MOTS-c: peptyd pochodzenia mitochondrialnego, mechanizmy działania i dowody naukowe

Uwaga dotycząca dowodów naukowych: Artykuł przedstawia wyniki badań eksperymentalnych i obserwacyjnych. Większość danych dotyczących działania MOTS-c pochodzi z badań komórkowych i zwierzęcych. Zależności obserwowane u ludzi nie potwierdzają skuteczności terapeutycznej ani bezpieczeństwa stosowania tego peptydu. Dawki i stężenia eksperymentalne przytoczono wyłącznie jako element opisu badań, a nie jako instrukcje stosowania u ludzi.

MOTS-c (Mitochondrial ORF of the 12S rRNA type-C) to stosunkowo niedawno scharakteryzowany peptyd pochodzenia mitochondrialnego. Składa się z 16 aminokwasów, a informacja o jego budowie jest zapisana w regionie 12S rRNA genomu mitochondrialnego [1]. W prawidłowych warunkach fizjologicznych MOTS-c znajduje się przede wszystkim w mitochondriach. Jednak w odpowiedzi na stres metaboliczny może przemieszczać się do jądra komórkowego, gdzie wpływa na ekspresję genów odpowiedzialnych za utrzymanie homeostazy komórkowej [1].

Chociaż informacja genetyczna dotycząca MOTS-c znajduje się w mitochondrialnym DNA, sam peptyd jest syntetyzowany w cytoplazmie, a nie wewnątrz mitochondriów [1]. Wynika to z różnic między mitochondrialnym a cytoplazmatycznym kodem genetycznym, które umożliwiają eksport poliadenylowanego transkryptu MOTS-c do cytoplazmy i jego translację. Sekwencja aminokwasowa MOTS-c, szczególnie pierwszych 11 reszt aminokwasowych, wykazuje wysoki stopień zachowania ewolucyjnego u różnych gatunków [1].

MOTS-c zidentyfikowano podczas badań nad sygnałami mitochondrialnymi uczestniczącymi w regulacji metabolizmu. Kolejne doświadczenia wykazały jego udział w regulowaniu metabolizmu glukozy i wrażliwości na insulinę, przede wszystkim za pośrednictwem szlaków sygnałowych zależnych od kinazy białkowej aktywowanej przez AMP (AMPK) [1].

Zaobserwowano również, że stężenie MOTS-c we krwi może różnić się w zależności od wieku, stanu metabolicznego oraz cech badanej populacji. Sugeruje to, że peptyd może uczestniczyć w szerszej regulacji metabolizmu całego organizmu.

Rola metaboliczna i ochronna MOTS-c w cukrzycy oraz stresie metabolicznym

Badania eksperymentalne analizowały potencjalną rolę MOTS-c w metabolizmie energetycznym i odpowiedzi organizmu na stres metaboliczny. W różnych modelach komórkowych i zwierzęcych obserwowano poprawę wykorzystania glukozy, zwiększenie wrażliwości na insulinę oraz korzystne zmiany w metabolizmie lipidów. W części doświadczeń odnotowano również ograniczenie przyrostu masy ciała i uszkodzeń tkanek.

Obserwowane efekty nie ograniczały się do regulacji metabolizmu. Dotyczyły także serca, wątroby, trzustki, układu nerwowego oraz odpowiedzi immunologicznej, szczególnie w modelach cukrzycy i zmian związanych ze starzeniem.

Na poziomie molekularnym MOTS-c oddziałuje na szlaki odpowiedzialne za wykrywanie dostępności energii i reagowanie na stres komórkowy. Mechanizmy te mogą pomagać komórkom przystosowywać się do nadmiaru składników odżywczych, stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego.

Łącznie wyniki badań wskazują, że MOTS-c może uczestniczyć w regulacji odporności metabolicznej organizmu oraz wywoływać niektóre odpowiedzi biologiczne przypominające adaptacje obserwowane podczas aktywności fizycznej. Nie oznacza to jednak, że takie działanie zostało potwierdzone klinicznie u ludzi.

Lee i wsp. (2015): identyfikacja MOTS-c i regulacja metabolizmu

Lee i współpracownicy (2015) zidentyfikowali MOTS-c jako niewielki peptyd kodowany przez mitochondrialne DNA [2]. Składa się on z 16 aminokwasów, a jego sekwencja jest zapisana w obrębie mitochondrialnego RNA.

Naukowcy badali działanie MOTS-c w komórkach mięśniowych oraz u myszy narażonych na stres związany ze starzeniem i dietą wysokotłuszczową.

W komórkach mięśniowych MOTS-c ograniczał aktywność określonych szlaków metabolicznych i aktywował AMPK — enzym pełniący funkcję komórkowego czujnika energii, który pomaga regulować wykorzystanie glukozy.

U myszy MOTS-c zapobiegał rozwojowi insulinooporności związanej ze starzeniem i dietą wysokotłuszczową. Zwierzęta otrzymujące peptyd przybierały mniej na wadze i gromadziły mniej tkanki tłuszczowej. Wykazywały również lepszą kontrolę glikemii oraz większą elastyczność metaboliczną, czyli zdolność organizmu do dostosowywania sposobu pozyskiwania energii do aktualnych warunków.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wspierać utrzymanie prawidłowego metabolizmu poprzez regulację procesów energetycznych zachodzących przede wszystkim w mięśniach.

Yin i wsp. (2022): MOTS-c w modelu cukrzycy ciążowej

Yin i współpracownicy (2022) oceniali działanie MOTS-c w cukrzycy ciążowej, czyli zaburzeniu charakteryzującym się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi podczas ciąży [3].

Badacze wykorzystali ciężarne myszy karmione dietą wysokotłuszczową, u których dodatkowo wywołano łagodny stres chemiczny w celu odtworzenia cech choroby. MOTS-c podawano codziennie przez cały okres ciąży.

Zaobserwowano obniżenie stężenia glukozy na czczo oraz zmniejszenie nadmiernego stężenia insuliny we krwi. Poprawiła się także wrażliwość na insulinę.

W doświadczeniach na komórkach mięśniowych MOTS-c zwiększał wychwyt glukozy, ułatwiając jej przenikanie do wnętrza komórek. Peptyd ograniczał również uszkodzenia komórek trzustki produkujących insulinę i pomagał zachować ich zdolność do wydzielania tego hormonu.

Odnotowano ponadto korzystniejsze wyniki ciąży. U zwierząt otrzymujących MOTS-c rzadziej obserwowano nadmierny wzrost płodów, a śmiertelność noworodków była niższa.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wpływać zarówno na metabolizm matki, jak i na przebieg rozwoju płodu w eksperymentalnym modelu cukrzycy ciążowej. Nie stanowią jednak dowodu bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania peptydu u kobiet w ciąży.

Kim i wsp. (2018): przemieszczanie MOTS-c do jądra komórkowego

Kim i współpracownicy (2018) badali sposób działania MOTS-c wewnątrz komórek podczas stresu metabolicznego [4].

Gdy dostępność glukozy lub innych składników odżywczych była ograniczona, MOTS-c przemieszczał się z mitochondriów do jądra komórkowego, w którym regulowana jest aktywność genów.

Proces ten zależał od aktywacji AMPK.

Po dotarciu do jądra MOTS-c wpływał na ekspresję genów związanych z metabolizmem, przystosowaniem do stresu oraz ochroną antyoksydacyjną.

Peptyd oddziaływał również z NRF2 — ważnym regulatorem mechanizmów obronnych komórki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi.

MOTS-c uczestniczył w aktywowaniu programów genetycznych, które pomagają komórkom radzić sobie ze stresem metabolicznym i oksydacyjnym.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może stanowić element bezpośredniej komunikacji między mitochondriami a jądrem komórkowym, umożliwiając komórkom szybką adaptację do niedoboru energii.

Tang i wsp. (2023): wpływ MOTS-c na serce w cukrzycy typu 2

Tang i współpracownicy (2023) analizowali działanie MOTS-c u szczurów z cukrzycą typu 2 wywołaną dietą wysokotłuszczową i niewielkimi dawkami streptozotocyny [5].

Szczurom podawano MOTS-c we wstrzyknięciach w dawce 0,5 mg/kg masy ciała dziennie przez osiem tygodni. Wyniki porównywano z efektami treningu aerobowego oraz połączenia MOTS-c z ćwiczeniami.

MOTS-c poprawiał strukturę i czynność serca. Analiza mikroskopowa wykazała mniejsze uszkodzenia włókien mięśnia sercowego i mitochondriów.

Zaobserwowano również poprawę metabolizmu glukozy i lipidów.

Peptyd wzmacniał mechanizmy antyoksydacyjne serca poprzez zwiększenie aktywności dysmutazy ponadtlenkowej i katalazy oraz podwyższenie poziomu glutationu. Jednocześnie zmniejszał stężenie dialdehydu malonowego, będącego wskaźnikiem uszkodzeń oksydacyjnych.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował szlaki sygnałowe AMPK i NRF2.

Najsilniejsze efekty ochronne występowały w grupie, w której MOTS-c łączono z treningiem aerobowym.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może odtwarzać niektóre biologiczne efekty wysiłku fizycznego i ograniczać uszkodzenia serca związane z cukrzycą w modelu zwierzęcym.

Chen i wsp. (2025): MOTS-c a włóknienie wątroby związane z cukrzycą

Chen i współpracownicy (2025) badali działanie MOTS-c w modelu włóknienia wątroby związanego z cukrzycą typu 2 [6].

Włóknienie rozwija się wskutek długotrwałych uszkodzeń tkanki wątrobowej i nadmiernego odkładania składników macierzy pozakomórkowej, w tym kolagenu.

Badacze wykorzystali szczury z cukrzycą i już rozwiniętym włóknieniem wątroby. Porównano trzy podejścia eksperymentalne: podawanie MOTS-c, trening aerobowy oraz połączenie obu interwencji.

U szczurów z cukrzycą obserwowano zaburzenia czynności wątroby i znaczne nagromadzenie kolagenu.

MOTS-c poprawiał strukturę tkanki wątrobowej i ograniczał włóknienie. Podobne efekty przynosiły ćwiczenia aerobowe, natomiast połączenie obu interwencji dawało największą poprawę.

W grupach poddanych interwencjom poprawiały się również wskaźniki czynności wątroby.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował szlak Keap1–Nrf2, który wzmacnia komórkowe mechanizmy antyoksydacyjne. Prowadziło to do ograniczenia ilości reaktywnych form tlenu w komórkach wątroby.

Jednocześnie peptyd hamował szlak TGF-β1–Smad2/3, uczestniczący w procesie powstawania tkanki włóknistej.

Badania komórkowe potwierdziły te obserwacje. Zwiększenie poziomu MOTS-c nasilało ekspresję genów antyoksydacyjnych i ograniczało aktywność genów związanych z włóknieniem. Zablokowanie MOTS-c odwracało te efekty.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać włóknienie wątroby w cukrzycy poprzez wzmacnianie ochrony antyoksydacyjnej i hamowanie procesów prowadzących do tworzenia blizn. Mechanizmy te częściowo przypominały działanie treningu aerobowego.

Pham i wsp. (2025): metabolizm energetyczny serca

Pham i współpracownicy (2025) sprawdzali, czy MOTS-c może poprawiać wytwarzanie energii w sercu szczurów z cukrzycą typu 2 [7].

Cukrzycę wywołano dietą wysokotłuszczową połączoną z niewielkimi dawkami streptozotocyny. Następnie zwierzętom podawano codzienne wstrzyknięcia MOTS-c w dawce 15 mg/kg masy ciała przez trzy tygodnie.

U szczurów z cukrzycą, które nie otrzymywały peptydu, występowały podwyższone stężenie glukozy we krwi, zaburzenia jej metabolizmu oraz przerost mięśnia sercowego.

Mitochondria komórek serca wykazywały zmniejszoną zdolność wykorzystywania tlenu podczas produkcji energii, co wskazywało na obniżoną wydajność metaboliczną.

Podawanie MOTS-c zmniejszało stężenie glukozy na czczo i ograniczało przerost serca.

Na poziomie komórkowym obserwowano poprawę oddychania mitochondrialnego i wykorzystania tlenu.

Peptyd ograniczał również rozpad ATP w warunkach niedoboru tlenu, pomagając zachować komórkowe zasoby energii.

Poziom reaktywnych form tlenu nieznacznie wzrastał, ale pozostawał w zakresie interpretowanym przez badaczy jako prawidłowa odpowiedź adaptacyjna.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może poprawiać wydajność mitochondriów i metabolizm energetyczny serca w zwierzęcym modelu cukrzycy typu 2.

Kim i wsp. (2019): zmiany metabolitów krążących we krwi

Kim i współpracownicy (2019) analizowali wpływ MOTS-c na wskaźniki metaboliczne obecne we krwi myszy z otyłością wywołaną dietą [8].

Myszom podawano MOTS-c we wstrzyknięciach, a następnie analizowano metabolity osocza za pomocą szerokiego badania przesiewowego, bez wcześniejszego ograniczania analizy do wybranych związków.

MOTS-c zmniejszał aktywność kilku szlaków metabolicznych, które zwykle są nasilone w otyłości i cukrzycy.

Dotyczyło to między innymi metabolizmu sfingolipidów, monoacylogliceroli oraz dikarboksylanów.

Szlaki te są związane z gromadzeniem tłuszczu i stresem metabolicznym.

Równocześnie MOTS-c zwiększał rozkład kwasów tłuszczowych, ograniczał odkładanie lipidów i poprawiał wrażliwość na insulinę. Zaobserwowano również lepszą regulację stężenia glukozy we krwi.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może zmieniać profil metabolitów krążących we krwi w sposób sprzyjający efektywniejszemu wykorzystaniu energii i poprawie odpowiedzi na insulinę, co w badanym modelu ograniczało uszkodzenia metaboliczne związane z otyłością.

Yang i wsp. (2021): współdziałanie MOTS-c i aktywności fizycznej

Yang i współpracownicy (2021) badali, w jaki sposób MOTS-c i aktywność fizyczna współdziałają w regulacji metabolizmu glukozy [9].

Szczególną uwagę poświęcono szlakowi AMPK–PGC-1α, który uczestniczy w kontrolowaniu produkcji energii w mięśniach i powstawania nowych mitochondriów.

W doświadczeniach na komórkach mięśniowych zahamowanie AMPK prowadziło do zmniejszenia poziomu PGC-1α oraz MOTS-c.

Obniżenie poziomu PGC-1α również ograniczało ekspresję MOTS-c.

Z kolei zwiększenie poziomu PGC-1α lub dodanie rekombinowanego MOTS-c podwyższało poziom endogennego MOTS-c, co wskazywało na istnienie dodatniego sprzężenia zwrotnego.

U otyłych myszy stężenie MOTS-c w mięśniach i we krwi było obniżone.

Trening na bieżni przywracał poziom MOTS-c oraz zwiększał aktywność PGC-1α, GLUT4 i sygnalizacji AMPK.

Zmianom tym towarzyszyła poprawa wrażliwości na insulinę i metabolizmu glukozy.

Wyniki wskazują, że MOTS-c i aktywność fizyczna mogą wzajemnie wzmacniać swoje działanie poprzez wspólny szlak regulujący gospodarkę energetyczną. Stanowi to podstawę do dalszych badań nad ich znaczeniem w insulinooporności i zdrowiu metabolicznym.

Wu i wsp. (2025): kardiomiopatia związana z cukrzycą typu 1

Wu i współpracownicy (2025) badali, czy MOTS-c może chronić serce w modelu kardiomiopatii związanej z cukrzycą typu 1 [10].

Kardiomiopatia cukrzycowa jest zaburzeniem, w którym długotrwała cukrzyca prowadzi do zmian w strukturze i funkcjonowaniu mięśnia sercowego.

U myszy wywołano cukrzycę typu 1 za pomocą streptozotocyny. Po rozwinięciu się choroby przez 12 tygodni podawano MOTS-c w sposób ciągły, wykorzystując podskórne pompy osmotyczne.

U myszy z cukrzycą występowało powiększenie jam serca, osłabienie zdolności pompowania krwi oraz nieprawidłowa przebudowa mięśnia sercowego.

Podawanie MOTS-c poprawiało ogólną czynność serca i funkcjonowanie komór.

Struktura mięśnia sercowego była lepiej zachowana, a uszkodzenia tkanek były mniejsze.

Analiza mikroskopowa wykazała ograniczenie włóknienia i poprawę integralności tkanki.

Na poziomie molekularnym cukrzyca osłabiała sygnalizację AMPK i zwiększała nasilenie procesów zapalnych w sercu.

MOTS-c ponownie aktywował AMPK i zmniejszał poziom markerów zapalnych.

Wyniki sugerują, że długotrwałe podawanie MOTS-c może chronić serce w zwierzęcym modelu cukrzycy poprzez poprawę równowagi energetycznej i ograniczenie stanu zapalnego.

Kong i wsp. (2021): ochrona komórek trzustki w cukrzycy autoimmunologicznej

Kong i współpracownicy (2021) badali, czy MOTS-c może chronić komórki trzustki produkujące insulinę przed uszkodzeniem w przebiegu cukrzycy autoimmunologicznej [11].

Wykorzystano myszy NOD, czyli zwierzęcy model cukrzycy typu 1 rozwijającej się wskutek ataku układu odpornościowego na komórki trzustki.

Podawanie MOTS-c opóźniało lub zapobiegało wzrostowi stężenia glukozy we krwi.

Analiza tkanki trzustkowej wykazała znacznie mniejszy napływ komórek odpornościowych do wysp produkujących insulinę. Wskazywało to na ograniczenie uszkodzeń autoimmunologicznych.

W doświadczeniach polegających na przenoszeniu komórek odpornościowych limfocyty T pobrane od myszy otrzymujących MOTS-c wywoływały cukrzycę rzadziej po przeniesieniu do myszy z niedoborem odporności.

Wskazywało to, że MOTS-c bezpośrednio zmieniał zachowanie limfocytów T.

Dalsze analizy wykazały, że peptyd wpływał na aktywację i metabolizm tych komórek poprzez regulację szlaku TCR–mTORC1, odpowiedzialnego za kontrolowanie ich aktywności i wykorzystania energii.

