który wpływa na sposób regulacji sodu, płynów i nawodnienia tkanek przez organizm [1–6]. Tesamorelin powoduje zatrzymanie wody głównie poprzez zwiększenie aktywności hormonalnej związanej z gospodarką sodowo-wodną organizmu. Zwiększona aktywność GH i IGF-1 może prowadzić u niektórych osób do łagodnego gromadzenia się płynów, co objawia się obrzękiem, opuchlizną, wzdęciem lub łagodnym obrzękiem tkanek, czyli nagromadzeniem płynu w tkankach organizmu.
Badania kliniczne wielokrotnie zgłaszały łagodny obrzęk i zatrzymanie płynów u części osób stosujących tesamorelin. W badaniach fazy III prowadzonych przez Falutz i wsp. (2007, 2010), obrzęki obwodowe, opuchlizna oraz reakcje w miejscu iniekcji należały do częściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas leczenia [2,3]. Długoterminowe badania bezpieczeństwa również odnotowały łagodne objawy zatrzymania płynów u niektórych uczestników, jednak efekty te były zazwyczaj uznawane za możliwe do opanowania i niezbyt nasilone [4].
Zatrzymanie wody związane z tesamorelinem jest zazwyczaj łagodne i przejściowe, a nie niebezpieczne. Niektóre osoby mogą zauważyć:
- Łagodny obrzęk dłoni, stóp lub kostek
- Opuchliznę twarzy
- Tymczasowe wahania masy ciała
- Uczucie ciasnoty obrączek, butów lub ubrań
- Łagodne wzdęcia
Nasilenie zatrzymania płynów może różnić się w zależności od takich czynników jak dawka, indywidualna wrażliwość na sygnalizację GH, wyjściowy stan metaboliczny, funkcja nerek oraz stopień wzrostu poziomu IGF-1 podczas terapii [1–6]. Osoby doświadczające większego wzrostu IGF-1 mogą być bardziej podatne na objawy związane z obrzękami.
Co ważne, większość badań nad tesamorelinem wykazała, że zatrzymanie płynów zwykle nie prowadziło do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych ani metabolicznych u odpowiednio kwalifikowanych uczestników [2–5]. Ogólnie rzecz biorąc, badania kliniczne opisywały tesamorelin jako stosunkowo dobrze tolerowany mimo sporadycznych objawów obrzęku lub zatrzymania wody.
W celu ograniczenia zatrzymania wody podczas terapii tesamorelinem często omawia się następujące strategie wspierające:
- Monitorowanie spożycia sodu i soli
- Utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia
- Ograniczenie nadmiernego spożycia alkoholu
- Monitorowanie poziomu IGF-1 podczas leczenia
- Dostosowanie dawki pod nadzorem medycznym, jeśli objawy stają się nasilone
- Regularna aktywność fizyczna wspierająca krążenie
Ponieważ tesamorelin wpływa na szlaki hormonalne i metaboliczne, utrzymujące się lub nasilone obrzęki powinny zostać ocenione przez lekarza w celu wykluczenia nadmiernej odpowiedzi GH lub IGF-1, problemów sercowo-naczyniowych, zaburzeń funkcji nerek lub innych schorzeń podstawowych.
Metaanaliza przeprowadzona przez Badran i wsp. (2026) również potwierdziła, że tesamorelin może powodować działania niepożądane, takie jak bóle stawów, bóle mięśni, mrowienie, reakcje w miejscu iniekcji oraz objawy związane z obrzękiem, chociaż poważne zdarzenia niepożądane pozostawały ogólnie stosunkowo rzadkie [6].
Ogólnie rzecz biorąc, zatrzymanie wody związane z tesamorelinem wydaje się wynikać głównie z aktywacji szlaku GH–IGF-1, który tymczasowo zmienia sposób gospodarowania sodem i płynami przez organizm. W większości badań klinicznych działanie to było łagodne, możliwe do kontrolowania i często uznawane za mniej istotne niż korzyści związane z redukcją tłuszczu trzewnego i poprawą zdrowia metabolicznego u wielu uczestników.
Zastrzeżenie
Treść ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowo-informacyjny i nie powinna być interpretowana jako porada medyczna, diagnoza ani zalecenie terapeutyczne. Tesamorelin wpływa na szlaki hormonalne i może powodować zatrzymanie płynów oraz inne działania niepożądane wymagające monitorowania medycznego. Osoby doświadczające utrzymujących się obrzęków, zatrzymania wody lub innych niepokojących objawów powinny skonsultować się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.
References
- Tesamorelin. LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury [Internet]. (2018). Tesamorelin. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Available at: NCBI Tesamorelin Overview
- Falutz J, Allas, S., Blot, K., et al. (2007). Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. The New England Journal of Medicine, 357(23), 2359–2370. https://doi.org/10.1056/NEJMoa072375
- Falutz J, Mamputu, J. C., Potvin, D., et al. (2010). Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: A pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 95(9), 4291–4304. https://doi.org/10.1210/jc.2010-0490
- Falutz J, Allas, S., Mamputu, J. C., et al. (2008). Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS, 22(14), 1719–1728. https://doi.org/10.1097/QAD.0b013e32830a5058
- Rahman F, McLaughlin, T., Mesquita, P., et al. (2023). Effect of tesamorelin in people with HIV with and without dorsocervical fat: Post hoc analysis of phase III double-blind placebo-controlled trial. Journal of Clinical and Translational Science, 7(1), e40. https://doi.org/10.1017/cts.2022.515
- Badran AS, Helal, A., Shata, K. S., & Ayesh, H. (2026). Body composition, hepatic fat, metabolic, and safety outcomes of tesamorelin, a GHRH analogue, in HIV-associated lipodystrophy: A meta-analysis of randomized controlled trials. Obesity Research & Clinical Practice, 20(1), 2–12. https://doi.org/10.1016/j.orcp.2026.01.002