„Rano czy wieczorem?” oraz „Z jedzeniem czy na pusty żołądek?” to jedne z najczęstszych praktycznych pytań dotyczących prekursorów NAD+. Badania analizujące konkretnie porę przyjmowania są jednak znacznie bardziej ograniczone niż badania oceniające, czy związki te mogą wpływać na biomarkery związane z NAD+.
W tym artykule omawiamy, co obecnie wiadomo na temat NAD+ i biologii rytmu dobowego, wpływu posiłków, łączenia z resweratrolem oraz tego, czy znaczenie pory przyjmowania różni się w zależności od formy produktu.
Rano czy wieczorem? Co decyduje o odpowiedniej porze?
Istnieją naukowe podstawy do badania, czy pora dnia może wpływać na metabolizm NAD+. Obecnie nie przekłada się to jednak na jednoznacznie ustaloną optymalną porę przyjmowania prekursorów NAD+.
Uzasadnienie związane z rytmem dobowym. Badania opublikowane w 2009 roku przez dwa niezależne zespoły wykazały, że poziomy NAD+ oraz aktywność NAMPT, ważnego enzymu szlaku odzyskiwania NAD+, zmieniają się w ciągu 24 godzin u myszy. Zmiany te były powiązane z podstawowymi elementami zegara dobowego CLOCK i BMAL1. NAD+ oddziałuje również z regulacją rytmu dobowego poprzez zależny od NAD+ enzym SIRT1, tworząc sprzężenie zwrotne między komórkowym metabolizmem NAD+ a molekularnym zegarem dobowym [1].
Wyniki te potwierdziły istotny mechanistyczny związek między metabolizmem NAD+ a dobowymi rytmami biologicznymi w modelach zwierzęcych. Stanowią także naukowe uzasadnienie dla dalszych badań nad tym, czy pora przyjmowania prekursorów NAD+ może wpływać na reakcje biologiczne.
Co faktycznie pokazują dane z badań na ludziach. Dowody dotyczące ludzi są bardziej ograniczone. W jednym badaniu wykorzystano spektroskopię rezonansu magnetycznego do pomiaru poziomu NAD w mózgu u 25 zdrowych uczestników podczas sesji porannych i popołudniowych. Naukowcy nie stwierdzili istotnego wpływu pory dnia na poziom NAD w badanym obszarze mózgu. Pomiary kortyzolu w ślinie potwierdziły jednak, że uczestników oceniano w różnych stanach fizjologicznych związanych z rytmem dobowym [2].
Oznacza to, że chociaż badania na zwierzętach wskazują na dobową regulację metabolizmu NAD+ na poziomie mechanistycznym, w tym badaniu na ludziach nie stwierdzono istotnej różnicy między porankiem a popołudniem w zakresie badanego poziomu NAD w mózgu.
Co oznacza to w praktyce: obecne dane z badań na ludziach nie potwierdzają, że przyjmowanie prekursora NAD+ o jednej konkretnej porze dnia daje znacząco inne efekty niż przyjmowanie go o innej porze.
Udział NAD+ w biologii rytmu dobowego jest dobrze udokumentowany na poziomie mechanistycznym, szczególnie w badaniach na zwierzętach, jednak nie doprowadziło to jeszcze do ustalenia zwalidowanego schematu suplementacji u ludzi wskazującego optymalną godzinę. W praktyce regularne przyjmowanie produktu o stałej porze może być bardziej uzasadnione niż zakładanie, że poranek lub wieczór są biologicznie lepsze.
Czy NAD+ należy przyjmować z jedzeniem czy na pusty żołądek?
Badania bezpośrednio porównujące przyjmowanie prekursorów NAD+ z jedzeniem i na pusty żołądek są ograniczone. Nie zidentyfikowano kontrolowanego badania na ludziach, które bezpośrednio porównywałoby te warunki w celu określenia różnic we wchłanianiu lub skuteczności.