MOTS-c pomagał limfocytom T radzić sobie ze stresem metabolicznym i ograniczał ich nadmierną aktywację.

W próbkach krwi osób z cukrzycą typu 1 stwierdzono niższe stężenia MOTS-c niż u osób zdrowych.

W badaniach laboratoryjnych peptyd ograniczał również aktywację ludzkich limfocytów T w warunkach stresu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić komórki trzustki poprzez ograniczanie szkodliwych odpowiedzi immunologicznych. Wskazują także na potrzebę dalszych badań nad jego potencjalnym znaczeniem w cukrzycy autoimmunologicznej.

Fu i wsp. (2024): stres oksydacyjny i stan zapalny mięśnia sercowego

Fu i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może ograniczać uszkodzenia serca wywołane stanem zapalnym i stresem oksydacyjnym związanym z cukrzycą [12].

Cukrzycę wywołano u szczurów za pomocą diety bogatej w cukier i tłuszcz, a następnie niewielkich dawek streptozotocyny.

Zwierzętom podawano MOTS-c we wstrzyknięciach w dawce 0,5 mg/kg masy ciała dziennie przez osiem tygodni.

U szczurów z cukrzycą stwierdzono podwyższony poziom szkodliwych produktów przemian tlenowych, zwiększoną ekspresję TXNIP oraz aktywację inflamasomu NLRP3, który odgrywa istotną rolę w rozwoju stanu zapalnego.

Podawanie MOTS-c zmniejszało stres oksydacyjny oraz obniżało poziom TXNIP i NLRP3 w tkance serca.

Stan zapalny mięśnia sercowego był mniej nasilony, a struktura tkanki poprawiała się w porównaniu ze szczurami z cukrzycą, które nie otrzymywały peptydu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić serce w cukrzycy poprzez hamowanie ważnego szlaku zapalnego aktywowanego przez stres oksydacyjny.

Lu i wsp. (2019): metabolizm po utracie estrogenów

Lu i współpracownicy (2019) badali MOTS-c w modelu pogorszenia metabolizmu związanego z menopauzą, wywołanego niedoborem estrogenów [13].

Samicom myszy usunięto jajniki, co prowadziło do zwiększenia masy ciała, nagromadzenia tkanki tłuszczowej, nasilenia stanu zapalnego i rozwoju insulinooporności.

Podawanie MOTS-c zapobiegało nadmiernemu przyrostowi masy ciała i pomagało zachować wrażliwość na insulinę.

Peptyd zwiększał aktywność brunatnej tkanki tłuszczowej, która uczestniczy w spalaniu substratów energetycznych i wytwarzaniu ciepła.

Prowadziło to do zwiększenia całkowitego wydatkowania energii.

W białej tkance tłuszczowej MOTS-c ograniczał magazynowanie tłuszczu i napływ komórek odpornościowych, zmniejszając nasilenie stanu zapalnego.

Obniżało się również stężenie kwasów tłuszczowych we krwi, a ilość tłuszczu gromadzonego w wątrobie była mniejsza.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował AMPK, ważny regulator metabolizmu energetycznego i lipidowego.

Zablokowanie AMPK ograniczało korzystne efekty obserwowane po podaniu MOTS-c, potwierdzając istotną rolę tego szlaku.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może uczestniczyć w utrzymaniu prawidłowej funkcji tkanki tłuszczowej i ograniczaniu zaburzeń metabolicznych związanych z niedoborem estrogenów.

Li i wsp. (2022): działanie MOTS-c a efekty treningu aerobowego

Li i współpracownicy (2022) analizowali wpływ MOTS-c na chorobę serca związaną z cukrzycą oraz sprawdzali, czy obserwowane efekty przypominają działanie treningu aerobowego [14].

Wykorzystano szczury z cukrzycą typu 2 wywołaną dietą bogatą w tłuszcz i cukier oraz niewielkimi dawkami streptozotocyny.

Zwierzętom podawano MOTS-c albo poddawano je treningowi aerobowemu. Następnie oceniano strukturę i czynność serca oraz ekspresję genów.

U szczurów z cukrzycą stwierdzono osłabienie pracy serca i nieprawidłową przebudowę mięśnia sercowego.

Zarówno MOTS-c, jak i ćwiczenia fizyczne istotnie poprawiały strukturę serca oraz przywracały jego zdolność do pompowania krwi.

Zmniejszało się ścieńczenie ścian komór, powiększenie jam serca oraz osłabienie skurczu.

Analiza ekspresji genów wykazała, że MOTS-c odtwarzał wiele efektów molekularnych związanych z wysiłkiem fizycznym.

Obejmowały one ograniczenie stanu zapalnego, zmniejszenie śmierci komórek serca, nasilenie tworzenia nowych naczyń krwionośnych oraz poprawę migracji i wzrostu komórek śródbłonka wyściełających naczynia.

Co istotne, MOTS-c aktywował szlak sygnałowy NRG1–ErbB4, który uczestniczy w przeżywaniu i naprawie komórek serca oraz utrzymaniu zdrowia naczyń krwionośnych.

Łącznie wyniki sugerują, że MOTS-c może poprawiać czynność serca w cukrzycy poprzez aktywację niektórych mechanizmów ochronnych uruchamianych również podczas treningu aerobowego.

Rycina 1. Metaboliczne i ochronne działanie MOTS-c w cukrzycy oraz stresie metabolicznym (na podstawie badań na zwierzętach).

Wang i wsp. (2023): regeneracja mięśnia sercowego i funkcja mitochondriów

Wang i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może ograniczać uszkodzenia serca i poprawiać jego pracę u szczurów z cukrzycą [15].

Cukrzycę wywołano dietą bogatą w cukier i tłuszcz w połączeniu ze streptozotocyną. Prowadziło to do uszkodzenia mitochondriów, zwiększonej śmierci komórek oraz zaburzeń skurczu i rozkurczu mięśnia sercowego.

Szczurom podawano MOTS-c przez osiem tygodni. Po zakończeniu eksperymentu zaobserwowano poprawę struktury i integralności mitochondriów w komórkach serca. Jednocześnie istotnie poprawiła się zarówno funkcja skurczowa, jak i rozkurczowa.

Sekwencjonowanie genów wykazało, że MOTS-c wpływał na aktywność 47 genów związanych z uszkodzeniem serca w przebiegu cukrzycy. Zmiany te dotyczyły regulacji stanu zapalnego, tworzenia naczyń krwionośnych, metabolizmu tłuszczów oraz przeżywania komórek.

Na poziomie molekularnym MOTS-c ograniczał śmierć komórek mięśnia sercowego poprzez obniżenie poziomu CCN1 i zahamowanie szlaku ERK1/2. Prowadziło to do zmniejszenia aktywności EGR1, regulatora genów uczestniczącego w niekorzystnej przebudowie serca.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może ograniczać uszkodzenia mięśnia sercowego i pomagać zachować jego prawidłową czynność poprzez zmniejszanie śmierci komórek oraz poprawę funkcjonowania mitochondriów w zwierzęcym modelu cukrzycy.

Kong i wsp. (2025): starzenie się komórek trzustki

Kong i współpracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c może ograniczać związane z wiekiem pogarszanie się funkcji komórek trzustki produkujących insulinę, które odgrywa istotną rolę w rozwoju cukrzycy [16].

Badanie obejmowało stare myszy, myszy z insulinoopornością oraz modele cukrzycy autoimmunologicznej.

We wszystkich modelach starzenie i rozwój choroby wiązały się ze znacznym obniżeniem poziomu MOTS-c w wyspach trzustkowych.

Gdy starzejące się wyspy trzustkowe poddawano działaniu MOTS-c, zmniejszały się wskaźniki starzenia komórkowego, a aktywność genów przesuwała się w kierunku wzorców charakterystycznych dla korzystniejszego stanu metabolicznego.

U żywych zwierząt MOTS-c poprawiał wydzielanie insuliny i tolerancję glukozy zarówno w modelach insulinooporności, jak i cukrzycy autoimmunologicznej.

Co istotne, peptyd konsekwentnie ograniczał markery starzenia komórkowego i pomagał zachować strukturę oraz funkcję komórek produkujących insulinę.

W próbkach pochodzących od ludzi stwierdzono, że osoby z cukrzycą typu 2 miały istotnie niższe stężenie MOTS-c we krwi niż osoby zdrowe.

Łącznie wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać procesy starzenia komórek trzustki i pomagać utrzymać ich zdolność do wydzielania insuliny. Nie dowodzą jednak, że podawanie peptydu opóźnia rozwój cukrzycy u ludzi.

Xu i wsp. (2024): bolesna neuropatia cukrzycowa

Xu i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może wpływać na bolesną neuropatię cukrzycową, czyli częste i uciążliwe powikłanie cukrzycy związane z uszkodzeniem nerwów [17].

U myszy z cukrzycą wywołaną streptozotocyną naturalny poziom MOTS-c znacznie obniżył się zarówno we krwi, jak i w rdzeniu kręgowym.

Zwierzęta wykazywały podwyższone stężenie glukozy, utratę masy ciała oraz zwiększoną wrażliwość na ból, w tym na lekki dotyk i wysoką temperaturę.

Po podaniu MOTS-c poprawiła się kontrola glikemii, masa ciała ustabilizowała się, a wrażliwość na bodźce bólowe wyraźnie zmalała.

Jednak zablokowanie szlaku AMPK powodowało ustąpienie tych efektów, co wskazywało na jego kluczowe znaczenie.

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwiększał aktywność AMPK i PGC-1α w rdzeniu kręgowym. Sprzyjało to odtwarzaniu mitochondriów, ograniczało nadmierną aktywację komórek odpornościowych w tkance nerwowej i zmniejszało sygnały zapalne.

W rezultacie obserwowano mniejsze nasilenie zapalenia tkanki nerwowej i sygnalizacji bólowej.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może zmniejszać objawy bólowe neuropatii cukrzycowej w modelu zwierzęcym poprzez poprawę funkcji mitochondriów, ograniczenie stanu zapalnego i regulację metabolizmu energetycznego. Pozostaje jednak pytanie, w jakim stopniu efekty te są niezależne od zmian w zachowaniach związanych z bólem.

MOTS-c w ochronie mięśni, regeneracji tkanek i adaptacji do wysiłku fizycznego

Badania analizowały potencjalną rolę MOTS-c w zachowaniu masy mięśniowej, naprawie tkanek i przystosowaniu organizmu do stresu oraz aktywności fizycznej.

Wyniki badań obserwacyjnych u ludzi, doświadczeń komórkowych i eksperymentów na zwierzętach sugerują, że MOTS-c może ograniczać zanik mięśni, poprawiać ich właściwości i pomagać zachować siłę w warunkach otyłości, unieruchomienia, starzenia oraz stresu metabolicznego.

Poza mięśniami peptyd badano również pod kątem naprawy błon komórkowych, utrzymania struktury kości, funkcjonowania naczyń krwionośnych i adaptacji serca.

W procesach tych uczestniczą powiązane szlaki regulujące metabolizm energetyczny, przeżywanie komórek i odpowiedź na stres.

Kumagai i wsp. (2021): MOTS-c a utrata masy mięśniowej

Kumagai i współpracownicy (2021) badali wpływ MOTS-c na utratę mięśni związaną z otyłością, insulinoopornością i stresem metabolicznym [18].

Naukowcy połączyli analizę danych pochodzących od ludzi z doświadczeniami na komórkach i zwierzętach.

U ludzi wyższe stężenie MOTS-c we krwi wiązało się z niższym poziomem miostatyny — białka, które ogranicza wzrost mięśni i sprzyja ich zanikowi.

W komórkach mięśniowych narażonych na działanie kwasów tłuszczowych MOTS-c zapobiegał zmniejszaniu się ich rozmiarów i pomagał zachować prawidłową strukturę.

Podobnie u myszy z otyłością wywołaną dietą peptyd obniżał stężenie miostatyny we krwi i poprawiał wskaźniki związane z zachowaniem mięśni.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował szlak sygnałowy obejmujący CK2, PTEN, mTORC2 i AKT.

W konsekwencji hamowana była aktywność FOXO1, regulatora ekspresji genów uczestniczącego w procesach zaniku mięśni.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić mięśnie poprzez ograniczanie sygnalizacji miostatyny i hamowanie mechanizmów prowadzących do rozpadu tkanki mięśniowej podczas stresu metabolicznego.

Kumagai i wsp. (2024): CK2 jako bezpośredni cel molekularny MOTS-c

Kontynuując wcześniejsze badania, Kumagai i współpracownicy (2024) zidentyfikowali bezpośredni cel molekularny, za pośrednictwem którego MOTS-c może chronić mięśnie [19].

W testach biochemicznych wykazano, że MOTS-c fizycznie wiąże się z CK2 i aktywuje ten enzym, który uczestniczy w regulacji przeżywania komórek i metabolizmu.

U myszy ogólnoustrojowe podawanie MOTS-c zapobiegało zanikowi mięśni i zwiększało wychwyt glukozy przez tkankę mięśniową.

Gdy aktywność CK2 została zablokowana, większość tych efektów zanikała. Wskazywało to, że aktywacja CK2 jest istotna dla działania MOTS-c.

Co ciekawe, MOTS-c aktywował CK2 w mięśniach szkieletowych, ale hamował jego aktywność w tkance tłuszczowej. Świadczyło to o zależnej od rodzaju tkanki regulacji tego enzymu.

Badacze przeanalizowali również naturalnie występujący u ludzi wariant MOTS-c, oznaczony jako K14Q.

Wariant ten nie wiązał się z CK2 ani go nie aktywował. Nie wykazywał również działania ochronnego przed zanikiem mięśni i zaburzeniami metabolicznymi w badanych modelach.

Dane genetyczne wskazywały, że mężczyźni będący nosicielami wariantu K14Q mieli większe ryzyko utraty masy mięśniowej i cukrzycy typu 2, szczególnie w starszym wieku i przy niskiej aktywności fizycznej.

Wyniki wspierają interpretację, że CK2 jest ważnym mediatorem metabolicznego i ochronnego działania MOTS-c na mięśnie.

Jia i wsp. (2024): naprawa uszkodzonych błon komórkowych

Jia i współpracownicy (2024) odkryli, że MOTS-c może bezpośrednio uczestniczyć w naprawie uszkodzonych błon komórkowych, co ma istotne znaczenie dla zdrowia i regeneracji mięśni [20].

W badaniach z udziałem ludzi wyższe stężenia MOTS-c we krwi wiązały się z większą zawartością mitochondriów oraz wyższą ekspresją TRIM72, białka uczestniczącego w naprawie uszkodzeń błon komórek mięśniowych.

Umiarkowany wysiłek fizyczny zwiększał uwalnianie MOTS-c i sprzyjał jego przemieszczaniu się do miejsc uszkodzenia błony, gdzie oddziaływał z TRIM72.

W doświadczeniach komórkowych MOTS-c ograniczał uszkodzenia błon wywołane stresem mechanicznym.

Jednak po zablokowaniu TRIM72 działanie ochronne zanikało, co wskazywało na mechanizm naprawczy zależny od tego białka.

Co istotne, efekt ten nie wymagał aktywacji AMPK.

MOTS-c wiązał się bezpośrednio z końcowym fragmentem TRIM72 i pomagał szybko przemieszczać to białko do miejsc uszkodzenia.

Jednocześnie MOTS-c poprawiał naprawę błon nawet u zwierząt pozbawionych TRIM72. W tym przypadku wiązał się z lipidem błonowym PtdIns(4,5)P₂, który wspiera fuzję pęcherzyków komórkowych.

W modelach uszkodzenia serca peptyd pomagał zachować integralność błon i poprawiał czynność narządu.

Łącznie wyniki wskazują, że MOTS-c może wspierać naprawę błon komórkowych zarówno poprzez mechanizmy zależne od białek, jak i poprzez bezpośrednie oddziaływanie z lipidami.

Leciejewska i wsp. (2025): różnice między typami włókien mięśniowych

Leciejewska i współpracownicy (2025) badali, jak MOTS-c wpływa na różne rodzaje komórek mięśniowych [21].

Porównano komórki mięśniowe o metabolizmie oksydacyjnym, które w większym stopniu wykorzystują przemiany związane z wytrzymałością, z komórkami glikolitycznymi, przystosowanymi do szybkiego pozyskiwania energii.

MOTS-c badano w stężeniach uznanych za fizjologicznie istotne, od 10 do 100 nM.

W oksydacyjnych komórkach mięśniowych peptyd zwiększał przeżywalność, szybko aktywował sygnalizację ERK i wspierał różnicowanie komórek poprzez zwiększanie aktywności ważnych czynników odpowiedzialnych za rozwój mięśni.

Komórki te efektywniej wykorzystywały tłuszcze i gromadziły mniej lipidów w warunkach stresu.

Natomiast w komórkach glikolitycznych MOTS-c nie poprawiał przeżywalności ani różnicowania. Obserwowano w nich większe nagromadzenie lipidów.

Co istotne, MOTS-c ograniczał proliferację komórek obu typów, co sugerowało wspólną rolę w regulowaniu wzrostu komórkowego.

Wyniki wskazują, że działanie MOTS-c zależy od rodzaju włókien mięśniowych i może szczególnie sprzyjać funkcjonowaniu komórek oksydacyjnych, istotnych dla wytrzymałości, stabilności metabolicznej i odporności na zanik mięśni.

Lu i wsp. (2019): MOTS-c a przystosowanie do zimna

Lu i współpracownicy (2019) badali, czy MOTS-c może wspierać przystosowanie organizmu do niskiej temperatury poprzez zwiększanie produkcji ciepła w tkance tłuszczowej [22].

Ekspozycja na zimno obniżała naturalny poziom MOTS-c we krwi, co sugerowało zmniejszanie się jego dostępności podczas stresu.

Badacze podawali więc MOTS-c, aby sprawdzić, czy może poprawiać tolerancję zimna.

Zwierzęta otrzymujące peptyd lepiej znosiły niską temperaturę i wykazywały mniejszy spadek temperatury ciała.

Ograniczeniu ulegało również odkładanie tłuszczu w wątrobie, co wskazywało na poprawę stabilności metabolicznej.

Na poziomie tkankowym MOTS-c zwiększał aktywność genów odpowiedzialnych za produkcję ciepła w brunatnej tkance tłuszczowej.

