Biochemiczny związek między NAD+ a metabolizmem energii komórkowej jest rzeczywisty i dobrze udokumentowany. Jednak przejście od stwierdzenia, że „NAD+ uczestniczy w produkcji energii”, do twierdzenia, że „przyjmowanie suplementu NAD+ sprawi, że będziesz czuć się bardziej energicznie”, wymaga kilku założeń, których obecne dane z badań na ludziach nie potwierdzają w pełni. W tym artykule wyjaśniamy podstawowy mechanizm, rozróżniamy NAD+ i NADH oraz omawiamy, co faktycznie mierzono w badaniach na ludziach w odniesieniu do energii i sprawności fizycznej.
Czy NAD+ bezpośrednio zwiększa energię, czy jest to zbyt duże uproszczenie?
Krótka odpowiedź brzmi: NAD+ jest niezbędne do produkcji energii komórkowej, ale stwierdzenie, że „zwiększa energię”, jest uproszczonym opisem znacznie bardziej złożonego procesu metabolicznego. Takie uproszczenie może tworzyć oczekiwania wykraczające poza to, co wykazano w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.
NAD+ nie wytwarza energii bezpośrednio w taki sposób, jak kofeina wywołuje efekt pobudzający ani jak węglowodany dostarczają kalorii, które mogą zostać wykorzystane do produkcji energii. Zamiast tego NAD+ działa jako przenośnik elektronów niezbędny w reakcjach biochemicznych związanych z przekształcaniem składników odżywczych w ATP, czyli adenozynotrifosforan, który jest główną formą użytecznej energii wewnątrz komórek [1].
Gdy dostępność NAD+ jest zmniejszona, niektóre zależne od niego procesy metaboliczne mogą ulec zaburzeniu, co pomaga wyjaśnić, dlaczego spadek poziomu NAD+ wiązano ze zmianami metabolizmu energetycznego w różnych modelach badawczych [1,2]. Sam fakt, że NAD+ jest niezbędne do przebiegu tych reakcji, nie oznacza jednak automatycznie, że zwiększenie poziomu NAD+ lub jego prekursorów ponad poziom wyjściowy danej osoby spowoduje zauważalny wzrost subiektywnie odczuwanej energii. Jest to odrębne pytanie wymagające bezpośrednich dowodów klinicznych.
Rzeczywisty mechanizm: rola NAD+ w produkcji ATP
Rolę NAD+ w metabolizmie energetycznym łatwiej zrozumieć, gdy proces zostanie podzielony na główne etapy biochemiczne.
Rozkład składników odżywczych rozpoczyna się między innymi podczas glikolizy i cyklu kwasu cytrynowego. W trakcie tych reakcji enzymy odbierają elektrony z cząsteczek pochodzących z węglowodanów i tłuszczów. NAD+ przyjmuje te elektrony i zostaje przekształcone w swoją zredukowaną formę, NADH [1].
NADH transportuje następnie te elektrony do mitochondrialnego łańcucha transportu elektronów. W kompleksie I elektrony pochodzące z NADH wchodzą do łańcucha i przechodzą przez szereg kompleksów białkowych. Energia uwalniana podczas tego przepływu jest wykorzystywana do pompowania protonów przez wewnętrzną błonę mitochondrialną [1].
Powstały gradient protonowy dostarcza energii potrzebnej syntazie ATP do produkcji ATP. ATP jest następnie wykorzystywane w całym organizmie w procesach wymagających energii, takich jak skurcz mięśni, przewodnictwo nerwowe, transport jonów, biosynteza i prawidłowe utrzymanie funkcji komórkowych.
Po przekazaniu elektronów NADH zostaje ponownie przekształcone w NAD+. Zregenerowane NAD+ może następnie uczestniczyć w kolejnym cyklu metabolizmu składników odżywczych i transportu elektronów [1].
Proces ten zachodzi nieustannie w całym organizmie i z bardzo dużą intensywnością. Badania analizujące syntezę i obrót NAD+ wykazały, że metabolizm NAD+ znacznie różni się między tkankami, co odzwierciedla różnice w zapotrzebowaniu metabolicznym i funkcjach komórkowych [3]. Z tego powodu pojedynczy pomiar NAD+ we krwi nie musi odzwierciedlać pełnego obrazu metabolizmu energetycznego zależnego od NAD+ w konkretnych tkankach, takich jak mięśnie szkieletowe, wątroba, serce czy mózg.
NAD+ a NADH: która forma ma większy związek z użyteczną energią?
Różnica między NAD+ i NADH jest istotna, ponieważ obie formy pełnią powiązane, ale odmienne funkcje biochemiczne.