Główne opublikowane badania na ludziach dotyczące rybozydu nikotynamidu (NR) i mononukleotydu nikotynamidowego (NMN) zazwyczaj nie analizowały pory przyjmowania względem posiłków jako niezależnej zmiennej eksperymentalnej. W niektórych badaniach stosowano ustandaryzowane instrukcje dotyczące przyjmowania preparatu, w tym przyjmowanie go w określonym związku z posiłkami, jednak badania te nie były zaprojektowane tak, aby określić, czy lepsze jest przyjmowanie po posiłku czy na czczo.
Znaczenie może mieć również ogólna tolerancja suplementu. Przyjmowanie doustnego preparatu z jedzeniem może czasami zmniejszać dolegliwości żołądkowo-jelitowe, jednak nie oznacza to automatycznie, że jedzenie poprawia jego wchłanianie lub aktywność biologiczną. W niektórych badaniach dotyczących prekursorów NAD+ zgłaszano łagodne objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Bez bezpośrednich danych porównawczych nie można stwierdzić, że przyjmowanie prekursorów NAD+ z jedzeniem lub na pusty żołądek jest konsekwentnie bardziej skuteczne. Indywidualna tolerancja oraz instrukcje dotyczące konkretnej formulacji mogą więc mieć większe znaczenie niż założenie, że jedna z tych metod została naukowo potwierdzona jako lepsza.
Pora przyjmowania podczas łączenia z resweratrolem
Prekursory NAD+ i resweratrol są często omawiane razem, jednak ważne jest rozróżnienie między uzasadnieniem mechanistycznym a dowodami klinicznymi z badań na ludziach.
Mechanistyczne uzasadnienie badania takiego połączenia częściowo wiąże się z biologią sirtuin. Resweratrol jest związkiem polifenolowym badanym w kontekście SIRT1, natomiast enzymy z grupy sirtuin wymagają NAD+ do swojej aktywności enzymatycznej. Stanowi to biochemiczne uzasadnienie dla badania interakcji między związkami wpływającymi na dostępność NAD+ a substancjami związanymi ze szlakami sirtuinowymi.
Mechanistyczne uzasadnienie nie oznacza jednak, że łączenie tych substancji zapewnia dodatkowe efekty kliniczne ani że muszą być one przyjmowane w tym samym czasie.
To, co rzeczywiście badano u ludzi, wygląda nieco inaczej. W jednym istotnym opublikowanym badaniu klinicznym oceniano rybozyd nikotynamidu razem z pterostilbenem, a nie z samym resweratrolem. Pterostilben jest chemicznie spokrewniony z resweratrolem, ale ma inne właściwości farmakokinetyczne. W tym badaniu wielokrotne podawanie połączenia NR z pterostilbenem zwiększało poziom NAD+ w okresie badania. Nie oceniano jednak pory przyjmowania poszczególnych składników jako niezależnej zmiennej eksperymentalnej [3].
To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ wyników dotyczących pterostilbenu nie należy automatycznie traktować jako bezpośredniego dowodu dotyczącego resweratrolu.
Nie zidentyfikowano dedykowanego opublikowanego badania klinicznego z udziałem ludzi, które konkretnie oceniałoby połączenie prekursora NAD+ z resweratrolem i porównywało, czy jednoczesne lub oddzielne przyjmowanie tych substancji wpływa na wyniki.
W związku z tym obecnie brakuje wystarczających bezpośrednich danych klinicznych pozwalających określić „najlepszą porę” przyjmowania prekursora NAD+ razem z resweratrolem. Zalecenia dotyczące przyjmowania ich jednocześnie lub w różnych porach wykraczałyby więc poza dostępne dowody dotyczące czasu podawania.
Czy pora przyjmowania różni się w zależności od formy doustnej, podjęzykowej i iniekcyjnej?
Znaczenie pory przyjmowania może różnić się w zależności od formulacji i drogi podania, jednak dowody pozwalające ustalić optymalną godzinę pozostają ograniczone.
Kapsułki i tabletki doustne: obecne dane z badań na ludziach nie wskazują optymalnej pory dnia dla doustnych prekursorów NAD+. Badania z wielokrotnym podawaniem pokazują, że biomarkery związane z NAD+ mogą zmieniać się podczas regularnej ekspozycji, ale nie dowodzą, że konkretna godzina podania zapewnia przewagę [4].