Sprzyjał także przekształcaniu białej tkanki tłuszczowej w formę bardziej aktywną termogenicznie. Proces ten określa się jako brunatnienie tkanki tłuszczowej.

MOTS-c aktywował również sygnalizację ERK. Zablokowanie tego szlaku zapobiegało wzrostowi ekspresji genów termogenicznych.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wzmacniać adaptację do zimna poprzez zwiększanie produkcji ciepła w tkance tłuszczowej za pośrednictwem szlaku zależnego od ERK.

Li i wsp. (2025): ochrona chrząstki w chorobie zwyrodnieniowej stawów

Li i współpracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c może chronić chrząstkę w chorobie zwyrodnieniowej stawów, której rozwój wiąże się ze stanem zapalnym, obciążeniem mechanicznym i zaburzeniami metabolicznymi [23].

W modelach komórkowych i mysich MOTS-c poprawiał funkcjonowanie mitochondriów oraz zmniejszał stres oksydacyjny w komórkach chrząstki.

W rezultacie wyraźnie ograniczał piroptozę, czyli zapalną formę programowanej śmierci komórkowej.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował Nrf2, co prowadziło do zahamowania TXNIP i zapobiegało aktywacji inflamasomu NLRP3 — ważnego regulatora stanu zapalnego i uszkodzeń chrząstki.

Peptyd zmniejszał poziom cytokin zapalnych i enzymów rozkładających chrząstkę, a jednocześnie sprzyjał odtwarzaniu prawidłowych składników macierzy pozakomórkowej.

U myszy z chorobą zwyrodnieniową stawów MOTS-c spowalniał degenerację chrząstki i pomagał zachować strukturę stawów.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić stawy poprzez poprawę funkcji mitochondriów, ograniczenie stanu zapalnego i hamowanie rozpadu chrząstki.

Rycina 2. Potencjalne znaczenie biologiczne MOTS-c w różnych tkankach (na podstawie badań na zwierzętach).

Yuan i wsp. (2023): adaptacyjny wzrost mięśnia sercowego

Yuan i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może wywoływać w sercu efekty przypominające adaptację do wysiłku fizycznego poprzez aktywację szlaków odpowiedzialnych za jego fizjologiczny wzrost [24].

Szczury otrzymywały MOTS-c, uczestniczyły w treningu aerobowym albo były poddawane obu interwencjom. Następnie szczegółowo oceniano strukturę i czynność serca.

Obie interwencje zwiększały masę serca w sposób interpretowany jako adaptacja fizjologiczna, a nie patologiczny przerost.

Włókna mięśnia sercowego stawały się grubsze i bardziej uporządkowane.

Jednocześnie poprawiała się czynność serca. Obserwowano wolniejszą akcję serca, lepszy rozkurcz i silniejszy skurcz.

Co istotne, ciśnienie wewnątrz serca w spoczynku nie wzrastało, co wspierało interpretację, że zmiany miały charakter korzystny.

Na poziomie molekularnym MOTS-c i trening aerobowy aktywowały ten sam szlak obejmujący NRG1 i ErbB4 oraz zmniejszenie ekspresji C/EBPβ.

Taki profil sygnalizacji sprzyja fizjologicznemu wzrostowi mięśnia sercowego i poprawie jego wydolności.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może naśladować niektóre efekty treningu aerobowego poprzez aktywację szlaków wspierających prawidłową adaptację serca.

Kumagai i wsp. (2024): zanik mięśni spowodowany unieruchomieniem

Kumagai i współpracownicy (2024) sprawdzali, czy MOTS-c może zapobiegać utracie mięśni spowodowanej unieruchomieniem, które odtwarza ograniczenie aktywności obserwowane po urazach, w starszym wieku i podczas chorób przewlekłych [25].

Samce myszy unieruchomiono na osiem dni. W tym okresie otrzymywały codzienne wstrzyknięcia MOTS-c w dawce 15 mg/kg masy ciała.

Samo unieruchomienie powodowało utratę około 15% masy mięśniowej.

Natomiast myszy otrzymujące MOTS-c traciły jedynie około 5% masy mięśni.

Na poziomie molekularnym MOTS-c przywracał ważne sygnały związane z zachowaniem masy mięśniowej, w tym regulację białek AKT i FOXO, których aktywność ulega zaburzeniu podczas zaniku mięśni.

Dodatkowo istotnie obniżał poziom markerów zapalnych we krwi.

Analiza ekspresji genów wykazała, że MOTS-c ograniczał aktywność szlaków odpowiedzialnych za tworzenie i gromadzenie tłuszczu wewnątrz mięśni.

Potwierdzono to również poprzez stwierdzenie mniejszego nagromadzenia lipidów w tkance mięśniowej.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić przed zanikiem mięśni spowodowanym bezczynnością poprzez ograniczanie stanu zapalnego, zmniejszanie naciekania tłuszczowego i przywracanie sygnalizacji sprzyjającej zachowaniu tkanki mięśniowej.

Wei i wsp. (2020): zwapnienie naczyń krwionośnych

Wei i współpracownicy (2020) badali, czy MOTS-c może ograniczać zwapnienie naczyń krwionośnych i chronić serce przed wtórnymi uszkodzeniami [26].

U szczurów wywołano zwapnienie naczyń poprzez podawanie witaminy D₃ i nikotyny. Model ten prowadzi również do niekorzystnej przebudowy serca.

Następnie zwierzęta otrzymywały MOTS-c we wstrzyknięciach w dawce 5 mg/kg masy ciała dziennie przez cztery tygodnie.

Zaobserwowano wyraźne ograniczenie zwapnienia naczyń.

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwiększał aktywację AMPK, szlaku wspierającego równowagę metaboliczną i ograniczającego stan zapalny.

Jednocześnie zmniejszał ekspresję receptora angiotensyny II typu 1 oraz receptora endoteliny typu B. Oba receptory uczestniczą w regulacji napięcia naczyń, procesach zapalnych i przebudowie tkanek.

MOTS-c poprawiał również strukturę serca poprzez ograniczanie wtórnych zmian wywołanych zwapnieniem naczyń.

Ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca i masa ciała pozostawały stabilne, a w badanych parametrach nie stwierdzono działań niepożądanych.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić naczynia krwionośne i serce poprzez aktywację AMPK oraz ograniczanie niekorzystnej sygnalizacji naczyniowej.

Wu i wsp. (2023): ochrona serca podczas sepsy

Wu i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może chronić serce podczas sepsy, czyli ciężkiego stanu zapalnego organizmu, który może prowadzić do niewydolności serca [27].

W modelu kardiomiopatii septycznej wywołanej toksyną bakteryjną MOTS-c znacznie ograniczał stan zapalny mięśnia sercowego.

Obniżały się poziomy markerów zapalnych, takich jak IL-1β, IL-4, IL-6 i TNF-α.

Zmniejszały się również stężenia wskaźników uszkodzenia serca we krwi, w tym CK-MB i troponiny sercowej T.

Ponadto MOTS-c poprawiał funkcjonowanie mitochondriów, ograniczał stres oksydacyjny i zapobiegał śmierci komórek mięśnia sercowego.

Na poziomie molekularnym aktywował ochronne szlaki AMPK, AKT i ERK, jednocześnie hamując szlaki zapalne, takie jak JNK i STAT3.

Co istotne, zablokowanie AMPK powodowało ustąpienie wszystkich efektów ochronnych MOTS-c.

Wskazywało to, że aktywacja AMPK jest niezbędna dla działania peptydu w tym modelu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić serce podczas sepsy poprzez ograniczanie stanu zapalnego, przywracanie równowagi energetycznej i zapobieganie utracie komórek.

Ran i wsp. (2021): MOTS-c a terapia genowa dystrofii mięśniowej Duchenne’a

Ran i współpracownicy (2021) badali, czy MOTS-c może zwiększać skuteczność terapii genowej w dystrofii mięśniowej Duchenne’a, ciężkiej chorobie prowadzącej do postępującego zaniku mięśni [28].

Wykorzystano myszy z dystrofią mięśniową oraz komórki mięśniowe poddawane działaniu leków wykorzystujących mechanizm pomijania eksonów, określanych jako PMO.

Myszy otrzymywały MOTS-c w ilości 500 mikrogramów na dawkę, równocześnie z terapią PMO w dawce 12,5 mg/kg tygodniowo przez trzy tygodnie. Następnie kontynuowano podawanie raz w miesiącu przez trzy miesiące.

MOTS-c zwiększał rozkład glukozy i produkcję energii w komórkach mięśniowych, tworząc warunki sprzyjające wychwytowi PMO.

W rezultacie znacznie zwiększało się odtwarzanie dystrofiny w różnych mięśniach.

W przeponie poziom dystrofiny wzrastał nawet 25-krotnie w porównaniu z samym leczeniem PMO.

Poprawiała się również funkcja mięśni, a w badaniu nie stwierdzono toksyczności.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może działać jako modulator metabolizmu zwiększający dostarczanie i skuteczność leków w mięśniach z niedoborem energii. Uzasadnia to dalsze badania nad jego potencjalną rolą jako elementu wspomagającego terapię dystrofii mięśniowej.

Hyatt (2022): MOTS-c a długotrwały trening i wydolność fizyczna

Hyatt (2022) badał, jak MOTS-c reaguje na długotrwały trening oraz czy pojedyncze podanie peptydu może poprawiać wydolność fizyczną [29].

U myszy, które mogły dobrowolnie biegać przez cztery do ośmiu tygodni, poziom MOTS-c wzrastał od 1,5 do 5 razy w różnych mięśniach kończyn dolnych.

Podwyższone stężenia utrzymywały się nawet przez sześć tygodni po zakończeniu treningu, co wskazywało na długotrwały charakter zmian.

Wzrost poziomu MOTS-c był ściśle związany ze zwiększeniem ilości mitochondrialnego DNA. Sugerowało to, że rozwój mitochondriów wywołany treningiem zwiększa również zasoby MOTS-c.

W oddzielnych doświadczeniach pojedyncze wstrzyknięcie MOTS-c w dawce 15 mg/kg poprawiało krótkoterminową wydolność fizyczną niewytrenowanych myszy.

Czas biegu zwiększał się o 12%, a pokonywany dystans o 15%.

Ponadto po biegu w dół MOTS-c przemieszczał się do jąder komórkowych włókien mięśniowych wolnokurczliwych, co sugerowało jego udział w adaptacji do stresu.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może pełnić funkcję sygnału reagującego na wysiłek fizyczny, wspierać wytrzymałość i funkcjonowanie mitochondriów oraz pomagać utrzymywać odporność metaboliczną w okresach ograniczonej aktywności.

Yan i wsp. (2019): ochrona kości przed uszkodzeniami wywołanymi cząstkami zużycia implantów

Yan i współpracownicy (2019) badali, czy MOTS-c może chronić kości przed uszkodzeniami powodowanymi przez drobne cząstki powstające podczas zużywania implantów stawowych [30].

W modelu mysim niewielkie cząstki tworzywa sztucznego wywoływały silny stan zapalny i niszczenie tkanki kostnej.

Jednak po podaniu MOTS-c utrata kości była znacznie mniejsza, a miejscowy stan zapalny ulegał ograniczeniu.

Na poziomie komórkowym MOTS-c wpływał na sygnalizację w tkance kostnej, zwiększając stosunek osteoprotegeryny do RANKL.

Zmiana ta pomaga ograniczać nadmierną resorpcję kości.

Jednocześnie MOTS-c hamował sygnalizację zapalną w komórkach odpornościowych obecnych w tkance kostnej poprzez zmniejszenie aktywacji NF-κB i STAT1.

Co istotne, sztuczne nasilenie stresu oksydacyjnego lub zablokowanie szlaków AMPK i PGC-1α powodowało zanik ochronnego działania MOTS-c.

Wyniki sugerują, że peptyd może ograniczać niszczenie kości wywołane cząstkami zużycia implantów poprzez zmniejszanie stanu zapalnego i przywracanie prawidłowej komunikacji między komórkami kostnymi za pośrednictwem szlaku zależnego od AMPK.

Ming i wsp. (2016): utrata kości związana z niedoborem estrogenów

Ming i współpracownicy (2016) badali, czy MOTS-c może zapobiegać utracie tkanki kostnej spowodowanej niedoborem estrogenów, który jest jednym z głównych czynników rozwoju osteoporozy po menopauzie [31].

Samicom myszy usunięto jajniki, a następnie przez 12 tygodni podawano codzienne wstrzyknięcia MOTS-c w dawce 5 mg/kg masy ciała.

W rezultacie objętość i struktura kości były lepiej zachowane, co potwierdzono za pomocą szczegółowego obrazowania architektury kostnej.

W badaniach komórkowych MOTS-c znacznie ograniczał powstawanie osteoklastów, czyli komórek odpowiedzialnych za rozkład tkanki kostnej.

Na poziomie molekularnym peptyd zwiększał aktywację AMPK, szlaku uczestniczącego w utrzymaniu równowagi metabolizmu kości i regulacji energetycznej.

Po zablokowaniu AMPK działanie ochronne MOTS-c na kości częściowo zanikało.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może ograniczać utratę kości związaną z niedoborem hormonów poprzez zmniejszanie resorpcji kostnej za pośrednictwem aktywacji AMPK.

Sidorenko i wsp. (2025): ochrona mięśni podczas odciążenia mechanicznego

Sidorenko i współpracownicy (2025) badali, czy MOTS-c może zapobiegać utracie mięśni wywołanej odciążeniem mechanicznym, które odtwarza warunki unieruchomienia, długotrwałego leżenia, starzenia i mikrograwitacji [32].

Samce szczurów poddano siedmiodniowemu podwieszeniu kończyn tylnych. W tym czasie zwierzęta otrzymywały codzienne wstrzyknięcia MOTS-c.

U zwierząt nieotrzymujących peptydu występowało silne zmęczenie mięśni, zmniejszenie udziału włókien wolnokurczliwych i ogólny zanik tkanki mięśniowej.

Natomiast szczury otrzymujące MOTS-c zachowywały większą siłę mięśni i wykazywały znacznie mniejsze zmęczenie.

Analiza mięśni potwierdziła zachowanie cech charakterystycznych dla włókien wolnokurczliwych i ograniczenie zaniku mięśni.

Na poziomie molekularnym MOTS-c podtrzymywał ważne sygnały odpowiedzialne za syntezę białek, w tym fosforylację Akt i GSK3β, oraz pomagał zachować poziom rybosomalnego RNA niezbędnego do produkcji białek.

Peptyd hamował również ekspresję genów związanych z zanikiem mięśni, takich jak MuRF1 i Atrogin-1.

Jednocześnie zachowywał markery powstawania mitochondriów i sygnalizacji związanej z AMPK.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może pomagać zachować metabolizm, strukturę i wytrzymałość mięśni podczas okresów ograniczonej aktywności. Uzasadnia to dalsze badania nad jego potencjalnym znaczeniem w przeciwdziałaniu zanikowi mięśni spowodowanemu unieruchomieniem.

Yuan i wsp. (2021): MOTS-c a funkcjonowanie serca podczas treningu aerobowego

Yuan i współpracownicy (2021) badali wpływ MOTS-c na pracę serca podczas treningu aerobowego [33].

Wiadomo, że aktywność fizyczna naturalnie zwiększa poziom MOTS-c, a badania eksperymentalne wskazują, że sam peptyd może poprawiać wydolność fizyczną.

Naukowcy sprawdzali więc, czy podawanie MOTS-c podczas treningu może dodatkowo poprawiać funkcjonowanie serca.

Szczury otrzymywały MOTS-c równocześnie z treningiem aerobowym, a pracę serca oceniano za pomocą szczegółowej analizy zależności ciśnienia i objętości.

U zwierząt otrzymujących peptyd stwierdzono poprawę sprawności mechanicznej mięśnia sercowego. Oznaczało to, że serce efektywniej przekształcało energię w pracę związaną z pompowaniem krwi.

Poprawiała się również funkcja skurczowa, co wskazywało na silniejsze skurcze serca.

Funkcja rozkurczowa także ulegała poprawie, choć w mniejszym stopniu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wzmacniać korzystne adaptacje serca do treningu aerobowego i działać jako mitochondrialny sygnał związany z wydolnością fizyczną.

Che i wsp. (2019): produkcja kolagenu w komórkach kości

Che i współpracownicy (2019) badali, czy MOTS-c może poprawiać stan kości poprzez zwiększanie produkcji kolagenu w komórkach kościotwórczych [34].

Kolagen typu I jest głównym białkiem strukturalnym tkanki kostnej, dlatego jego produkcja ma kluczowe znaczenie dla wytrzymałości kości.

Ludzkie osteoblasty poddawano działaniu MOTS-c w różnych stężeniach i przez różny czas.

MOTS-c zwiększał żywotność komórek w sposób zależny od stężenia i czasu ekspozycji.

Najsilniejsze efekty obserwowano przy stężeniu 1,0 μM po 24 godzinach oraz 0,5 μM po 48 godzinach.

Ponadto MOTS-c zwiększał ekspresję genów i białek związanych z kolagenem typu I, w tym COL1A1 i COL1A2.

Na poziomie sygnalizacji komórkowej peptyd aktywował szlak TGF-β/SMAD, uczestniczący w regulacji tworzenia kości.

Po zahamowaniu kluczowych elementów tego szlaku działanie MOTS-c zwiększające produkcję kolagenu ulegało osłabieniu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wspierać tworzenie macierzy kostnej poprzez aktywację ważnego szlaku odpowiedzialnego za budowę kości. Wymaga to jednak dalszych badań nad jego rolą w biologii tkanki kostnej.

Domin i wsp. (2023): stężenie MOTS-c a sprawność fizyczna u ludzi

Domin i współpracownicy (2023) badali, czy poziom MOTS-c we krwi jest związany ze sprawnością fizyczną zdrowych dorosłych osób [35].

Uczestnicy wykonywali testy skokowe służące do oceny siły i mocy mięśni, a także test wysiłkowy pozwalający określić wydolność aerobową.

Wyższe spoczynkowe stężenia MOTS-c były wyraźnie związane z większą siłą mięśni, wyższą mocą podczas skoków oraz większą masą mięśniową, szczególnie w dolnej części ciała.

