Jak tesamorelin redukuje tłuszcz trzewny?

Tesamorelin redukuje tłuszcz trzewny poprzez zwiększenie naturalnej produkcji hormonu wzrostu (GH) przez organizm dzięki aktywacji receptorów hormonu uwalniającego hormon wzrostu (GHRH) w przysadce mózgowej. Wraz ze wzrostem poziomu GH organizm produkuje więcej insulinopodobnego czynnika wzrostu-1 (IGF-1), który pomaga zwiększyć lipolizę, czyli proces rozkładu zmagazynowanego tłuszczu i wykorzystywania go jako źródła energii. Efekt ten jest szczególnie widoczny w trzewnej tkance tłuszczowej (VAT), czyli głębokim tłuszczu brzusznym otaczającym narządy wewnętrzne [1–4]. W przeciwieństwie do wielu metod odchudzania, które zmniejszają masę ciała bardziej ogólnie, tesamorelin koncentruje się głównie na redukcji szkodliwego tłuszczu trzewnego przy jednoczesnym zachowaniu tłuszczu podskórnego i beztłuszczowej masy mięśniowej [2–5].

Tłuszcz trzewny zachowuje się inaczej niż tłuszcz podskórny znajdujący się pod skórą. Jest bardziej aktywny metabolicznie, silniej związany ze stanem zapalnym i chorobami metabolicznymi oraz bardziej wrażliwy na sygnalizację hormonu wzrostu. Tkanka tłuszczu trzewnego zawiera dużą liczbę receptorów wrażliwych na GH i wykazuje silniejszą aktywność spalania tłuszczu przy wyższych poziomach GH i IGF-1. Tesamorelin zwiększa naturalne pulsacyjne wydzielanie GH przez organizm, co aktywuje lipazę hormonowrażliwą oraz inne enzymy odpowiedzialne za rozkład triglicerydów zgromadzonych w komórkach tłuszczu trzewnego [1–4]. Uwolnione kwasy tłuszczowe są następnie wykorzystywane przez organizm jako źródło energii, pomagając z czasem zmniejszyć zapasy głębokiego tłuszczu brzusznego.

Badania kliniczne u ludzi konsekwentnie pokazują, że tesamorelin znacząco obniża ilość trzewnego tłuszczu brzusznego. W badaniu kontrolowanym placebo przeprowadzonym przez Falutz J i wsp. (2005) dorośli HIV-pozytywni z nagromadzeniem tłuszczu brzusznego, którzy otrzymywali tesamorelin, doświadczyli istotnego zmniejszenia trzewnej tkanki tłuszczowej po 12 tygodniach leczenia [4]. Uczestnicy otrzymujący 2 mg dziennie osiągnęli około 15,7% redukcji tłuszczu trzewnego wraz z poprawą poziomów triglicerydów i wzrostem beztłuszczowej masy ciała, podczas gdy ilość tłuszczu podskórnego pozostała względnie stabilna.

Podobne wyniki przedstawili Falutz J i wsp. (2007), którzy wykazali, że tesamorelin zmniejszył szkodliwy trzewny tłuszcz brzuszny o około 15% w ciągu 26 tygodni u osób z lipodystrofią związaną z HIV [5]. Lipodystrofia odnosi się do nieprawidłowej redystrybucji tłuszczu, która może występować u niektórych osób otrzymujących terapię antyretrowirusową. Badanie wykazało również zmniejszenie obwodu talii oraz poprawę profilu lipidowego bez istotnego pogorszenia metabolizmu glukozy. Wyniki te sugerują, że zwiększenie endogennej produkcji GH może selektywnie redukować metabolicznie szkodliwe złogi tłuszczu trzewnego.

Długoterminowe badania kliniczne fazy III potwierdziły, że efekty te mogą utrzymywać się przy kontynuacji leczenia. W dużej, wieloośrodkowej analizie zbiorczej przeprowadzonej przez Falutz J i wsp. (2010) tesamorelin zmniejszył ilość trzewnej tkanki tłuszczowej o około 15,4% wśród 806 uczestników HIV-pozytywnych otrzymujących 2 mg dziennie [6]. Badacze zaobserwowali również poprawę obwodu talii, stosunku talii do bioder, poziomów triglicerydów oraz postrzegania własnego wyglądu. Co istotne, uczestnicy, którzy przerwali leczenie tesamorelinem, stopniowo odzyskiwali tłuszcz trzewny, co pokazuje, że dalsza stymulacja szlaków GH może być konieczna do utrzymania tych korzyści.