Formy podjęzykowe: nie przeprowadzono odpowiednich badań na ludziach dotyczących optymalnej pory przyjmowania podjęzykowych produktów związanych z NAD+. Ogólnych zasad podania podjęzykowego nie można automatycznie przenosić na produkty NAD+ bez badań dotyczących wchłaniania konkretnej formulacji. Dlatego twierdzenia, że określony odstęp względem posiłków lub napojów znacząco poprawia wchłanianie NAD+, wymagają bezpośrednich dowodów.
Formy iniekcyjne (domięśniowe/podskórne) i dożylne: czas podania zależy od konkretnej formulacji, protokołu badawczego lub medycznie nadzorowanego zastosowania, a nie od ustalonej przewagi poranka nad wieczorem. W opublikowanych badaniach dożylnego NAD+ stosowano określone schematy podawania, ale nie wykazano, że pora dnia jest niezależnym czynnikiem wpływającym na skuteczność [5].
Podanie iniekcyjne i dożylne wiąże się również z innymi kwestiami dotyczącymi bezpieczeństwa, sterylności, farmakokinetyki i regulacji niż suplementacja doustna. Dowodów dotyczących jednej drogi podania nie należy automatycznie przenosić na inną.
W przypadku wszystkich tych form dostępne badania nie wskazują jednej uniwersalnej, optymalnej godziny podawania produktów związanych z NAD+. Tam, gdzie oceniano wielokrotne podawanie, przestrzeganie ustalonego protokołu badania ma znacznie lepsze podstawy naukowe niż twierdzenia dotyczące konkretnej pory dnia.
Co się stanie, jeśli przyjmiesz produkt o „niewłaściwej” porze?
Obecne dane nie wskazują konkretnego okresu rano lub wieczorem jako „niewłaściwego” czasu na przyjmowanie prekursora NAD+.
Dostępne badanie dotyczące poziomu NAD w mózgu człowieka nie wykazało istotnej różnicy zależnej od pory dnia w analizowanym pomiarze [2]. Podobnie główne badania nad prekursorami NAD+ u ludzi zazwyczaj nie wskazywały pory podania jako kontrolowanej zmiennej odpowiedzialnej za różnice w podstawowych wynikach.
Nie oznacza to, że czas podania nie ma żadnego znaczenia biologicznego. Badania nad rytmem dobowym wyraźnie wskazują, że metabolizm NAD+ jest powiązany z zegarem molekularnym [1]. Oznacza to raczej, że obecne badania nad suplementacją u ludzi nie ustaliły jeszcze, czy celowe zmienianie pory podania powoduje klinicznie istotne różnice.
Regularność i przestrzeganie schematu to osobne kwestie od optymalizacji pod kątem rytmu dobowego. W badaniach z wielokrotnym podawaniem oceniano biomarkery związane z NAD+ przez kilka dni lub tygodni, a obserwowane zmiany mogą zmniejszać się po zakończeniu suplementacji [4]. Wyniki te pokazują, że ekspozycja w czasie ma znaczenie dla badanych biomarkerów, ale nie powinny być interpretowane jako dowód, że sporadyczne różnice w godzinie przyjmowania są szkodliwe lub że konieczna jest dokładnie określona godzina każdego dnia.
Na podstawie obecnych dowodów nie ma wystarczającego uzasadnienia dla wyznaczenia jednego uniwersalnego porannego lub wieczornego okna jako optymalnej pory przyjmowania. Nie należy więc przedstawiać konkretnych godzin jako sprawdzonej metody zwiększania skuteczności, jeśli nie potwierdzają tego badania na ludziach dotyczące konkretnej formulacji.
Ograniczenia obecnych dowodów
- Podstawowe badania wykazujące dobową regulację NAD+ i NAMPT prowadzono głównie na myszach. Dostępne badanie na ludziach mierzące poziom NAD w mózgu o różnych porach dnia nie wykazało istotnej różnicy dobowej w analizowanym parametrze, co ogranicza możliwość bezpośredniego przełożenia mechanizmu obserwowanego u zwierząt na zalecenia dotyczące pory suplementacji u ludzi [1,2].