Nie stwierdzono natomiast zależności między poziomem MOTS-c a szczytowym poborem tlenu, który jest jednym ze wskaźników wydolności tlenowej.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może być silniej związany z siłą i zdolnością mięśni do generowania mocy niż z ogólną wydolnością aerobową.

Z tego względu MOTS-c może być rozważany jako potencjalny biomarker siły mięśniowej, a nie ogólnej wytrzymałości fizycznej.

Należy jednak podkreślić, że badanie miało charakter obserwacyjny i nie wykazało, że zwiększanie poziomu MOTS-c powoduje poprawę siły mięśni u ludzi.

Hu i Chen (2018): różnicowanie komórek macierzystych w osteoblasty

Hu i Chen (2018) badali, czy MOTS-c może wspierać tworzenie kości poprzez nasilanie różnicowania komórek macierzystych szpiku kostnego w komórki kościotwórcze [36].

Po podaniu MOTS-c komórki macierzyste wykazywały większe odkładanie składników mineralnych, co wskazywało na nasilenie aktywności związanej z tworzeniem kości.

Potwierdzono to poprzez zwiększone wybarwienie złogów wapnia i aktywność fosfatazy alkalicznej, które są wskaźnikami procesu kościotworzenia.

Ponadto MOTS-c zwiększał ekspresję ważnych genów związanych z kośćmi, takich jak Runx2, osteokalcyna i ALP.

Na poziomie molekularnym peptyd aktywował szlak TGF-β/Smad.

Gdy wyciszono ekspresję TGF-β1, działanie MOTS-c wspierające tworzenie kości w znacznym stopniu zanikało.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może uczestniczyć w regeneracji kości poprzez kierowanie różnicowaniem komórek macierzystych w stronę komórek kościotwórczych.

Obserwacje te uzasadniają dalsze badania nad jego potencjalnym znaczeniem w osteoporozie i procesach naprawy tkanki kostnej.

MOTS-c jako czynnik ochronny w uszkodzeniach płuc związanych ze stresem oksydacyjnym i stanem zapalnym

W badaniach eksperymentalnych analizowano MOTS-c jako potencjalny czynnik ochronny w uszkodzeniach płuc spowodowanych niedokrwieniem i reperfuzją, stanem zapalnym, zakażeniami, zabiegami chirurgicznymi oraz ekspozycją na promieniowanie.

W różnych modelach doświadczalnych obserwowano, że MOTS-c może pomagać zachować integralność bariery płucnej, ograniczać stres oksydacyjny oraz zmniejszać nasilenie stanu zapalnego i śmierci komórek związanej z ferroptozą.

Ferroptoza jest formą regulowanej śmierci komórkowej zależną od żelaza, której towarzyszy nadmierna peroksydacja lipidów błonowych.

Jednym z głównych mechanizmów analizowanych w tych badaniach jest zdolność MOTS-c do przemieszczania się do jądra komórkowego lub aktywowania szlaków sygnałowych chroniących komórki. Procesy te mogą zwiększać aktywność mechanizmów antyoksydacyjnych i wspierać przywracanie równowagi energetycznej.

W badaniach klinicznych o charakterze obserwacyjnym analizowano również zależności między stężeniem MOTS-c we krwi a ryzykiem uszkodzenia płuc i przebiegiem rekonwalescencji.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może być przedmiotem dalszych badań zarówno jako regulator procesów ochronnych, jak i potencjalny wczesny biomarker uszkodzenia płuc. Nie oznacza to jednak potwierdzenia jego skuteczności terapeutycznej u ludzi.

Li i wsp. (2025): MOTS-c a uszkodzenie płuc wywołane niedokrwieniem i reperfuzją

Li i współpracownicy (2025) badali, w jaki sposób MOTS-c może chronić płuca przed uszkodzeniem niedokrwienno-reperfuzyjnym, które w niektórych przypadkach prowadzi do ostrej niewydolności oddechowej po operacjach serca i płuc [37].

Niedokrwienie występuje wtedy, gdy dopływ krwi do tkanki zostaje ograniczony lub przerwany. Reperfuzja oznacza przywrócenie przepływu krwi, co paradoksalnie może wywoływać dodatkowe uszkodzenia związane ze stresem oksydacyjnym i reakcją zapalną.

W doświadczeniach na szczurach i w modelach komórkowych uszkodzenie płuc powodowało silny stres oksydacyjny oraz zaburzenie funkcjonowania bariery płucnej.

Jednocześnie komórki śródbłonka zwiększały produkcję własnego MOTS-c. Zmiana ta wiązała się z lepszym zachowaniem struktury tkanek.

W warunkach niedoboru tlenu, po którym następowało ponowne natlenienie, MOTS-c przemieszczał się do jądra komórkowego za pośrednictwem szlaku obejmującego białko cytoszkieletu MYH9.

Proces ten zależał od sygnalizacji wywołanej stresem oksydacyjnym i umożliwiał MOTS-c oddziaływanie z regionami jądrowego DNA regulującymi aktywność genów antyoksydacyjnych.

W rezultacie zwiększała się ekspresja ważnych genów ochronnych, takich jak HMOX1 i NQO1.

HMOX1 koduje oksygenazę hemową 1, natomiast NQO1 koduje enzym uczestniczący w reakcjach oksydoredukcyjnych. Oba białka odgrywają rolę w komórkowej odpowiedzi na stres.

Aktywacja tych genów zwiększała zdolności antyoksydacyjne tkanki płucnej i ograniczała uszkodzenia.

Gdy MOTS-c podawano zewnętrznie, zmniejszało się nasilenie stanu zapalnego i uszkodzeń oksydacyjnych. Bariera płucna była lepiej zachowana, a przeżywalność zwierząt wzrastała.

Badacze przeanalizowali również dane pacjentów poddawanych operacjom z wykorzystaniem krążenia pozaustrojowego.

Zaobserwowano, że wzrost stężenia MOTS-c we krwi w ciągu 24 godzin po zabiegu silnie wiązał się z mniejszym ryzykiem ostrej niewydolności oddechowej. Zależność ta miała większą wartość prognostyczną niż analizowane standardowe markery.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić tkankę płucną poprzez przemieszczanie się do jądra komórkowego i wzmacnianie mechanizmów antyoksydacyjnych.

Jednocześnie wskazują na możliwość dalszego badania stężenia MOTS-c jako wczesnego biomarkera ryzyka uszkodzenia płuc.

Zhang i wsp. (2025): ochrona bariery nabłonkowej w astmie alergicznej

Zhang i współpracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c może chronić nabłonek dróg oddechowych w astmie alergicznej, chorobie charakteryzującej się przewlekłym stanem zapalnym i zaburzeniami funkcjonowania bariery nabłonkowej [38].

U pacjentów z astmą stwierdzono niższe stężenia krążącego MOTS-c niż u osób zdrowych.

Następnie badacze wykorzystali myszy narażone na alergeny roztoczy kurzu domowego, aby odtworzyć wybrane cechy astmy alergicznej.

Podawanie MOTS-c zmniejszało stan zapalny płuc, stres oksydacyjny oraz uszkodzenia tkanek.

Co istotne, peptyd pomagał przywracać prawidłowy poziom białek połączeń ścisłych, które utrzymują komórki nabłonka blisko siebie i ograniczają przenikanie niepożądanych substancji przez barierę oddechową.

Obserwowano również poprawę funkcjonowania mitochondriów.

W dodatkowych eksperymentach wykorzystano komórki nabłonka oskrzeli, które poddawano działaniu MOTS-c w stężeniu 10 μM.

W tych warunkach znacznie zmniejszało się nasilenie śmierci komórkowej i uszkodzeń oksydacyjnych.

Jednak u zwierząt pozbawionych Nrf2 działanie ochronne MOTS-c zanikało.

Nrf2 jest ważnym regulatorem odpowiedzi antyoksydacyjnej, który kontroluje ekspresję wielu genów uczestniczących w ochronie komórek przed stresem.

Wyniki wskazują, że aktywacja Nrf2 jest niezbędnym elementem obserwowanego w tym modelu działania MOTS-c na barierę nabłonkową dróg oddechowych.

Badanie sugeruje, że MOTS-c może chronić nabłonek oddechowy poprzez wzmacnianie obrony antyoksydacyjnej, ograniczanie śmierci komórek oraz utrzymywanie prawidłowej funkcji mitochondriów i bariery nabłonkowej.

Obserwacje te pochodzą jednak przede wszystkim z modeli eksperymentalnych i nie potwierdzają skuteczności MOTS-c w leczeniu astmy u ludzi.

Wang i wsp. (2025): MOTS-c a zdalne kondycjonowanie niedokrwienne

Wang i współpracownicy (2025) badali, czy MOTS-c jest jednym z krążących we krwi czynników odpowiedzialnych za ochronne działanie zdalnego kondycjonowania niedokrwiennego [39].

Zdalne kondycjonowanie niedokrwienne polega na kontrolowanym, krótkotrwałym ograniczaniu i przywracaniu przepływu krwi w określonej części organizmu. Procedura ta jest badana pod kątem możliwości ograniczania uszkodzeń narządów związanych z niedokrwieniem i reperfuzją.

U pacjentów po przeszczepieniu płuc stężenie MOTS-c gwałtownie spadało po wystąpieniu uszkodzenia niedokrwienno-reperfuzyjnego.

Jednak gdy przed operacją zastosowano kondycjonowanie niedokrwienne, stężenie krążącego MOTS-c wzrastało, a uszkodzenie płuc było mniejsze.

Podobne wyniki uzyskano w modelach mysich.

Zarówno kondycjonowanie niedokrwienne, jak i bezpośrednie podanie MOTS-c zmniejszały stan zapalny, przeciekanie płynu przez ściany naczyń krwionośnych oraz uszkodzenia tkanki płucnej.

Co istotne, samo podanie MOTS-c odtwarzało ochronne efekty obserwowane po kondycjonowaniu niedokrwiennym.

W badaniach mechanistycznych wykazano, że MOTS-c pomagał zachować funkcję bariery śródbłonkowej poprzez zwiększenie poziomu Nrf2.

Gdy Nrf2 został zablokowany lub usunięty metodami genetycznymi, działanie ochronne MOTS-c zanikało.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może być ważnym sygnałem przenoszonym przez krew, uczestniczącym w ochronnych odpowiedziach wywoływanych kondycjonowaniem niedokrwiennym.

Peptyd może pomagać utrzymywać stabilność śródbłonka poprzez aktywację szlaku zależnego od Nrf2.

Badanie dostarcza dowodów mechanistycznych, ale nie oznacza, że podawanie MOTS-c stanowi klinicznie potwierdzoną metodę zapobiegania uszkodzeniom płuc po transplantacji.

Yin i wsp. (2020): MOTS-c a ostre uszkodzenie płuc wywołane toksynami bakteryjnymi

Yin i współpracownicy (2020) badali, czy MOTS-c może chronić płuca przed ostrym uszkodzeniem wywołanym toksynami bakteryjnymi [40].

W eksperymencie myszom podawano MOTS-c we wstrzyknięciach w dawce 5 mg/kg masy ciała dwa razy dziennie przez sześć dni przed ekspozycją na toksynę.

Wcześniejsze podawanie peptydu ograniczało utratę masy ciała, obrzęk płuc oraz napływ komórek odpornościowych uczestniczących w reakcji zapalnej.

MOTS-c zmniejszał również poziom mediatorów zapalnych, takich jak TNF-α, IL-1β i IL-6.

Jednocześnie obserwowano wzrost poziomu czynników związanych z ochronną regulacją odpowiedzi immunologicznej, w tym IL-10, oraz zwiększenie aktywności enzymów antyoksydacyjnych.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował AMPK i SIRT1.

AMPK uczestniczy w regulacji bilansu energetycznego komórek, natomiast SIRT1 jest enzymem związanym z odpowiedzią na stres, metabolizmem i regulacją aktywności białek.

Równocześnie peptyd hamował szlaki MAPK, NF-κB i STAT3, które mogą uczestniczyć w rozwoju stanu zapalnego i uszkodzeń tkanek.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać ciężkie uszkodzenia zapalne płuc poprzez przywracanie równowagi metabolicznej, zmniejszanie stresu oksydacyjnego oraz regulowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej.

Dawki opisane w tym eksperymencie dotyczą wyłącznie modelu zwierzęcego i nie stanowią podstawy do określania dawkowania u ludzi.

Shen i wsp. (2025): uszkodzenie płuc po operacjach z krążeniem pozaustrojowym

Shen i współpracownicy (2025) analizowali, czy MOTS-c może chronić płuca przed uszkodzeniami występującymi po operacjach wymagających zastosowania krążenia pozaustrojowego [41].

W badaniu klinicznym obejmującym 107 pacjentów osoby, u których rozwinęło się ostre uszkodzenie płuc, miały znacznie niższe stężenia MOTS-c we krwi.

Obserwacja ta sugerowała związek między niskim poziomem MOTS-c a większą podatnością na uszkodzenia płuc.

Aby lepiej poznać możliwe mechanizmy, naukowcy wykorzystali modele zwierzęce i komórkowe uszkodzenia płuc wywołanego niedokrwieniem i reperfuzją.

Gdy MOTS-c podawano przed wystąpieniem uszkodzenia, obserwowano zmniejszenie zmian strukturalnych w tkance płucnej, stanu zapalnego oraz stresu oksydacyjnego.

Na poziomie molekularnym MOTS-c pomagał przywracać prawidłowy metabolizm energetyczny komórek śródbłonka naczyń płucnych poprzez nasilenie glikolizy.

Glikoliza jest procesem metabolicznym, w którym glukoza ulega przemianom umożliwiającym komórkom pozyskiwanie energii.

Efekt ten zachodził poprzez aktywację szlaku AMPK–HIF-1α–PFKFB3.

HIF-1α jest regulatorem odpowiedzi komórek na niedobór tlenu, natomiast PFKFB3 uczestniczy w regulowaniu intensywności glikolizy.

Aktywacja tego szlaku pomagała utrzymywać poziom ATP, czyli podstawowego nośnika energii w komórkach, i ograniczała szkodliwe utlenianie lipidów.

W rezultacie znacznie zmniejszało się nasilenie ferroptozy, czyli zależnej od żelaza formy śmierci komórkowej.

Co istotne, zablokowanie PFKFB3 eliminowało korzystne efekty MOTS-c.

Wskazywało to, że przywrócenie prawidłowej glikolizy jest niezbędnym elementem ochronnego działania peptydu w badanym modelu.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić płuca przed uszkodzeniami związanymi z operacjami serca poprzez poprawę równowagi energetycznej i ograniczenie ferroptozy.

Lu i wsp. (2023): ferroptoza po niedokrwieniu i reperfuzji mięśnia sercowego

Lu i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może zapobiegać uszkodzeniom płuc związanym z niedokrwieniem i reperfuzją mięśnia sercowego, które mogą występować podczas operacji kardiochirurgicznych [42].

U pacjentów niższe stężenia MOTS-c po operacji wiązały się z wyższymi wskaźnikami stresu oksydacyjnego.

W eksperymentach na szczurach niedokrwienie i reperfuzja powodowały poważne uszkodzenia płuc oraz silną aktywację ferroptozy.

Jednak gdy zwierzętom wcześniej podawano MOTS-c, uszkodzenia płuc były znacznie mniejsze.

Obserwowano poprawę struktury tkanek, zmniejszenie stresu oksydacyjnego oraz zahamowanie ekspresji genów związanych z ferroptozą.

Naukowcy przeprowadzili również doświadczenia na komórkach nabłonka płucnego, które poddawano niedoborowi tlenu, a następnie ponownemu natlenieniu.

W tych warunkach MOTS-c bezpośrednio ograniczał śmierć komórek związaną z ferroptozą.

Działanie ochronne wymagało aktywacji szlaku PPARγ.

PPARγ jest receptorem jądrowym uczestniczącym w regulacji metabolizmu lipidów, różnicowania komórek i wybranych odpowiedzi zapalnych.

Gdy sygnalizacja PPARγ została zablokowana, MOTS-c przestawał wykazywać działanie ochronne.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać uszkodzenia płuc związane z niedokrwieniem serca poprzez hamowanie ferroptozy za pośrednictwem aktywacji PPARγ.

Wen i wsp. (2024): ochrona bariery naczyniowej przed uszkodzeniem wywołanym sygnałami bakteryjnymi

Wen i współpracownicy (2024) badali MOTS-c w innym modelu ostrego uszkodzenia płuc, wywołanego przez peptydy bakteryjne zaburzające funkcjonowanie bariery naczyń krwionośnych [43].

Ekspozycja na bakteryjną cząsteczkę sygnałową fMLP powodowała silny stan zapalny, stres oksydacyjny, ferroptozę oraz rozpad połączeń ścisłych między komórkami śródbłonka.

Połączenia ścisłe pomagają utrzymywać integralność ścian naczyń i ograniczają niekontrolowane przenikanie płynu do otaczających tkanek.

Zaobserwowane uszkodzenia zależały od aktywacji receptora FPR2 oraz zaburzeń sygnalizacji Nrf2 i MAPK.

FPR2 jest receptorem uczestniczącym w rozpoznawaniu określonych sygnałów chemicznych i regulacji odpowiedzi zapalnej.

Gdy podawano MOTS-c, wiele niekorzystnych zmian ulegało odwróceniu.

Zarówno u szczurów, jak i w ludzkich komórkach śródbłonka płucnego MOTS-c ograniczał ferroptozę, zmniejszał poziom sygnałów zapalnych oraz pomagał przywracać białka połączeń ścisłych, które zapobiegają przeciekaniu płynu.

W rezultacie integralność naczyń była lepiej zachowana, a uszkodzenia płuc były mniejsze.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może być potencjalnym czynnikiem ochronnym w eksperymentalnych modelach uszkodzenia płuc związanego z zakażeniem, ferroptozą i zaburzeniem bariery naczyniowej.

Zhang i wsp. (2024): ochrona płuc przed uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem

Zhang i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może chronić płuca przed popromiennym zapaleniem płuc, które jest jednym z poważnych możliwych powikłań radioterapii klatki piersiowej [44].

W eksperymencie myszy poddano działaniu wysokiej dawki promieniowania obejmującego płuca, a następnie przez dwa tygodnie codziennie podawano MOTS-c we wstrzyknięciach.

