Czy Tesamorelin działa na redukcję tłuszczu? Dowody kliniczne i oczekiwane efekty

Dowody kliniczne konsekwentnie pokazują mierzalne efekty utraty tłuszczu podczas terapii tesamorelinem. W badaniu kontrolowanym placebo przeprowadzonym przez Falutz J i wsp. (2007), osoby HIV-pozytywne stosujące 2 mg tesamorelinu dziennie przez 26 tygodni osiągnęły około 15% redukcji trzewnego tłuszczu brzusznego w porównaniu z placebo [4]. U uczestników zaobserwowano również zmniejszenie obwodu talii oraz poprawę poziomu trójglicerydów i wskaźników cholesterolu bez istotnego pogorszenia kontroli poziomu cukru we krwi.

Większe badania kliniczne fazy III potwierdziły te wyniki. W zbiorczej analizie wieloośrodkowej obejmującej 806 uczestników, Falutz J i wsp. (2010) odnotowali średnią redukcję trzewnej tkanki tłuszczowej o około 15,4% po 26 tygodniach terapii tesamorelinem [5]. Badacze zaobserwowali także poprawę obwodu talii, wyglądu brzucha oraz kilku markerów metabolicznych. Co ważne, uczestnicy kontynuujący leczenie utrzymywali korzyści związane z redukcją tłuszczu przez okres do 52 tygodni, natomiast osoby, które przerwały terapię, stosunkowo szybko ponownie gromadziły tłuszcz trzewny.

Tesamorelin wykazał również korzyści w redukcji tłuszczu wątrobowego związanego z otyłością brzuszną i zaburzeniami metabolicznymi. W randomizowanym badaniu klinicznym przeprowadzonym przez Stanley TL i wsp. (2014), tesamorelin znacząco zmniejszał zarówno trzewny tłuszcz brzuszny, jak i tłuszcz wątrobowy u osób HIV-pozytywnych z nadmiernym nagromadzeniem tłuszczu w obrębie brzucha [6]. Tłuszcz wątrobowy odnosi się do tłuszczu magazynowanego wewnątrz wątroby. Uczestnicy otrzymujący tesamorelin doświadczyli redukcji głęboko położonego tłuszczu brzusznego, podczas gdy w grupie placebo obserwowano jego wzrost. Podobne wyniki przedstawiono w wieloośrodkowym badaniu Stanley TL i wsp. (2019), gdzie tesamorelin zmniejszył ilość tłuszczu wątrobowego o około 37% względem wartości wyjściowych u osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD) związaną z HIV [7].

Badania dodatkowo sugerują, że tesamorelin poprawia ogólny skład ciała zamiast jedynie obniżać masę ciała widoczną na wadze. Adrian S i wsp. (2019) wykazali, że osoby reagujące na leczenie tesamorelinem doświadczały zwiększenia powierzchni mięśni i gęstości mięśni przy jednoczesnym zmniejszeniu tłuszczu brzusznego [8]. Gęstość mięśni odnosi się do jakości i składu mięśni, co sugeruje, że tesamorelin może pomagać zachować lub poprawiać beztłuszczową tkankę przy jednoczesnej redukcji szkodliwego tłuszczu trzewnego.

Ilość utraconego tłuszczu podczas stosowania tesamorelinu może różnić się między osobami, jednak badania konsekwentnie wykazują klinicznie istotne redukcje tłuszczu trzewnego w ciągu około 3 do 6 miesięcy codziennej terapii. W wielu badaniach klinicznych redukcja trzewnej tkanki tłuszczowej wynosiła od około 11% do 18%, w zależności od czasu leczenia i indywidualnych cech metabolicznych [4,5,9]. Uczestnicy z zespołem metabolicznym, podwyższonym poziomem trójglicerydów, otyłością oraz większym ryzykiem sercowo-naczyniowym często osiągali większe redukcje tłuszczu trzewnego podczas terapii [10].

Tesamorelin wydaje się działać szczególnie skutecznie w redukcji trzewnego tłuszczu brzusznego zamiast powodować ogólną utratę masy ciała. W przeciwieństwie do wielu terapii odchudzających, które mogą zmniejszać zarówno tłuszcz, jak i masę mięśniową, tesamorelin preferencyjnie celuje w głęboko położony tłuszcz brzuszny, pomagając jednocześnie zachować zdrowszy tłuszcz podskórny oraz beztłuszczową tkankę ciała [3–6]. Badania kliniczne wykazały także poprawę obwodu talii, ilości tłuszczu tułowia, tłuszczu wątrobowego, poziomu trójglicerydów oraz adiponektyny [5,11]. Adiponektyna jest hormonem zaangażowanym w wrażliwość na insulinę i regulację metaboliczną.