- Nie zidentyfikowano opublikowanego badania na ludziach, które bezpośrednio porównywałoby przyjmowanie prekursorów NAD+ z jedzeniem i na pusty żołądek w celu ustalenia, która metoda jest lepsza.
- Nie zidentyfikowano opublikowanego badania na ludziach, które konkretnie oceniałoby połączenie prekursora NAD+ z resweratrolem i porównywało różne pory przyjmowania. Dowodów dotyczących powiązanego związku, pterostilbenu, nie należy traktować jako równoważnych dowodom dotyczącym resweratrolu [3].
- Pora dnia, czas względem posiłków oraz czas względem innych suplementów na ogół nie były analizowane jako kontrolowane zmienne w głównych badaniach nad prekursorami NAD+. Znacznie ogranicza to możliwość formułowania jednoznacznych zaleceń opartych na dowodach.
- Dowodów dotyczących jednego prekursora NAD+, formulacji, drogi podania, dawki lub badanej populacji nie można automatycznie uogólniać na inne produkty lub grupy.
Zastrzeżenie
Artykuł ma wyłącznie charakter edukacyjny i naukowo-informacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy, zaleceń terapeutycznych ani rekomendacji dotyczącej stosowania suplementu, iniekcji lub połączenia różnych substancji.
NAD+, prekursory NAD+, resweratrol i pterostilben nie powinny być przedstawiane jako zatwierdzone przez FDA lub EMA metody leczenia chorób, chyba że mowa o konkretnym zatwierdzonym produkcie leczniczym i wskazaniu. Zmiany biomarkerów związanych z NAD+ same w sobie nie stanowią dowodu na zapobieganie chorobom, ich leczenie, wydłużenie życia, działanie przeciwstarzeniowe ani inne korzyści kliniczne. Przed zastosowaniem suplementów lub łączeniem ich z lekami należy skonsultować się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia, szczególnie w okresie ciąży lub karmienia piersią oraz w przypadku chorób wymagających leczenia.
References
[1] Nakahata, Y., Sahar, S., Astarita, G., Kaluzova, M., & Sassone-Corsi, P. (2009). Circadian control of the NAD+ salvage pathway by CLOCK-SIRT1. Science, 324(5927), 654–657. https://doi.org/10.1126/science.1170803
[2] Cuenoud, B., Huang, Z., Hartweg, M., Widmaier, M., Lim, S., Wenz, D., & Xin, L. (2023). Effect of circadian rhythm on NAD and other metabolites in human brain. Frontiers in Physiology, 14, 1285776. https://doi.org/10.3389/fphys.2023.1285776
[3] Dellinger, R. W., Santos, S. R., Morris, M., Evans, M., Alminana, D., Guarente, L., & Marcotulli, E. (2017). Repeat dose NRPT (nicotinamide riboside and pterostilbene) increases NAD+ levels in humans safely and sustainably: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. npj Aging and Mechanisms of Disease, 3, 17. https://doi.org/10.1038/s41514-017-0016-9
[4] Berven, H., Svensen, M., Eikeland, H., Tvedten, N., Sheard, E. V., Amdahl Af Geijerstam, S., Søgnen, M., McCann, A., Arnsten, L., Årseth, O., Skjeie, V., Hjellbrekke, A., Skeie, G.-O., Torres Cleuren, Y. N., Nido, G. S., Haugarvoll, K., Riemer, F., Tzoulis, C., & Dölle, C. (2026). The NAD-brain pharmacokinetic study of NAD augmentation in blood and brain using oral precursor supplementation. iScience, 29(3), 114764. https://doi.org/10.1016/j.isci.2026.114764
[5] Reyna, K., Heinzen, G., Patel, N., Ritter, M., Siojo, A., Legere, H., & Pojednic, R. (2026). Intravenous infusion of nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+) versus nicotinamide riboside (NR): A retrospective tolerability pilot study in a real-world setting. Frontiers in Aging, 7, 1652582. https://doi.org/10.3389/fragi.2026.1652582