Promieniowanie powodowało silny stan zapalny płuc, stres oksydacyjny, uszkodzenia mitochondriów oraz śmierć komórek nabłonkowych.

Jednak podawanie MOTS-c istotnie ograniczało uszkodzenia tkanek i naciekanie płuc przez komórki zapalne.

Mitochondria komórek płucnych zachowywały lepszą integralność strukturalną, a nasilenie śmierci komórkowej było mniejsze.

W dodatkowych doświadczeniach komórkowych MOTS-c bezpośrednio chronił komórki nabłonka płucnego przed stresem oksydacyjnym i zaburzeniami funkcjonowania mitochondriów wywołanymi promieniowaniem.

Na poziomie molekularnym peptyd aktywował Nrf2 i sprzyjał jego przemieszczaniu się do jądra komórkowego.

Proces ten wzmacniał komórkowe mechanizmy antyoksydacyjne.

Gdy Nrf2 był nieobecny, MOTS-c nie zapewniał już ochrony.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać eksperymentalne uszkodzenia popromienne płuc poprzez zachowanie prawidłowej funkcji mitochondriów i aktywację szlaków antyoksydacyjnych zależnych od Nrf2.

Nie dowodzą jednak bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania MOTS-c u pacjentów poddawanych radioterapii.

MOTS-c w regulacji bólu i kontroli stanu zapalnego

W kilku badaniach analizowano MOTS-c jako regulator procesów związanych z bólem i stanem zapalnym w modelach bólu nowotworowego, neuropatycznego oraz chorób zapalnych.

Obniżone stężenia endogennego MOTS-c często wiązały się ze zwiększoną wrażliwością na ból, natomiast podawanie peptydu w modelach eksperymentalnych zmniejszało zachowania związane z bólem.

W niektórych badaniach nie obserwowano działań charakterystycznych dla opioidowych leków przeciwbólowych.

Na poziomie molekularnym MOTS-c oddziaływał na szlaki zależne od AMPK, wspierając funkcjonowanie mitochondriów, ograniczając nadmierną aktywację komórek odpornościowych oraz zmniejszając sygnalizację zapalną w tkankach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Jednocześnie analizowano jego wpływ na ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniami związanymi z zaburzeniami metabolicznymi.

Wyniki te dotyczą jednak przede wszystkim badań przedklinicznych i nie potwierdzają działania przeciwbólowego MOTS-c u ludzi.

Yang i wsp. (2024): MOTS-c a ból kostny związany z nowotworem

Yang i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może zmniejszać ból kostny wywołany nowotworem, który jest poważnym i często przewlekłym problemem związanym z przerzutami do kości [45].

U myszy z bólem kostnym związanym z nowotworem naturalny poziom MOTS-c był znacznie niższy niż w warunkach prawidłowych.

Po podaniu MOTS-c we wstrzyknięciach zmniejszały się zachowania wskazujące na ból, w tym nadmierna wrażliwość na dotyk.

Jednak po zablokowaniu AMPK działanie przeciwbólowe zanikało, co sugerowało, że aktywacja tego szlaku jest niezbędna.

Dalsze analizy wykazały dwa mechanizmy działania.

W rdzeniu kręgowym MOTS-c przywracał procesy odnowy mitochondriów, ograniczał aktywację mikrogleju, czyli komórek odpornościowych uczestniczących w regulacji bólu, oraz zmniejszał poziom sygnałów zapalnych zwiększających wrażliwość neuronów.

Jednocześnie w środowisku tkanki kostnej MOTS-c ograniczał niszczenie kości poprzez regulację komórek odpowiedzialnych za resorpcję kostną i zmniejszanie miejscowej aktywności zapalnej.

Co istotne, podczas długotrwałego podawania w tym eksperymencie nie stwierdzono szkodliwego wpływu na wątrobę, nerki, serce ani analizowane parametry lipidowe.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może zmniejszać ból kostny związany z nowotworem w modelach zwierzęcych poprzez poprawę funkcjonowania mitochondriów i ograniczenie stanu zapalnego za pośrednictwem AMPK.

Jiang i wsp. (2023): ból neuropatyczny związany z uszkodzeniem nerwów

Jiang i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może ograniczać ból neuropatyczny spowodowany uszkodzeniem nerwów [46].

U myszy z uszkodzeniem nerwów obserwowano obniżony poziom MOTS-c zarówno we krwi, jak i w tkankach rdzenia kręgowego.

Gdy MOTS-c podawano bezpośrednio do przestrzeni związanej z rdzeniem kręgowym, wrażliwość na ból zmniejszała się w sposób zależny od dawki.

Efekty te zanikały po zastosowaniu inhibitora AMPK, ale nie ulegały zmianie po zablokowaniu receptorów opioidowych.

Sugerowało to, że MOTS-c nie działa poprzez typowy mechanizm opioidowych leków przeciwbólowych.

Na poziomie molekularnym peptyd aktywował AMPK w rdzeniu kręgowym, zmniejszał aktywację mikrogleju oraz obniżał poziom cytokin zapalnych.

Dodatkowo bezpośrednio chronił neurony poprzez ograniczanie uszkodzeń oksydacyjnych i zmniejszanie ekspresji c-Fos, markera aktywacji neuronów związanej z przetwarzaniem bodźców bólowych.

W porównaniu z morfiną MOTS-c powodował mniej działań niepożądanych i nie wykazywał oznak rozwoju tolerancji w badanych warunkach.

Wyniki wskazują na eksperymentalny, niezależny od receptorów opioidowych mechanizm regulacji bólu neuropatycznego, związany z aktywacją AMPK.

Jiang i wsp. (2023): MOTS-c a zapalenie jelita grubego

W innym badaniu Jiang i współpracownicy (2023) analizowali działanie MOTS-c w eksperymentalnym modelu zapalenia jelita grubego [47].

Podawanie MOTS-c we wstrzyknięciach znacznie ograniczało utratę masy ciała, biegunkę, skrócenie jelita grubego oraz uszkodzenia tkanek.

Peptyd obniżał poziom cytokin zapalnych, zmniejszał napływ komórek odpornościowych i ograniczał nadmierną śmierć komórek nabłonka jelitowego.

Efekty te wiązały się z regulacją sygnalizacji zapalnej związanej z AMPK oraz kinaz aktywowanych przez stres.

Jednak podawanie niezmodyfikowanego MOTS-c drogą doustną było nieskuteczne ze względu na jego niską stabilność.

Aby rozwiązać ten problem, naukowcy opracowali analog MOTS-c o zwiększonym wchłanianiu i aktywności po podaniu doustnym.

Zmodyfikowany peptyd istotnie łagodził objawy zapalenia jelita grubego w badanym modelu.

Wyniki wskazują zarówno na potencjalne właściwości przeciwzapalne MOTS-c, jak i na znaczenie stabilności oraz sposobu dostarczania peptydów w badaniach nad ich aktywnością biologiczną.

Shen i wsp. (2022): ochrona komórek serca przed stresem oksydacyjnym

Shen i współpracownicy (2022) badali komórki mięśnia sercowego narażone na stres oksydacyjny i zapalny [48].

Gdy komórki uszkadzano nadtlenkiem wodoru, wcześniejsza ekspozycja na MOTS-c poprawiała ich przeżywalność, zmniejszała ilość szkodliwych cząsteczek oksydacyjnych i obniżała poziom cytokin zapalnych.

MOTS-c ponownie aktywował układ antyoksydacyjny Nrf2, jednocześnie hamując sygnalizację NF-κB, która odgrywa ważną rolę w rozwoju stanu zapalnego.

Gdy ekspresję Nrf2 wyciszono lub sztucznie zwiększono aktywność NF-κB, znaczna część ochronnego działania MOTS-c zanikała.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić komórki serca poprzez wzmacnianie wewnętrznych mechanizmów antyoksydacyjnych i ograniczanie sygnalizacji zapalnej.

Wang i wsp. (2024): ośrodkowe i obwodowe mechanizmy regulacji bólu

Wang i współpracownicy (2024) analizowali, czy MOTS-c może ograniczać ból zapalny poprzez jednoczesne oddziaływanie na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy [49].

W kilku modelach bólu podawanie MOTS-c wyraźnie zmniejszało zachowania związane z odczuwaniem bólu.

Gdy peptyd podawano do ośrodkowego układu nerwowego, obniżał poziom cytokin zapalnych w rdzeniu kręgowym, hamował aktywację komórek glejowych i ograniczał nadmierne pobudzenie neuronów przetwarzających sygnały bólowe.

Natomiast podawanie miejscowe zmniejszało stan zapalny w tkankach obwodowych i ograniczało aktywność zakończeń nerwowych odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów bólowych.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wpływać na przekazywanie informacji bólowych na kilku poziomach, od uszkodzonej tkanki po ośrodki przetwarzania bólu w rdzeniu kręgowym.

Yin i wsp. (2020): MOTS-c a ból zapalny wywołany formaliną

Yin i współpracownicy (2020) oceniali MOTS-c w eksperymentalnym modelu bólu zapalnego wywołanego wstrzyknięciem formaliny [50].

MOTS-c zmniejszał zachowania bólowe w sposób zależny od dawki. Silne efekty obserwowano przy dawce 50 mg/kg masy ciała.

Zablokowanie AMPK eliminowało ten efekt, wskazując na zależność działania od tego szlaku.

Peptyd przesuwał również sygnalizację immunologiczną w kierunku profilu przeciwzapalnego i ograniczał aktywację szlaków związanych z bólem w rdzeniu kręgowym.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może zmniejszać ból zapalny w modelu zwierzęcym poprzez aktywację AMPK i hamowanie kaskad sygnałowych związanych ze stresem.

Neuroprotekcyjne działanie MOTS-c w stresie oksydacyjnym, neurozapaleniu i zaburzeniach poznawczych

Badania przedkliniczne sugerują, że MOTS-c może chronić mózg przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, stanem zapalnym i pogorszeniem funkcjonowania w różnych modelach stresu neurologicznego.

W warunkach eksperymentalnych MOTS-c pomaga zachowywać integralność mitochondriów, aktywuje mechanizmy antyoksydacyjne i ogranicza uszkodzenia szczególnie wrażliwych populacji neuronów, w tym komórek produkujących dopaminę.

Jednocześnie obserwowano poprawę wyników testów poznawczych, związaną ze zmniejszeniem neurozapalenia i przywracaniem szlaków regulujących metabolizm energetyczny, ważnych dla uczenia się i pamięci.

MOTS-c badano również pod kątem ochrony bariery krew–mózg podczas ciężkiego ogólnoustrojowego stanu zapalnego, który może prowadzić do wtórnych uszkodzeń tkanki nerwowej.

Xiao i wsp. (2023): ochrona neuronów dopaminergicznych

Xiao i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może chronić neurony produkujące dopaminę przed uszkodzeniami toksycznymi, które są jednym z istotnych elementów patofizjologii choroby Parkinsona [51].

W modelach komórkowych i zwierzęcych wykorzystano rotenon, toksynę zaburzającą funkcjonowanie mitochondriów.

Ekspozycja na rotenon powodowała zaburzenia poziomu MOTS-c i przemieszczanie się peptydu z mitochondriów do jądra komórkowego.

W jądrze MOTS-c bezpośrednio oddziaływał z Nrf2, ważnym regulatorem odpowiedzi antyoksydacyjnej.

Interakcja ta aktywowała geny ochronne, takie jak HO-1 i NQO1, które uczestniczą w ograniczaniu skutków stresu oksydacyjnego.

Gdy MOTS-c podawano przed ekspozycją na toksynę, komórki nerwowe wykazywały lepsze funkcjonowanie mitochondriów i mniejsze uszkodzenia oksydacyjne.

U szczurów peptyd pomagał zachować markery związane z układem dopaminergicznym i przywracał sygnalizację antyoksydacyjną osłabioną przez rotenon.

Jednocześnie zmniejszał się poziom Keap1, białka ograniczającego aktywność Nrf2.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może wzmacniać obronę antyoksydacyjną i chronić neurony dopaminergiczne poprzez stabilizację funkcjonowania mitochondriów.

Jiang i wsp. (2021): pamięć, uczenie się i neurozapalenie

Jiang i współpracownicy (2021) badali wpływ MOTS-c na uczenie się i pamięć, szczególnie w warunkach stanu zapalnego lub stresu związanego z amyloidem [52].

Gdy naturalny MOTS-c podawano bezpośrednio do mózgu, poprawiały się wyniki testów rozpoznawania obiektów i pamięci przestrzennej.

Peptyd odwracał również zaburzenia pamięci wywołane amyloidem β oraz stanem zapalnym związanym z działaniem czynników bakteryjnych.

Korzyści te zanikały po zablokowaniu AMPK, co wskazywało na znaczenie aktywacji tego szlaku.

W hipokampie MOTS-c zwiększał sygnalizację AMPK i ograniczał aktywację astrocytów oraz mikrogleju, czyli komórek uczestniczących w reakcjach zapalnych mózgu.

W rezultacie obniżał się poziom cytokin zapalnych.

Ponieważ niezmodyfikowany MOTS-c nie przenika łatwo do mózgu po podaniu ogólnoustrojowym, naukowcy opracowali analog o zwiększonej zdolności przenikania przez błony komórkowe.

Zmodyfikowany peptyd docierał do mózgu po podaniu donosowym lub dożylnym i poprawiał wyniki testów pamięci, jednocześnie ograniczając neurozapalenie.

Wyniki wskazują na możliwość dalszego badania MOTS-c i jego analogów w eksperymentalnych modelach zaburzeń pamięci związanych ze stanem zapalnym i stresem amyloidowym.

Bai i wsp. (2025): ochrona mózgu podczas sepsy

Bai i współpracownicy (2025) badali, czy MOTS-c może chronić mózg podczas sepsy, czyli stanu zagrażającego życiu, który może powodować uszkodzenia neurologiczne poprzez zaburzenie bariery krew–mózg [53].

W eksperymencie myszom narażonym na toksyny bakteryjne podawano MOTS-c w dawce 20 mg/kg masy ciała cztery godziny przed wywołaniem uszkodzenia.

Podawanie peptydu istotnie poprawiało przeżywalność i zmniejszało zaburzenia neurologiczne.

W tkance mózgowej obserwowano mniejsze uszkodzenia strukturalne oraz niższy poziom cytokin zapalnych.

Co istotne, MOTS-c pomagał zachować integralność bariery krew–mózg.

Potwierdzały to zmniejszona przepuszczalność bariery, mniejszy obrzęk mózgu i zwiększona ekspresja białek odpowiedzialnych za utrzymywanie połączeń między komórkami.

Przywracane były również markery prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych i komórek wspierających tkankę nerwową.

Jednocześnie zmniejszała się aktywacja astrocytów i mikrogleju, a poziom ochronnych czynników wzrostowych wspierających przeżywanie neuronów wzrastał.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może chronić mózg w eksperymentalnym modelu sepsy poprzez ograniczanie stanu zapalnego, wzmacnianie bariery krew–mózg i wspieranie procesów regeneracyjnych.

Rycina 3. Rola MOTS-c w regulacji bólu i ochronie tkanek na podstawie badań na zwierzętach.

Ochronne działanie MOTS-c w wątrobie oraz jego rola w badaniach nad nowotworami

W kilku badaniach analizowano różnorodne działania MOTS-c w chorobach wątroby, obejmujących zaburzenia metaboliczne, zakażenia wirusowe i stres związany z nowotworami.

W eksperymentalnych modelach metabolicznych chorób wątroby MOTS-c poprawiał funkcjonowanie mitochondriów, ograniczał stan zapalny i włóknienie oraz chronił hepatocyty przed programowaną śmiercią poprzez stabilizację ważnych białek odpowiedzialnych za przeżywanie komórek.

W modelach raka wątrobowokomórkowego peptyd badano pod kątem możliwości ograniczania mechanizmów oporności na apoptozę wywołanych niedotlenieniem.

Analizowano również jego potencjalną rolę jako biomarkera i regulatora odpowiedzi przeciwwirusowej w przewlekłym wirusowym zapaleniu wątroby typu B.

Lu i wsp. (2024): MOTS-c a niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby

Lu i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może spowalniać lub odwracać niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, określane jako NASH [54].

Jest to postępująca choroba związana z gromadzeniem tłuszczu, uszkodzeniami mitochondriów, stanem zapalnym, śmiercią komórek i włóknieniem.

U myszy otrzymujących dietę wywołującą NASH zarówno profilaktyczne, jak i późniejsze podawanie MOTS-c znacznie ograniczało odkładanie tłuszczu w wątrobie, stan zapalny, śmierć komórek oraz włóknienie.

Szczegółowe badania metaboliczne wykazały, że MOTS-c przywracał produkcję energii w mitochondriach i korygował zaburzenia metaboliczne wywołane chorobą.

Ważnym odkryciem było wykazanie bezpośredniego wiązania MOTS-c z Bcl-2, białkiem chroniącym komórki przed śmiercią.

Poprzez stabilizację Bcl-2 i zapobieganie jego degradacji MOTS-c chronił komórki wątroby przed stresem mitochondrialnym i apoptozą.

Gdy Bcl-2 zostało zablokowane lub wyciszone, większość korzystnych efektów MOTS-c zanikała.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może spowalniać rozwój NASH w modelu zwierzęcym poprzez stabilizację Bcl-2, przywracanie funkcji mitochondriów oraz ograniczanie stanu zapalnego i włóknienia.

Shen i wsp. (2025): oporność komórek raka wątroby na apoptozę

Shen i współpracownicy (2025) badali, czy MOTS-c może ograniczać oporność komórek raka wątroby na programowaną śmierć w warunkach niedoboru tlenu [55].

U pacjentów z rakiem wątrobowokomórkowym stwierdzono niższe stężenia MOTS-c we krwi niż u osób zdrowych.

W komórkach nowotworowych hodowanych w warunkach hipoksji sygnały odpowiedzialne za uruchamianie śmierci komórkowej były osłabione.

Powodowało to oporność na apoptozę indukowaną przez TRAIL.

Podawanie MOTS-c odwracało tę oporność poprzez aktywację AMPK, która przywracała aktywność MEF2A.