Badania sugerują także, że tesamorelin może poprawiać jakość i zachowanie metaboliczne tkanki tłuszczu trzewnego. Stanley TL i wsp. (2012) wykazali, że uczestnicy, którzy osiągnęli co najmniej 8% redukcji trzewnej tkanki tłuszczowej, doświadczyli również poprawy poziomów triglicerydów, adiponektyny oraz ogólnych markerów zdrowia metabolicznego [7]. Adiponektyna jest hormonem produkowanym przez tkankę tłuszczową, który wspiera wrażliwość na insulinę i pomaga zmniejszać stan zapalny związany z otyłością trzewną.

Oprócz redukcji tłuszczu brzusznego tesamorelin wydaje się wpływać również na nagromadzenie tłuszczu w wątrobie, które jest ściśle związane z otyłością trzewną i zaburzeniami metabolicznymi. Stanley TL i wsp. (2014) wykazali, że tesamorelin znacząco zmniejszał zarówno trzewny tłuszcz brzuszny, jak i zawartość tłuszczu w wątrobie u osób HIV-pozytywnych z nadmiarem tłuszczu brzusznego [8]. Tłuszcz wątrobowy odnosi się do tłuszczu gromadzącego się wewnątrz wątroby. Podobnie randomizowane badania dotyczące niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD) związanej z HIV wykazały, że tesamorelin zmniejszał ilość tłuszczu wątrobowego o około 37% względem wartości wyjściowych, jednocześnie poprawiając ekspresję genów mitochondrialnych i metabolicznych w wątrobie [9,10]. Mitochondria są strukturami odpowiedzialnymi za produkcję energii w komórkach, dlatego wyniki te mogą odzwierciedlać poprawę metabolizmu energetycznego komórek.

Niektóre czynniki metaboliczne mogą wpływać na siłę odpowiedzi organizmu na terapię tesamorelinem. Mangili A i wsp. (2015) wykazali, że osoby z zespołem metabolicznym, otyłością, podwyższonym poziomem triglicerydów oraz wyższymi markerami ryzyka sercowo-naczyniowego miały tendencję do większej redukcji tłuszczu trzewnego podczas leczenia [11]. Uczestnicy stosujący tesamorelin częściej obniżali poziomy tłuszczu trzewnego poniżej progów związanych ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Wpływ tesamorelinu na tłuszcz trzewny wydaje się również spójny niezależnie od wzorca rozmieszczenia tłuszczu. Rahman F i wsp. (2023) wykazali, że tesamorelin redukował tłuszcz trzewny w podobnym stopniu u osób HIV-pozytywnych zarówno z nagromadzeniem tłuszczu w okolicy karku, określanym potocznie jako „bawoli kark”, jak i bez tego problemu [12]. Uczestnicy obu grup doświadczyli niemal identycznych redukcji trzewnej tkanki tłuszczowej i obwodu talii, co sugeruje, że tesamorelin może skutecznie redukować głęboki tłuszcz brzuszny niezależnie od innych wzorców redystrybucji tłuszczu.

Ogólnie rzecz biorąc, tesamorelin redukuje tłuszcz trzewny poprzez stymulację naturalnej produkcji GH i IGF-1 organizmu za pośrednictwem fizjologicznych szlaków sygnalizacji GHRH. Zwiększona aktywność hormonu wzrostu nasila rozkład tłuszczu w metabolicznie aktywnych magazynach tłuszczu brzusznego, prowadząc do zmniejszenia ilości tłuszczu trzewnego, poprawy metabolizmu lipidów, obniżenia ilości tłuszczu w wątrobie oraz szerszych korzyści metabolicznych. Badania kliniczne konsekwentnie pokazują, że tesamorelin preferencyjnie działa na szkodliwy tłuszcz trzewny przy jednoczesnym zachowaniu beztłuszczowej tkanki i względnie stabilnej kontroli glukozy [4–12]. Tesamorelin stosowany w badaniach laboratoryjnych jest dostępny u dostawców takich jak SemaxPolska. Należy pamiętać, że wyniki badań odnoszą się do kontrolowanych warunków naukowych i nie stanowią potwierdzenia skuteczności klinicznej w innych zastosowaniach.