NADH jest zredukowaną formą cząsteczki i przenosi wysokoenergetyczne elektrony do mitochondrialnego łańcucha transportu elektronów, gdzie przyczyniają się one do produkcji ATP. NAD+ jest formą utlenioną i działa jako akceptor elektronów, który podczas metabolizmu składników odżywczych zostaje przekształcony w NADH [1].
W tym wąskim znaczeniu biochemicznym NADH jest bardziej bezpośrednio zaangażowane w dostarczanie elektronów do mitochondriów w danym momencie. Nie oznacza to jednak, że NADH jest z natury ważniejsze od NAD+ ani że należy je traktować jako preferowaną formę do zwiększania energii.
Dostępność NAD+ decyduje o tym, czy komórki mogą nadal przyjmować elektrony podczas glikolizy i innych szlaków metabolicznych. Jeśli dostępnego NAD+ jest zbyt mało, reakcje te mogą zwolnić, ponieważ mniejsza ilość utlenionego NAD+ jest dostępna do przekształcenia w NADH. Obie formy funkcjonują więc jako element tego samego ciągłego cyklu redoks.
NAD+ ma również ważne funkcje biologiczne, których NADH nie pełni w taki sam sposób. Jest wymagane jako substrat przez sirtuiny i enzymy PARP, które uczestniczą między innymi w regulacji genów, odpowiedzi komórkowej na stres oraz naprawie DNA [1,2].
Zależność między nimi ma więc charakter komplementarny, a nie konkurencyjny. NADH przenosi elektrony bezpośrednio wykorzystywane w produkcji ATP, natomiast NAD+ jest potrzebne zarówno do regeneracji NADH, jak i do wspierania kilku odrębnych szlaków sygnałowych i enzymatycznych.
To rozróżnienie pomaga również wyjaśnić, dlaczego większość badań klinicznych dotyczących doustnych prekursorów NAD+ koncentrowała się na zwiększaniu ogólnej dostępności NAD+, a nie na traktowaniu NADH jako niezależnie lepszej formy zwiększającej energię.
Co zgłaszają użytkownicy, a co mierzą badania?
Różnica między subiektywnymi relacjami a obiektywnie mierzonymi wynikami klinicznymi jest szczególnie ważna w dyskusji o NAD+ i energii.
W niektórych badaniach klinicznych odnotowano poprawę wyników funkcjonalnych. W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z różnymi dawkami, obejmującym 80 zdrowych osób w średnim i starszym wieku, uczestnicy otrzymywali 300 mg, 600 mg lub 900 mg NMN dziennie przez 60 dni. Osoby przyjmujące wyższe dawki uzyskały lepsze wyniki w 6-minutowym teście marszowym [4].
6-minutowy test marszowy jest obiektywną miarą sprawności fizycznej i wydolności funkcjonalnej. Chociaż wynik może być związany z funkcjonowaniem metabolicznym, nie należy interpretować go jako bezpośredniego dowodu, że uczestnicy doświadczyli subiektywnego „zastrzyku energii”. W badaniu oceniano sprawność marszową, a nie ustandaryzowany, samooceniany poziom energii lub zmęczenia.
Inne badania przyniosły odmienne wyniki. W jednym z nich starsi mężczyźni przyjmowali rybozyd nikotynamidu przez 21 dni. Interwencja znacząco zwiększyła poziom metabolitów związanych z NAD+ w mięśniach szkieletowych, ale nie poprawiła istotnie siły chwytu dłoni, siły względnej, maksymalnej zdolności oddechowej, zawartości mitochondriów ani innych bezpośrednich parametrów mitochondrialnej bioenergetyki mięśni szkieletowych [5].
Stanowi to ważny kontrast. Zwiększenie poziomu metabolitów związanych z NAD+ w mięśniach nie doprowadziło automatycznie do mierzalnej poprawy siły mięśniowej ani zdolności mitochondriów do produkcji energii w tym badaniu.
Subiektywny poziom energii jest znacznie słabiej przebadany. Większość badań nad prekursorami NAD+ nie wykorzystywała ustandaryzowanych pomiarów zmęczenia, witalności czy odczuwanej energii jako głównych punktów końcowych. Zamiast tego koncentrowano się na biomarkerach, testach sprawności fizycznej, parametrach metabolicznych, wynikach sercowo-naczyniowych lub punktach końcowych związanych z konkretnymi chorobami.
W związku z tym szeroko powtarzane twierdzenia, że suplementacja NAD+ w sposób niezawodny powoduje zauważalny wzrost codziennego poziomu energii, nie są dobrze potwierdzone przez kontrolowane badania kliniczne. Istnieją indywidualne relacje o większej energii, ale trudno oddzielić je od efektu placebo, zmian snu, aktywności fizycznej, diety, spożycia kofeiny, stresu lub innych jednocześnie zmieniających się czynników.