MEF2A jest czynnikiem transkrypcyjnym regulującym ekspresję receptorów śmierci komórkowej DR4 i DR5.

W rezultacie komórki nowotworowe ponownie stawały się wrażliwe na TRAIL i wykazywały większe nasilenie apoptozy.

U myszy z guzami nowotworowymi MOTS-c ograniczał również wzrost guzów związany z niedotlenieniem.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może przywracać wrażliwość komórek nowotworowych na sygnały indukujące apoptozę poprzez reaktywację szlaku hamowanego przez hipoksję.

Lin i wsp. (2024): MOTS-c w zakażeniu wirusem zapalenia wątroby typu B

Lin i współpracownicy (2024) analizowali MOTS-c w zakażeniu wirusem HBV, koncentrując się zarówno na jego potencjalnej wartości diagnostycznej, jak i aktywności przeciwwirusowej [56].

W dużej grupie pacjentów poziom MOTS-c był istotnie niższy u osób zakażonych i wykazywał silną odwrotną korelację z ilością wirusa.

Jako potencjalny biomarker MOTS-c wykazywał wysoką dokładność w odróżnianiu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B od stanu zdrowia.

Pomagał również rozróżniać fazy choroby charakteryzujące się aktywną i nieaktywną odpowiedzią immunologiczną.

W modelach eksperymentalnych MOTS-c zmniejszał replikację wirusa o 50–70%, jednocześnie poprawiając wskaźniki funkcjonowania wątroby bez wykrywalnej toksyczności w badanych warunkach.

Na poziomie molekularnym peptyd zwiększał biogenezę mitochondriów i aktywował przeciwwirusową sygnalizację zależną od MAVS.

Ważnym odkryciem było wykazanie, że MOTS-c reguluje przebudowę mitochondriów zależną od MYH9 i aktyny.

Proces ten pomagał zachować prawidłowe funkcjonowanie mitochondriów i wspierał odpowiedź przeciwwirusową.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może być kandydatem na biomarker oraz przedmiotem dalszych badań nad mechanizmami przeciwwirusowymi w przewlekłym zakażeniu HBV.

Ogólnoustrojowe funkcje regulacyjne MOTS-c: odporność, hormony, starzenie i ochrona tkanek

W kolejnych badaniach analizowano szerokie działania ogólnoustrojowe MOTS-c, obejmujące odpowiedź immunologiczną, regulację neuroendokrynną, ochronę tkanek, procesy starzenia i mechanizmy związane z rozwojem nowotworów.

W różnych modelach chorób i stresu MOTS-c wpływał na odporność organizmu poprzez regulowanie odpowiedzi immunologicznej, zachowywanie integralności mitochondriów oraz stabilizowanie aktywności genów ważnych dla przeżywania i regeneracji komórek.

Działanie MOTS-c w ośrodkowym układzie nerwowym i tkankach obwodowych może uczestniczyć w koordynowaniu wydatku energetycznego, sygnalizacji hormonalnej, funkcji rozrodczych i odpowiedzi rozwojowych na stres.

Jednocześnie badano zdolność peptydu do ograniczania zmian degeneracyjnych w starzejących się tkankach oraz hamowania wzrostu guzów poprzez oddziaływanie z określonymi białkami.

Zhai i wsp. (2017): MOTS-c a ciężkie zakażenie bakteryjne

Zhai i współpracownicy (2017) badali, czy MOTS-c może poprawiać wyniki w ciężkim zakażeniu bakteryjnym [57].

U myszy zakażonych lekoopornym Staphylococcus aureus podawanie MOTS-c istotnie zwiększało przeżywalność i zmniejszało liczbę bakterii.

Działaniu temu towarzyszyło obniżenie poziomu szkodliwych cytokin zapalnych oraz wzrost stężenia przeciwzapalnej cytokiny IL-10.

MOTS-c zwiększał również zdolność makrofagów do niszczenia bakterii, wspierając eliminowanie zakażenia przez organizm.

Na poziomie sygnalizacji peptyd hamował aktywację MAPK, która uczestniczy w nadmiernych reakcjach zapalnych, a jednocześnie zwiększał aktywność AhR i STAT3.

Szlaki te mogą pomagać przywracać równowagę odpowiedzi immunologicznej.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może zwiększać przeżywalność w eksperymentalnym modelu ciężkiego zakażenia poprzez wzmacnianie obrony immunologicznej i ograniczanie uszkadzającego stanu zapalnego.

Bahar i wsp. (2023): regulacja metabolizmu energetycznego i hormonów tarczycy

Bahar i współpracownicy (2023) badali, w jaki sposób MOTS-c oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy, regulując równowagę energetyczną i czynność tarczycy [58].

Samcom szczurów podawano MOTS-c do komór mózgu w stężeniu 10 μM lub 100 μM.

Po podaniu peptydu spożycie pokarmu wzrastało, ale masa ciała pozostawała bez zmian.

Sugerowało to kompensacyjny wzrost wydatku energetycznego.

MOTS-c istotnie obniżał stężenia TSH, T3 i T4 we krwi, wskazując na zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–tarczyca.

Pomimo zmniejszenia poziomu tych hormonów MOTS-c zwiększał ekspresję UCP1 w tkance tłuszczowej i UCP3 w mięśniach szkieletowych.

Białka te uczestniczą w mitochondrialnej produkcji ciepła i rozpraszaniu energii.

Wyniki wskazują, że MOTS-c podawany do ośrodkowego układu nerwowego może zmniejszać sygnalizację hormonów tarczycy, jednocześnie zwiększając aktywność termogeniczną mitochondriów w tkankach obwodowych.

Waldmann i wsp. (2023): ochrona komórek słuchowych przed gentamycyną

Waldmann i współpracownicy (2023) badali, czy MOTS-c może chronić komórki rzęsate narządu słuchu przed uszkodzeniami wywołanymi gentamycyną, antybiotykiem mogącym powodować trwałą utratę słuchu [59].

Wykorzystano preparaty narządu Cortiego, zawierające komórki odpowiedzialne za odbieranie bodźców dźwiękowych.

Podawanie zewnętrznego MOTS-c istotnie zwiększało przeżywalność komórek rzęsatych po ekspozycji na gentamycynę.

Na poziomie molekularnym MOTS-c zwiększał fosforylację AMPKα, ważnego elementu szlaku odpowiedzialnego za rozpoznawanie stanu energetycznego i odporność komórek na stres.

Mechanizm ten różnił się od działania humaniny, która oddziaływała poprzez sygnalizację AKT.

Zachowanie integralności komórek rzęsatych wskazywało, że MOTS-c może zwiększać ich odporność na stres ototoksyczny.

Wyniki wspierają dalsze badania nad peptydami pochodzenia mitochondrialnego jako potencjalnymi czynnikami ochronnymi przed uszkodzeniami słuchu wywołanymi lekami.

Zhong i wsp. (2022): niewydolność serca spowodowana przewlekłym przeciążeniem ciśnieniowym

Zhong i współpracownicy (2022) badali, czy MOTS-c może zapobiegać niewydolności serca wywołanej przewlekłym przeciążeniem ciśnieniowym [60].

U myszy wykonano zwężenie poprzecznej części aorty, aby wywołać patologiczne obciążenie mięśnia sercowego.

Następnie zwierzęta otrzymywały MOTS-c w sposób ciągły za pomocą podskórnych pomp osmotycznych.

Podawanie peptydu pomagało zachować czynność serca, zmniejszało przebudowę komór i ograniczało włóknienie oraz naciekanie tkanek przez komórki zapalne.

Znacznie zmniejszały się również uszkodzenia oksydacyjne mięśnia sercowego.

Na poziomie molekularnym MOTS-c aktywował sygnalizację AMPK.

W hodowlach kardiomiocytów peptyd chronił przed apoptozą wywołaną nadtlenkiem wodoru poprzez ten sam szlak.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może ograniczać rozwój niewydolności serca spowodowanej przeciążeniem ciśnieniowym poprzez zmniejszanie stresu oksydacyjnego, stanu zapalnego i śmierci komórek oraz utrzymywanie równowagi energetycznej mięśnia sercowego.

Yu i wsp. (2021): starzenie mezenchymalnych komórek macierzystych

Yu i współpracownicy (2021) badali wpływ MOTS-c na starzejące się ludzkie mezenchymalne komórki macierzyste pochodzące z łożyska [61].

Podawanie MOTS-c przywracało komórkom cechy morfologiczne przypominające młodsze komórki i poprawiało funkcjonowanie mitochondriów oraz metabolizm.

Peptyd aktywował AMPK i hamował sygnalizację mTORC1, która często wykazuje nadmierną aktywność w starzejących się komórkach.

Oddychanie mitochondrialne i produkcja reaktywnych form tlenu ulegały zmniejszeniu, co interpretowano jako poprawę wydajności funkcjonowania mitochondriów.

Ograniczana była również synteza lipidów, co korygowało kolejną cechę związaną ze starzeniem komórkowym.

Ogólnie MOTS-c przesuwał profil metaboliczny starzejących się komórek macierzystych w kierunku stanu przypominającego młodsze komórki.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może pomagać przywracać homeostazę metaboliczną i mitochondrialną w starzejących się ludzkich komórkach macierzystych.

Ozturk i wsp. (2024): MOTS-c a męskie hormony rozrodcze

Ozturk i współpracownicy (2024) badali wpływ ośrodkowego podawania MOTS-c na męskie hormony rozrodcze w warunkach prawidłowej masy ciała i otyłości [62].

Szczurom podawano MOTS-c do komór mózgu w stężeniu 10 μM lub 100 μM przez 14 dni.

MOTS-c istotnie zwiększał ekspresję genu i białka GnRH w podwzgórzu zarówno u zwierząt z otyłością, jak i bez otyłości.

Następnie obserwowano wzrost stężeń testosteronu, hormonu luteinizującego i hormonu folikulotropowego we krwi.

Wskazywało to na aktywację osi podwzgórze–przysadka–gonady.

Chociaż odpowiedzi były silniejsze u szczurów bez otyłości, u zwierząt otyłych również obserwowano wyraźny wzrost poziomu hormonów.

Wyniki sugerują, że MOTS-c działający w ośrodkowym układzie nerwowym może stymulować wydzielanie hormonów rozrodczych również w warunkach zaburzeń endokrynnych związanych z otyłością.

Chen i wsp. (2026): ochrona łożyska przed niedotlenieniem

Chen i współpracownicy (2026) badali, czy MOTS-c może chronić łożysko przed uszkodzeniami spowodowanymi niedoborem tlenu podczas ciąży, które mogą prowadzić do wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania płodu [63].

Ciężarne myszy narażano na hipoksję od środkowego do późnego okresu ciąży. Część zwierząt otrzymywała MOTS-c w dawce 5 mg/kg masy ciała.

Niedotlenienie znacznie obniżało poziom MOTS-c w łożysku, a niższe stężenia peptydu wiązały się bezpośrednio z mniejszą masą płodów.

Podawanie MOTS-c istotnie poprawiało wzrastanie płodów i ograniczało uszkodzenia łożyska.

Poprawiało się tworzenie naczyń krwionośnych w łożysku, zmniejszał stres oksydacyjny, a struktura tkanek była lepiej zachowana.

Korzyści te zanikały u myszy pozbawionych Nrf2 oraz w komórkach śródbłonka poddanych działaniu inhibitora Nrf2.

Sugerowało to, że aktywacja Nrf2 jest niezbędna dla obserwowanego działania.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może chronić funkcjonowanie łożyska podczas stresu hipoksyjnego poprzez aktywację mechanizmów antyoksydacyjnych i wspieranie prawidłowego przepływu krwi.

Badanie przeprowadzono na zwierzętach i nie stanowi ono podstawy do stosowania MOTS-c w ciąży.

Wang i wsp. (2024): ochrona funkcji rozrodczych po ekspozycji na chemioterapię

Wang i współpracownicy (2024) badali, czy MOTS-c może chronić męskie funkcje rozrodcze po ekspozycji na chemioterapię we wczesnym okresie życia [64].

Samcom myszy przed osiągnięciem dojrzałości płciowej podawano cyklofosfamid, który powodował trwałe uszkodzenia jąder i zaburzenia rozwoju plemników.

Podawanie MOTS-c istotnie pomagało zachować strukturę jąder i proces spermatogenezy.

Ekspresja ważnych genów uczestniczących w utrzymaniu komórek rozrodczych, regulacji hormonalnej i rozwoju tkanek przesuwała się w kierunku prawidłowych wartości.

Obejmowało to geny Piwil2, AGT i PTGDS, których aktywność została zaburzona przez chemioterapię.

Wyniki sugerują, że MOTS-c może pomagać stabilizować funkcjonowanie mitochondriów i ekspresję genów podczas rozwoju jąder, wspierając zachowanie funkcji rozrodczych po ekspozycji na chemioterapię w modelu zwierzęcym.

Li i wsp. (2019): zmiany przypominające przedwczesne starzenie

Li i współpracownicy (2019) badali, czy MOTS-c może odwracać wczesne zmiany przypominające starzenie, wywołane długotrwałą ekspozycją myszy na D-galaktozę [65].

W modelu tym obserwowano nieprawidłowe gromadzenie tłuszczu w wątrobie, trzewnej tkance tłuszczowej i skórze, a także uszkodzenia jelit i zaburzenia odnowy komórkowej.

W wielu tkankach występowały również zaburzenia struktury i dynamiki mitochondriów.

Podawanie MOTS-c istotnie ograniczało nieprawidłowe gromadzenie lipidów, przywracało korzystniejszą strukturę mitochondriów i normalizowało aktywność genów kontrolujących ich podział oraz łączenie.

W jelitach poprawiała się struktura tkanek, wzrastała proliferacja komórek i zmniejszał się poziom markerów uszkodzeń DNA związanych ze starzeniem.

Chociaż zmiany masy ciała i stężenia glukozy we krwi były niewielkie, MOTS-c wykazywał wyraźne działanie ochronne na poziomie tkanek.

Wyniki sugerują, że peptyd może ograniczać wybrane uszkodzenia związane z przyspieszonym starzeniem w eksperymentalnym modelu zwierzęcym.

Yin i wsp. (2024): MOTS-c a rozwój raka jajnika

Yin i współpracownicy (2024) badali rolę MOTS-c w progresji raka jajnika [66].

U pacjentek z rakiem jajnika stwierdzono istotnie niższe stężenia MOTS-c we krwi i tkance nowotworowej.

Niska ekspresja peptydu wiązała się również z gorszym przeżyciem.

W modelach komórek nowotworowych MOTS-c znacznie ograniczał wzrost, migrację i inwazję komórek, jednocześnie zwiększając nasilenie programowanej śmierci komórkowej i zatrzymując postęp cyklu komórkowego.

Na poziomie molekularnym MOTS-c wiązał się z onkogennym białkiem LARS1 i sprzyjał jego degradacji poprzez blokowanie stabilizującego działania deubikwitynazy USP7.

Prowadziło to do obniżenia poziomu LARS1, białka uczestniczącego w procesach wspierających wzrost nowotworów.

W modelach mysich podawanie MOTS-c istotnie zmniejszało rozmiary guzów bez wykrywalnej toksyczności w badanych warunkach.

Wyniki wskazują, że MOTS-c może hamować wzrost raka jajnika w modelach eksperymentalnych poprzez destabilizację białka wspierającego rozwój nowotworu.

Nie stanowią jednak dowodu na skuteczność przeciwnowotworową MOTS-c u pacjentek.

Tabela 1. Podsumowanie biologicznych funkcji MOTS-c w różnych narządach i modelach chorób

Najczęściej zadawane pytania o MOTS-c

Czy MOTS-c jest suplementem diety?

Nie. MOTS-c nie jest zatwierdzonym suplementem diety, nutraceutykiem, żywnością funkcjonalną ani witaminą. Jest peptydem sygnałowym składającym się z 16 aminokwasów, kodowanym przez mitochondrialny DNA i naturalnie wytwarzanym w komórkach ludzi oraz zwierząt. Powstaje na podstawie krótkiej otwartej ramki odczytu znajdującej się w genie mitochondrialnego 12S rRNA. Biologicznie MOTS-c działa jako mitokina, czyli sygnał pochodzenia mitochondrialnego przypominający działaniem hormon. Uczestniczy w regulacji odpowiedzi na stres, metabolizmu energetycznego i ekspresji genów, a nie pełni funkcji składnika odżywczego dostarczanego z pożywieniem.

Produkty sprzedawane w internecie pod nazwą MOTS-c są często oznaczane jako przeznaczone wyłącznie do badań naukowych (RUO, research use only). Takie oznaczenie nie potwierdza dopuszczenia ani przydatności produktu do stosowania u ludzi. Nie gwarantuje również standardów właściwych dla dopuszczonych leków lub suplementów, w tym odpowiednich warunków produkcji, potwierdzonej tożsamości i czystości, powtarzalności serii, badań toksykologicznych, stabilności czy bezpieczeństwa długoterminowego.

MOTS-c nie ma ustalonego statusu dopuszczonego składnika suplementów diety. Klasyfikacja prawna zależy od jurysdykcji. Badania omówione w artykule dotyczą przede wszystkim eksperymentalnego peptydu biologicznie czynnego, a nie składnika żywności przeznaczonego do suplementacji.

Czy MOTS-c stosuje się do spalania tłuszczu lub odchudzania?

Nie istnieje zatwierdzone ani klinicznie potwierdzone zastosowanie MOTS-c do redukcji tkanki tłuszczowej lub masy ciała u ludzi. Zainteresowanie tym peptydem wynika głównie z jego działania na metabolizm, jednak większość danych pochodzi z badań na zwierzętach i doświadczeń laboratoryjnych.

W modelach mysich i szczurzych MOTS-c wpływał na metabolizm lipidów, zwiększał utlenianie kwasów tłuszczowych, wzmacniał sygnalizację termogeniczną w tkance tłuszczowej oraz ograniczał gromadzenie lipidów w mięśniach szkieletowych i wątrobie. Obserwowano również poprawę elastyczności metabolicznej podczas stresu energetycznego lub żywieniowego.

Zmiany te odzwierciedlają regulację metabolizmu i funkcjonowania tkanek, a nie potwierdzone farmakologiczne działanie odchudzające.