Zastrzeżenie

Treść ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowo-informacyjny i nie powinna być interpretowana jako porada medyczna, diagnoza ani zalecenie terapeutyczne. Tesamorelin jest lekiem wydawanym na receptę, zatwierdzonym głównie do leczenia lipodystrofii związanej z HIV. Terapie wpływające na szlaki hormonu wzrostu i metabolizmu wymagają nadzoru medycznego, monitorowania laboratoryjnego oraz indywidualnej oceny klinicznej przez wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.

References

1. LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury [Internet]. (2018). Tesamorelin. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Available at: NCBI Bookshelf Tesamorelin Overview
2. PubChem. (2025). Tesamorelin Compound Summary. National Center for Biotechnology Information. Available at: PubChem Tesamorelin Summary
3. Stanley TL, Chen, C. Y., Branch, K. L., et al. (2011). Effects of a growth hormone-releasing hormone analog on endogenous GH pulsatility and insulin sensitivity in healthy men. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 96(1), 150–158. https://doi.org/10.1210/jc.2010-1586
4. Falutz J, Allas, S., Kotler, D., et al. (2005). Placebo-controlled dose-ranging study of a growth hormone-releasing factor in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation. AIDS, 19(12), 1279–1287. https://doi.org/10.1097/01.aids.0000180099.35146.30
5. Falutz J, Allas, S., Blot, K., et al. (2007). Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. The New England Journal of Medicine, 357(23), 2359–2370. https://doi.org/10.1056/NEJMoa072375
6. Falutz J, Mamputu, J. C., Potvin, D., Moyle, G., Soulban, G., Loughrey, H., Marsolais, C., Turner, R., & Grinspoon, S. (2010). Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: A pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 95(9), 4291–4304. https://doi.org/10.1210/jc.2010-0490
7. Stanley TL, Falutz, J., Marsolais, C., et al. (2012). Reduction in visceral adiposity is associated with an improved metabolic profile in HIV-infected patients receiving tesamorelin. Clinical Infectious Diseases, 54(11), 1642–1651. https://doi.org/10.1093/cid/cis251
8. Stanley TL, Feldpausch, M. N., Oh, J., et al. (2014). Effect of tesamorelin on visceral fat and liver fat in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: A randomized clinical trial. JAMA, 312(4), 380–389. https://doi.org/10.1001/jama.2014.8334
9. Fourman LT, Billingsley, J. M., Agyapong, G., Ho Sui, S. J., Feldpausch, M. N., Purdy, J., Zheng, I., Pan, C. S., Corey, K. E., Torriani, M., Kleiner, D. E., Hadigan, C. M., Stanley, T. L., Chung, R. T., & Grinspoon, S. K. (2020). Effects of tesamorelin on hepatic transcriptomic signatures in HIV-associated NAFLD. JCI Insight, 5(16), e140134. https://doi.org/10.1172/jci.insight.140134
10. Stanley TL, Fourman, L. T., Feldpausch, M. N., et al. (2019). Effect of tesamorelin on nonalcoholic fatty liver disease in HIV-positive individuals: A randomized, double-blind, multicenter study. The Lancet HIV, 6(12), e821–e830. https://doi.org/10.1016/S2352-3018(19)30338-8
11. Mangili A, Falutz, J., Mamputu, J. C., Stepanians, M., & Hayward, B. (2015). Predictors of treatment response to tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analog, in HIV-infected patients with excess abdominal fat. PLoS ONE, 10(10), e0140358. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140358
12. Rahman F, McLaughlin, T., Mesquita, P., Morin, J., Potvin, D., De Chantal, M., & Aberg, J. A. (2023). Effect of tesamorelin in people with HIV with and without dorsocervical fat: Post hoc analysis of phase III double-blind placebo-controlled trial. Journal of Clinical and Translational Science, 7(1), e40. https://doi.org/10.1017/cts.2022.515