Badania wskazują również, że kontynuacja leczenia może być istotna dla utrzymania efektów. Długoterminowe badania wykazały, że uczestnicy, którzy przerwali terapię tesamorelinem, często ponownie gromadzili trzewny tłuszcz brzuszny z czasem, podczas gdy kontynuacja terapii utrzymywała redukcję tłuszczu brzusznego i poprawę parametrów metabolicznych [5,9]. Sugeruje to, że działanie tesamorelinu zależy od ciągłej stymulacji naturalnych szlaków GH organizmu.

Ogólnie rzecz biorąc, obecne dowody kliniczne pokazują, że tesamorelin skutecznie redukuje trzewny tłuszcz brzuszny i poprawia skład ciała, szczególnie u osób z lipodystrofią związaną z HIV i stłuszczeniem wątroby. Badania z udziałem ludzi konsekwentnie wykazują redukcję belly fat, obwodu talii, tłuszczu wątrobowego oraz markerów ryzyka metabolicznego przy jednoczesnym zachowaniu beztłuszczowej masy ciała i względnie stabilnym metabolizmie glukozy [4–11].

Zastrzeżenie

Treść ma charakter wyłącznie edukacyjny i naukowo-informacyjny. Nie należy jej interpretować jako porady medycznej, diagnozy ani zaleceń terapeutycznych. Tesamorelin jest lekiem na receptę zatwierdzonym głównie do leczenia lipodystrofii związanej z HIV. Terapie wpływające na hormon wzrostu i szlaki metaboliczne wymagają nadzoru medycznego, monitorowania laboratoryjnego oraz indywidualnej oceny klinicznej przez wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia.

References

1. LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury [Internet]. (2018). Tesamorelin. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Available at: NCBI Bookshelf Tesamorelin Overview
2. PubChem. (2025). Tesamorelin Compound Summary. National Center for Biotechnology Information. Available at: PubChem Tesamorelin Summary
3. Falutz J, Allas, S., Blot, K., et al. (2007). Metabolic effects of a growth hormone-releasing factor in patients with HIV. The New England Journal of Medicine, 357(23), 2359–2370. https://doi.org/10.1056/NEJMoa072375
4. Falutz J, Potvin, D., Mamputu, J. C., Assaad, H., Zoltowska, M., Michaud, S. E., Berger, D., Somero, M., Moyle, G., Brown, S., Martorell, C., Turner, R., & Grinspoon, S. (2010). Effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor, in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: A randomized placebo-controlled trial with a safety extension. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes, 53(3), 311–322. https://doi.org/10.1097/QAI.0b013e3181cbdaff
5. Falutz J, Mamputu, J. C., Potvin, D., Moyle, G., Soulban, G., Loughrey, H., Marsolais, C., Turner, R., & Grinspoon, S. (2010). Effects of tesamorelin (TH9507), a growth hormone-releasing factor analog, in human immunodeficiency virus-infected patients with excess abdominal fat: A pooled analysis of two multicenter, double-blind placebo-controlled phase 3 trials with safety extension data. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 95(9), 4291–4304. https://doi.org/10.1210/jc.2010-0490
6. Stanley TL, Feldpausch, M. N., Oh, J., et al. (2014). Effect of tesamorelin on visceral fat and liver fat in HIV-infected patients with abdominal fat accumulation: A randomized clinical trial. JAMA, 312(4), 380–389. https://doi.org/10.1001/jama.2014.8334
7. Stanley TL, Fourman, L. T., Feldpausch, M. N., et al. (2019). Effect of tesamorelin on nonalcoholic fatty liver disease in HIV-positive individuals: A randomized, double-blind, multicenter study. The Lancet HIV, 6(12), e821–e830. https://doi.org/10.1016/S2352-3018(19)30338-8
8. Adrian S, Scherzinger, A., Sanyal, A., et al. (2019). Growth hormone-releasing hormone analogue, tesamorelin, decreases muscle fat and increases muscle area in adults with HIV. The Journal of Frailty & Aging, 8(3), 154–159. https://doi.org/10.14283/jfa.2018.45
9. Falutz J, Allas, S., Mamputu, J. C., et al. (2008). Long-term safety and effects of tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analogue, in HIV patients with abdominal fat accumulation. AIDS, 22(14), 1719–1728. https://doi.org/10.1097/QAD.0b013e32830a5058
10. Mangili A, Falutz, J., Mamputu, J. C., Stepanians, M., & Hayward, B. (2015). Predictors of treatment response to tesamorelin, a growth hormone-releasing factor analog, in HIV-infected patients with excess abdominal fat. PLoS ONE, 10(10), e0140358. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0140358
11. Stanley TL, Falutz, J., Marsolais, C., et al. (2012). Reduction in visceral adiposity is associated with an improved metabolic profile in HIV-infected patients receiving tesamorelin. Clinical Infectious Diseases, 54(11), 1642–1651. https://doi.org/10.1093/cid/cis251