Nie ma kontrolowanych badań klinicznych wykazujących, że podawanie MOTS-c zmniejsza u ludzi masę ciała, ilość tkanki tłuszczowej lub obwód talii. Nie ustalono również klinicznie istotnego efektu odchudzającego ani nie porównano MOTS-c ze standardowymi metodami leczenia otyłości. Internetowe twierdzenia dotyczące odchudzania opierają się więc przede wszystkim na ekstrapolacji wyników zwierzęcych lub relacjach anegdotycznych.

Jakie jest zalecane dawkowanie MOTS-c?

Nie istnieje zatwierdzone ani zalecane dawkowanie MOTS-c dla ludzi. Żaden z wymienionych w artykule organów regulacyjnych, w tym FDA, EMA i MHRA, nie ustalił oficjalnych wytycznych dawkowania tego peptydu.

Dawki i stężenia przedstawione w badaniach są eksperymentalne i dotyczą konkretnych modeli zwierzęcych lub hodowli komórkowych. U gryzoni MOTS-c często badano w dawkach około 5–20 mg/kg masy ciała, zależnie od modelu choroby i czasu eksperymentu. W badaniach in vitro wykorzystywano stężenia od nanomolowych do mikromolowych.

Wartości tych nie można bezpośrednio przenosić na ludzi.

Nie ma ustalonych danych farmakokinetycznych u ludzi określających wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i eliminację MOTS-c. Nie określono bezpiecznej dawki początkowej, maksymalnej tolerowanej dawki, częstotliwości podawania ani czasu trwania terapii. Protokoły dawkowania publikowane w internecie nie mają zatem wystarczającego potwierdzenia klinicznego.

Czy istnieje tabela dawkowania MOTS-c?

Nie. Nie istnieje standaryzowana, medycznie zatwierdzona ani oparta na badaniach klinicznych tabela dawkowania MOTS-c.

Tabele dostępne w internecie są nieoficjalne i mają charakter spekulacyjny. Nie opierają się na odpowiednich badaniach farmakokinetycznych, toksykologicznych, badaniach zwiększania dawek ani wytycznych klinicznych dla ludzi.

Często wykorzystują dane pochodzące z doświadczeń na zwierzętach, bez odpowiedniego uwzględnienia różnic międzygatunkowych, marginesów bezpieczeństwa i wymagań regulacyjnych.

Stosowanie takich tabel do samodzielnego podawania peptydu wiąże się z nieznanym ryzykiem, ponieważ bezpieczeństwo i skuteczność MOTS-c u ludzi nie zostały ustalone.

Jak MOTS-c jest podawany w badaniach naukowych?

W większości eksperymentów in vivo MOTS-c podawano drogą iniekcyjną, najczęściej dootrzewnowo (IP) lub dożylnie (IV).

W badaniach dotyczących ośrodkowego układu nerwowego wykorzystywano również podawanie dokanałowe lub dokomorowe, aby zapewnić bezpośredni dostęp peptydu do tkanki nerwowej.

Takie drogi podania wybierano ze względu na właściwości peptydu, w tym podatność na degradację w przewodzie pokarmowym i potrzebę kontrolowania jego dostępności biologicznej.

Podawanie iniekcyjne pozwala badaczom dokładniej kontrolować ekspozycję i czas działania, czego nie zapewnia doustne podawanie niezmodyfikowanego MOTS-c.

Opisane procedury dotyczą warunków laboratoryjnych, a nie zaleceń stosowania u ludzi.

Czy MOTS-c można przyjmować doustnie?

Niezmodyfikowany MOTS-c charakteryzuje się niską dostępnością biologiczną po podaniu doustnym i nie jest uznawany za odpowiednią substancję do takiego sposobu podawania.

Badania wskazują, że peptyd ulega szybkiej degradacji enzymatycznej w przewodzie pokarmowym, co ogranicza jego wchłanianie do krążenia ogólnoustrojowego.

Aby rozwiązać ten problem, naukowcy badali zmodyfikowane analogi MOTS-c, w tym formy o zwiększonej zdolności przenikania przez błony komórkowe i konstrukcje peptydowe poprawiające stabilność oraz wychwyt przez tkanki.

Rozwiązania te pozostają jednak eksperymentalne, nie zostały odpowiednio zweryfikowane u ludzi i nie są zatwierdzone do stosowania klinicznego ani konsumenckiego.

Obecnie doustne podawanie MOTS-c nie jest metodą o potwierdzonej skuteczności.

Jaki jest okres półtrwania MOTS-c?

Dostępne dane eksperymentalne sugerują, że MOTS-c może mieć stosunkowo krótki biologiczny okres półtrwania.

Badania na zwierzętach wskazują na szybką eliminację peptydu, co w niektórych eksperymentach wymagało wielokrotnego podawania w celu utrzymania obserwowanych efektów.

Dodatkowo naturalny poziom MOTS-c przejściowo wzrasta podczas stresu metabolicznego lub wysiłku fizycznego, a następnie spada. Jest to zgodne z charakterystyką krótkotrwale działającej cząsteczki sygnałowej.

Nie ustalono jednak dokładnego okresu półtrwania MOTS-c u ludzi, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań farmakokinetycznych.

Czas działania, szybkość eliminacji i profil ekspozycji u ludzi pozostają nieznane.

Czy MOTS-c jest stosowany w kulturystyce?

MOTS-c bywa omawiany w środowiskach kulturystycznych i sportowych, głównie w kontekście wytrzymałości, wydajności metabolicznej oraz metabolizmu tłuszczów.

Dyskusje te mają jednak charakter spekulacyjny i opierają się przede wszystkim na badaniach zwierzęcych lub subiektywnych relacjach użytkowników.

MOTS-c nie jest zatwierdzonym lekiem poprawiającym wydolność sportową.

Nie ma badań klinicznych u ludzi potwierdzających, że podawanie tego peptydu zwiększa masę mięśniową, hipertrofię, siłę maksymalną lub wyniki sportowe.

Twierdzenia łączące MOTS-c z poprawą rezultatów kulturystycznych nie mają obecnie wystarczającego potwierdzenia klinicznego.

Czy MOTS-c powoduje skutki uboczne?

W modelach zwierzęcych MOTS-c był na ogół opisywany jako stosunkowo dobrze tolerowany.

Podczas krótkotrwałych eksperymentów nie obserwowano wyraźnej toksyczności narządowej, istotnych zmian ciśnienia tętniczego ani powtarzalnych niekorzystnych zmian markerów funkcjonowania wątroby i nerek.

Jednak brak odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa u ludzi jest istotnym ograniczeniem.

Nie ma długoterminowych badań bezpieczeństwa, badań przewlekłej ekspozycji ani odpowiedniej oceny toksyczności reprodukcyjnej, działania rakotwórczego czy interakcji MOTS-c z lekami u ludzi.

Brak zgłoszonych działań niepożądanych w badaniach przedklinicznych nie dowodzi bezpieczeństwa stosowania u ludzi. Długoterminowe ryzyko pozostaje nieznane.

Czy zakup MOTS-c jest legalny?

MOTS-c jest najczęściej oferowany jako peptyd badawczy, oznaczany jako „nie do stosowania u ludzi” lub „wyłącznie do badań naukowych”.

Jego status prawny zależy od kraju, deklarowanego przeznaczenia produktu i sposobu jego reklamowania.

MOTS-c nie ma ustalonego dopuszczenia jako lek lub suplement diety przeznaczony do stosowania u ludzi w omawianych jurysdykcjach.

Posiadanie materiału do celów badawczych może być legalne w określonych regionach, jednak sprzedaż lub stosowanie MOTS-c do spożycia przez ludzi nie mieści się w ramach zatwierdzonych zastosowań.

Więcej informacji o rozróżnieniu między substancjami badawczymi a zatwierdzonymi produktami leczniczymi przedstawiono w artykułach Czy peptydy są legalne? oraz Zatwierdzone leki peptydowe.

Czym MOTS-c różni się od NAD+?

MOTS-c i NAD+ są związane z funkcjonowaniem mitochondriów, ale należą do zupełnie różnych klas cząsteczek.

NAD+ jest koenzymem metabolicznym powstającym w szlakach związanych z witaminą B3. Bezpośrednio uczestniczy w reakcjach oksydoredukcyjnych i procesach przenoszenia energii.

Natomiast MOTS-c jest peptydem sygnałowym kodowanym przez mitochondrialny DNA.

Działa jako mitokina przypominająca hormon i uczestniczy w regulacji ekspresji genów, odpowiedzi na stres oraz adaptacji metabolicznej.

Prekursory NAD+ są legalnie oferowane jako suplementy diety w wielu krajach, natomiast MOTS-c nie jest zatwierdzony do suplementacji ani stosowania medycznego.

Ich funkcje biologiczne mogą się uzupełniać, ale nie są wzajemnie zamienne.

Czy MOTS-c jest zatwierdzony do stosowania medycznego?

Nie. MOTS-c pozostaje przedmiotem badań przedklinicznych i translacyjnych.

Nie został zatwierdzony do diagnozowania, zapobiegania ani leczenia jakiejkolwiek choroby i nie jest uwzględniony jako metoda leczenia w wytycznych praktyki klinicznej.

Wszystkie omawiane zastosowania mają charakter badawczy.

Kto powinien unikać MOTS-c?

Ponieważ MOTS-c jest peptydem eksperymentalnym bez zatwierdzonego zastosowania u ludzi, nie powinien być stosowany samodzielnie.

Szczególne znaczenie ma brak danych dotyczących bezpieczeństwa u kobiet w ciąży i karmiących piersią, osób z chorobami przewlekłymi oraz pacjentów przyjmujących leki na receptę.

Eksperymentalne peptydy powinny być badane wyłącznie w odpowiednio kontrolowanych warunkach naukowych, a nie wykorzystywane do samodzielnego stosowania.

Podsumowanie

MOTS-c jest peptydem pochodzenia mitochondrialnego, zbudowanym z 16 aminokwasów, badanym pod kątem jego roli w sygnalizacji metabolicznej, komunikacji między mitochondriami a jądrem komórkowym, adaptacji do stresu i odpowiedzi tkanek na uszkodzenia.

Badania omówione w artykule obejmują cukrzycę, biologię mięśni, uszkodzenia sercowo-naczyniowe i płucne, stan zapalny, modele neurologiczne, choroby wątroby oraz inne eksperymentalne obszary badawcze.

W wielu wynikach powtarzają się szlaki AMPK, Nrf2, CK2 i inne mechanizmy sygnałowe zależne od rodzaju tkanki. Ich znaczenie różni się jednak w zależności od modelu i analizowanego efektu.

Kluczowe pozostaje rozróżnienie między biologicznym uzasadnieniem działania a dowodami klinicznymi.

Wiele opisanych efektów pochodzi z kontrolowanych doświadczeń laboratoryjnych lub modeli zwierzęcych, podczas gdy dane dotyczące ludzi mają często charakter obserwacyjny albo odnoszą się do biomarkerów.

Wyniki te nie potwierdzają, że podawanie MOTS-c wywołuje takie same efekty u ludzi.

Nadal nierozstrzygnięte pozostają pytania dotyczące farmakokinetyki, długoterminowego bezpieczeństwa, skuteczności klinicznej, jakości produktów i statusu regulacyjnego MOTS-c.

Zastrzeżenie

Artykuł ma charakter naukowy i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani rekomendacji stosowania MOTS-c w ramach samodzielnego podawania, suplementacji, leczenia chorób, odchudzania lub poprawy wydolności sportowej.

Opisy eksperymentalnych sposobów podawania, dawek i mechanizmów molekularnych służą wiernemu przedstawieniu badań naukowych. Nie są instrukcjami stosowania MOTS-c u ludzi.