Powiązane pytanie dotyczy częstości akcji serca. NAD+ nie jest klasyfikowane jako typowy środek pobudzający i nie działa poprzez te same mechanizmy co kofeina czy inne substancje stymulujące.
Retrospektywny przegląd rzeczywistego stosowania dożylnego NAD+ wykazał jednak więcej objawów związanych z sercem, w tym kołatanie serca, w porównaniu z dożylnym rybozydem nikotynamidu podawanym w tych samych warunkach klinicznych [6]. Wynik ten dotyczy konkretnie podania dożylnego i nie powinien być uogólniany na doustne prekursory NAD+. Jest to również obserwacja dotycząca tolerancji, a nie dowód na to, że NAD+ zwiększa energię poprzez działanie pobudzające.
Realistyczne oczekiwania dotyczące „zastrzyku energii”
Rola NAD+ w metabolizmie energii komórkowej jest dobrze ustalona. NAD+ jest niezbędne do kluczowych reakcji związanych z przekształcaniem składników odżywczych w ATP oraz utrzymaniem prawidłowego metabolizmu mitochondrialnego i komórkowego.
Mniej pewne pozostaje to, czy zwiększanie NAD+ poprzez suplementację prowadzi u ludzi do stałego i zauważalnego wzrostu subiektywnie odczuwanej energii.
Badania na ludziach dostarczają stosunkowo silnych dowodów, że kilka prekursorów NAD+ może zwiększać poziom krążących lub tkankowych metabolitów związanych z NAD+ [3,4,5]. Zmian biomarkerów nie należy jednak interpretować jako dowodu, że dana osoba będzie czuła się bardziej energicznie.
W niektórych badaniach odnotowano poprawę obiektywnych miar sprawności fizycznej, takich jak 6-minutowy test marszowy [4]. Inne badania oceniające pokrewne wyniki, w tym siłę mięśniową i mitochondrialną bioenergetykę, nie wykazały istotnej poprawy mimo wyraźnego wzrostu metabolitów związanych z NAD+ [5].
Obecne badania nie potwierdzają więc przewidywalnego ani uniwersalnego, subiektywnie odczuwanego „zastrzyku energii” jako efektu klinicznego suplementacji prekursorami NAD+.
Bardziej precyzyjna interpretacja jest taka, że NAD+ wspiera podstawowe szlaki metaboliczne zaangażowane w produkcję energii komórkowej. Zwiększenie dostępności NAD+ może wpływać na biomarkery związane z NAD+, ale nie jest to równoważne z natychmiastowym działaniem środka pobudzającego ani szybko pojawiającym się uczuciem większej energii.
Twierdzenia, że konkretny produkt NAD+ w sposób niezawodny sprawi, że ktoś będzie czuł się bardziej energicznie, należy więc traktować ostrożnie, chyba że są poparte kontrolowanymi badaniami na ludziach wykorzystującymi zwalidowane pomiary zmęczenia, witalności lub subiektywnie odczuwanej energii.
Ograniczenia obecnych dowodów
- Większość opublikowanych badań na ludziach dotyczących prekursorów NAD+ nie wykorzystywała ustandaryzowanych, zwalidowanych skal zmęczenia, witalności lub subiektywnie odczuwanej energii jako głównych punktów końcowych. Ogranicza to możliwość ustalenia, czy suplementacja w sposób powtarzalny zmienia to, jak energicznie czują się ludzie [4,5].
- Wyniki funkcjonalne związane ze sprawnością fizyczną i metabolizmem energetycznym były niejednoznaczne w różnych badaniach. W niektórych odnotowano poprawę sprawności marszowej, podczas gdy w innych nie stwierdzono istotnych zmian siły ani mitochondrialnej bioenergetyki mięśni szkieletowych [4,5].
- Związek między wzrostem biomarkerów NAD+ we krwi lub tkankach a subiektywnie odczuwaną energią nie został bezpośrednio i systematycznie ustalony w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.
- Mierzalny wzrost NAD+ lub metabolitów związanych z NAD+ nie oznacza automatycznie poprawy produkcji ATP, wydolności wysiłkowej, zmniejszenia zmęczenia ani zwiększenia codziennego poziomu energii.
- Wyniki dotyczące objawów związanych z sercem pochodzą z pojedynczego retrospektywnego badania rzeczywistego stosowania dożylnego NAD+ i nie powinny być uogólniane na doustną suplementację prekursorami NAD+ [6].
- Biochemiczna konieczność obecności NAD+ w metabolizmie energetycznym nie dowodzi, że zwiększenie poziomu NAD+ ponad wartości fizjologiczne poprawi wyniki związane z energią u każdej osoby.