References

1. Zheng, Y., Wei, Z., & Wang, T. (2023). MOTS-c: A promising mitochondrial-derived peptide for therapeutic exploitation. Frontiers in endocrinology, 14, 1120533. https://doi.org/10.3389/fendo.2023.1120533
2. Lee, C., Zeng, J., Drew, B. G., Sallam, T., Martin-Montalvo, A., Wan, J., Kim, S.-J., Mehta, H., Hevener, A. L., de Cabo, R., & Cohen, P. (2015). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c promotes metabolic homeostasis and reduces obesity and insulin resistance. Cell Metabolism, 21(3), 443–454. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2015.02.009
3. Yin, Y., Pan, Y., He, J., Zhong, H., Wu, Y., Ji, C., Liu, L., & Cui, X. (2022). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c relieves hyperglycemia and insulin resistance in gestational diabetes mellitus. Pharmacological Research, 175, 105987. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2021.105987
4. Kim, K. H., Son, J. M., Benayoun, B. A., & Lee, C. (2018). The mitochondrial-encoded peptide MOTS-c translocates to the nucleus to regulate nuclear gene expression in response to metabolic stress. Cell Metabolism, 28(3), 516–524.e7. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2018.06.008
5. Tang, M., Su, Q., Duan, Y., Fu, Y., Liang, M., Pan, Y., Yuan, J., Wang, M., Pang, X., Ma, J., Laher, I., & Li, S. (2023). The role of MOTS-c-mediated antioxidant defense in aerobic exercise alleviating diabetic myocardial injury. Scientific Reports, 13(1), 19781. https://doi.org/10.1038/s41598-023-47073-0
6. Chen, F., Li, Z., Wang, T., Fu, Y., Lyu, L., Xing, C., Li, S., & Li. (2025). MOTS-c mimics exercise to combat diabetic liver fibrosis by targeting Keap1-Nrf2-Smad2/3. Scientific Reports, 15(1), 18460. https://doi.org/10.1038/s41598-025-03526-2
7. Pham, T., Taberner, A., Hickey, A., & Han, J.-C. (2025). Mitochondria-derived peptide MOTS-c restores mitochondrial respiration in type 2 diabetic heart. Frontiers in Physiology, 16, 1602271. https://doi.org/10.3389/fphys.2025.1602271
8. Kim, S.-J., Miller, B., Mehta, H. H., Xiao, J., Wan, J., Arpawong, T. E., Yen, K., & Cohen, P. (2019). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c is a regulator of plasma metabolites and enhances insulin sensitivity. Physiological Reports, 7(13), e14171. https://doi.org/10.14814/phy2.14171
9. Yang, B., Yu, Q., Chang, B., Guo, Q., Xu, S., Yi, X., & Cao, S. (2021). MOTS-c interacts synergistically with exercise intervention to regulate PGC-1α expression, attenuate insulin resistance and enhance glucose metabolism in mice via AMPK signaling pathway. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) – Molecular Basis of Disease, 1867(6), 166126. https://doi.org/10.1016/j.bbadis.2021.166126
10. Wu, N., Shen, C., Wang, J., Chen, X., & Zhong, P. (2025). MOTS-c peptide attenuated diabetic cardiomyopathy in STZ-induced type 1 diabetic mouse model. Cardiovascular Drugs and Therapy, 39(3), 491–498. https://doi.org/10.1007/s10557-023-07540-2
11. Kong, B. S., Min, S. H., Lee, C., & Cho, Y. M. (2021). Mitochondrial-encoded MOTS-c prevents pancreatic islet destruction in autoimmune diabetes. Cell Reports, 36(4), 109447. https://doi.org/10.1016/j.celrep.2021.109447
12. Fu, Y., Tang, M., Duan, Y., Pan, Y., Liang, M., Yuan, J., Wang, M., Laher, I., & Li, S. (2024). MOTS-c regulates the ROS/TXNIP/NLRP3 pathway to alleviate diabetic cardiomyopathy. Biochemical and Biophysical Research Communications, 741, 151072. https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2024.151072
13. Lu, H., Wei, M., Zhai, Y., Li, Q., Ye, Z., Wang, L., Luo, W., Chen, J., & Lu, Z. (2019). MOTS-c peptide regulates adipose homeostasis to prevent ovariectomy-induced metabolic dysfunction. Journal of Molecular Medicine, 97(4), 473–485. https://doi.org/10.1007/s00109-018-01738-w
14. Li, S., Wang, M., Ma, J., Pang, X., Yuan, J., Pan, Y., Fu, Y., & Laher, I. (2022). MOTS-c and Exercise Restore Cardiac Function by Activating of NRG1-ErbB Signaling in Diabetic Rats. Frontiers in Endocrinology, 13, 812032. https://doi.org/10.3389/fendo.2022.812032
15. Wang, M., Wang, G., Pang, X., Ma, J., Yuan, J., Pan, Y., Fu, Y., Laher, I., & Li, S. (2023). MOTS-c repairs myocardial damage by inhibiting the CCN1/ERK1/2/EGR1 pathway in diabetic rats. Frontiers in Nutrition, 9, 1060684. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.1060684
16. Kong, B. S., Lee, H., L’Yi, S., Hong, S., & Cho, Y. M. (2025). Mitochondrial-encoded peptide MOTS-c prevents pancreatic islet cell senescence to delay diabetes. Experimental & Molecular Medicine, 57(8), 1861–1877. https://doi.org/10.1038/s12276-025-01521-1
17. Xu, L., Tang, X., Yang, L., Chang, M., Xu, Y., Chen, Q., Lu, C., Liu, S., & Jiang, J. (2024). Mitochondria-derived peptide is an effective target for treating streptozotocin induced painful diabetic neuropathy through induction of activated protein kinase/peroxisome proliferator-activated receptor gamma coactivator 1alpha-mediated mitochondrial biogenesis. Molecular Pain, 20, 17448069241252654. https://doi.org/10.1177/17448069241252654
18. Kumagai, H., Coelho, A. R., Wan, J., Mehta, H. H., Yen, K., Huang, A., Zempo, H., Fuku, N., Maeda, S., Oliveira, P. J., Cohen, P., & Kim, S.-J. (2021). MOTS-c reduces myostatin and muscle atrophy signaling. American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism, 320(4), E680–E690. https://doi.org/10.1152/ajpendo.00275.2020
19. Kumagai, H., Kim, S.-J., Miller, B., Zempo, H., Tanisawa, K., Natsume, T., Lee, S. H., Wan, J., Leelaprachakul, N., Kumagai, M. E., Ramirez, R., Mehta, H. H., Cao, K., Oh, T. J., Wohlschlegel, J. A., Sha, J., Nishida, Y., Fuku, N., … Cohen, P. (2024). MOTS-c modulates skeletal muscle function by directly binding and activating CK2. iScience, 27(11), 111212. https://doi.org/10.1016/j.isci.2024.111212
20. Jia, H., Zhou, L.-C., Chen, Y.-F., Zhang, W., Qi, W., Wang, P., Huang, X., Guo, J.-W., Hou, W.-F., Zhang, R.-R., Zhou, J.-J., & Zhang, D.-W. (2024). Mitochondria-encoded peptide MOTS-c participates in plasma membrane repair by facilitating the translocation of TRIM72 to membrane. Theranostics, 14(13), 5001–5021.
21. Leciejewska, N., Pruszyńska-Oszmałek, E., Kołodziejski, P., Szczepankiewicz, D., Nogowski, L., & Sassek, M. (2025). MOTS-c impact on muscle cell differentiation and metabolism across fiber types. Cell Physiology and Biochemistry, 59(1), 34–46. https://doi.org/10.33594/000000755
22. Lu, H., Tang, S., Xue, C., Liu, Y., Wang, J., Zhang, W., Luo, W., & Chen, J. (2019). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c increases adipose thermogenic activation to promote cold adaptation. International Journal of Molecular Sciences, 20(10), 2456. https://doi.org/10.3390/ijms20102456
23. Li, K., Yang, T., Chen, F., Lou, C., Chen, Y., Chen, Z., Ye, L., Sun, X., Liu, G., Xie, C., Fang, J., Hu, X., Zhu, Y., Liu, B., He, D., & Ma, H. (2025). MOTS-c attenuates mitochondrial dysfunction induces pyroptosis and cartilage degradation in osteoarthritis via an Nrf2-dependent mechanism. Free Radical Biology and Medicine, 241, 717–731. https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2025.09.056
24. Yuan, J., Xu, B., Ma, J., Pang, X., Fu, Y., Liang, M., Wang, M., Pan, Y., Duan, Y., Tang, M., Zhu, B., Laher, I., & Li, S. (2023). MOTS-c and aerobic exercise induce cardiac physiological adaptation via NRG1/ErbB4/CEBPβ modification in rats. Life Sciences, 315, 121330. https://doi.org/10.1016/j.lfs.2022.121330
25. Kumagai, H., Kim, S.-J., Miller, B., Natsume, T., Wan, J., Kumagai, M. E., Ramirez, R., Lee, S. H., Sato, A., Mehta, H. H., Yen, K., & Cohen, P. (2024). Mitochondrial-derived microprotein MOTS-c attenuates immobilization-induced skeletal muscle atrophy by suppressing lipid infiltration. American Journal of Physiology-Endocrinology and Metabolism, 326(3), E207–E214. https://doi.org/10.1152/ajpendo.00285.2023
26. Wei, M., Gan, L., Liu, Z., Liu, L., Chang, J.-R., Yin, D.-C., Cao, H.-L., Su, X.-L., & Smith, W. W. (2020). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c attenuates vascular calcification and secondary myocardial remodeling via adenosine monophosphate-activated protein kinase signaling pathway. Cardiorenal Medicine, 10(1), 42–50. https://doi.org/10.1159/000503224
27. Wu, J., Xiao, D., Yu, K., Shalamu, K., He, B., & Zhang, M. (2023). The protective effect of the mitochondrial-derived peptide MOTS-c on LPS-induced septic cardiomyopathy. Acta Biochimica et Biophysica Sinica, 55(2), 285–294. https://doi.org/10.3724/abbs.2023006
28. Ran, N., Lin, C., Leng, L., Han, G., Geng, M., Wu, Y., Bittner, S., Moulton, H. M., & Yin, H. (2021). MOTS-c promotes phosphorodiamidate morpholino oligomer uptake and efficacy in dystrophic mice. EMBO Molecular Medicine, 13(2), e12993. https://doi.org/10.15252/emmm.202012993
29. Hyatt, J.-P. K. (2022). MOTS-c increases in skeletal muscle following long-term physical activity and improves acute exercise performance after a single dose. Physiology Reports, 10(13), e15377. https://doi.org/10.14814/phy2.15377
30. Yan, Z., Zhu, S., Wang, H., Wang, L., Du, T., Ye, Z., Zhai, D., Zhu, Z., Tian, X., Lu, Z., & Cao, X. (2019). MOTS-c inhibits osteolysis in the mouse calvaria by affecting osteocyte–osteoclast crosstalk and inhibiting inflammation. Pharmacological Research, 147, 104381. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2019.104381
31. Ming, W., Lu, G., Xin, S., Huanyu, L., Yinghao, J., Xiaoying, L., Chengming, X., Banjun, R., Li, W., & Zifan, L. (2016). Mitochondria related peptide MOTS-c suppresses ovariectomy-induced bone loss via AMPK activation. Biochemical and Biophysical Research Communications, 476(4), 412–419. https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2016.05.135
32. Sidorenko, D. A., Lvova, I. D., Tyganov, S. A., Shenkman, B. S., & Sharlo, K. A. (2025). The impact of mitokine MOTS-c administration on the soleus muscle of rats subjected to a 7-day hindlimb suspension. Journal of Muscle Research and Cell Motility, 46(3), 215–229. https://doi.org/10.1007/s10974-025-09700-3
33. Yuan, J., Wang, M., Pan, Y., Liang, M., Fu, Y., Duan, Y., Tang, M., Laher, I., & Li, S. (2021). The mitochondrial signaling peptide MOTS-c improves myocardial performance during exercise training in rats. Scientific Reports, 11(1), 20077. https://doi.org/10.1038/s41598-021-99568-3
34. Che, N., Qiu, W., Wang, J.-K., Sun, X.-X., Xu, L.-X., Liu, R., & Gu, L. (2019). MOTS-c improves osteoporosis by promoting the synthesis of type I collagen in osteoblasts via TGF-β/SMAD signaling pathway. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 23(8), 3183–3189. https://doi.org/10.26355/eurrev_201904_17676
35. Domin, R., Pytka, M., Żołyński, M., Niziński, J., Ruciński, M., Guzik, P., Zieliński, J., & Ruchała, M. (2023). MOTS-c serum concentration positively correlates with lower-body muscle strength and is not related to maximal oxygen uptake—A preliminary study. International Journal of Molecular Sciences, 24(19), 14951. https://doi.org/10.3390/ijms241914951
36. Hu, B.-T., & Chen, W.-Z. (2018). MOTS-c improves osteoporosis by promoting osteogenic differentiation of bone marrow mesenchymal stem cells via TGF-β/Smad pathway. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 22(21), 7156–7163. https://doi.org/10.26355/eurrev_201811_16247
37. Li, X., Zhan, F., Qiu, G., Lu, P., Shen, Z., Qi, Y., Wu, M., Chu, M., Feng, J., Wen, Z., Yao, X., Wang, A., Jin, W., Zhang, X., Liao, J., Zhang, J., Song, M., Wang, W., & Wang, X. (2025). MOTS-c attenuates lung ischemia-reperfusion injury via MYH9-dependent nuclear translocation and transcriptional activation of antioxidant genes. Redox Biology, 84, 103681. https://doi.org/10.1016/j.redox.2025.103681
38. Zhang, W., Li, S., Zhang, Y., Wu, Y., Chen, D., Pang, Q., & Han, S. (2025). MOTS-c attenuates airway barrier dysfunction in allergic asthma by inhibiting epithelial apoptosis via Nrf2 pathway. International Immunopharmacology, 161, 115014. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2025.115014
39. Wang, D.-D., Xu, B., Sun, J.-J., Sui, M., Li, S.-P., Chen, Y.-J., Zhang, Y.-L., Wu, J.-B., Teng, S.-Y., Pang, Q.-F., & Hu, C.-X. (2025). MOTS-c mimics remote ischemic preconditioning in protecting against lung ischemia-reperfusion injury by alleviating endothelial barrier dysfunction. Free Radical Biology and Medicine, 229, 127–138. https://doi.org/10.1016/j.freeradbiomed.2025.01.016
40. Yin, X., Chen, Q., Jing, Y., & Xu, H. (2020). Protective effect of MOTS-c on acute lung injury induced by lipopolysaccharide in mice. International Immunopharmacology, 80, 106174. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2019.106174
41. Shen, Z., Lu, P., Jin, W., Wen, Z., Qi, Y., Li, X., Chu, M., Yao, X., Wu, M., Wang, A., Zhang, X., Wang, W., Song, M., & Wang, X. (2025). MOTS-c promotes glycolysis via AMPK-HIF-1α-PFKFB3 pathway to ameliorate cardiopulmonary bypass-induced lung injury. American Journal of Respiratory Cell and Molecular Biology, 73(3), 353–368. https://doi.org/10.1165/rcmb.2024-0533OC
42. Lu, P., Li, X., Li, B., Li, X., Wang, C., Liu, Z., Ji, Y., Wang, X., Wen, Z., Fan, J., Yi, C., Song, M., & Wang, X. (2023). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c suppresses ferroptosis and alleviates acute lung injury induced by myocardial ischemia reperfusion via PPARγ signaling pathway. European Journal of Pharmacology, 953, 175835. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2023.175835
43. Wen, Z., Fan, J., Zhan, F., Li, X., Li, B., Lu, P., Yao, X., Shen, Z., Liu, Z., Wang, C., Li, X., Jin, W., Zhang, X., Qi, Y., Wang, X., & Song, M. (2024). The role of FPR2-mediated ferroptosis in formyl peptide-induced acute lung injury against endothelial barrier damage and protective effect of the mitochondria-derived peptide MOTS-c. International Immunopharmacology, 131, 111911. https://doi.org/10.1016/j.intimp.2024.111911
44. Zhang, Y., Huang, J., Zhang, Y., Jiang, F., Li, S., He, S., Sun, J., Chen, D., Tong, Y., Pang, Q., & Wu, Y. (2024). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c alleviates radiation pneumonitis via an Nrf2-dependent mechanism. Antioxidants, 13(5), 613. https://doi.org/10.3390/antiox13050613
45. Yang, L., Li, M., Liu, Y., Bai, Y., Yin, T., Chen, Y., Jiang, J., & Liu, S. (2024). MOTS-c is an effective target for treating cancer-induced bone pain through the induction of AMPK-mediated mitochondrial biogenesis. Acta Biochimica et Biophysica Sinica, 56(9), 1323–1339. https://doi.org/10.3724/abbs.2024048
46. Jiang, J., Xu, L., Yang, L., Liu, S., & Wang, Z. (2023). Mitochondrial-derived peptide MOTS-c ameliorates spared nerve injury-induced neuropathic pain in mice by inhibiting microglia activation and neuronal oxidative damage in the spinal cord via the AMPK pathway. ACS Chemical Neuroscience, 14(12), 2362–2374. https://doi.org/10.1021/acschemneuro.3c00140
47. Jiang, J., Chang, X., Nie, Y., Xu, L., Yang, L., Peng, Y., & Chang, M. (2023). Orally administered MOTS-c analogue ameliorates dextran sulfate sodium-induced colitis by inhibiting inflammation and apoptosis. European Journal of Pharmacology, 939, 175469. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2022.175469
48. Shen, C., Wang, J., Feng, M., Peng, J., Du, X., Chu, H., & Chen, X. (2022). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c attenuates oxidative stress injury and the inflammatory response of H9c2 cells through the Nrf2/ARE and NF-κB pathways. Cardiovascular Engineering and Technology, 13(5), 651–661. https://doi.org/10.1007/s13239-021-00589-w
49. Wang, Z., Yang, L., Xu, L., Liao, J., Lu, P., & Jiang, J. (2024). Central and peripheral mechanism of MOTS-c attenuates pain hypersensitivity in a mice model of inflammatory pain. Neurological Research, 46(2), 165–177. https://doi.org/10.1080/01616412.2023.2258584
50. Yin, X., Jing, Y., Chen, Q., Abbas, A. B., Hu, J., & Xu, H. (2020). The intraperitoneal administration of MOTS-c produces antinociceptive and anti-inflammatory effects through the activation of AMPK pathway in the mouse formalin test. European Journal of Pharmacology, 870, 172909. https://doi.org/10.1016/j.ejphar.2020.172909
51. Xiao, J., Zhang, Q., Shan, Y., Ye, F., Zhang, X., Cheng, J., Wang, X., Zhao, Y., Dan, G., Chen, M., & Sai, Y. (2023). The mitochondrial-derived peptide (MOTS-c) interacted with Nrf2 to defend the antioxidant system to protect dopaminergic neurons against rotenone exposure. Molecular Neurobiology, 60(10), 5915–5930. https://doi.org/10.1007/s12035-023-03443-3
52. Jiang, J., Chang, X., Nie, Y., Shen, Y., Liang, X., Peng, Y., & Chang, M. (2021). Peripheral administration of a cell-penetrating MOTS-c analogue enhances memory and attenuates Aβ1-42- or LPS-induced memory impairment through inhibiting neuroinflammation. ACS Chemical Neuroscience, 12(9), 1506–1518. https://doi.org/10.1021/acschemneuro.0c00782
53. Bai, Y., Wu, H., Wang, X., Guo, Y., Gong, B., Dong, B., & Yu, Y. (2025). A mitochondrial-derived peptide MOTS-c contributes to the protective effect against brain injury associated with LPS-induced sepsis by strengthening the blood-brain barrier’s ultrastructure. International Journal of Neuroscience, 1–14. https://doi.org/10.1080/00207454.2025.2542883
54. Lu, H., Fan, L., Zhang, W., Chen, G., Xiang, A., Wang, L., Lu, Z., & Zhai, Y. (2024). The mitochondrial genome-encoded peptide MOTS-c interacts with Bcl-2 to alleviate nonalcoholic steatohepatitis progression. Cell Reports, 43(1), 113587. https://doi.org/10.1016/j.celrep.2023.113587
55. Shen, H., Nie, J., Wang, X., Li, G., Zhao, L., Jin, Y., & Jin, L. (2025). MOTS-c relieves hepatocellular carcinoma resistance to TRAIL-induced apoptosis under hypoxic conditions by activating MEF2A. Experimental Cell Research, 444(1), 114354. https://doi.org/10.1016/j.yexcr.2024.114354
56. Lin, C., Luo, L., Xun, Z., Zhu, C., Huang, Y., Ye, Y., Zhang, J., Chen, T., Wu, S., Zhan, F., Yang, B., Liu, C., Ran, N., & Ou, Q. (2024). Novel function of MOTS-c in mitochondrial remodelling contributes to its antiviral role during HBV infection. Gut, 73(2), 338–349. https://doi.org/10.1136/gutjnl-2023-330389
57. Zhai, D., Ye, Z., Jiang, Y., Xu, C., Ruan, B., Yang, Y., Lei, X., Xiang, A., Lu, H., Zhu, Z., Yan, Z., Wei, D., Li, Q., Wang, L., & Lu, Z. (2017). MOTS-c peptide increases survival and decreases bacterial load in mice infected with MRSA. Molecular Immunology, 92, 151–160. https://doi.org/10.1016/j.molimm.2017.10.017
58. Bahar, M. R., Tekin, S., Beytur, A., Onalan, E. E., Ozyalin, F., Colak, C., & Sandal, S. (2023). Effects of intracerebroventricular MOTS-c infusion on thyroid hormones and uncoupling proteins. Biology of the Future, 74(1–2), 159–170. https://doi.org/10.1007/s42977-023-00163-6
59. Waldmann, D., Lu, Y., Cortada, M., Bodmer, D., & Levano Huaman, S. (2023). Exogenous humanin and MOTS-c function as protective agents against gentamicin-induced hair cell damage. Biochemical and Biophysical Research Communications, 678, 115–121. https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2023.08.033
60. Zhong, P., Peng, J., Hu, Y., Zhang, J., & Shen, C. (2022). Mitochondrial derived peptide MOTS-c prevents the development of heart failure under pressure overload conditions in mice. Journal of Cellular and Molecular Medicine, 26(21), 5369–5378. https://doi.org/10.1111/jcmm.17551
61. Yu, W. D., Kim, Y. J., Cho, M. J., Seok, J., Kim, G. J., Lee, C.-H., Ko, J. J., Kim, Y. S., & Lee, J. H. (2021). The mitochondrial-derived peptide MOTS-c promotes homeostasis in aged human placenta-derived mesenchymal stem cells in vitro. Mitochondrion, 58, 135–146. https://doi.org/10.1016/j.mito.2021.02.010
62. Ozturk Öztürk, D. A., Erden, Y., & Tekin, S. (2024). Central MOTS-c infusion affects reproductive hormones in obese and non-obese rats. Neuroscience Letters, 826, 137722. https://doi.org/10.1016/j.neulet.2024.137722
63. Chen, D., Zhao, H.-M., Sun, X.-L., Xing, Z.-X., Li, S.-P., Li, S.-C., Wu, Y.-X., Pang, Q.-F., & Huang, J.-F. (2026). MOTS-c protects against placental injury via Nrf2 activation in hypoxia-induced intrauterine growth restriction mice. International Journal of Molecular Medicine, 57(1), 26. https://doi.org/10.3892/ijmm.2025.5697
64. Wang, J., Wen, W., Liu, L., He, J., Deng, R., Su, M., Zhao, S., Wang, H., Rao, M., & Tang, L. (2024). Effect of Humanin and MOTS-c on ameliorating reproductive damage induced by prepubertal cyclophosphamide chemotherapy in male mice. Reproductive Toxicology, 129, 108674. https://doi.org/10.1016/j.reprotox.2024.108674
65. Li, Q., Lu, H., Hu, G., Ye, Z., Zhai, D., Yan, Z., Wang, L., Xiang, A., & Lu, Z. (2019). Earlier changes in mice after D-galactose treatment were improved by mitochondria derived small peptide MOTS-c. Biochemical and Biophysical Research Communications, 513(2), 439–445. https://doi.org/10.1016/j.bbrc.2019.03.194
66. Yin, Y., Li, Y., Ma, B., Ren, C., Zhao, S., Li, J., Gong, Y., Yang, H., & Li, J. (2024). Mitochondrial-Derived Peptide MOTS-c Suppresses Ovarian Cancer Progression by Attenuating USP7-Mediated LARS1 Deubiquitination. Advanced Science, 11(43), e2405620. https://doi.org/10.1002/advs.202405620