- Wyników badań mechanistycznych, komórkowych lub zwierzęcych nie należy przedstawiać jako potwierdzonych korzyści energetycznych u ludzi bez bezpośrednich dowodów klinicznych.
Zastrzeżenie
Artykuł ma wyłącznie charakter edukacyjny i podsumowujący badania naukowe. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy, zaleceń terapeutycznych ani rekomendacji stosowania NAD+, prekursorów NAD+, suplementów, iniekcji lub terapii dożylnych.
NAD+ i jego prekursory nie powinny być przedstawiane jako zatwierdzone przez FDA lub EMA metody leczenia zmęczenia, niskiego poziomu energii ani jakiejkolwiek choroby, chyba że mowa o konkretnym zatwierdzonym produkcie leczniczym i wskazaniu.
Omawiane tutaj dowody obejmują dobrze ustaloną biochemię, badania biomarkerów, funkcjonalne wyniki kliniczne oraz obserwacje z badań rzeczywistego stosowania. Zmian stężenia NAD+ lub powiązanych szlaków metabolicznych nie należy interpretować jako dowodu klinicznie istotnego zwiększenia energii.
Utrzymujące się zmęczenie może mieć wiele przyczyn, w tym zaburzenia snu, niedokrwistość, choroby endokrynologiczne, choroby układu sercowo-naczyniowego, infekcje, działania leków, niedobory żywieniowe oraz problemy związane ze zdrowiem psychicznym. Osoby doświadczające utrzymującego się lub niewyjaśnionego zmęczenia albo objawów takich jak kołatanie serca powinny skorzystać z odpowiedniej oceny medycznej zamiast polegać wyłącznie na suplementacji. Przed rozpoczęciem stosowania nowego suplementu lub terapii należy skonsultować się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia, szczególnie w okresie ciąży lub karmienia piersią, podczas leczenia choroby przewlekłej, w tym choroby układu sercowo-naczyniowego, lub przy jednoczesnym przyjmowaniu leków na receptę.
References
[1] Yoshino, J., Baur, J. A., & Imai, S. (2018). NAD+ intermediates: The biology and therapeutic potential of NMN and NR. *Cell Metabolism*, 27(3), 513–528. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2017.11.002
[2] Covarrubias, A. J., Perrone, R., Grozio, A., & Verdin, E. (2021). NAD+ metabolism and its roles in cellular processes during ageing. *Nature Reviews Molecular Cell Biology*, 22(2), 119–141. https://doi.org/10.1038/s41580-020-00313-x
[3] Berven, H., Svensen, M., Eikeland, H., Tvedten, N., Sheard, E. V., Amdahl Af Geijerstam, S., Søgnen, M., McCann, A., Arnsten, L., Årseth, O., Skjeie, V., Hjellbrekke, A., Skeie, G.-O., Torres Cleuren, Y. N., Nido, G. S., Haugarvoll, K., Riemer, F., Tzoulis, C., & Dölle, C. (2026). The NAD-brain pharmacokinetic study of NAD augmentation in blood and brain using oral precursor supplementation. *iScience*, 29(3), 114764. https://doi.org/10.1016/j.isci.2026.114764
[4] Yi, L., Maier, A. B., Tao, R., Lin, Z., Vaidya, A., Pendse, S., Thasma, S., Andhalkar, N., Avhad, G., & Kumbhar, V. (2022). The efficacy and safety of β-nicotinamide mononucleotide (NMN) supplementation in healthy middle-aged adults: A randomized, multicenter, double-blind, placebo-controlled, parallel-group, dose-dependent clinical trial. *GeroScience*, 45, 29–43. https://doi.org/10.1007/s11357-022-00705-1
[5] Elhassan, Y. S., Kluckova, K., Fletcher, R. S., Schmidt, M. S., Garten, A., Doig, C. L., Cartwright, D. M., Oakey, L., Burley, C. V., Jenkinson, N., Wilson, M., Lucas, S. J. E., Akerman, I., Seabright, A., Lai, Y., Tennant, D. A., Nightingale, P., Wallis, G. A., Manolopoulos, K. N., Brenner, C., Philp, A., & Lavery, G. G. (2019). Nicotinamide riboside augments the aged human skeletal muscle NAD+ metabolome and induces transcriptomic and anti-inflammatory signatures. *Cell Reports*, 28(7), 1717–1728.e6. https://doi.org/10.1016/j.celrep.2019.07.043
[6] Reyna, K., Heinzen, G., Patel, N., Ritter, M., Siojo, A., Legere, H., & Pojednic, R. (2026). Intravenous infusion of nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+) versus nicotinamide riboside (NR): A retrospective tolerability pilot study in a real-world setting. *Frontiers in Aging*, 7, 1652582. https://doi.org/10.3389/fragi.2026.1652582